Dane biometryczne mogą być wykorzystywane tylko w wyjątkowych sytuacjach

Przetwarzanie danych biometrycznych mocno ingeruje w prywatność osób, powoduje liczne zagrożenia, jak np. możliwość ujawnienia danych szczególnych kategorii czy doprowadzenie do dyskryminacji. Dlatego budowa każdego systemu przetwarzania danych biometrycznych powinna być poprzedzona przeprowadzeniem oceny skutków dla ochrony danych, a ostateczna decyzja o jego zastosowaniu uwzględniać podstawowe zasady ochrony danych osobowych, takie jak niezbędność, celowość oraz proporcjonalność.

Rozporządzenie ogólne o ochronie danych osobowych (RODO) nieprzypadkowo, co do zasady, zabrania przetwarzania danych biometrycznych, poza pewnymi wyjątkami. Dane takie jak odciski palców, wizerunek twarzy, siatkówka czy tęczówka oka, jak też behawioralne lub psychiczne cechy danej osoby, przetwarzane specjalnymi metodami technicznymi, pozwalają nie tylko jednoznacznie nas zidentyfikować i określić, ale są to dane niezmienne; a więc w ciągu całego naszego życia nie da się ich zmienić, tak jak np. nazwiska, numeru identyfikacyjnego, adresu zamieszkania. Ewentualny wyciek tej szczególnej kategorii danych osobowych - spowodowałby wysokie ryzyko naruszenia praw i wolności osób, których dotyczą. Negatywne konsekwencje takiego zdarzenia mogą mieć miejsce przez całe dalsze życie. Dlatego przetwarzanie danych biometrycznych dopuszczone jest tylko wyjątkowo - na podstawie art. 9 ust. 2 RODO, gdy m.in.  pozwala na to przepis bądź osoba, której dane dotyczą wyraziła na to zgodę.

Porady prawne

Zgoda również z warunkami

RODO określa, że zgoda musi być jednoznaczna, dobrowolna, świadoma i wyrażona wprost przez osoby, których dane dotyczą i która ma na przykład formę pisemnego (w tym elektronicznego) lub ustnego oświadczenia; a więc podstawowymi przesłankami konstrukcyjnymi zgody są dobrowolność, konkretność, świadomość i jednoznaczność. Ponadto wyrażający zgodę powinien wiedzieć, w jakim celu i komu danej zgody udziela.

Wymóg dobrowolności zgody oznacza zaś, że osoba, której dane dotyczą, ma rzeczywisty i wolny wybór co do udzielenia zgody oraz może jej odmówić lub ją wycofać bez niekorzystnych konsekwencji; a więc brak zgody osoby na przetwarzanie jej danych nie może powodować np. dyskryminacji, pogorszenia jakości świadczonej usługi czy niemożliwości skorzystania z niej.

Biometria kusi

Coraz częściej administratorzy danych chcą jednak sięgać po dane biometryczne. Jednym z powodów jest choćby łatwość pozyskania  niektórych takich danych (np. poprzez przyłożenie palca do czytnika lub oka do skanera) i późniejszej weryfikacji osoby na ich podstawie. Przykładem może być kontrola wejść do pomieszczeń czy budynków na podstawie np. odcisku palca, a więc danych daktyloskopijnych. Dużo łatwiej i szybciej jest przyłożyć palec do czytnika linii papilarnych niż wbijać kod dostępu czy korzystać z karty zbliżeniowej, którą można zgubić lub udostępnić innej, nieuprawnionej osobie.

Upowszechnianie się wykorzystanie biometrii powoduje, że coraz częściej kwestiami z nią związanymi zajmują się europejskie organy nadzoru w swoich postępowaniach.

Przetwarzanie danych biometrycznych nie może się odbywać z pominięciem zasady minimalizacji określonej w art. 5 ust. 1 lit. c) RODO. Zgodnie z nią administrator danych może pozyskiwać tylko te dane, które są niezbędne dla zrealizowania konkretnych celów.

Zwrócił na to uwagę holenderski organ nadzoru w decyzji z 28 kwietnia 2020 r..  Podkreślił on, że należy ocenić, czy identyfikacja za pomocą danych biometrycznych jest konieczna i proporcjonalna do celów uwierzytelniania lub bezpieczeństwa. Organ ten wskazał, że o ile biometria może być wykorzystywana do kontroli wstępu do pomieszczeń z uwagi na bardzo wysoką potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa, to jej zastosowanie nie jest zasadne przy wejściu do innych pomieszczeń, jak np. warsztat.

Z kolei szwedzki organ nadzoru badał przetwarzanie danych biometrycznych przez jedną ze szkół. Wprowadziła ona możliwość przetwarzania danych biometrycznych w postaci rysów twarzy uczniów w celu automatycznego potwierdzania ich obecności w klasie. Szkoła ta wskazywała zgodę, jako podstawę przetwarzania danych. Szwedzki organ nałożył w tej sprawie karę na szkołę. Uznał on, że przetwarzanie szczególnych kategorii danych musi mieć oparcie zarówno w przesłankach legalizujących , a także jednocześnie musi być zgodne z zasadami przetwarzania danych. Czyli np. zgoda, nie może być przesłanką legalizującą przetwarzanie danych, jeżeli jednocześnie nie spełnia ona zasad określonych w RODO, takich jak np. dobrowolność wyrażenia zgody.

Sąd Administracyjny w Marsylii zakwestionował zgodę jako podstawę przetwarzania danych biometrycznych przez dwie szkoły, które na podstawie decyzji rady regionalnej regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże wykorzystywały technologie rozpoznawania twarzy do kontrolowania wejścia i wyjścia uczniów do budynku. Sąd ten uznał, że uczniowie nie mogli wyrazić „zgody na zbieranie danych osobowych w sposób swobodny i świadomy”, ze względu na stosunek zwierzchnictwa wiążący uczniów z administracją szkoły.

