Nowe zasady szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów

Czego dotyczy nowe rozporządzenie?

Wchodzące w życie 10 stycznia br. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów określa:

  1. wymagania w stosunku do podmiotów prowadzących szkolenie w zakresie wyposażenia dydaktycznego, warunków lokalowych, placu manewrowego i pojazdów przeznaczonych do szkolenia; 

  2. wymagania w stosunku do podmiotów prowadzących egzaminy państwowe w zakresie wyposażenia, warunków lokalowych, placu manewrowego i pojazdów przeznaczonych do egzaminowania; 

    Porady prawne
  3. program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, tramwajami oraz kandydatów na instruktorów i egzaminatorów; 

  4. warunki i tryb: 

  • uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi i tramwajami, szkolenia i egzaminowania osób ubiegających się o te uprawnienia lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji oraz wzory dokumentów z tym związanych, 

  • szkolenia i egzaminowania kandydatów na instruktorów i egzaminatorów, pracy komisji egzaminacyjnych oraz wzory dokumentów z tym związanych. 

Większy nacisk położono na sprawdzenie praktyczne, zwłaszcza w jazdach w terenie zabudowanym.

W niniejszym artykule pominięto zasady dotyczące przeprowadzania kursu kwalifikacyjnego dla instruktorów nauki jazdy i  egzaminatorów oraz egzaminowanie instruktorów nauki jazdy i egzaminatorów, a także kwestie związane z dokumentami stwierdzającymi posiadanie uprawnień przez instruktorów i egzaminatorów. 

Jakie warunki musi spełniać ośrodek szkolenia kierowców?

Szkolenie osób ubiegających się o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami może prowadzić przedsiębiorca, jednostka wojskowa, jednostka resortu spraw wewnętrznych oraz szkoła, która posiada

1. w zakresie warunków lokalowych: 

a) oznaczony nazwą i adresem ośrodka lokal biurowy przeznaczony do obsługi osób i przechowywania dokumentacji związanej z prowadzeniem szkolenia kierowców, 

b) co najmniej jedną salę

  • o powierzchni nie mniejszej niż 25 m2, 

  • wyposażoną w stoliki i miejsca siedzące dla każdej osoby biorącej udział w szkoleniu, 

  • oświetloną, ogrzewaną i przewietrzaną, 

  • odizolowaną od innych pomieszczeń, 

przy czym jeśli w takiej sali prowadzone jest szkolenie jednocześnie dla więcej niż 20 osób, to powierzchnię tej sali zwiększa się o 1 m2 - dla każdej szkolonej osoby powyżej 20. 

c) toaletę zlokalizowaną w pobliżu sali, o której mowa w lit. b; 

2. utwardzony plac manewrowy wyłączony z ruchu pojazdów innych niż przeznaczone do nauki jazdy, umożliwiający wykonanie każdego z zadań przewidzianych do wykonania na placu manewrowym na egzaminie państwowym (z wyjątkiem ruszania na wzniesieniu), o powierzchni: 

  • co najmniej 120 m2 - przy szkoleniu w zakresie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1 (a jeśli z placu manewrowego korzysta w trakcie szkolenia jednocześnie więcej niż jeden pojazd, to tę powierzchnię zwiększa się o co najmniej 50 m2, dla każdego dodatkowego pojazdu), 

  • co najmniej 180 m2 (a jeśli z placu manewrowego korzysta w trakcie szkolenia jednocześnie więcej niż jeden pojazd, to tę powierzchnię zwiększa się o co najmniej 100 m2, dla każdego dodatkowego pojazdu) - przy szkoleniu w zakresie prawa jazdy kategorii C, C1, D, D1, B+E, C+E, C1+E, D+E, D1+E lub T - wyposażony w pachołki i tyczki o łącznej wysokości co najmniej 2 m, 

  • umożliwiającej jazdę tramwajem na odcinku o długości co najmniej 100 m - przy szkoleniu w zakresie pozwolenia; 

3. co najmniej jeden pojazd

  • dopuszczony do ruchu, 

  • przystosowany do nauki jazdy, 

  • spełniający wymagania określone w przepisach w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia 

- w zakresie każdej z kategorii prawa jazdy określonej w zaświadczeniu o wpisie do rejestru działalności regulowanej będącej zakresem szkolenia; 

4. wyposażenie dydaktyczne odpowiadające obowiązującemu stanowi prawnemu i poziomowi techniki, zawierające co najmniej: 

  • tablicę do pisania, 

  • makietę lub programy komputerowe umożliwiające symulowanie sytuacji na drodze, 

  • tablice poglądowe z zakresu szkolenia, programy komputerowe lub filmy wideo prezentujące: zasady bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym, zasady kierowania pojazdem, podstawowe czynności kontrolno-obsługowe i zasady udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadku, 

  • obowiązujące teksty aktów prawnych z zakresu ruchu drogowego i warunków używania pojazdów, 

  • urządzenia umożliwiające korzystanie z ww. makiet lub programów komputerowych oraz tablic poglądowych.  

Pojazdy wykorzystywane do prowadzenia szkolenia powinny: 

  1. spełniać ww. wymagania; 

  2. być oznaczone nazwą i adresem ośrodka szkolenia kierowców umieszczonymi na zewnętrz pojazdu na jego prawej i lewej stronie - z wyjątkiem motocykli, przyczep i tramwajów; litery i cyfry występujące w napisie powinny mieć wysokość co najmniej 6 cm. Nie dotyczy to jednak ośrodków szkolenia kierowców prowadzonych przez jednostki wojskowe oraz jednostki resortu spraw wewnętrznych. 

