Czy zmiany dotyczą też obywateli innych krajów?

Podobne zasady odnoszące się do aktywności zawodowej zostaną wprowadzone 1 czerwca 2026 r. także dla innych cudzoziemców spoza UE i EFTA, którzy legalnie przebywają w Polsce oraz mają dostęp do rynku pracy. Zmiany te nie dotyczą zaś obywateli Polski, ani obywateli UE, EFTA oraz Wielkiej Brytanii objętych umową wystąpienia.

Od kiedy zmiany dla cudzoziemców z państw trzecich?

W przypadku cudzoziemców z tzw. państw trzecich (spoza UE/EFTA i Wielkiej Brytanii - osób objętych umową wystąpienia), którzy przebywają na terenie Polski legalnie oraz mają dostęp do rynku pracy, ZUS będzie weryfikował, czy spełniają warunek aktywności zawodowej, od nowego okresu świadczeniowego, tzn. od 1 czerwca 2026 r.

Wnioskodawca (rodzic bądź opiekun) musi być aktywny zawodowo w Polsce...

Warunek aktywności zawodowej nie dotyczy cudzoziemców, którzy:

• wnioskują o świadczenie na dziecko, które jest obywatelem Polski, 
• wychowują dziecko do 16 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności,
• wychowują dziecko powyżej 16 roku życia z orzeczonym umiarkowanym bądź znacznym stopniem niepełnosprawności. 

Aktywność zawodowa, której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne musi wynosić minimum 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę - oznacza podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako:

1. pracownicy (uprawnione kody: 01 10, 01 11, 01 20, 01 25, 01 26),
2. osoby wykonujące pracę nakładczą (02 00),
3. członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych (03 10, 03 20),
4. osoby wykonujące prace na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenie oraz osoby z nimi współpracujące (04 11, 04 17, 04 21, 04 24, 04 26, 04 28),
5. osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące (05 10, 05 11, 05 12, 05 14, 05 20, 05 30, 05 43, 05 44, 05 45),
6. osoby współpracujące z osobami fizycznymi, o których mowa w art.18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (05 11), 
7. osoby pobierające stypendium sportowe (07 10, 07 20),
8. osoby otrzymujące stypendium doktoranckie, doktoranci (18 11, 18 12,18 13),
9. osoby wykonujące umowę uaktywniającą z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do 3 lat, czyli nianie (04 30, 04 31),
10. marynarze (24 00). 

Warunek aktywności zawodowej uznaje się w tych przypadkach za spełniony, jeśli podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia stanowi nie mniej niż 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. 

Wymóg minimalnej podstawy wymiaru składek musi być spełniony także gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ostatnio przyjęta do obliczenia składek albo kwota zasiłku, świadczenia bądź wynagrodzenia stanowi co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w przypadku osób zgłoszonych z wymieniony tytułów, które korzystają z niżej wymienionych świadczeń:

1. z ubezpieczenia chorobowego (na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa), tj.: zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia rehabilitacyjnego,
2. z ubezpieczenia wypadkowego (na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), tj.: zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia rehabilitacyjnego.

Aktywność zawodowa, przy której nie wymaga się minimalnej podstawy składek, lecz wymaga się podlegania obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego i rentowych - tj. w przypadku poniższych sytuacji wystarczy sam fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczeń emerytalnego oraz rentowych jako: 

1. osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych (09 10),
2. osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy (PUP) podmioty kierujące na szkolenie, staż bądź przygotowanie zawodowe dorosłych (09 20),
3. osoby niepełnosprawne zarejestrowane w PUP jako poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu, pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia lub stażu, na które zostały skierowane przez PUP (09 21),
4. osoby pobierające świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osoby pobierające zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osoby pobierające wynagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie (13 10, 13 20, 13 21, 13 22),
5. osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia (01 12),
6. osoby przebywające na urlopach wychowawczych (12 11).

Nie wymaga się minimalnej podstawy składek od osób, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, tzn. korzystają z tzw. ulgi na start, oraz w art. 18a i art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. korzystają z pomniejszonych składek bądź ulgi mały ZUS plus (05 40, 05 70, 05 72, 05 74, 05 80, 05 81, 05 90, 05 92, 05 94). 

Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ostatnio przyjęta do obliczenia składek albo kwota zasiłku, świadczenia albo wynagrodzenia stanowi co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia i osoby te korzystają z niżej wymienionych świadczeń:

1. z ubezpieczenia chorobowego (na podstawie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa), tzn.: zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia rehabilitacyjnego,

1. z ubezpieczenia wypadkowego (na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), tj.: zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia rehabilitacyjnego.

Aktywność zawodowa, przy której nie wymaga się minimalnej podstawy składek, lecz wymaga się podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - tj. w przypadku poniższych sytuacji wystarczy sam fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako:

1. osoby, które pobierają emeryturę bądź rentę, osoby w stanie spoczynku, pobierają  uposażenie lub uposażenie rodzinne, i osoby, które pobierają uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze (25 00, 25 01, 25 10, 25 11, 11 50, 11 51, 11 52),
2. osoby, które pobierają rodzicielskie świadczenie uzupełniające (25 00),
3. osoby, które pobierają stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu bądź przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez podmiot inny niż PUP,  niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (09 20),
4. osoby, które  pobierają zasiłek przedemerytalny bądź świadczenie przedemerytalne oraz osoby niepobierające zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego z przyczyn określonych w art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu niepodlegające  obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (09 40, 09 41), 
5. osoby, które  pobierają świadczenie wspierające, o którym mowa w ustawie o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 i 2760)  (14 30), 
6. osoby, które pobierają nauczycielskie świadczenia kompensacyjne (26 00, 26 01).

Nie wymaga się minimalnej podstawy wymiaru składek także w przypadku osób, które podlegają:

• ubezpieczeniom społecznym rolników (emerytalno-rentowemu) z mocy ustawy bądź przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy – na wniosek,
• dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (19 00, 19 10).

Cudzoziemcy, którzy w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania wniosku nie byli aktywni zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz w miesiącu, w którym składają wniosek, podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (bezrobotni, którzy nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu), nabywają prawo do świadczenia wychowawczego 800+ na:

1. okres 3 miesięcy – jeśli spełniają warunki do świadczenia na jedno lub dwoje dzieci,
2. okres 6 miesięcy – jeśli spełniają warunki do świadczenia na co najmniej troje dzieci. 

Prawo do świadczenia wychowawczego dla bezrobotnych cudzoziemców przysługuje nie dłużej niż do końca okresu świadczeniowego oraz nie więcej niż jeden raz w danym okresie świadczeniowym.

Dziecko realizuje obowiązek szkolny w polskiej placówce edukacyjnej...

Prawo do świadczenia wychowawczego 800+ przysługuje, jeśli dziecko realizuje w polskiej placówce edukacyjnej odpowiednio:

• obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, 
• obowiązek szkolny, 
• obowiązek nauki. 

Warunek uczęszczania przez dziecko do szkoły nie dotyczy:

1. dziecka poniżej 6 roku życia (brak obowiązku szkolnego),
2. dziecka, któremu obowiązek szkolny został odroczony,
3. dziecka, które realizuje naukę w inny sposób, m.in. na uczelni należącej do polskiego systemu szkolnictwa wyższego, w ramach kwalifikacyjnego kursu zawodowego albo praktyk absolwenckich. 

Odroczenie bądź realizowanie nauki w inny sposób musi być potwierdzone odpowiednim zaświadczeniem. 

Jakie są warunki wstrzymania wypłaty świadczenia?

ZUS może wstrzymać wypłatę świadczenia wychowawczego 800+, jeżeli pojawią się wątpliwości, czy wnioskodawca i dziecko spełniają warunki do jego otrzymywania, w szczególności:

• czy mieszkają na terytorium Polski,
• czy wnioskodawca jest aktywny zawodowo,
• czy dziecko realizuje obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, szkolnego lub nauki.

ZUS będzie cyklicznie, co miesiąc badać, czy wnioskodawca i dziecko spełniają wszystkie konieczne warunki.