Biometria a dyskryminacja

Również w Polsce różne podmioty chętnie sięgają po dane biometryczne. Nie zawsze chęć przetwarzania takich danych idzie w parze z odpowiednio przeprowadzoną oceną ryzyka bądź analizą, czy tych samych celów nie można osiągnąć w inny, mniej ingerujący w prywatność, sposób, przy którym nie będzie konieczne przetwarzanie danych biometrycznych.

W jednym z takich przypadków dane biometryczne przetwarzała szkoła. Wprowadziła ona system identyfikacji biometrycznej przy wejściu do stołówki szkolnej, który pozwala dokonać  weryfikacji wśród dzieci uiszczenia opłaty za posiłek. UODO prowadząc postępowanie administracyjne wobec tego administratora ustalił, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego w Polsce wskazujące rodzaj danych jakie szkoła może pozyskiwać od swoich uczniów. I żaden z nich nie zezwala szkole na przetwarzanie danych biometrycznych. Szkoła w tym przypadku pozyskiwała dane biometryczne w postaci odcisku palca i przetwarzała je na podstawie pisemnej zgody rodziców lub opiekunów prawnych.

UODO w swojej decyzji stwierdził, że przetwarzanie danych biometrycznych nie jest niezbędne dla osiągnięcia celu, jakim jest identyfikacja uprawnienia dziecka do odebrania obiadu. Szkoła może przeprowadzić identyfikację za pomocą innych środków, które nie ingerują tak dalece w prywatność dziecka. Ponadto szkoła obok systemu identyfikacji na podstawie odcisku linii papilarnych, miała system identyfikacji w oparciu o karty elektroniczne. Weryfikacja uczniów z opłaconymi posiłkami odbywała się również na podstawie nazwiska i numeru umowy. Zatem, w szkole były alternatywne formy identyfikacji uprawnienia dziecka do odebrania obiadu.

Jednak te dzieci, których rodzice nie wyrazili zgody na przetwarzanie ich danych biometrycznych, musiały przepuścić w kolejce na stołówce wszystkich tych, którzy identyfikowani byli na podstawie odcisku paca. Organ nadzoru uznał więc, że doszło do dyskryminacji tych osób. Ponadto wykorzystywanie danych biometrycznych w zestawieniu z celem, w jakim są one przetwarzane, było w tym przypadku nieproporcjonalne.

WSA inaczej podszedł do danych niż w dotychczasowym orzecznictwie NSA

Prezes UODO nałożył więc na szkołę karę w wysokości 20 tys. zł za to, że przetwarzała dane biometryczne dzieci i nakazał jej usunąć te dane. Jednak decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który ją uchylił. WSA uznał w tej sprawie, że wyrażenie zgody przewidziane w art. 9 ust. 1 lit. a RODO legalizuje pobieranie i przetwarzanie danych biometrycznych dzieci.

UODO jednak nie może się z tym zgodzić. Udzielona przez rodziców zgoda na przetwarzanie danych biometrycznych ich dzieci nie może być uznana za dobrowolną, skoro jej brak wywoływał negatywne skutki w postaci konieczności przepuszczenia w kolejce po posiłek, tych dzieci, których rodzice taką zgodę wyrazili.

Sądy administracyjne w Polsce zajmowały się już przetwarzaniem danych biometrycznych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 249/09 uznał, że wykorzystywanie danych biometrycznych pracowników do kontroli czasu pracy narusza zasadę adekwatności. Sąd ten wskazał, że wykorzystanie danych biometrycznych do kontroli czasu pracy pracowników jest nieproporcjonalne do zamierzonego celu ich przetwarzania.

Wyrok WSA, który uchylił decyzję Prezesa UODO nakładającą karę na szkołę, przetwarzającą dane biometryczne uczniów jest w opozycji do wcześniejszego orzecznictwa NSA.

Cel nie może uświęcać środków

WSA uznał, że UODO zbyt rygorystycznie podszedł do zasady minimalizacji danych. Sąd ten stwierdził, że wymóg niezbędności należy odczytywać łącznie z wymogiem adekwatności i stosowności, co powinno pozwolić na uwzględnienie okoliczności i dopuszczenie przetwarzania danych, które w istotny sposób mogą pomóc osiągnąć cele przetwarzania.

UODO nie może się zgodzić z takim stwierdzeniem. Administrator może bowiem przetwarzać tylko te dane, które są mu niezbędne do realizacji określonego celu. Umożliwienie przetwarzania danych, które nie są niezbędne, a jedynie mogą pomóc osiągnąć cel może prowadzić do przetwarzania pod takim pretekstem nieograniczonego zakresu danych. Administrator mógłby wówczas tłumaczyć, że dane nie są niezbędne, ale mogą okazać się przydatne w realizacji danego celu. Takie podejście naruszałoby zasady minimalizacji i adekwatności.

Biorąc pod uwagę ryzyka związane z przetwarzaniem danych, zasady określone w RODO, Prezes UODO złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego kasację od wspomnianego wyroku WSA (sygn. akt II SA/Wa 809/20), który uchylił decyzję organu nadzorczego. Zdaniem UODO w sprawie doszło nie tylko do naruszenia zasad określonych w RODO, tj. minimalizacji i adekwatności, dobrowolności wyrażenia zgody, ale i do dyskryminacji niektórych uczniów.

Ponadto RODO duży nacisk kładzie na ochronę danych osobowych dzieci, gdyż mogą one być mniej świadome ryzyka, konsekwencji, zabezpieczeń i praw przysługujących im w związku z przetwarzaniem danych osobowych. Tymczasem negatywne konsekwencje ewentualnego naruszenia ochrony danych biometrycznych w takim przypadku będą miały miejsce przez całe życie tych osób, nawet po osiągnięciu przez nie pełnoletności, z uwagi na niezmienność tych danych.