Plac manewrowy powinien natomiast posiadać nawierzchnię asfaltową, betonową lub kostkową.

Jak przebiega szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami?

Osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie podlega szkoleniu, które obejmuje: 

  1. szkolenie podstawowe - przed przystąpieniem po raz pierwszy do egzaminu państwowego, w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub pozwolenia; 

  2. szkolenie dodatkowe - każdorazowo po trzykrotnym kolejnym uzyskaniu negatywnego wyniku z części teoretycznej lub odpowiednio z części praktycznej egzaminu państwowego; 

  3. szkolenie uzupełniające - przeprowadzane na wniosek osoby szkolonej. 

Szkolenie podstawowe i dodatkowe przeprowadza się zgodnie z programem szkolenia kandydatów na kierowców lub motorniczych określonym w załączniku nr 3 do wspomnianego rozporządzenia. Natomiast szkolenie uzupełniające - przeprowadza się w zakresie ustalonym przez osobę szkoloną i kierownika ośrodka szkolenia kierowców. 

Za „kierownika ośrodka szkolenia kierowców” uznaje się przy tym przedsiębiorcę, dowódcę jednostki wojskowej, szefa jednostki resortu spraw wewnętrznych prowadzących ośrodek szkolenia kierowców oraz dyrektora szkoły prowadzącej programowe szkolenie kandydatów na kierowców lub osobę przez nich wyznaczoną. 

Nie wymaga się ukończenia szkolenia podstawowego od osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii: 

  • B lub B1 - jeżeli posiadają prawo jazdy kategorii C lub D; 

  • B - jeżeli posiadają prawo jazdy kategorii B z ograniczeniem do prowadzenia tylko pojazdów z automatyczną skrzynią biegów. 

Szkolenie podstawowe lub dodatkowe może rozpocząć osoba, która posiada

  • wymagany przepisami ustawy wiek; 

  • orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem; 

  • pisemną zgodę rodziców lub opiekunów, jeżeli nie ukończyła 18 lat; 

  • zaświadczenie o uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B albo prawo jazdy kategorii B - jeżeli zakres szkolenia obejmuje prawo jazdy kategorii C, C1, D lub D1; 

  • zaświadczenie o ukończeniu szkolenia i uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1 albo prawo jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1 - jeżeli zakres szkolenia obejmuje odpowiednio prawo jazdy kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E. 

Szkolenie uzupełniające może rozpocząć osoba, która posiada wydane zaświadczenie o ukończeniu szkolenia podstawowego lub dodatkowego i nie przystąpiła do egzaminu państwowego na prawo jazdy lub go nie zdała. 

Ośrodek szkolenia kierowców prowadzony przez przedsiębiorcę przyjmując osobę na szkolenie podstawowe, dodatkowe lub uzupełniające: 

  1. sprawdza czy osoba spełnia ww. warunki; 

  2. wpisuje ją do książki ewidencji osób szkolonych, której wzór określa załącznik nr 1 do omawianego rozporządzenia; 

  3. przydziela jej instruktora prowadzącego; 

  4. wydaje jej kartę przeprowadzonych zajęć przed rozpoczęciem zajęć: 

  • teoretycznych albo 

  • praktycznych - jeżeli zakres szkolenia obejmuje wyłącznie zajęcia praktyczne. 

Ośrodek szkolenia kierowców prowadzony przez jednostkę wojskową lub jednostkę resortu spraw wewnętrznych przyjmując osobę na szkolenie podstawowe, dodatkowe lub uzupełniające: 

  1. sprawdza czy osoba spełnia ww. warunki; 

  2. wpisuje ją do książki ewidencji osób szkolonych; 

  3. przydziela jej instruktora prowadzącego; 

  4. wpisuje ją do dziennika przeprowadzonych zajęć; 

  5. wydaje jej kartę przeprowadzonych zajęć przed rozpoczęciem szkolenia praktycznego.  

Natomiast szkoła rozpoczynając zajęcia szkolne dla uczniów: 

  1. sprawdza czy osoba spełnia ww. warunki; 

  2. wpisuje ją do książki ewidencji osób szkolonych; 

  3. przydziela jej instruktora prowadzącego; 

  4. wpisuje ją do dziennika przeprowadzonych zajęć; 

  5. wydaje jej kartę przeprowadzonych zajęć przed rozpoczęciem szkolenia praktycznego.  

Karta przeprowadzonych zajęć 

Przeprowadzenie poszczególnych zajęć teoretycznych i praktycznych jest potwierdzane w karcie przeprowadzonych zajęć, każdorazowo po ich zakończeniu przez osobę prowadzącą zajęcia i osobę szkoloną. Wzór karty przeprowadzonych zajęć określa załącznik nr 2 do wskazanego na początku rozporządzenia. 

Kierownik ośrodka szkolenia kierowców, który wydał kartę przeprowadzonych zajęć, w przypadku przerwania szkolenia, podkreśla i podpisuje kartę po ostatniej wpisanej pozycji. 
W przypadku przerwania szkolenia kartę przeprowadzonych zajęć zachowuje osoba szkolona, a jednostka prowadząca szkolenie załącza jej kopię do prowadzonej dokumentacji. 

