e-prawnik.pl Porady prawne

Spór zbiorowy

Pytanie:

Co może zrobić związek zawodowy w przypadku, kiedy już na etapie mediacji brak możliwości podpisania porozumienia kończącego spór ze względu na rozbieżne stanowiska stron a pracodawca odmawia podpisania protokołu rozbieżności?

Masz inne pytanie do prawnika?

Odpowiedź prawnika: Spór zbiorowy

Stroną inicjująca spór z pracodawcą jest zbiorowość pracownicza, która może działać wyłącznie przez związki zawodowe. Tylko pod taką postacią pracownicy będą legitymowani do reprezentowania praw i interesów zbiorowych pracowników w sporze zbiorowym (Henryk Lewandowski „Prawo pracy" Warszawa 1997-2005 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis).

Art. 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych stanowi, że prawa i interesy zbiorowe pracowników są reprezentowane przez związki zawodowe. Przepis ten nie daje jednoznacznej odpowiedzi czy odnosi się to do wszystkich pracowników, czy tylko do pracowników będących członkami danego związku. Odpowiedzi można szukać w ustawie o związkach zawodowych, a ściślej w jej art. 7 ust. 1. Ustawodawca wprowadził w nim zasadę, że w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej. Należy się przychylić do poglądu H. Lewandowskiego, że w sporze zbiorowym związek zawodowy będzie reprezentował swoich członków, pracowników zrzeszonych w innych związkach, jak i pracowników nie zrzeszonych. Wydaje się więc, że nie ma konieczności przystępowania kolejnego związku zawodowego do sporu zbiorowego z pracodawcą, bo raz, że jego członkowie (i ich postulaty) są już reprezentowane przez inicjatora sporu, a dwa spór wszedł już w drugą fazę.

Przepisy nie zabraniają wstępowania innych związków zawodowych do sporu zbiorowego. Fakt braku przynależności do Konfederacji Związków Zawodowych nie stanowi przeszkody do włączania się w prowadzony spór zbiorowy. Bardziej istotne, i jednocześnie oczywiste, jest działanie związku zawodowego zainteresowanego wstąpieniem do sporu w ramach tego samego pracodawcy, co związki już będące w sporze.

Art. 14 ustawy stanowi, że postępowanie mediacyjne kończy się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosiągnięcia porozumienia - sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron. Jeśli przebieg postępowania uzasadnia ocenę, że nie doprowadzi ono do rozwiązania sporu przed upływem 14 dnia od zgłoszenia sporu, organizacja związkowa może jednorazowo na czas nieprzekraczający 2 godzin wszcząć strajk ostrzegawczy. Zorganizowanie strajku na okres krótszy niż dwie godziny, nie daje możliwości ponowienia akcji, choćby łącznie czas jej trwania nie przekroczył limitu ustawowego. Warto jednak pamiętać, że nie można zaprzestać pracy w wyniku akcji strajkowych na stanowiskach pracy, urządzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa.

Drugą możliwością jest wystąpienie na drogę postępowania arbitrażowego. W zależności od tego, czy spór zbiorowy ma zasięg zakładowy, czy wielozakładowy, do jego rozpatrzenia tworzy się kolegium arbitrażu przy miejscowo właściwym sądzie okręgowym, w którym działa sąd pracy i ubezpieczeń społecznych albo przy Sądzie Najwyższym. Decyzję o powołaniu kolegium podejmują odpowiednio: prezes właściwego sądu okręgowego lub Prezes Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego. Ustawa nie daje możności innego umiejscowienia kolegium ani odstępstwa od ustalonej właściwości rzeczowej. Jeżeli sprawa zostanie dostatecznie wyjaśniona, a strony sporu nie zawrą porozumienia, kolegium, po naradzie niejawnej, wydaje orzeczenie, które zapada większością głosów. Orzeczenie kolegium ma zasadniczo moc wiążącą dla strony, ale pod warunkiem, że żadna ze stron przed poddaniem sporu rozstrzygnięciu kolegium nie złożyła oświadczenia o niezastosowaniu się do rozstrzygnięcia. Należy przyjąć, że strona pracodawcza oświadczenie w sprawie wyłączenia mocy wiążącej orzeczenia może złożyć do chwili rozpoczęcia merytorycznego rozpatrywania sporu na pierwszym posiedzeniu kolegium (tak H. Lewandowski).

Ostateczną formą jest podjęcie akcji strajkowej lub innej akcji protestacyjnej. Uprawnienie takie pojawia się po stronie związków zawodowych w przypadku niepowodzenia postępowania mediacyjnego. Wydaje się, że odmowa podpisania protokołu rozbieżności przez pracodawcę daje podstawy do przyjęcia, że mediacja nie doprowadziła do zamierzonego skutku, co otwierałoby drogę do akcji strajkowej.

Niezależnie od tego wskazujemy, że zgodnie z art. 26 ustawy kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją:  

1) przeszkadza we wszczęciu lub w prowadzeniu w sposób zgodny z prawem sporu zbiorowego,  
2) nie dopełnia obowiązków określonych w tej ustawie  

- podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.  

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