Źródło: uodo.gov.pl

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Przetwarzanie danych przy rekrutacji pracowników a RODO

Przetwarzanie danych przy rekrutacji pracowników a RODO

Jak potencjalni pracodawcy powinni przetwarzać dane osobowe kandydatów do pracy zgodnie z RODO, czyli ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych? Jakie dane kandydatów mogą pozyskiwać i jak długo mogą je przetwarzać? Rekrutacja po nowemu 25 maja 2018 roku we wszystkich krajach należących do Unii Europejskiej zaczęło być stosowane Ogólne Rozporządzenie (...)

RODO w pracy - przetwarzanie danych w miejscu pracy.

RODO w pracy - przetwarzanie danych w miejscu pracy.

Niniejszy artykuł uwzględnia zmiany wynikające z postanowień ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) oraz nowelizacji Kodeksu pracy wprowadzonej ustawą z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.   Rozporządzenie 2016/679 dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie (...)

Rejestracja czasu pracy za pomocą danych biometrycznych a RODO

Rejestracja czasu pracy za pomocą danych biometrycznych a RODO

Przetwarzanie przez pracodawcę danych biometrycznych pracowników nie może służyć celowi, jakim jest ewidencja czasu pracy. Pracodawca legalnie przetwarza dane biometryczne swoich pracowników, jeżeli wynika to ze szczególnych przesłanek określonych w RODO oraz znajduje podstawę w obowiązujących przepisach prawa. Rejestracja czasu pracy za pomocą danych biometrycznych (...)

Ocena skutków dla ochrony danych

Ocena skutków dla ochrony danych

Kto ma obowiązek oceny skutków dla ochrony danych? RODO nakłada obowiązek wdrożenia odpowiednich środków ochrony danych osobowych na administratorów. Administratorzy muszą też być w stanie wykazać przestrzeganie rozporządzenia pod kątem ryzyka naruszenia praw lub wolności osób fizycznych. Nowa, przyjęta w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych (RODO), (...)

Identyfikatory biometryczne w paszportach

Identyfikatory biometryczne w paszportach

Parlament Europejski uważa, że paszporty biometryczne wydawane dzieciom poniżej 12 roku życia nie muszą zawierać odcisków palców posiadacza. Jednak obowiązek posiadania własnego paszportu przez nieletnich pomoże walczyć ze zjawiskiem handlu dziećmi. Paszporty biometryczne zostaną wprowadzone w UE oraz Norwegii, Szwajcarii i Islandii w czerwcu br.Na sesji w Strasburgu Parlament Europejski (...)

Kara za odciski palców uczniów

Kara za odciski palców uczniów

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nałożył karę w wysokości 20 tys. zł w związku z naruszeniem polegającym na przetwarzaniu danych biometrycznych dzieci podczas korzystania przez nie ze szkolnej stołówki. Dlaczego szkoła dostała karę za odciski palca uczniów? Szkoła przetwarzała dane szczególnych kategorii (dane biometryczne) 680 dzieci bez podstawy (...)

Co reguluje RODO?

Co reguluje RODO?

Pokrótce o RODO... Prywatność każdego człowieka musi być chroniona. 25 maja 2018 r. we wszystkich krajach należących do Unii Europejskiej zacznie być stosowane Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych 2016/679 (RODO). ##baner## W omawianym rozporządzeniu ustanowione zostały przepisy o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (...)

Kiedy można przetwarzać dane osobowe?

Kiedy można przetwarzać dane osobowe?

25 maja 2018 r. w państwach członkowskich UE zmieniają się wymogi dotyczące przetwarzania danych osobowych. RODO to inaczej Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawieochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (inaczej ogólne rozporządzenie o ochronie danych (...)

DODO - Ochrona danych osobowych przy przeciwdziałaniu przestępczości

DODO - Ochrona danych osobowych przy przeciwdziałaniu przestępczości

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wdrażającej unijną dyrektywę policyjną Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która wprowadzi przepisy tzw. unijnej dyrektywy policyjnej (DODO). Regulacje te dotyczą przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, w tym zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku (...)

Jak powołać inspektora ochrony danych?

Jak powołać inspektora ochrony danych?

Kto może, a kto ma obowiązek wyznaczenia inspektora ochrony danych? Ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO), które musi być stosowane od 25 maja 2018 r., w art. 37 ust 1 przewiduje obowiązek wyznaczenia inspektora dla administratorów i podmiotów przetwarzających wówczas, gdy: przetwarzania dokonują organ lub podmiot publiczny, (...)

Przetwarzanie danych osobowych przez sądy

Przetwarzanie danych osobowych przez sądy

Zgłaszanie naruszeń ochrony danych osobowych przez sądy UODO przygotował publikację „Przetwarzanie danych osobowych przez sądy w kontekście zgłaszania naruszeń ochrony danych osobowych”, która stanowi odpowiedź na pytanie, czy Prezes UODO jest organem właściwym do przyjmowania zgłoszeń naruszeń ochrony danych osobowych oraz prowadzenia kontroli w przypadku (...)

Dokumentacja przetwarzania danych osobowych według RODO

Dokumentacja przetwarzania danych osobowych według RODO

Od 25 maja 2018 r. ze względu na wejście do stosowania nowych przepisów regulujących zagadnienia ochrony danych osobowych oraz wejście w życie nowej ustawy o ochronie danych osobowych straciły moc wcześniej obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji przetwarzania danych osobowych. Zmienione regulacje obowiązują wszystkich uczestników obrotu gospodarczego oraz (...)

Obowiązki związane z naruszeniami ochrony danych osobowych

Obowiązki związane z naruszeniami ochrony danych osobowych

Co to jest naruszenie danych osobowych? Przez pojęcie „naruszenia ochrony danych” należy rozumieć „naruszenie bezpieczeństwa prowadzące do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utracenia, zmodyfikowania, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych przesyłanych, przechowywanych lub w inny sposób przetwarzanych” (...)

