czynności do których dokonania potrzebna jest zgoda drugiego małżonka

Pytanie:

Art. 37. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówi o czynnościach prawnych, do których potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Chodzi tu o poważniejsze sprawy, głównie dotyczące nieruchomości.Czy sprzedaż rzeczy ruchomych objętych wspólnością i służących do zaspokajania potrzeb obu małżonków np.: samochód, meble, większy lub drobny sprzęt elektroniczny, itp. wymaga zgody zgody obu małżonków? Jeśli tak, który przepis tak stanowi?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Odpowiedz na Pana pytanie musi opierać się na trzech przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Art.36. §1.Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

§2.Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

§3.Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.

Art.361. §1.Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.

§2.Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed dokonaniem czynności prawnej.

§3.Przepis art. 39 stosuje się odpowiednio.

Art.37.§1.Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

1)czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków,

2)czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal,

3)czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,

4)darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

§2.Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

§3.Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§4.Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.

Nie wchodząc w szczegóły tego szerokiego problemu nalezy zauważyć, że małżonkowie, zgodnie z art. 23 w zw. z art. 36 § 1 k.r.o., zobowiązani są do współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym, a ich równe prawa i obowiązki w tym zakresie związane są z egalitarnym charakterem małżeństwa. Dotyczy to po pierwsze, informacji o stanie majątku wspólnego oraz zachodzących w nim zmianach; po drugie, informacji o wykonywaniu zarządu tym majątkiem; po trzecie, informacji o tym, jakich czynności zarządu tym majątkiem dokonał już małżonek oraz po czwarte, jakich zamierza dokonać w przyszłości i wreszcie po piąte, informacji o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny, a niewynikających z czynności zarządu tym majątkiem.

 

Przewidziane w art. 36 § 2 k.r.o. prawa do samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym uprawnienia do samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym, nie uchybia zasadzie współdziałania nałożonej na małżonków, lecz uelastycznia jej zastosowanie w praktyce obrotu. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, a w szczególności czynności zmierzające do zachowania tego majątku. Zakres tego samodzielnego zarządu jest szeroki, ale nie obejmuje czynności wskazanych enumeratywnie w art. 37 § 1 k.r.o., do dokonania których konieczna jest zgoda małżonka.

 

Ponieważ ustawodawca, podobnie jak w dotychczasowym brzmieniu art. 36 § 1 k.r.o., używa pojęcia współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym, warto wskazać na jego zakres pojęcia. W literaturze był wypowiadany pogląd, że obowiązek współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym oznacza, że małżonek, dokonując określonych działań (lub podejmując czynności prawne, czy też czysto faktyczne) dotyczących majątku wspólnego, powinien liczyć się z wyraźną bądź dorozumianą wolą drugiego z małżonków, który z kolei powinien udzielać mu niezbędnej pomocy w wykonywaniu zarządu i nie utrudniać podejmowania celowych działań w stosunku do poszczególnych składników majątku wspólnego.

 

Nie można przeprowadzać ścisłej granicy samodzielności zarządu. Na gruncie dawnego stanu prawnego wskazywano, na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2002 r., II CKN 920/00, LEX nr 74405, w którym stwierdzono, że postulat szerokiego rozumienia zakresu czynności zwykłego zarządu nie powinien uchodzić za wymierzony przeciwko interesom rodziny. W sytuacjach wątpliwych pomocne mogą być następujące kryteria: 1) rozmiar i charakter majątku wspólnego, 2) wysokość zobowiązania w stosunku do wartości majątku wspólnego, 3) doniosłość czynności z punktu widzenia interesu społeczno-gospodarczego rodziny, 4) bezpieczeństwo obrotu.

 

W obecnie obowiązującym stanie prawnym nalezy przyjąć, że większość czynności może być dokonywana przez jednego z małżonków w sposób samodzielny, przyjmując przy tym dorozumianą zgodę drugiego małżonka, który powinień być o nich należycie poinformowany. Tylko jego wyraźny sprzeciw o którym mowa w art. 361, wyłączała by tą zgode ze skutkami przewidzianymi w przepisach.

Z tak rozumianego zarządu art. 37 wyklucza zarząd dotyczący najistotniejszych zazwyczaj składników majątku, a więc nieruchomości oraz darowizn z majątku wspólnego, co do których konieczna jest zgoda. Jak wskazuje literatura: \"Zgoda małżonka, o której mowa w art. 37 k.r.o., to tzw. zgoda obligatoryjna, a więc zgoda potrzebna do ważności czynności prawnej dokonanej przez współmałżonka. Należy ją odróżnić od tzw. zgody fakultatywnej\" (Anita Lutkiewicz-Rucińska, Komentarz do art.37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)

Reasumując, wyraźna zgoda powinna być wyrażona w określonych art. 37 KRO przypadkach, jednak przy wykonywaniu zarządu w pozostałym zakresie, również należy współdziałać z małżonkiem. Koretna sytuacja faktyczna powinna decydować o postaci tego współdziałania. O ile na np. zbycie sprzętu agd niewielkiej wartości jak ekspres do kawy etc wystarczy wiedza i dorozumiana zgoda małżonka, to zbycie samochodu, jako istotnego składnika majątkowego powinno podnosić ów poziom współpracy na wyższy poziom, i wyrażać się w konsultacji tego kroku.

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: