Uprawnienia likwidatora i wartość zbywcza

Pytanie:

Obecnie powołani likwidatorzy spółki z o.o. zastali należności z lat 1999 i 2000. Na te należności zostały wydane w latach 1999 i 2000 wyroki z klauzulą wykonalności. Wyroki zostały wówczas skierowane do komorników. Komornicy niczego nie odzyskali. Jakie działania mogą podjąć likwidatorzy, jaki jest katalog możliwości, aby ponowić próby odzyskania należności? Jaką wartość zbywczą (w bilansie otwarcia) mają mieć aktywa spółki wynikające z w/w należności, przy założeniu, że są one nieściągalne?

Masz inne pytanie do prawnika?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Właściwie pytanie pierwsze sprowadza się do informacji na temat uprawnień likwidatorów oraz „instrumentów prawnych” jakimi mogą się posługiwać, aby zadania wynikające z samych przepisów ustawy wykonywać.

Warto od razu na początku przypomnieć, iż zgodnie z artykułem 280 kodeksu spółek handlowych do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej. Natomiast artykuł 282 stanowi o tym, do czego likwidatorzy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są uprawnieni, i tak: „Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki (czynności likwidacyjne). Nowe interesy mogą wszczynać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia spraw w toku. Nieruchomości mogą być zbywane w drodze publicznej licytacji, a z wolnej ręki - jedynie na mocy uchwały wspólników i po cenie nie niższej od uchwalonej przez wspólników. W stosunku wewnętrznym likwidatorzy są obowiązani stosować się do uchwał wspólników. Likwidatorzy, ustanowieni przez sąd, są obowiązani stosować się do jednomyślnych uchwał, powziętych przez wspólników oraz przez osoby, które spowodowały ich ustanowienie.”

W granicach swoich kompetencji określonych powyżej likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki. 

Jak wynika z powyższego ściągnięcie wierzytelności leży w zakresie obowiązków likwidatora spółki z o. o. W tym celu likwidatorzy mogą doprowadzać do procesów sądowych, w których spółka może występować po stronie powodowej, jak i pozwanej. W pytaniu nie zostały podane szczegóły dotyczące dłużników spółki. Jednakże odnosząc się do ogólnych zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego likwidatorzy mogą przecież ponawiać wnioski o wszczęcie egzekucji. Jeżeli w jakimś przypadku doszło do „wyprowadzenia majątku” poprzez zbycie na rzecz osoby trzeciej (podmiotu trzeciego), to likwidator może próbować wydobyć ów majątek stosując tzw. skargę pauliańską (o skardze pauliańskiej prosimy przeczytać w odpowiedzi).

Z całą pewnością możliwa jest sytuacja, w której dłużnikiem tej spółki w likwidacji jest inna spółka – być może, że w takich okolicznościach zasadnym byłoby skorzystanie z artykułu 299 kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania (o tym w artykule Odpowiedzialność materialna członków zarządu spółek prawa handlowego).

Zasadne może być też wszczęcie przez likwidatora postępowania o wyjawienie majątku dłużnika/dłużników.

Jak wynika z powyższego katalog uprawnień likwidatora jest dość szeroki, co nie znaczy, iż do końca dookreślony. Granice jego kompetencji wyznaczane są pojęciem „czynności likwidacyjne”. Często w zależności od okoliczności sprawy, sytuacji likwidowanej spółki zależy to, czy dana czynności dokonana przez likwidatora mieści się w kategorii czynności likwidacyjnych.

Wspomniany w drugim pytaniu bilans otwarcia regulowany jest – między innymi – artykułem 281 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z jego treścią „likwidatorzy sporządzają bilans otwarcia likwidacji. Bilans ten likwidatorzy składają zgromadzeniu wspólników do zatwierdzenia. Do bilansu likwidacyjnego należy przyjąć wszystkie składniki aktywów według ich wartości zbywczej.”

Bilans otwarcia likwidacji powinien być sporządzony zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Zgodnie z art. 12 ust. 2 i 1 ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe zamyka się na dzień poprzedzający postawienie spółki w stan likwidacji, nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia tego zdarzenia, a otwiera się je na dzień rozpoczęcia likwidacji - w ciągu 15 dni od tego zdarzenia. Bilans podpisują wszyscy likwidatorzy, a odmowa złożenia podpisu wymaga pisemnego uzasadnienia dołączonego do bilansu.