Jeżeli karta przeprowadzonych zajęć podpisywana jest przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców prowadzonego przez jednostkę wojskową lub jednostkę resortu spraw wewnętrznych albo dyrektora szkoły, wpisy w karcie uzupełnia się o potwierdzenie przeprowadzenia zajęć teoretycznych, oraz zajęć z zakresu zasad udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadku - wynikających z dziennika prowadzonych zajęć. 

Dyrektor szkoły podpisując kartę przeprowadzonych zajęć wydaje dodatkowo zaświadczenie potwierdzające rozpoczęcie szkolenia w ramach zajęć szkolnych. 

Osoba, kontynuując szkolenie w innym ośrodku szkolenia kierowców lub szkole, przekazuje tę kartę jej kierownikowi. Kierownik ośrodka szkolenia kierowców wydaje nową kartę przeprowadzonych zajęć zachowując poprzednią w dokumentacji ośrodka.

Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia

Po ukończeniu szkolenia podstawowego lub dodatkowego kierownik ośrodka szkolenia kierowców wydaje zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o prawo jazdy odpowiedniej kategorii osobom, które:

  • posiadają wiedzę i umiejętności określone w charakterystyce absolwenta kursu; 

  • uzyskały pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego. 

Wzór takiego zaświadczenia określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. W zaświadczeniu umieszcza się imię, nazwisko i numer instruktora prowadzącego. 

Książka ewidencji osób szkolonych 

Po wydaniu zaświadczenia lub po zakończeniu szkolenia uzupełniającego, do książki ewidencji osób szkolonych wpisuje się: 

  • liczbę godzin zajęć teoretycznych i praktycznych przeprowadzonych w danym ośrodku szkolenia kierowców lub szkole; 

  • numer wydanego zaświadczenia; 

  • datę zakończenia szkolenia; 

  • numer instruktora prowadzącego; 

  • rodzaj odbytego szkolenia. 

Książkę ewidencji osób szkolonych

  1. przechowuje się przez okres 10 lat od daty dokonania w niej ostatniego wpisu; 

  2. przekazuje się właściwemu organowi prowadzącemu nadzór, w celu archiwizacji, niezwłocznie po: 

  • rezygnacji z prowadzenia szkolenia kierowców, 

  • wydaniu decyzji o zakazie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców. 

Karty przeprowadzonych zajęć osób wpisanych do książki ewidencji osób szkolonych oraz kopie kart osób, które przerwały szkolenie, przechowuje się przez okres 24 miesięcy od dnia dokonania w nich ostatniego wpisu. Po upływie tego okresu karty i ich kopie podlegają zniszczeniu. Przed zniszczeniem karty lub kopii karty ilość godzin przeprowadzonych zajęć teoretycznych i praktycznych wpisuje się jednak odpowiednio do książki ewidencji osób szkolonych.  

Zajęcia praktyczne

Zajęcia praktyczne nie mogą być dłuższe niż: 

1) 2 godziny dziennie w okresie pierwszych: 

  • 4 godzin szkolenia - w zakresie prawa jazdy kategorii A1 lub A, 

  • 8 godzin szkolenia - w zakresie innych niż określone wyżej kategorii prawa jazdy oraz pozwolenia; 

2) 3 godziny dziennie - po określonych wyżej godzinach nauki dla prawa jazdy poszczególnych kategorii oraz pozwolenia. 

Zajęcia praktyczne mogą być prowadzone, jeżeli osoba szkolona: 

  • posiada przy sobie kartę przeprowadzonych zajęć, 

  • jest sprawna psychicznie i fizycznie, a w szczególności nie znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. 

Instruktor w trakcie zajęć praktycznych może szkolić wyłącznie jedną osobę. 

W trakcie szkolenia kandydatów na kierowców i motorniczych w pojeździe mogą znajdować się wyłącznie instruktor i osoba szkolona oraz:

  1. jeden dodatkowy uczestnik kursu, 

  2. kandydaci na instruktorów wraz z ich wykładowcą, 

  3. kierownik ośrodka szkolenia kierowców lub upoważniony przez niego pracownik tego ośrodka lub szkoły, 

  4. osoba sprawująca w imieniu starosty nadzór, 

  5. tłumacz, jeżeli osoba szkolona nie włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym prowadzenie szkolenia, 

  6. tłumacz języka migowego jeżeli osoba szkolona jest głuchoniema 

- jeżeli pojazd jest wyposażony w wystarczającą ilość miejsc siedzących.  

Instruktor

Łączny czas pracy instruktora nie może być dłuższy niż 12 godzin w ciągu doby.

 Do tego czasu wlicza się także czas zatrudnienia na innym stanowisku pracy. Łączny czas zajęć praktycznych prowadzonych przez instruktora w ciągu doby nie może przekraczać 8 godzin. Do tego czasu nie wlicza się przerw pomiędzy zajęciami. Instruktor jest obowiązany złożyć pracodawcy odpowiednie oświadczenie na piśmie czy wykonuje pracę w innym miejscu, zawierające informację o ilości godzin pracy w ciągu doby. 

Instruktor prowadzący

  • koordynuje realizację procesu szkolenia kandydata na kierowcę lub motorniczego; 

  • może brać udział w części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy na pisemny wniosek osoby szkolonej; 

  • nie może ingerować w przebieg ww. egzaminu. 

