Jak długo ważne jest prawo pierwokupu?

Pytanie klienta:

""Spółdzielnia zawarła umowę najmu lokalu z najemcą na okres 6 lat. W umowie zawarte zostało prawo pierwokupu. Umowa zawarta została w formie pisemnej. Skoro SN w wyroku z dnia 19 lutego 2002 r., IV CKN 784/00 dopuścił formę pisemną dla zastrzeżenia prawa pierwokupu to jak długo ważne będzie to prawo? Tylko przez 6 lat obowiązywania umowy, czy dłużej? ""

Odpowiedź prawnika:

Nie istnieje przepis prawa, który wyraźnie regulowałby to zagadnienie. Należy zatem przyjąć, iż ze względu na obowiązywanie zasady swobody umów, strony takie zagadnienie powinny uregulować w samej umowie (ustalić, że prawo będzie przysługiwać nawet po wygaśnięciu stosunku najmu). Jeśli strony nie zawarły takiej regulacji, to należy przyjąć, iż prawo pierwokupu przysługuje tylko w okresie obowiązywania umowy najmu.

Skoro bowiem z umowy nie wynika nic innego, to należy przyjąć, iż prawo pierwokupu jest związane z uprawnieniem danej osoby jako najemcy danego lokalu. Jeśli dana osoba utraci status najemcy powinna utracić również uprawnienie do nabycia nieruchomości z pierwszeństwem przed innymi. Argumentem dodatkowym może być to, że tak uregulował to zagadnienie ustawodawca w przypadkach ustawowego prawa pierwokupu (wg ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo pierwokupu przysługuje (aktualnemu) najemcy lokalu, w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego zaś przysługuje ono dzierżawcy - nie ma tam norm, z których by wynikało, że prawo to przysługuje nawet po wygaśnięciu umowy dzierżawy).

Podsumowując, jeśli w umowie nie ma zastrzeżenia, że prawo pierwokupu przysługuje także po wygaśnięciu umowy najmu, to naszym zdaniem należy przyjąć, iż prawo to wygasa wraz z wygaśnięciem umowy najmu.

Należy także pamiętać, iż w przypadku umownego prawa pierwokupu w razie bezwarunkowej sprzedaży rzeczy przez spółdzielnię, na rzecz innego podmiotu niż uprawniony, powoduje to powstanie obowiązku odszkodowawczego, a nie nieważność takiej umowy.