Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa za złamanie prawa wspólnotowego

Omawiana sprawa dotyczyła braku implementacji przez Włochy Dyrektywy 80/987 nakładającej na państwa członkowskie UE obowiązek ustanowienia funduszy gwarancyjnych dla wypłat świadczeń pracownikom na wypadek upadłości pracodawcy. Pracownicy upadłych włoskich przedsiębiorstw (m.in. Pan Francovich i Daniela Bonifaci) domagali się przed sądami wypłaty przez państwo na podstawie przepisów tej Dyrektywy zaległych wynagrodzeń albo odszkodowania.

Choć przepisy ww. Dyrektywy są dostatecznie precyzyjne i bezwarunkowe w zakresie dotyczącym kręgu osób korzystających z ochrony oraz jej treści, to jednak dyrektywa ta nie określała podmiotu, który byłby zobowiązany do wypłaty funduszy - i z tego względu jej przepisy nie spełniały warunków dla bezpośredniej skuteczności. Sąd włoski nie mógł zatem przyznać na jej podstawie wypłaty pracownikom upadłych spółek. Sąd krajowy zwrócił się więc do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem, czy państwo włoskie ponosi w takiej sytuacji odpowiedzialność odszkodowawczą wobec podmiotów prywatnych, które poniosły szkodę na skutek naruszenia przez to państwo prawa wspólnotowego polegającego na nieimplementowaniu Dyrektywy 80/987. 

Trybunał orzekł w odpowiedzi, co następuje: 

1. Traktat ustanowił swój własny system prawny, który jest połączony z systemami państw członkowskich i który musi być stosowany przez sądy tych państw. Sądy krajowe, których zadaniem jest stosowanie przepisów prawa wspólnotowego, muszą zapewnić pełną skuteczność tym przepisom oraz chronić prawa nadawane na ich podstawie podmiotom prywatnym.

2. Pełna skuteczność prawa wspólnotowego (art. 10 [5] Traktatu) zostałaby podważona, a ochrona praw nadanych na jego podstawie uległaby osłabieniu, gdyby podmioty prywatne nie byłyby uprawnione do uzyskania ochrony sądowej, kiedy ich prawa nie są respektowane w związku z naruszeniem prawa wspólnotowego, za które państwo członkowskie może ponosić odpowiedzialność. Zasada odpowiedzialności państwa za wyrządzenie szkody osobom prywatnym w rezultacie naruszenia prawa wspólnotowego, za które państwo ponosi odpowiedzialność, jest nieodłączną częścią systemu traktatowego.