Dalsze gromadzenie danych oosobowych osób ubiegających się o zatrudnienie

Dalsze gromadzenie danych oosobowych osób ubiegających się o zatrudnienie

Formalne objaśnienia prawne Ministra Cyfryzacji dla przedsiębiorców w kwestiach związanych z ochroną danych osobowych, zgodnie z art. 33 Prawa przedsiębiorców, mają na celu wyjaśnienie wątpliwości w zakresie możliwości gromadzenia przez pracodawców dokumentów rekrutacyjnych już po zakończeniu procesu rekrutacji w stosunku do osób, (...)

Dane już lepiej chronione

Dane już lepiej chronione

Od 25 maja br. w całej UE należy stosować nowe przepisy o ochronie danych - czyli tzw. RODO. Mają one lepie chronić prywatność konsumentów i nakładają na przedsiębiorców obowiązek bezpiecznego przechowywania i zarządzania informacjami identyfikującymi konkretne osoby.  - "Ochrona danych jest prawem podstawowym w UE. Dzięki nowym przepisom Europejczycy odzyskają kontrolę (...)

Zasady stosowania monitoringu wizyjnego w miejscu pracy

Zasady stosowania monitoringu wizyjnego w miejscu pracy

Montujesz kamery w miejscu pracy. Sprawdź, o czym należy pamiętać Zasady stosowania monitoringu wizyjnego w miejscu pracy reguluje Kodeks pracy. Jednak pamiętajmy, że w momencie nagrywania obrazu przez kamery, obejmującego wizerunek pracowników, dochodzi do przetwarzania danych osobowych. Zatem pracodawca w tym przypadku powinien również brać pod uwagę (...)

Bezpieczne aplikacje mobilne

Bezpieczne aplikacje mobilne

Od kilku dni, nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie media społecznościowe zalewa fala zmodyfikowanych, „postarzonych” zdjęć użytkowników. Różni eksperci wskazują na możliwe ryzyka związane z nieodpowiednią ochroną prywatności użytkowników. Na co uważać? ##baner## Po pierwsze – analiza i edukacja Analizy pod kątem bezpieczeństwa (...)

RODO w szkole

RODO w szkole

Początek roku szkolnego to czas, gdy pojawia się konieczność dopełnienia przez szkołę wielu obowiązków, w tym tych, które dotyczą przetwarzania danych osobowych. Temat ten co roku wzbudza ciekawość i pojawia się wiele pytań z nim związanych. Poznaj odpowiedzi UODO na najczęściej zadawane przez rodziców (opiekunów prawnych) pytania (...)

Usługi płatnicze do poprawki

Usługi płatnicze do poprawki

Czemu mają służyć proponowane zmiany ustawy o usługach płatniczych? Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw, przygotowany przez ministra finansów, wdraża do polskiego porządku prawnego unijną dyrektywę w sprawie usług płatniczych (tzw. dyrektywę PSD2). Nowe przepisy zapewnią większą przejrzystość i spójność (...)

Rewolucja w systemie ochrony danych osobowych

Rewolucja w systemie ochrony danych osobowych

Konsultacje społeczne projektu przepisów wdrażających ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO) Podwyższenie poziomu ochrony prywatności obywateli, w tym przyznanie im nowych, nieznanych dzisiaj i skutecznych mechanizmów ochrony przed naruszeniami, przy jednoczesnym poszanowaniu interesów przedsiębiorców – to podstawowe założenia udostępnionego (...)

Prawo nie nadąża za inwigilacją obywateli

Prawo nie nadąża za inwigilacją obywateli

Jesteśmy coraz bardziej monitorowani. Kamery na ulicach, skanery na lotniskach, karty dostępu w biurach, nagrywane rozmowy, biometria, czipy stały się codziennością, lecz również zagrożeniem. Podczas konferencji "Nadzór niekontrolowany? Nowe wyzwania dla wolności" prof. Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich, ostrzegała, że gromadzone informacje o obywatelu mogą być (...)

Wyrabiasz paszport dla dziecka? Uważaj, zmieniają się przepisy

Wyrabiasz paszport dla dziecka? Uważaj, zmieniają się przepisy

Projekt MSW nowelizacji ustawy o dokumentach paszportowych, który zakłada zmiany w sposobie wyrabiania paszportu dzieciom poniżej 12 roku życia dostał akceptację rządu. W myśl nowych przepisów, podczas wyrabiania paszportu od dzieci poniżej 12. roku życia nie będą pobierane odciski palców. Zmiany dotyczą również osób, od których pobranie odcisków palców jest niemożliwe, np. z (...)

Zmiany w dokumentach paszportowych?

Zmiany w dokumentach paszportowych?

Jaki projekt dotyczy paszportów?Już tylko na podpis Prezydenta czeka projekt ustawy o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych, przedłożony przez ministra spraw wewnętrznych i administracji. Jakie zmiany zaproponował Rząd?W projekcie ustawy zawarto przepisy dotyczące określenia zasad wpisywania danych biometrycznych (odciski palców) do ewidencji paszportowych. Zgodnie z prawem unijnym, (...)

Komunikat w sprawie wydawania paszportów z dwoma cechami biometrycznymi

Komunikat w sprawie wydawania paszportów z dwoma cechami biometrycznymi

Od 29 czerwca 2009 r. wydawane w Polsce paszporty zawierać będą drugą cechę biometryczną tj. obok obrazu twarzy, zapis odcisków palców.  Polska rozpoczęła wydawanie paszportów biometrycznych, do tej pory z jedną cechą, 28 sierpnia 2006r. Obowiązek taki nałożyło na kraje członkowskie Unii Europejskiej Rozporządzenie Rady (WE) nr 2252/2004 z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie norm (...)

Zmiany w ustawie o dowodach osobistych

Zmiany w ustawie o dowodach osobistych

Podczas poniedziałkowego (12 kwietnia br.) spotkania online z dziennikarzami Paweł Szefernaker, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji oraz Marek Zagórski, sekretarz stanu w KRPM przedstawili zmiany w ustawie o dowodach osobistych. Od 2 sierpnia 2021 r. do warstwy graficznej dowodu osobistego powróci podpis posiadacza, natomiast w warstwie elektronicznej zamieszczane (...)