Do bilansu likwidacyjnego aktywa oblicza się według wartości zbywczej, a nie księgowej, a w pasywach nie uwzględnia się kapitału zakładowego, gdyż celem tego bilansu, inaczej niż zwykłego bilansu rocznego, nie jest zamknięcie roku obrotowego i przygotowanie podziału zysku, lecz podział rzeczywistego majątku między wierzycieli, a następnie podział pozostałości między wspólników. Dlatego składniki aktywów przyjmuje się według wartości zbywczej, a nie księgowej (wartości początkowej, tj. według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonej o odpowiednie odpisy).

Naszym zdaniem należy odwołać się do zasad rachunkowości, zgodnie z którymi to wycena aktywów jednostki następuje po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych od cen ich nabycia albo kosztów wytworzenia, pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

W takim przypadku jednostka jest również obowiązana utworzyć rezerwę na przewidywane dodatkowe koszty i straty spowodowane zaniechaniem lub utratą zdolności do kontynuowania działalności. Wycena po cenach sprzedaży netto i utworzenie rezerwy następują w szczególności w przeddzień postawienia jednostki w stan likwidacji (jeżeli nie jest ona spowodowana prywatyzacją przedsiębiorstwa państwowego) lub w stan upadłości, na koniec roku obrotowego, jeżeli na dzień zatwierdzenia sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy jednostka nie będzie kontynuowała działalności, na koniec roku obrotowego przypadającego w czasie trwania postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego, a także w przeddzień przekazania, podziału lub sprzedaży jednostki, jeżeli odpowiednia umowa nie przewiduje przyjęcia za podstawę rozliczeń wartości majątku ustalonej przy założeniu, że działalność gospodarcza będzie przez jednostkę kontynuowana.

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (1)

Franciszka

21.11.2010 20:5:55

Re: Uprawnienia likwidatora i wartość zbywcza w bilansie w wersji do KRS

sp. z oo w bilansie otwarcia na dzień rozpoczęcia likwidacji posiada netto śr. trwałe 900,- należności główne 17500,- + /58 600,/ /tj.odsetki od tych należności określone ugodą 58600,- Te odsetki zostały zapłacone w okresie likwidacji/ Czy te należności/odsetki/ w BO należy wykazać Spółka wykazuje kapitał 360 000,- Zyski 37 000,- Co jest wartością zbywczą


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 16.7.2013

    Jak przebiega likwidacja stowarzyszeń?

    Drogą do likwidacji stowarzyszenia jest jego rozwiązanie. Nie są to pojęcia tożsame. Likwidacja stowarzyszenia polega na zaprzestaniu działalności, rozdysponowaniu majątku oraz wykreśleniu z Krajowego (...)

  • 8.10.2018

    Co to jest hipoteka i jak ją ustanowić?

    Hipoteka jest tzw. rzeczowym środkiem zabezpieczenia wierzytelności. Należy do grupy ograniczonych praw rzeczowych. Ustanawia się ją dla zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomościach oraz na (...)

  • 24.4.2017

    Podatek od darowizny - Jaki podatek należy zapłacić od darowizny?

    Obowiązkowi podatkowemu w podatku od spadków i darowizn podlegają osoby otrzymujące darowiznę, której wysokość przekracza kwotę wolną od podatku. Jeżeli nabycie własności rzeczy (...)

  • 27.7.2016

    Rada nadzorcza i komisja rewizyjna w sp. z o.o.

    Kto jest uprawniony do sprawowania nadzoru w spółce z o.o.? Zasadą jest, że prawo kontroli działań zarządu służy każdemu ze wspólników. Osobista kontrola wspólników (...)

  • 29.8.2018

    Zachowek - czym jest zachowek i komu się należy?

    Podstawową zasadą prawa spadkowego jest swoboda testowania. Oznacza ona, iż spadkodawca może za życia w drodze testamentu dowolnie rozrządzić swoim majątkiem, jeśli zaś tego nie uczyni, krąg (...)