Zabezpieczenie wierzytelności

Hipoteka

Użytkowanie wieczyste

Przejęcie długu nie zawsze oznacza wygaśnięcie hipoteki...

Artykuł 525 Kodeksu cywilnego stanowi wyjątek od ogólnej zasady, że zabezpieczenie rzeczowe jest skuteczne wobec wszystkich - uznał Sąd Najwyższy.

Uchwała SN

W dniu 28 marca br. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. III CZP 90/18, podjął uchwałę następującej treści:

Hipoteka ustanowiona przez dłużnika na użytkowaniu wieczystym nie wygasa z chwilą przejęcia długu, gdy użytkowanie wieczyste zostało zbyte na rzecz osoby trzeciej (art. 525 k.c.).

Czego dotyczył problem prawny?

Powyższa uchwała  została podjęta w odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 1 marca 2018 r.:

Czy ograniczone prawo rzeczowe (hipoteka) ustanowione przez dłużnika, będącego użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na zabezpieczenie wierzytelności wygasa w przypadku, gdy dochodzi następnie do przejęcia długu, a w chwili tego przejęcia użytkownikiem wieczystym obciążonej nieruchomości jest już inna osoba, która nie wyraża zgody na dalsze trwania zabezpieczenia (art. 525 k.c.)?

Jak SN uzasadnił swoje stanowisko?

Sąd Najwyższy wskazał, że problem sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy hipoteka, która została ustanowiona i stała się ograniczonym prawem rzeczowym z chwilą wpisu na podstawie oświadczenia dłużnika, a nie osoby trzeciej, w momencie, kiedy dłużnik zbył to prawo (lokal) i nastąpiło późniejsze przejęcie jego osobistego długu przez inną osobę, spowoduje, że ta hipoteka wygaśnie. 

Jeżeli hipotekę ustanowiła osoba trzecia (niebędąca dłużnikiem osobistym), to art. 525 k.c. stanowi jasno, że przejęcie długu oznacza wygaśnięcie hipoteki. Osoba trzecia, która zabezpiecza dług, najczęściej kieruje się względami osobistymi (np. matka zabezpiecza dług syna); ale ustanawiając takie zabezpieczenie na swoim własnym prawie, nie jest zainteresowana tym, żeby każdy, bez względu na wszystkie zmiany podmiotowe, jakie nastąpią w przyszłości, mógł kierować wobec niej roszczenia.

Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że następca prawny dłużnika osobistego, który ustanowił zabezpieczenie hipoteczne na własnej nieruchomości, wchodzi w sytuację prawną tego dłużnika, czyli nie może być uznany za osobę trzecią, zrównany z tą osobą trzecią, która zabezpieczyła cudzy dług własnym prawem.

Sąd Najwyższy przedstawił wiele argumentów przemawiających za takim rozwiązaniem. Brzmienie art. 525 k.c. jest jasne, stanowi on wyjątek od ogólnej zasady, że zabezpieczenie rzeczowe jest skuteczne wobec wszystkich, w związku z tym musi być wykładany ściśle.

Ustanowienie zabezpieczenia stanowi czynność prawną dokonaną w określonym momencie, w dacie dokonania tej czynności (oświadczenia użytkownika wieczystego o ustanowieniu hipoteki) jest równoznaczne z hipotezą art. 525 k.c. 

Rozszczepienie odpowiedzialności osobistej i rzeczowej w następstwie zbycia obciążonego prawa następuje później aniżeli ustanowienie zabezpieczenia.

Sąd Najwyższy podkreślił, że wskazany przepis ma na celu ochronę wierzyciela. Sens zabezpieczenia polega na tym, aby wierzytelność była chroniona. Nie ma powodów, aby odstąpić od tej zasady i zawsze chronić dłużnika oraz jego następcę.



Obserwuj nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 14.11.2017

    Odpowiedzialność przejemcy długu wobec dłużnika w razie braku zgody wierzyciela na przejęcie długu

    Strony mogą zastrzec w umowie (np. sprzedaży nieruchomości), iż nabywca (osoba trzecia) przejmie dług sprzedawcy, który ten posiada wobec innego podmiotu (np. banku w ramach zawartej umowy (...)

  • 8.10.2018

    Co to jest hipoteka i jak ją ustanowić?

    Hipoteka jest tzw. rzeczowym środkiem zabezpieczenia wierzytelności. Należy do grupy ograniczonych praw rzeczowych. Ustanawia się ją dla zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomościach oraz na (...)

  • 25.4.2019

    Przejęcie długu

    Kodeks cywilny reguluje sytuacje, w których na podstawie odpowiedniej umowy następuje podmiotowa zmiana dłużnika stosunku zobowiązaniowego. Zmiana ta polega na wstąpieniu w miejsce dłużnika (...)

  • 14.9.2014

    Hipoteka przymusowa - czym jest i jak ją ustanowić?

    W obrocie gospodarczym nierzadko spotyka się nieuczciwych kontrahentów. Dlatego też popularnym i skutecznym sposobem na zabezpieczenie swoich interesów jest stosowanie stworzonych ku temu (...)

  • 3.10.2019

    Uznanie długu przez dłużnika

    W doktrynie polskiego prawa cywilnego i orzecznictwie sądowym utrwalił się podział oświadczeń w przedmiocie uznania długu na właściwe i niewłaściwe uznanie długu. Dowiedz się, na czym polega (...)