Pełnomocnictwo do dokonania darowizny

Pytanie klienta:

""Siostra mojego ojca posiadała pełnomocnictwo do jego konta (szczegółów nie znam). Jakiś czas temu ojciec ciężko zachorował (zapadł w śpiączkę), co ciotka skrzętnie starała się zatuszować przede mną. W tej chwili, już po śmierci ojca nieoficjalnie dowiaduję się, że konto zostało wyczyszczone. Wiem, że zostało to dokonane już po utracie świadomości przez ojca, ale przed jego śmiercią. Nie ma oficjalnego testamentu oraz dokumentu wydziedziczenia. Jako jedyny spadkobierca chciałbym się dowiedzieć o legalności takiego postępowania.""

Odpowiedź prawnika:

Stosunek pełnomocnictwa łączący pełnomocnika z mocodawcą powinien być oparty na zaufaniu.

Siostra ojca, działając jako prawidłowo umocowany pełnomocnik, mogła wypłacać środki z konta, co nie oznacza, iż mogła przeznaczyć je na własne potrzeby. Z pytania nie wynika, na co zostały przeznaczone środki – być może zostały one wydatkowane na potrzeby ojca, takie jak np. leczenie, żywność czy też na opiekę.

Natomiast, czynność przeznaczenia wypłaconych środków na potrzeby pełnomocnika stanowi darowiznę. W takiej sytuacji należy rozważyć, kiedy (i czy?) zostało złożone oświadczenie darczyńcy wyrażające chęć dokonania darowizny.

Ojciec mógł złożyć oświadczenie woli jeszcze przed utratą świadomości przez ojca. Darowizna powinna co do zasady przyjąć formę aktu notarialnego - wymóg ten jest podyktowany ochroną darczyńcy. Od tej zasady przewidziany został wyjątek - umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione (w takiej sytuacji nie jest konieczne sporządzenie aktu notarialnego). Należy więc rozważyć, czy rzeczywiście darczyńca zobowiązał się do dokonania darowizny (rozstrzygnięcie tej kwestii zależy od okoliczności faktycznych), a jeżeli tak, to czy świadczenie w takim wypadku zostałoby spełnione. Naszym zdaniem, spełnienie świadczenia związane jest również z istnieniem woli darczyńcy i nie można za takie spełnienie uznać wypłacenia i zatrzymania środków pieniężnych, jeżeli odbyło się bez woli darczyńcy. W takiej sytuacji do darowizny nie doszło.