Podatek od czynności cywilnoprawnych

Hipoteka

Podatek od ustanowienia hipoteki

Kiedy czynności cywilnoprawne podlegają obowiązkowi podatkowemu?

Czynności cywilnoprawne podlegają opodatkowaniu, jeżeli ich przedmiotem są:

  • rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  • rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

O tym, czy dana czynność podlega obowiązkowi podatkowemu decydują także wyłączenia zawarte w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jednym z najistotniejszych wyłączeń opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest wyłączenie, zgodnie z którym obowiązkowi podatkowemu nie podlegają czynności, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności na podstawie odrębnych przepisów jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest zwolniona od tego podatku (z pewnymi wyjątkami nieobejmującymi jednak ustanowienia hipoteki).

Na czym polega hipoteka?

Hipoteka jest rodzajem zabezpieczenia rzeczowego wierzytelności. Jest to jedno z ograniczonych praw rzeczowych. Hipoteka pozwala wierzycielowi hipotecznemu zaspokoić się z przedmiotu hipoteki (np. z nieruchomości) z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela zabezpieczonej rzeczy i bez względu na to, czyją własnością stała się rzecz (zabezpieczenie "idzie za rzeczą").

Hipoteka może być ustanowiona na nieruchomości oraz na wierzytelności zabezpieczonej już ustanowioną hipoteką (tzw. subintabulat).

W celu ustanowienia hipoteki konieczna jest umowa pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem rzeczowym (właścicielem nieruchomości) oraz wpis hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości. Sam fakt ustanowienia hipoteki jest już zdarzeniem, które powoduje powstanie obowiązku podatkowego.

Powstanie obowiązku podatkowego

W przypadku ustanowienia hipoteki obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia oświadczenia o ustanowieniu hipoteki lub zawarcia umowy ustanowienia hipoteki.

Obowiązek ten powstaje także z chwilą powołania się na okoliczność dokonania czynności cywilnoprawnej - jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności, a następnie po upływie tego terminu powołuje się przed organami podatkowymi lub organami kontroli skarbowej na okoliczność jej dokonania.

Przy ustanowieniu hipoteki obowiązek podatkowy ciąży obecnie jedynie na składającym oświadczenie woli o ustanowieniu hipoteki. Przykładowo według przepisów Prawa bankowego do ustanowienia hipoteki bankowej potrzebne jest złożenie przez podmiot, na którego nieruchomości ma zostać ustanowiona hipoteka stanowiąca zabezpieczenie kredytu, oświadczenia o ustanowieniu hipoteki na rzecz banku w formie pisemnej. Obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych ciążyć będzie zatem wyłącznie na tym podmiocie.

Podstawa opodatkowania i wysokość podatku

W przypadku ustanowienia hipoteki, podstawą opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest kwota wierzytelności zabezpieczonej ustanowioną hipoteką.

W pewnych jednak przypadkach możliwe jest ustanowienie hipoteki zabezpieczającej wierzytelność, której wysokość nie jest jeszcze ustalona (tzw. hipoteka kaucyjna). Ten wyjątek znalazł odzierciedlenie w ustaleniu wysokości podatku od czynności cywilnopranwych.

Jeżeli znana jest już kwota wierzytelności, podatek ten ustalony jest w formie stawki procentowej. Wynosi ona 0,1 % podstawy opodatkowania, tj. kwoty zabezpieczonej wierzytelności.

Jeżeli natomiast hipoteka została ustanowiona na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej (hipoteka kaucyjna), kwota podatku ustalona jest kwotowo i wynosi 19 zł.

Zwolnienia od podatku

W przypadku ustanowienia hipoteki ustawa zawiera szeroki katalog zwolnień od obowiązku zapłaty podatku. Nie podlega obowiązkowi zapłaty podatku ustanowienie hipoteki:

  • na morskich statkach handlowych i rybackich,
  • na zabezpieczenie dotacji lub innych form pomocy finansowej, udzielanych organizacjom społecznym działającym w dziedzinie sportu i turystyki,
  • na zabezpieczenie wierzytelności banków z tytułu kredytów udzielanych rolnikom indywidualnym lub zespołom rolników indywidualnych na budownictwo inwentarskie lub składowe, wraz z urządzeniami towarzyszącymi,
  • przysługującej spółdzielniom mieszkaniowym i wierzycielom spółdzielni mieszkaniowych,
  • na zabezpieczenie pożyczek i kredytów udzielanych z funduszy celowych utworzonych w drodze ustawy.

 

Pamiętaj, że:

  • podstawą opodatkowania przy ustanowieniu hipoteki jest kwota zabezpieczonej wierzytelności;
  • podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego (z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika).


Podstawa prawna:

Obserwuj nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (2)

Adwokat Łukasz Ró

16.9.2015 11:22:7

Re: Podatek od ustanowienia hipoteki

Witam, jeżeli w postanowieniach umowy wskazano, iż zabezpieczenie hipoteczne następuje do kwoty 200 000 zl to mamy do czynienia z hipoteką kaucyjną. Wysokość wierzytelności nie została ustalona. W związku z tym należy podatek od czynności cywilnoprawnych wyniósłby 19 zł.

Justyna

17.4.2015 22:45:52

Re: Podatek od ustanowienia hipoteki

Jeśli biorę kredyt hipoteczny na budowę domu 200 tys. (w tej chwili mam tylko działkę) to zapłacę 19 zł, czy 0,1 %?

Pokaż wszystkie komentarze (2)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 15.2.2010

    Co to jest hipoteka i jak ją ustanowić?

    Hipoteka jest tzw. rzeczowym środkiem zabezpieczenia wierzytelności. Należy do grupy ograniczonych praw rzeczowych. Ustanawia się ją dla zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomościach oraz na (...)

  • 14.9.2014

    Hipoteka przymusowa - czym jest i jak ją ustanowić?

    W obrocie gospodarczym nierzadko spotyka się nieuczciwych kontrahentów. Dlatego też popularnym i skutecznym sposobem na zabezpieczenie swoich interesów jest stosowanie stworzonych ku temu (...)

  • 7.9.2016

    Zmiany w zasadach dotyczących ustanawiania hipotek na nieruchomościach rolnych

    W dniu 30 kwietnia 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych (...)

  • 20.5.2018

    Zmiany Kodeksu postępowania cywilnego

    Nowa ustawa ma na celu wykonanie wyroku TK i wprowadza przepisy mające skuteczniej chronić prawa wierzycieli, którzy uzyskali zabezpieczenie swoich roszczeń pieniężnych w postaci ustanowienia (...)

  • 21.6.2010

    Jakie koszty wiążą się z zakupem mieszkania?

    Zakup mieszkania to wydatek niecodzienny, pochłaniający duże środki finansowe i mnóstwo czasu. Zanim zamieszkamy na swoim, musimy dokonać wyboru nieruchomości oraz często ofert bankowych, (...)