Instruktor prowadzący jest obowiązany do: 

  • przeprowadzenia co najmniej 50 % szkolenia praktycznego dla danej osoby szkolonej; 

  • przeprowadzenia egzaminu wewnętrznego lub uczestniczenia w nim. 

Instruktor prowadzący potwierdza w karcie przeprowadzonych zajęć zaliczenie egzaminu wewnętrznego, a jeżeli go nie przeprowadzał, podpisuje się na karcie obok instruktora przeprowadzającego ten egzamin. 

Za instruktora prowadzącego uznaje się także instruktora, który: 

  • prowadził część praktyczną szkolenia dodatkowego; 

  • został wyznaczony dla osoby szkolonej przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców, jeżeli dotychczasowy instruktor nie prowadzi szkolenia w danej jednostce; 

  • został wyznaczony dla osoby szkolonej przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców, w którym kontynuuje szkolenie. 

Ośrodki egzaminowania

Przez „ośrodek egzaminowania” rozumie się wojewódzki ośrodek ruchu drogowego oraz przedsiębiorstwo komunikacji publicznej. Egzamin państwowy jest bowiem organizowany w:

  1. wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego - w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy; 

  2. przedsiębiorstwie komunikacji publicznej, upoważnionym przez starostę - w zakresie pozwolenia do kierowania tramwajem.  

Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego

Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego powinien posiadać:

1) co najmniej: 

  • pomieszczenie do przechowywania dokumentacji związanej z egzaminowaniem - w postaci informatycznej lub papierowej, 

  • pomieszczenie przeznaczone do zapisywania osób na egzamin i administrowania danymi, 

  • pomieszczenie dla egzaminatorów, 

  • salę egzaminacyjną, 

  • pomieszczenie stanowiące poczekalnię dla osób oczekujących na egzamin, 

  • toaletę zlokalizowaną w pobliżu sali egzaminacyjnej; 

2) plac manewrowy z wyznaczonymi stanowiskami; 

3) co do zasady pojazdy przeznaczone do przeprowadzania egzaminów w liczbie umożliwiającej obsługę zaplanowanych egzaminów; 

4) co najmniej jedno sprawne urządzenie elektroniczne do pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu. 

Sala egzaminacyjna przeznaczona do przeprowadzania egzaminu teoretycznego powinna być: 

  1. oświetlona, ogrzewana i przewietrzana; 

  2. oznakowana; 

  3. odizolowana od innych pomieszczeń; 

  4. wyposażona: 

  • w oddzielne miejsce lub stanowisko do pracy dla egzaminatora, 

  • w oddzielne miejsce lub stanowisko dla każdej osoby egzaminowanej, składające się ze stolika i krzesła, 

  • w komputerowe urządzenie egzaminacyjne dla każdej osoby egzaminowanej, jeżeli egzamin dotyczy osoby ubiegającej się o prawo jazdy, 

  • w plansze określające zasady przeprowadzania egzaminów teoretycznych i praktycznych oraz tablicę lub inne urządzenie umożliwiające egzaminatorowi graficzne zobrazowanie tych zasad. 

W sali egzaminacyjnej nie mogą znajdować się plansze lub inne przedmioty mogące stanowić pomoc dla osoby egzaminowanej w czasie trwania egzaminu. 

Plac manewrowy przeznaczony do sprawdzania umiejętności wykonywania poszczególnych zadań egzaminacyjnych powinien: 

  • być zlokalizowany możliwie blisko ośrodka egzaminowania; 

  • być na stałe wyłączony z ruchu dla pojazdów innych niż przeznaczone do egzaminowania i pojazdów wykorzystywanych przez ośrodek egzaminowania do prowadzenia szkolenia w zakresie ustawy o transporcie drogowym; 

  • być odgrodzony od pozostałej części ośrodka egzaminowania; 

  • posiadać nawierzchnię asfaltową, betonową lub kostkową, na której wyznaczone są stanowiska umożliwiające realizację zadań egzaminacyjnych. 

Szczegółowe wymagania w stosunku do stanowisk na placu manewrowym określa instrukcja przeprowadzania egzaminów państwowych na prawo jazdy określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia. 

Pojazdy przeznaczone do przeprowadzania egzaminów powinny:

  1. być oznaczone i wyposażone w sposób określony odrębnymi przepisami; 

  2. spełniać następujące wymagania: muszą być dopuszczone do ruchu, przystosowane do nauki jazdy oraz spełniać wymagania określone w przepisach w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia; 

  3. być wyposażone w urządzenie rejestrujące przebieg egzaminu - w zakresie prawa jazdy kategorii B - z wyjątkiem pojazdu zapewnianego przez osobę egzaminowaną;

  4. być zapewnione przez osoby: 

  • ubiegające się o prawo jazdy kategorii B1, 

  • niepełnosprawne posiadające orzeczenie lekarskie z adnotacją, że może prowadzić pojazd silnikowy po przystosowaniu go do rodzaju schorzenia - pojazd jest przystosowany do rodzaju schorzenia osoby egzaminowanej, 

  • egzaminowane, jeżeli egzamin przeprowadzany jest pojazdem z automatyczną skrzynią biegów.  