Jak wyrobić paszport?

Jak wyrobić paszport?

Wyjeżdżasz za granicę? Jeśli wyjeżdżasz poza Unię Europejską — musisz mieć paszport. Dowiedz się, jak go uzyskać. Paszport to dokument, który potwierdza twoją tożsamość i polskie obywatelstwo. Z paszportem możesz podróżować za granicę, również do krajów, które nie należą do Unii Europejskiej. Kto może mieć polski paszport? Każdy (...)

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (zwany potocznie rejestrem pedofilów) składa się z dwóch oddzielnych baz danych: Rejestru z dostępem ograniczonym; Rejestru publicznego. Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości. Realizację zadań związanych z prowadzeniem Rejestru zapewnia wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego (...)

Czy w paszporcie będzie odcisk palca?

Czy w paszporcie będzie odcisk palca?

Wizerunek twarzy i odciski palców, czyli tzw. dane biometryczne, mają się znaleźć w naszych nowych paszportach   (...)Nowe paszporty powinny się pojawić już w sierpniu.   (...)W Polsce od 2008 r. w paszporcie ma się znaleźć cyfrowo zapisany odcisk palca posiadacza paszportu. W projekcie mówi się też o wizerunku twarzy (oprócz zdjęcia).   (...)W projekcie wprowadza się (...)

Będzie unijna baza danych biometrycznych

Będzie unijna baza danych biometrycznych

Rada UE i Parlament Europejski zatwierdziły wniosek Komisji dotyczący stworzenia unijnego systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych odnoszącego się do skazanych obywateli państw trzecich. Poza wykorzystaniem systemu do celów postępowań karnych można go będzie również stosować m.in. do sprawdzanie osób, które mają pracować z dziećmi lub ubiegających (...)

Czy dane biometryczne mogą zostać uznane za dane osobowe?

Czy dane biometryczne mogą zostać uznane za dane osobowe?

Dane biometryczne w większości przypadków są danymi osobowymi, bo służą do zidentyfikowania konkretnej osoby i powiązania z nią jakiejś dodatkowej informacji. Danymi biometrycznymi są nie tylko odcisk palca, geometria dłoni czy obraz tęczówki albo obraz z siatkówki oka, ale też obraz twarzy, DNA, zapach, kolor skóry, dynamika pisania maszynowego, EKG, styl pisma (...)

Stosowanie ustawy o STIR

Stosowanie ustawy o STIR

STIR (system teleinformatyczny izby rozliczeniowej) umożliwia wymianę informacji między systemem bankowym a Krajową Administracją Skarbową (KAS) i zapobiega wyłudzeniom skarbowym, których najczęściej dokonują zorganizowane grupy przestępcze. STIR już działa Przykładem jego sprawnego działania jest szybka identyfikacja nowo założonego podejrzanego rachunku bankowego i uniemożliwienie (...)

Nowe prawo antymonopolowe - nowelizacja przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Nowe prawo antymonopolowe - nowelizacja przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) stawia sobie za fundamentalny cel skuteczną ochronę mechanizmów konkurencji, stanowiących niewątpliwie motor napędowy dla rozwoju i postępu gospodarczego w państwie.  Mając na uwadze wzmocnienie ochrony rynku przed kartelami oraz ostrzeganie konsumentów (...)

Powrót do pracy - przygotowania

Powrót do pracy - przygotowania

Zalecenia Państwowej Inspekcji Pracy Stopniowe otwarcie gospodarki oraz idące za tym ponowne otwarcie zakładów pracy niesie za sobą konieczność podjęcia niezbędnych działań, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się koronowirusa. Państwowa Inspekcja Pracy przygotowała wytyczne dla pracodawców i przedsiębiorców, którzy zamierzają wznowić działalność zawodową. ##baner## Nowe (...)

W całej Polsce powstają pilotażowe ośrodki wsparcia w kryzysach psychicznych

W całej Polsce powstają pilotażowe ośrodki wsparcia w kryzysach psychicznych

Dzięki wsparciu funduszy europejskich resort rozwoju uruchamia Środowiskowe Centra Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży oraz kolejne centra dla dorosłych. Te unikalne w skali kraju miejsca sprawiają, że osoba w kryzysie psychicznym uzyskuje pomoc lekarską i terapeutyczną, nie tracąc wsparcia osób bliskich i łączności ze środowiskiem. Problemy psychiczne dotykają coraz (...)

Jak bronić się przed znęcaniem się?

Jak bronić się przed znęcaniem się?

Znęcanie się stanowi przestępstwo. Każdy ma prawo do życia w wolności od strachu, poniżenia, wymuszeń. Nie należy ignorować stodowania przemocy psychicznej, aby takie milczenie nie zostało odebrane jako przyzwolenie oraz aby sytuacja nie wymknęła się spod kontroli. ##baner## Znęcanie się jako przestępstwo Art. 207 Kodeksu karnego brzmi:  "§ 1. Kto (...)

Czym jest informacja publiczna?

Czym jest informacja publiczna?

Co jest informacją publiczną? Informacja publiczna jest pojęciem ustawowym, zawartym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznych stanowi wykonanie art. 61 Konstytucji RP. Zasada dostępu do informacji publicznej Ogólną zasadą, która wynika z ww. przepisu, jest bowiem dostęp do informacji. Wszelkie wyjątki (...)

Cywilne zabezpieczenie nie może być podstawą umieszczenia w ośrodku w Gostyninie

Cywilne zabezpieczenie nie może być podstawą umieszczenia w ośrodku w Gostyninie

Zabezpieczenie roszczeń jako instytucja prawa cywilnego nie może być podstawą umieszczenia w ośrodku w Gostyninie osoby, wobec której trwa postępowanie o uznanie za stwarzającą zagrożenie. Uznał tak Sąd Najwyższy po zbadaniu pytania prawnego w sprawie możliwości stosowania takiego zabezpieczenia do ustawy regulującej tę kwestię. Konstytucja pozwala pozbawiać (...)

