e-prawnik.pl Porady prawne

Leczenie osób bezdomnych

20.4.2021

Przyczyną bezdomności jest najczęściej brak lub utrata więzi społecznych. Prowadzi to do podejmowania zachowań ryzykownych, których skutkiem może być utrata domu.

Osoby bez domu są uwikłane w problemy, z którymi samodzielnie sobie nie radzą. Mogą to być złe doświadczenia z dzieciństwa, trudne relacje rodzinne, problemy zdrowotne (będące wynikiem wypadków, chorób czy nałogów) lub trauma (w wyniku śmierci bliskiej osoby czy tragicznego wypadku).

Jednak kryzys bezdomności może przytrafić się każdemu – nie zależy od wieku, wykształcenia czy statusu.

Przeczytaj o prawie osób bezdomnych do leczenia.

Kto ma prawo do bezpłatnego leczenia

W Polsce Konstytucja gwarantuje każdemu obywatelowi prawo do ochrony zdrowia. Nie zawsze jednak oznacza to prawo do bezpłatnych, czyli finansowanych ze środków publicznych, świadczeń opieki zdrowotnej. Prawo do bezpłatnych świadczeń z systemu mają:

  • osoby ubezpieczone obowiązkowo
  • osoby ubezpieczone dobrowolnie
  • osoby nieubezpieczone, które mają prawo do leczenia.
Każda osoba, niezależnie od tego, czy ma prawo do leczenia, czy nie, w razie stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego ma prawo do natychmiastowej pomocy medycznej. Nie zawsze jest to jednak pomoc bezpłatna.

Na jakiej podstawie mogą się leczyć osoby w kryzysie bezdomności?

Osoba w kryzysie bezdomności ma prawo do bezpłatnego leczenia na takich samych zasadach, jak pozostałe osoby. Jeśli nie jest ubezpieczona, ale spełnia kryterium dochodowe, może skorzystać z zasiłku celowego na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Warunkiem jest otrzymanie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce przebywania danej osoby. Przyznawanie i wypłacanie tego zasiłku jest zadaniem gminy.

Prawo do leczenia przysługuje także przy określonych okolicznościach związanych ze stanem zdrowia. Niezależnie od tego, czy mają prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej, czy nie, zawsze będą leczone osoby, które:

  • mogły być narażone na choroby zakaźne, takie jak np. cholera, czerwonka, dur brzuszny, COVID-19 itp., lub zaraziły się nimi – w zakresie diagnozowania i leczenia tych chorób
  • są uzależnione od alkoholu i od narkotyków – w zakresie leczenia odwykowego
  • mają chorobę psychiczną i niepełnosprawność intelektualną – w zakresie leczenia psychiatrycznego.

Jak potwierdzić prawo do leczenia?

Osoba, która ubiega się o świadczenie zdrowotne, musi przedstawić dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przed jego udzieleniem; a to stanowi dla osób w kryzysie bezdomności, oraz organów publicznych, niemały problem. Spora grupa osób w kryzysie bezdomności nie podejmie żadnych działań, aby uzyskać wymagane dokumenty. Kłopot ten zwiększa brak dokumentu tożsamości i trudność z dostosowaniem się do obowiązujących procedur.

Z jakimi problemami borykają się osoby w kryzysie bezdomności

Spora grupa osób w kryzysie bezdomności ma również trudność z dostosowaniem się do obowiązujących zasad korzystania ze świadczeń zdrowotnych i spełnianiem wymogów stawianych przez prawo – nawet gdy je zna. Kłopotem dla takich osób jest np. uzyskanie skierowania do lekarza specjalisty czy szpitala, oczekiwanie w kolejce na badanie lub zabieg, potwierdzenie zlecenia na wyrób medyczny w Narodowym Funduszu Zdrowia.

Problemem jest także dostęp do świadczeń zdrowotnych, leków i wyrobów medycznych w schroniskach i innych placówkach dla osób bezdomnych, także do świadczeń jednorazowych, jak zmiana opatrunku czy cewnika.

Trudniej także osobom w kryzysie bezdomności skorzystać z prawa do opieki długoterminowej, m.in z powodu przewlekłej procedury przyjęcia do zakładów opiekuńczych i domów pomocy społecznej. Dotyczy to zwłaszcza osób o nieustalonej tożsamości, bez dowodu osobistego oraz innych dokumentów.

Trudna jest sytuacja osób w kryzysie bezdomności podczas pandemii koronawirusa. Są w kiepskiej kondycji, nie mają gdzie się bezpiecznie odizolować, by uniknąć zakażenia, mają utrudniony dostęp do opieki medycznej, a także do rzetelnych informacji na temat koronawirusa czy sposobów zapobiegania zakażeniu. Na ich trudną sytuację wskazuje rzecznik praw obywatelskich.

Kto pomaga osobom w kryzysie bezdomności?

Zapobieganie i przeciwdziałanie bezdomności jest ustawowym zadaniem samorządów. Samorządy wspiera Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, m.in. poprzez programy: „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym” i „Aktywne formy przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Nowy wymiar 2020”.

Ważną rolę w systemie wsparcia osób w kryzysie bezdomności odgrywają również organizacje pozarządowe oraz pomoc doraźna, świadczona m.in. przez jadłodajnie, łaźnie, pralnie, punkty wydawania żywności i odzieży itp., które współpracują z organizacjami pozarządowymi.

Ile jest osób w kryzysie bezdomności?

Informacje o osobach doświadczających bezdomności w Polsce można znaleźć w „Ogólnopolskim badaniu liczby osób bezdomnych”, które koordynuje Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej. Ostatnie badanie zostało przeprowadzone w nocy z 13 na 14 lutego 2019 roku.

Co to jest rejestr schronień?

Gminy mają obowiązek organizowania tymczasowych schronień dla osób w kryzysie bezdomności:

  • schronisk dla osób bezdomnych
  • schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi
  • noclegowni
  • ogrzewalni.

Wojewodowie mają obowiązek prowadzenia rejestru tych miejsc. Rejestry ze wszystkich województw są opublikowane na stronie Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej.

Rejestry miejsc, w których gminy udzielają tymczasowego schronienia osobom bezdomnym

Podstawa prawna:

Źródło: pacjent.gov.pl

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