Przebieg egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B rejestruje się przy pomocy urządzeń rejestrujących przebieg egzaminu. Urządzenia te powinny: 

  1. rejestrować co najmniej obraz widoczny do przodu przez przednią szybę pojazdu egzaminacyjnego (kamera o kącie widzenia 45 stopni lub więcej); obraz zapisywany musi zawierać opis składający się z daty, godziny przeprowadzanego egzaminu oraz numeru rejestracyjnego pojazdu egzaminacyjnego, a w przypadku braku możliwości umieszczenia numeru rejestracyjnego pojazdu, dopuszcza się podanie przez egzaminatora numeru rejestracyjnego ustnie przed rozpoczęciem egzaminu; 

  2. rejestrować dźwięk w pojeździe równolegle z rejestracją obrazu; 

  3. uniemożliwiać ingerencję osób nieuprawnionych w zapis na nośniku danych; 

  4. być uruchamiane i zatrzymywane bez konieczności ingerencji egzaminatora w proces rejestracji; 

  5. zapewniać egzaminatorowi podgląd obrazu rejestrowanego na nośniku, tak aby w trakcie egzaminu miał możliwość sprawdzenia, czy nie nastąpiła awaria urządzenia powodująca brak możliwości nagrywania przebiegu egzaminu. 

Zarejestrowany w ten sposób obraz i dźwięk przechowuje się w zasadzie w ośrodku egzaminowania na odpowiednich nośnikach danych, w pomieszczeniu zabezpieczonym przed dostępem osób nieupoważnionych, przez okres co najmniej 14 dni od daty przeprowadzenia egzaminu. Zarejestrowany przebieg egzaminu może przeglądać i odtwarzać wyłącznie: 

  1. dyrektor ośrodka egzaminowania lub osoba przez niego upoważniona; 

  2. egzaminator nadzorujący; 

  3. osoba prowadząca nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy w imieniu właściwego organu prowadzącego nadzór; 

  4. osoba egzaminowana lub jej pełnomocnik oraz egzaminator, który prowadził egzamin - w przypadku złożenia skargi na sposób przeprowadzenia egzaminu; 

  5. egzaminator, w stosunku do którego wszczęto postępowanie wyjaśniające. 

Nagranie przedstawiające przebieg egzaminu przechowuje się do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli: 

  • została złożona skarga na przebieg egzaminu; 

  • wszczęte zostało postępowanie wyjaśniające w stosunku do egzaminatora przeprowadzającego egzamin. 

Jeśli przebieg egzaminu praktycznego nie został zarejestrowany z powodu awarii urządzenia nagrywającego przebieg egzaminu, egzamin zostaje powtórzony na koszt ośrodka egzaminowania. 

Jak przebiega egzaminowanie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami?  

Sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami silnikowymi i tramwajami odbywa się w formie egzaminu państwowego składającego się, co do zasady, z części teoretycznej i części praktycznej, przeprowadzanego na warunkach i w trybie określonych w instrukcji przeprowadzania egzaminu państwowego na prawo jazdy stanowiącej załącznik nr 5 do rozporządzenia, zwanej „instrukcją egzaminowania”.  

Część teoretyczna egzaminu państwowego 

Część teoretyczna egzaminu państwowego obejmuje sprawdzenie znajomości:

  1. przepisów ruchu drogowego; 

  2. techniki kierowania i czynności kontrolno-obsługowych pojazdu; 

  3. zasad udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadku. 

Egzamin teoretyczny przeprowadza się w sali egzaminacyjnej w formie testu: 

1) komputerowego - przy użyciu urządzenia egzaminacyjnego wykorzystującego jednolite oprogramowanie wskazane i zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw transportu; 

2) pisemnego, w przypadku: 

  • ubiegania się przez osobę egzaminowaną o pozwolenie, 

  • awarii urządzenia egzaminacyjnego uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu w sposób, o którym mowa powyżej, 

  • posiadania przez osobę egzaminowaną orzeczenia lekarskiego z adnotacją o przeciwwskazaniach do przeprowadzenia egzaminu komputerowo; 

3) ustnego - jeżeli: 

  • osoba egzaminowana nie włada żadnym z języków, które są dostępne w urządzeniu egzaminacyjnym, lub 

  • posiada orzeczenie lekarskie z adnotacją o przeciwwskazaniach do przeprowadzenia egzaminu w sposób komputerowy oraz pisemny.  

Część praktyczna egzaminu państwowego

Część praktyczna egzaminu państwowego jest już przeprowadzana przy użyciu pojazdu. Egzamin praktyczny obejmuje sprawdzenie umiejętności: 

  • przygotowania pojazdu do jazdy, umiejętności sprawdzenia stanu technicznego podstawowych elementów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo jazdy oraz umiejętności bezpiecznego panowania nad pojazdem, które wykonywane jest na placu manewrowym ośrodka egzaminowania - w zakresie prawa jazdy kategorii B i B1; 

  • umiejętności wykonywania manewrów, które realizowane jest na placu manewrowym ośrodka egzaminowania - w zakresie prawa jazdy pozostałych kategorii oraz pozwolenia; 

  • umiejętności jazdy w ruchu drogowym, które realizowane jest na drogach publicznych - w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy i pozwolenia. 