Lepsze gwarancje procesowe dla pokrzywdzonych

Lepsze gwarancje procesowe dla pokrzywdzonych

Co przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego? Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Doprecyzowano i uściślono w nim przepisy dotyczące gwarancji procesowych, które przysługują pokrzywdzonym. Chodzi przede wszystkim o regulacje, które chronią (...)

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący od 20 stycznia 2005 r.

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący od 20 stycznia 2005 r.

  Co to jest majątek wspólny, jak powstaje i jakie są podstawowe zasady dotyczące zarządu tym majątkiem? Wspólność ustawowa jest ustrojem majątkowym obowiązującym małżonków, jeżeli przed zawarciem małżeństwa bądź w trakcie jego trwania nie zawrą umowy majątkowej tzw. intercyzy. Umowa taka jest systemem ustawowym, co oznacza, że z chwilą zawarcia małżeństwa (...)

Uznanie dziecka - od A do Z

Uznanie dziecka - od A do Z

Co to jest uznanie dziecka i w jakich sytuacjach się je stosuje? Istnieją trzy sposoby ustalenia ojcostwa dziecka: 1. Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa, ojcem dziecka jest mąż matki; On figuruje w akcie urodzenia dziecka jako ojciec i nie ma znaczenia, czy on spłodził dziecko, czy ktoś inny. W tym przypadku ojcostwo dziecka jest z góry ustalone, a wyznacza (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Podpisanie CV oraz klauzuli o przetwarzaniu danych osobowych

Podpisanie CV oraz klauzuli o przetwarzaniu danych osobowych

Czy CV należy podpisywać oraz czy trzeba podpisywać klauzulę na temat przetwarzania danych osobowych? Zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych danymi osobowymi są wszelkie informacje dotyczące (...)

Jak prawnie wymusić na rodzeństwie, aby dokładały się do pobytu matki w domu seniora?

Jak prawnie wymusić na rodzeństwie, aby dokładały się do pobytu matki w domu seniora?

Moja mama ma coraz większe problemy z radzeniem sobie nawet z najprostszymi rzeczami. Ma już 86 lat. W raz z moją siostrą podjęliśmy decyzję o umieszczeniu jej w domu starców. Niestety dwójka (...)

Prawdopodobieństwo ograniczenia praw ojca

Prawdopodobieństwo ograniczenia praw ojca

Jestem po pierwszej rozprawie rozwodowej. Sprawa jest z mojego powództwa, wniosłem o zasądzenie rozwodu z mojej winy ponieważ obecnie żyję z inną kobietą. Tak naprawdę uważam, że mógłbym udowodnić (...)

Matka mojego dziecka zabrania mi kontaktów z synem.

Matka mojego dziecka zabrania mi kontaktów z synem.

Matka mojego dziecka zabrania mi się z nim spotykać, zabierać ze sobą. Rozstaliśmy się cztery miesiące temu. Ona przeprowadziła się do swoich rodziców i od tego czasu nie mam w ogóle kontaktu (...)

Ustanowienie rozdzielności majątkowej

Ustanowienie rozdzielności majątkowej

Małżeństwo od zawarcia ślubu posiada wspólność majątkową. Jednak po kilku latach małżeństwa wystąpiły pewne okoliczności, gdzie oboje małżonków chce rozdzielności majątkowej. Oczywiście (...)

Rejestracja bazy danych w GIODO

Rejestracja bazy danych w GIODO

Co powinienem wiedzieć o rejestracji bazy danych w GIODO? W pierwszej kolejności podajemy podstawowe informacje, z którymi zapoznanie jest konieczne dla prawidłowego wykonania obowiązków (...)

Ochrona danych osobowych

Ochrona danych osobowych

Krajowy Rejestr Długów BIG S.A. ma ustawowy obowiązek prezentacji informacji konsumentom na ich wniosek. Chciałem skorzystać i zobaczyć jak wygląda taka informacja. Zarejestrowałem się na na stronie (...)

Informacja z Krajowego Rejestru Karnego

Informacja z Krajowego Rejestru Karnego

Według ustawy o zamówieniach publicznych wszystkie oferty są jawne. Czy informacja z Krajowego Rejestru Karnego, w której są dane osobowe, również jest jawna? W jaki sposób udostępnić informację, (...)

Usunięcie danych osobowych z rejestrów policyjnych

Usunięcie danych osobowych z rejestrów policyjnych

Byłem oskarżonym w sprawie karnej, lecz zostałem uniewinniony. Ponad 6 miesięcy temu wysłałem wniosek o usunięcie kartoteki policyjnej, w której są moje dane. Otrzymałem odpowiedź, iż kartoteka (...)

Ochrona danych osobowych

Ochrona danych osobowych

Chodząc na spotkania biznesowe w prawie każdym biurowcu ochrona żąda okazania dowodu osobistego lub innego dowodu ze zdjęciem i spisuje nr dowodu. Czy jest to zgodne z prawem? Po pierwsze gromadzą (...)

Wniosek o zaprzestanie przetwarzania danych

Wniosek o zaprzestanie przetwarzania danych

W naszej firmie na mocy polecenia Prezesa Zarządu została przeprowadzona ocena pracownicza, przebiegająca w następujący sposób. Każdy z pracowników ocenia osoby, z którymi kontaktuje się zawodowo (...)

Wokanda a ochrona danych osobowych

Wokanda a ochrona danych osobowych

Wokandy są wywieszane na drzwiach sal i/lub w tablicach poszczególnych wydziałów sądów. Pewnego dnia spisując informację z wokandy zostałem "okrzyczany" przez Panią z sekretariatu, że nie wolno. (...)

Ochrona danych a dostęp do akt

Ochrona danych a dostęp do akt

W związku z moim przypuszczeniem, że wydana decyzja budowlana jest niezgodna w znacznym stopniu ze stanem faktycznym, poprosiłam o dostęp do archiwum dokumentacji budynku sąsiadującego z moją działką. (...)

