Dziedziczenie testamentowe a wspólność majątkowa

Pytanie: Czy nabyta ziemia przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa (nie było nigdy zniesienia wspólności majątkowej) po śmierci tego małżonka jest dziedziczona ustawowo przez współmałżonka w połowie jako wspólny majątek? Czy w przypadku zapisania w testamencie całego majątku dziecku, współmałżonek ma prawo do połowy tej ziemi i zachowku w określonej przez ustawę wysokości wynikającej z wartości drugiej połowy tej ziemi?

Odpowiedź:

Zgodnie z postanowieniami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek (wspólność ustawowa). Przedmioty majątkowe nie objęte wspólnością stanowią majątek odrębny każdego z małżonków. Dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. W przedstwionym stanie faktycznym mamy więc do czynienia ze wspólnością zakupionej ziemii. Połowa całego majątku należna jest żyjącemu współmałżonkowi, a nadto, w przypadku dziedziczenia ustawowego, czyli gdy brak jest testamentu, jeszcze odpowiedni udział spadkowy w połowie należącej do zmarłego małżonka. W przypadku wspólności majątkowej nie mamy do czynienia ze współwłasnością poszczególnych przedmiotów (na przykład połowy ziemii), ale całej masy majątkowej. Jeżeli natomiast małżonek zostanie pominięty w testamencie przez drugiego, zmarłego małżonka, to może ubiegać się o należny mu zachowek. Małżonkowi należy się 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, jeżeli jest trwale niezdolny do pracy, w innym wypadku 1/2 wartości tego udziału. Zachowek to także wartość należna upranionemu, a nie część poszczególnych przedmiotów masy spadkowej.