Osoby egzaminowane w zakresie prawa jazdy kategorii A lub A1 w czasie egzaminu praktycznego powinny być ubrane w kamizelkę barwy pomarańczowej z elementami odblaskowymi, posiadającą z tyłu i z przodu oznaczenie „L” według wzoru i wymiarów przewidzianych dla oznakowania pojazdów przeznaczonych do egzaminowania. 

Kto może przystąpić do egzaminu?

Osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie przystępuje do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego, pod warunkiem spełnienia pewnych wymogów dla posiadacza prawa jazdy,
a mianowicie:

  • osiągnięcia wymaganego dla danej kategorii wieku; 

  • uzyskania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 

  • odbycia wymaganego dla danej kategorii szkolenia; 

  • przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawienia zaświadczenia o studiowaniu od co najmniej 6 miesięcy. 

Wymagany dla danej kategorii wiek wynosi: 

  • 16 lat - dla kategorii A1, B1 lub T; 

  • 18 lat - dla kategorii A, B, B+E, C, C+E, C1 lub C1 + E; 

  • w zasadzie 21 lat - dla kategorii D, D+E, D1 lub D1+E. 

Osoba, która nie ukończyła 18 lat, może uzyskać prawo jazdy kategorii A1, B1 lub T za pisemną zgodą rodziców lub opiekunów. Wymagany wiek do uzyskania prawa jazdy kategorii D lub D1 przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej posiadającego prawo jazdy kategorii B wynosi 19 lat. 

Dodatkowym warunkiem uzyskania prawa jazdy:

  • dla kategorii C, C1, D lub D1 - jest spełnienie wymagań odbycia wymaganego szkolenia oraz zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego, określonych dla prawa jazdy kategorii B; 

  • dla kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - jest spełnienie powyżej wymienionych wymagań, ale określonych odpowiednio dla praw jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1.  

Egzamin państwowy obejmujący wyłącznie egzamin praktyczny przeprowadza się dla osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii: 

  • B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E; 

  • A, B, C lub D, jeżeli posiada odpowiednio prawo jazdy kategorii A1, B1, C1 lub D1; 

  • B, jeżeli posiada wydane prawo jazdy kategorii B z ograniczeniem do prowadzenia pojazdów wyłącznie z automatyczną skrzynią biegów.  

Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji

Tzw. kontrolne sprawdzenie kwalifikacji przeprowadzane jest w formie egzaminu państwowego na warunkach i w trybie określonym w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega:

1) osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty: 

  • w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji - w tym przypadku egzamin państwowy składa się z egzaminu teoretycznego lub praktycznego, 

  • na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia otrzymanych 24 punktów - w tym przypadku egzamin państwowy składa się z egzaminu teoretycznego i praktycznego; 

2) osoba ubiegająca się o: 

  • przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji, 

  • zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok

- w tych przypadkach egzamin państwowy składa się również z egzaminu teoretycznego i praktycznego. 

Wniosek o wydanie prawa jazdy

Przed przystąpieniem do egzaminu państwowego osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie składa w ośrodku egzaminowania wniosek o wydanie prawa jazdy z załącznikami, o których mowa w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami lub skierowanie - w przypadku osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowanej decyzją starosty na egzamin w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji, oraz odpowiednio: 

  1. dowód uiszczenia opłaty za egzamin; 

  2. wniosek o udział instruktora prowadzącego w części praktycznej egzaminu państwowego, z podaniem imienia i nazwiska oraz numeru instruktora; 

  3. zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o prawo jazdy w zakresie szkolenia dodatkowego, jeżeli trzykrotnie uzyskała negatywny wynik z egzaminu teoretycznego lub z egzaminu praktycznego. 

Przed wyznaczeniem terminu egzaminu ośrodek egzaminowania sprawdza złożone dokumenty pod względem kompletności i poprawności wypełnienia. 

W przypadku żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o prawo jazdy powinno być złożone nie później niż na 2 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu.  

Termin egzaminu

Ośrodek egzaminowania wyznacza termin umożliwiający przeprowadzenie egzaminu w okresie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia wymaganych dokumentów
Jeżeli osoba egzaminowana uzyskała negatywny wynik egzaminu teoretycznego lub praktycznego albo nie przystąpiła do egzaminu, ośrodek egzaminowania na jej wniosek wyznacza, z uwzględnieniem powyższej zasady, kolejny termin egzaminu po uiszczeniu opłaty za egzaminOsoba egzaminowana nie wnosi jednak ww. opłaty w następujących przypadkach:

  • jeżeli przebieg egzaminu praktycznego nie został zarejestrowany z powodu awarii urządzenia nagrywającego przebieg egzaminu, egzamin zostaje powtórzony na koszt ośrodka egzaminowania;

  • gdy egzaminator odmówił wcześniej przeprowadzenia egzaminu ze względu na to, że warunki atmosferyczne lub inne przyczyny uniemożliwiły prowadzenie egzaminów; 

  • egzamin został przerwany przez egzaminatora nadzorującego pracę egzaminatorów z uwagi na stwierdzenie, że zostały naruszone warunki lub zasady przeprowadzania egzaminów;

  • organ sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych (tzn. wojewoda) przerwał lub unieważnił egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami. 

Jakie są warunki przystąpienia do egzaminu? 

Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest: 

1) posiadanie przez osobę egzaminowaną dokumentu potwierdzającego jej tożsamość w postaci: 

  • dowodu osobistego, 

  • karty pobytu, 

  • paszportu; 

2) posiadanie przez osobę egzaminowaną odpowiedniej sprawności psychicznej i fizycznej, a w szczególności nieznajdowanie się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. 

Warunkiem przystąpienia do egzaminu praktycznego jest ponadto: 

  • uzyskanie przez osobę egzaminowaną pozytywnego wyniku z egzaminu teoretycznego, przy czym od dnia uzyskania tego wyniku nie może upłynąć okres dłuższy niż 6 miesięcy; 

  • posiadanie przez instruktora biorącego udział w egzaminie ważnej legitymacji instruktora nauki jazdy oraz dokumentu potwierdzającego jego tożsamość - w przypadku wniosku o jego udział.

Warunkiem przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego w ruchu drogowym jest natomiast: 

  • panowanie nad pojazdem podczas wykonania zadań na placu manewrowym w sposób pozwalający stwierdzić, że co do zasady zachowanie osoby egzaminowanej nie stworzy zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego - w przypadku prawa jazdy kategorii B i B1; 

  • pozytywna ocena z wykonania określonych w instrukcji egzaminowania zadań egzaminacyjnych na placu manewrowym - w przypadku prawa jazdy pozostałych kategorii i pozwolenia. 

Zachowaniem osoby egzaminowanej świadczącym o możliwości stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego jest: 

  • bezpośrednie stworzenie zagrożenia dla zdrowia lub życia osób; 

  • przejechanie kołem przez linie wyznaczające zewnętrzne krawędzie stanowisk; 

  • najechanie na pachołki lub tyczki. 

Egzaminator w związku z wykonywanymi czynnościami jest obowiązany do: 

  • legitymowania osób egzaminowanych; 

  • legitymowania instruktora, mającego razem z osobą egzaminowaną brać udział w egzaminie praktycznym. 

Egzaminator w związku z wykonywanymi czynnościami, w razie gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że osoba ta znajduje się w stanie nietrzeźwości, po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, jest uprawniony do żądania poddania się przez osobę egzaminowaną lub instruktora mającego brać udział w egzaminie badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu w organizmie lub środka działającego podobnie do alkoholu. 

Egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli: 

1) niemożliwe jest ustalenie tożsamości osoby zgłaszającej się na egzamin lub instruktora; 

2) osoba zgłaszająca się na egzamin: 

  • znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, lub odmówiła poddania się ww. badaniu, 

  • zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu, 

  • nie posiada wymaganych orzeczeniem lekarskim okularów lub szkieł kontaktowych; 

3) nie jest możliwe potwierdzenie uprawnień instruktora mającego brać udział w egzaminie praktycznym, lub co do zasady nie zgłosił się on na egzamin; 

4) warunki atmosferyczne lub inne przyczyny uniemożliwiają prowadzenie egzaminów; 

5) instruktor mający brać udział w egzaminie znajduje się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, bądź w zasadzie odmówił poddania się ww. badaniu; 

6) instruktor mający brać udział w egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu; 

7) stwierdził awarię urządzenia rejestrującego, uniemożliwiającą rejestrację egzaminu. 

Egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli: 

1) osoba egzaminowana w trakcie egzaminu teoretycznego korzysta z pomocy materiałów lub urządzeń stanowiących pomoc w odpowiedzi na pytania egzaminacyjne; 

2) zachowania osoby egzaminowanej świadczą o możliwości stworzenia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego; 

3) osoba egzaminowana spowodowała zagrożenie dla zdrowia lub życia uczestników ruchu w trakcie egzaminu praktycznego na placu manewrowym lub w ruchu drogowym; 

4) instruktor biorący udział w egzaminie zakłóca lub uniemożliwia przebieg egzaminu; 

5) osoba egzaminowana naruszyła przepisy ruchu drogowego w sposób określony w tabeli nr 12 załącznika nr 5 do rozporządzenia; 

6) osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu; 

7) stwierdzono awarię urządzenia rejestrującego, uniemożliwiającą rejestrację egzaminu. 

Egzamin może zostać przerwany

  • na wniosek osoby egzaminowanej; 

  • przez egzaminatora nadzorującego pracę egzaminatorów w przypadku stwierdzenia, że zostały naruszone warunki lub zasady przeprowadzania egzaminów. 

W ww. przypadkach przyjmuje się, w zależności o „zawinienia” egzaminowanego, iż ta osoba albo nie przystąpiła do egzaminu, albo uzyskała negatywny wynik egzaminu. 

Dyrektor ośrodka egzaminowania

  1. może okresowo wstrzymać prowadzenie egzaminów praktycznych z takiej przyczyny, że warunki atmosferyczne lub inne przyczyny uniemożliwiają prowadzenie egzaminów, o czym niezwłocznie zawiadamia właściwy organ prowadzący nadzór; 

  2. przekazuje w okresach półrocznych pisemną informację o uzyskanych przez osoby egzaminowane wynikach egzaminów: 

  • starostom - w odniesieniu do instruktorów i jednostek szkolących kandydatów na kierowców będących w ich ewidencji i rejestrze, 

  • właściwemu organowi ewidencyjnemu - w odniesieniu do egzaminatorów będących w jego ewidencji. 