Monitorowanie pracowników

Monitorowanie pracowników

Jesteśmy poborcami skarbowymi pewnego US. Po 20 latach pracy, w pokoju, gdzie przyjmujemy interesantów, w ostatnim okresie bez naszej zgody pracodawca zamontował kamerę (monitoring). Bardzo źle się (...)

Naruszenie dóbr osobistych przez pracodawcę

Naruszenie dóbr osobistych przez pracodawcę

Na podstawie art. 51 i 52 w związku z art.36 Ustawy z 1997 r. o ochronie danych osobowych, wytoczyłam pracodawcy proces karny o zagubienie moich akt osobowych na rynku miejskim. Za winną zagubienia (...)

Informacje z ZUS dla banku

Informacje z ZUS dla banku

Czy ubiegając się o kredyt mieszkaniowy w banku, bank ma prawo uzyskać informację od ZUS-u odnośnie mojej osoby? Jestem zatrudniony w firmie prywatnej na umowę o pracę na czas nieokreślony. Jakich (...)

Jak rozwiązać problemy z konkubentem?

Jak rozwiązać problemy z konkubentem?

1. Osoba A \"związała się\" z osobą B ok. sześć miesięcy temu i zamieszkują razem w domu osoby A otrzymanym wcześniej od jej rodziców. 2. Osoba A była wcześniej ponad 20 lat w związku konkubenckim (...)

Nagrywanie rozmów a naruszenie dóbr osobistych

Nagrywanie rozmów a naruszenie dóbr osobistych

Czy karalne jest nagrywanie, bez konkretnego celu, rozmów w których bierze udział min. nagrywający? Czy zatajenie faktu nagrywania rozmowy wpływa w jakiś sposób na kwalifikacje tego czynu? Co do (...)

Przechowywanie odcisków palców podejrzanego

Przechowywanie odcisków palców podejrzanego

Zgłoszono przestępstwo gospodarcze. Od strony podejrzanej pobrano odciski palców. W toku dalszego postępowania okazało się, że nie ma podstaw do zgłoszenia przestępstwa. Czy wobec powyższego (...)

Pobranie odcisków palców podejrzanego

Pobranie odcisków palców podejrzanego

W wyniku kłamliwych oraz niezgodnych z prawdą i stanem faktycznym działań zostałem oskarżony z art. 190 § 1 kk o wypowiadanie gróźb karalnych przez doniesienie do prokuratury. Prokurator wezwał (...)

Choroby wyłączające wydanie pozwolenia na broń

Choroby wyłączające wydanie pozwolenia na broń

Jakie choroby dyskwalifikują wydanie pozwolenia na broń ostrą? Szczegółowe wyliczenie stanów chorobowych, które dyskwalifikują od otrzymania zezwolenia na broń zawiera Załącznik do rozporządzenia (...)

Jestem nękana wulgarnymi sms-ami i mailami.

Jestem nękana wulgarnymi sms-ami i mailami.

Bardzo proszę Państwa o pomoc. 5 miesięcy temu poznałam chłopaka, spotykaliśmy się razem przez jakiś czas. Nigdy nic między nami nie zaszło. Dwa miesiące temu poznałam innego chłopaka, z którym (...)

Alimenty dla mamy i siostry

Alimenty dla mamy i siostry

Przez 35 lat po rozwodzie mamy z ojcem, pomagam mamie i siostrze w dużym stopniu również finansowo. Po rozwodzie mama nie wystąpiła o podział majątku ani tez nie zaskarżyła ojca o nie płacenie (...)

czynności do których dokonania potrzebna jest zgoda drugiego małżonka

czynności do których dokonania potrzebna jest zgoda drugiego małżonka

Art. 37. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówi o czynnościach prawnych, do których potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Chodzi tu o poważniejsze sprawy, głównie dotyczące nieruchomości.Czy (...)

Zgoda na przetwarzanie danych niepełnoletniego

Zgoda na przetwarzanie danych niepełnoletniego

Organizuję dla klientów sklepu odzieżowego konkurs na najlepsze hasło. Na formularzu proszę o ich dane osobowe (imię, nazwisko, adres i nr telefonu), żeby móc rozlosować nagrody i przesyłać (...)

Darowizna a zgoda małżonka

Darowizna a zgoda małżonka

Chciałbym zrobić darowiznę pieniężną dla mojego brata i siostry. Przelew chce zrobić ze swojego konta osobistego. Chciałbym się dowiedzieć czy potrzebuje zgodę żony (mamy wspólność majątkową), (...)

Zgoda współwłaścicieli na dokonanie nadbudowy

Zgoda współwłaścicieli na dokonanie nadbudowy

Dom wielorodzinny składa się z trzech oddzielnych lokali (3 lokale w domu jednopoziomowym), których właścicielami są trzy osoby. Jedna z osób postanowiła dokonać nadbudowy dodatkowej kondygnacji (...)

Zgoda na przetwarzanie danych osób

Zgoda na przetwarzanie danych osób

Stowarzyszenie Talent organizuje Olimpiadę Informatyczną dla Gimnazjalistów i Licealistów, Muszą oni wypełnić odpowiedni formularz związany z przetwarzaniem danych osobowych. Kto i w jakiej formie (...)

Przesłanka przetwarzania danych wrażliwych

Przesłanka przetwarzania danych wrażliwych

Jaka przesłanka legalizuje przetwarzanie danych wrażliwych w amatorskich klubach, towarzystwach sportowych, klubach dyskusyjnych, klubach zainteresowań? Za tzw. dane wrażliwe uważa się dane ujawniające (...)

Wniosek o udzielenie informacji publicznej

Wniosek o udzielenie informacji publicznej

Złożyłem pisemny wniosek o udzielenie informacji publicznej, czy firma X działająca w gminie uzyskała w latach od 2005r. do 2010r. jakiekolwiek umorzenie należności podatkowych lub odsetkowych. (...)

