Obowiązki pracodawcy wobec pracownika
Obowiązki pracodawcy wobec pracownika można w zasadzie podzielić na ogólne i szczegółowe. Wszystkie wynikają z przepisów prawa pracy kodeksu pracy bądź ustaw szczegółowych.
Jakie podstawowe obowiązki ma pracodawca wobec pracownika?
Obowiązek zatrudniania pracownika oraz obowiązek wypłacania pracownikowi wynagrodzenia za pracę to dwa najważniejsze ogólne obowiązki pracodawcy.
Obowiązek zatrudniania pracownika wynika oczywiście z mocy umowy o pracę albo innego aktu, który jest podstawą zatrudnienia pracownika (np. aktu mianowania). W jego zakresie leży udostępnienie pracownikowi stanowiska pracy w zakładzie, na którym powinien on świadczyć pracę, do której jest zobowiązany.
Obowiązek wypłacania pracownikowi wynagrodzenia ma swój wyraz choćby w zakazie korzystania z pracy nieodpłatnej. Postanowienia umowy o pracę, które przewidywałyby pracę nieodpłatną są nieważne.
Co jest treścią obowiązku zatrudniania pracownika?
Pracodawca obowiązany jest zatrudniać pracowników zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym pracownika, a także jego stanem zdrowia. Zatrudnianie powinno odbywać się przy pracach, które są dozwolone dla poszczególnych osób (np. kobiet). Pracodawca ma obowiązek zaznajamiania pracowników, którzy podejmują pracę z zakresem ich obowiązków, a także z ich uprawnieniami.
Jakie obowiązki organizacyjne ma pracodawca?
Pracodawca powinien zorganizować proces produkcyjny i zapewnić, by przebiegał on w przyjętym porządku pracy. Szczegółowo przejawia się to w tym, iż pracodawca ma obowiązek dostarczenia pracownikom:
- narzędzi i materiałów niezbędnych do wykonywania powierzonej pracy,
- zaopatrzenia pracowników w odzież roboczą i ochronną,
- zaopatrzenia pracowników w sprzęt ochrony osobistej.
Pracodawca powinien nadto czuwać nad tym, by obowiązujący w zakładzie porządek pracy był przestrzegany przez pracowników. W tym celu powinien wydać regulamin pracy i wszelkie wewnętrzne zarządzenia, które mają temu służyć.
Jednak obowiązkowo pracodawca powinien ustalić regulamin pracy tylko w przypadku, gdy zatrudnia co najmniej 20 pracowników.
W nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2004 r. wyszczególniono jeszcze następujące obowiązki pracodawcy:
- Pracodawca powinien organizować pracę w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie.
- Pracodawca powinien również dążyć do uczynienia zakładu pracy środowiskiem wolnym od dyskryminacji w zatrudnieniu, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nie określony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Czy pracodawca ma obowiązek dbać o kwalifikacje zawodowe pracowników?
Tak, mało tego, pracodawca powinien udzielać pracownikom pomocy w podnoszeniu tych kwalifikacji. Jest to zresztą jedna z podstawowych zasad prawa pracy. Pracodawca powinien wspierać pracownika zarówno w dokształcaniu się, jak i w doskonaleniu zawodowym.
Prawo do takiej pomocy mają w pierwszej kolejności ci pracownicy, którzy z uwagi na zajmowane stanowisko zobowiązani są do uzupełniania tych kwalifikacji, które już posiadają.
Na czym polega obowiązek zaspokajania przez pracodawcę potrzeb socjalnych pracowników?
Kodeks pracy stanowi, iż w miarę posiadanych przez pracodawcę środków powinien on rozwijać działalność, która zmierza do zaspokajania potrzeb bytowych, socjalnych i kulturalnych pracowników. Jest to nakaz, który ma być konkretyzowany w układach zbiorowych pracy – bez tej konkretyzacji jest jedynie postulatem. W zakres tego obowiązku może wchodzić na przykład:
- prowadzenie przedszkoli,
- obiektów sportowych,
- obiektów kulturalno-oświatowych,
- pomoc w remoncie mieszkań.