W przypadku złożenia wniosku o przeprowadzenie egzaminu z udziałem instruktora nauki jazdy, egzamin może być przeprowadzony bez instruktora, po złożeniu pisemnego oświadczenia przez osobę egzaminowaną, o rezygnacji z udziału instruktora w egzaminie. 

Podczas przeprowadzania egzaminu państwowego w sali egzaminacyjnej mogą przebywać osoby zdające egzamin i egzaminator przeprowadzający egzaminOprócz ww. osób na sali egzaminacyjnej mogą przebywać: 

  • kandydaci na egzaminatorów wraz z ich wykładowcą, odbywający praktyki w ramach szkolenia lub praktyki asystenckie, 

  • osoby sprawujące, w imieniu właściwego organu prowadzącego nadzór, nadzór nad egzaminowaniem kandydatów na kierowców i kierowców, 

  • tłumacz języka migowego, którego udział na egzaminie zapewnia sobie osoba głuchoniema, 

  • tłumacz przysięgły, którego udział zapewnia sobie osoba egzaminowana, jeżeli nie włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie egzaminu oraz zrozumienie zasad przeprowadzania egzaminu - dotyczy także osób, które rozwiązują test w języku obcym, dostępnym w komputerowym systemie egzaminacyjnym, 

  • egzaminator nadzorującego, 

  • dyrektor ośrodka egzaminowania i osoby upoważnione przez niego 

- pod warunkiem, że ich obecność nie zakłóca i nie utrudnia przebiegu egzaminu. 

Podczas przeprowadzania części praktycznej egzaminu państwowego na placu manewrowym mogą przebywać wyłącznie osoby zdające egzamin i egzaminatorzy przeprowadzający egzamin. Oprócz tych osób na placu manewrowym mogą przebywać: 

  • instruktor prowadzący - instruktor przebywa na zewnątrz pojazdu, 

  • kandydaci na egzaminatorów wraz z wykładowcą, odbywający praktyki w ramach szkolenia lub praktyki asystenckie, 

  • osoby sprawujące nadzór nad egzaminowaniem kandydatów na kierowców i kierowców w imieniu właściwego organu prowadzącego nadzór, 

  • tłumacz przysięgły, którego udział zapewnia sobie osoba egzaminowana, jeśli nie włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie egzaminu, 

  • tłumacz języka migowego, którego udział na egzaminie zapewnia sobie osoba głuchoniema, 

  • egzaminator nadzorującego, 

  • dyrektor ośrodka egzaminowania i osoby upoważnione przez niego 

- pod warunkiem, że ich obecność nie zakłóca i nie utrudnia przebiegu egzaminu. 

Podczas przeprowadzania części praktycznej egzaminu państwowego w ruchu drogowym, w pojeździe egzaminacyjnym może przebywać osoba zdająca egzamin i egzaminator przeprowadzający egzamin. Oprócz tych osób w pojeździe egzaminacyjnym mogą przebywać: 

  • instruktor prowadzący, 

  • kandydaci na egzaminatorów wraz z wykładowcą, odbywający praktyki w ramach szkolenia lub praktyki asystenckie, 

  • osoby sprawujące, w imieniu właściwego organu prowadzącego nadzór, nadzór nad egzaminowaniem kandydatów na kierowców i kierowców, 

  • tłumacz przysięgły, którego udział zapewnia sobie osoba egzaminowana, jeżeli nie włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie egzaminu, 

  • tłumacz języka migowego, którego udział na egzaminie zapewnia sobie osoba głuchoniema, 

  • egzaminator nadzorujący, 

  • dyrektor ośrodka egzaminowania i osoba upoważniona przez niego 

- pod warunkiem, że ich obecność nie zakłóca i nie utrudnia przebiegu egzaminu.  

Po egzaminie… 

Osoba, która dwukrotnie uzyskała negatywny wynik egzaminu praktycznego, może złożyć, do właściwego organu prowadzącego nadzór, wniosek o udział w kolejnym egzaminie praktycznym osoby sprawującej nadzór nad egzaminowaniem kandydatów na kierowców i kierowców. W przypadku złożenia wniosku organ kieruje osobę sprawującą nadzór nad egzaminowaniem do udziału w kolejnym egzaminie praktycznym osoby składającej wniosek. 

Osoba, która przystąpiła do egzaminu państwowego, może zgłaszać, za pośrednictwem dyrektora ośrodka egzaminowania, do właściwego organu nadzoru, skargi i zastrzeżenia co do jego przebiegu i oceny. 

Ośrodek egzaminowania przesyła, po sprawdzeniu pod względem kompletności i poprawności wypełnienia, dokumenty złożone przez osoby egzaminowane, z wyjątkiem dowodu uiszczenia opłaty za egzamin, do właściwego organu wydającego prawa jazdy lub pozwolenia:

  1. w terminie 3 dni po uzyskaniu przez osobę pozytywnego wyniku egzaminu państwowego; 

  2. raz w miesiącu w przypadku osób, którym w miesiącu poprzedzającym upłynął okres 1 roku od daty ostatniego przystąpienia przez nią do egzaminu; 

  3. w terminie 3 dni po uzyskaniu po raz pierwszy negatywnego wyniku egzaminu państwowego lub niepoddaniu się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie określonym w skierowaniu, jeżeli osoba egzaminowana była skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.  

Podstawa prawna:

  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. 2005 r., Nr 217, poz. 1834);

  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.)

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


Porady prawne