FORUM PRAWNE

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce Wysokie ODSZKODOWANIA (do 10 lat wstecz) za bezumowne korzystanie z mienia, czyli zajęcia terenu pod sieci energetyczne (np. przewody biegnące (...)

zadłużenie PLUS windykacja "Raport"

zadłużenie PLUS windykacja "Raport" Mam kłopot, dwa i pół roku temu rozwiązałam umowę z plus gsm. Parę dni temu dostałam od nich pismo, że zalegam im pieniądze, dzień później zadzwoniła (...)

Presco atakuje!!! co robić?

Presco atakuje!!! co robić? Witam, dostałem pismo od firmy PRESCO - "Ostateczne wezwanie do zapłaty", bo jak tego nie zrobię to 26.07.04 sprawa bedzie w sądzie" i sam nie wiem co mam (...)

Zakup samochodu z niemiec- umowa i problem z VAT24

Zakup samochodu z niemiec- umowa i problem z VAT24 Witam. Kilka dni temu kupiłem auto z Niemiec, podpisałem umowę kupna- sprzedaży i na umowie tej sprzedający nie był ostatnim właścicielem pojazdu (...)

Do Kuratorów zawodowych

Do Kuratorów zawodowych Wypowiedzi na temat kuratorów społecznych aplikacji i kurateli penitencjarnej były dość ciekawe. Proponuje jednak stworzyć nową grupę dyskusyjną dotyczącą naszej pracy. (...)

Kup paszporty, prawo jazdy, dowód osobisty [WhatsApp:+33771734466] www.99passport.com

Kup paszporty, prawo jazdy, dowód osobisty [WhatsApp:+33771734466] www.99passport.com Kup prawdziwe prawo jazdy przez Internet [WhatsApp:+33771734466] paszport, zezwolenie na pobyt https://www.99passport.com/ Uzyskaj (...)

RODO a analiza zachowań użytkowników w obiekcie

RODO a analiza zachowań użytkowników w obiekcie Witam, Jestem młodym przedsiębiorcą, który stawia pierwsze kroki w biznesie, natomiast moja wiedza jest typowo techniczna. Potrzebuję pomocy w kontekście (...)

RODO a analiza zachowań użytkowników w obiekcie handlowym

RODO a analiza zachowań użytkowników w obiekcie handlowym Witam, Jestem młodym przedsiębiorcą, który stawia pierwsze kroki w biznesie, natomiast moja wiedza jest typowo techniczna. Potrzebuję (...)

Błagam pomóżcie,mam problem z INTRUM JUSTITIA!!

Błagam pomóżcie,mam problem z INTRUM JUSTITIA!! Sprawa wyglada następująco,w maju tego roku idea zerwała ze mna umowę,za niepłacenie rachunków za 2 telefony.W lipcu zaczęła wypisywac do mnie (...)

nagrywanie rozmów przez firmy windykacyjne + przedawnienie

nagrywanie rozmów przez firmy windykacyjne + przedawnienie Mam problem dotyczący konkretnie firmy kruk. Ponieważ mam zadłużenie (idea) z 2001 roku które przejeła firma windykacyjna (które już (...)

Czy firmy windykacyjne mają prawo posiadać moje dane??

Czy firmy windykacyjne mają prawo posiadać moje dane?? Witam. Mam proste pytanie, czy firmy windykacyjne takie jak KRUK mają prawo posiadać moje dane?? Wszędzie ludzie piszą, że nie mają prawa, (...)

Wierzytelności a decyzje GIODO

Wierzytelności a decyzje GIODO Wielkie uznanie dla Macieja Logan za bezinteresowną pomoc dla innych, zwłaszcza w kwestii Kruka! Gorąco Pozdrawiam :) Panie Macieju znalazłem coś niepokojącego odnośnie (...)

ochrona danych

ochrona danych dzien dobry mam do panstwa pytanie w jednym z polskich radyjek uslyszalem historie pewnej sytuacji i zostalo podane np Lucyna G. czy to jest zlamanie prawa jezeli chodzi o ochrone danych???chodzi (...)

Ochrona danych osobowych w szkole

Ochrona danych osobowych w szkole Może trochę jestem przewrażliwiona, ale mam sprawę. Jak jest rozwiązana ochrona danych osobowych dzieci w szkole? Jest jakiś specjalny system informatyczny, który (...)

Ochrona danych osobowych - opinie

Ochrona danych osobowych - opinie Co sądzicie o ochronie danych takich jak pesel? Korzystacie na własną rękę z usług jakiś firm które coś takiego oferują? Jest to coś potrzebnego według was? (...)

Ochrona danych osobowych

Ochrona danych osobowych Jaką infomrację należy uznać za "dane osobowe" (czyli w rozumieniu ustawy za dane pozwalające na określenie tożsamości ossoby)? Jak dużym nakładem środków (...)

RODO w firmie

RODO w firmie W firmie mieliśmy szkolenie dot. RODO. Pracuję na umowę o pracę. Pani ( radca prawny ) która prowadziła szkolenie przekazała m.in. takie informacje : 1. "... Państwa dane jako (...)

RODO

RODO Pracuję na pół etatu jako kadrowa w jednym z przedszkoli. W związku z wejściem w maju rozporządzenia o ochronie danych osobowych, dyrektor chce poszerzyć mój zakres obowiązków o funkcję (...)

RODO

RODO Dostarczyłem kiedyś pracodawcy zaświadczenie od lekarza ograniczające dźwiganie ciężarów do 5 kg. Czy pracodawca ma prawo do przekazania takiej informacji lekarzowi medycyny pracy?

RODO podpis pracownia biurowego na produkcji

RODO podpis pracownia biurowego na produkcji Dzień dobry, mierzymy się w firmie z dwoma skrajnie różnymi podejściami. Pracownicy produkcyjni nie mogą być wymieniani z imienia i nazwiska na dokumentach (...)

Porady prawne