Majątek wspólny małżonków

18.6.2014

A.J.Zespół e-prawnik.pl

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej obejmuje – jak sama nazwa wskazuje – składniki majątkowe, które stanowią majątek wspólny. Punktem wyjścia przy omawianiu zagadnienia podziału majątku jest ustalenie, co w skład tego majątku wchodzi. To przedmiot częstych sporów między małżonkami, którzy często błędnie kwalifikują dany składnik majątku.

Co to jest "wspólność ustawowa"? 

W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić pojęcie wspólności ustawowej (w praktyce określanej również mianem „wspólnoty”). Wspólność ta powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Do powstania wspólności nie jest konieczne żadne oświadczenie małżonków, ponieważ powstaje ona z mocy samego prawa. Należy jednak zaznaczyć, że jeśli małżonkowie przed zawarciem małżeństwa podejmą odpowiednie czynności prawne, mogą sprawić, iż wspólność nie powstanie (np. mogą zawrzeć w formie aktu notarialnego umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową, czyli tzw. intercyzę). 

Wspólność ustawowa to wspólność łączna, czyli bezudziałowa. Oznacza to, że w jej trakcie nie można określić wysokości udziałów jaka przysługuje każdemu małżonkowi w tej wspólności. 

Wspólność ustawowa, o której mowa, obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty te tworzą tzw. majątek wspólny, który stanowi przedmiot podziału (majątek ten do 19 stycznia 2005 r. określany był mianem „dorobku”). Majątek wspólny może powstać w trakcie trwania małżeństwa dopiero od pewnego momentu. Będzie tak np. gdy małżonkowie przed ślubem spisali intercyzę (a więc zawarcie małżeństwa nie spowodowało powstania majątku wspólnego), a następnie w drodze kolejnej umowy zmienili ustrój na wspólność majątkową.

Obok majątku wspólnego, każdy z małżonków ma swój majątek osobisty - zobacz: Co składa się na majątek osobisty małżonka, który nie podlega podziałowi po ustaniu wspólności majątkowej? W poniższym artykule nie będziemy się zajmowali majątkiem osobistym, tylko majątkiem wspólnym małżonków.

Jakie składniki tworzą majątek wspólny?

Zgodnie z zasadą, o której mowa w art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego (dalej jako: „kro”), do zaliczenia danego przedmiotu do majątku wspólnego, nie jest konieczne współdziałanie obojga małżonków.

Pamiętaj, że:

  • W skład majątku wspólnego, który później staje się przedmiotem podziału, wchodzą:
    • przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków oraz
    • przedmioty majątkowe nabyte przez któregokolwiek z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej.

Przykład:

  • Pan Tomasz kupił w salonie RTV kino domowe. Zapłacił środkami z własnego wynagrodzenia. Faktura sprzedaży została wystawiona na nazwisko Pana Tomasza. Pomimo tego, nabyte kino domowe wchodzi w skład majątku wspólnego.

Jako przykład można wskazać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., gdzie czytamy, że: W sytuacji, gdy nieruchomość nabyta została w czasie trwania związku małżeńskiego, a małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, zasadą jest, że wchodzi ona do majątku wspólnego (art. 32 § 1 kro). Odstępstwa od zasady sformułowanej w art. 32 § 1 kro nie może uzasadniać jedynie okoliczność, że stroną umowy było tylko jedno z małżonków, a także okoliczność, że tylko jedno z małżonków ujawnione zostało w księdze wieczystej. Wyjątki wyliczone zostały  wyczerpująco w art. 33 kro(sygn. akt. I CKU 130/97, Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/3 str. 188). 

W najbardziej typowych sytuacjach (gdy małżonkowie nie zawierali żadnych umów majątkowych, ani przed ślubem, ani w czasie małżeństwa, a ponadto w stosunki majątkowe nie ingerował sąd), podział obejmie składniki majątkowe nabyte w trakcie małżeństwa.

Dany przedmiot majątkowy nie wejdzie w skład majątku wspólnego, jeżeli został nabyty na cudzy rachunek. Typowym przykładem jest umowa komisu, gdzie komisant (przedsiębiorca prowadzący komis) działa w imieniu własnym, ale na cudzy rachunek. Problem uwidacznia się jedynie przy komisie zakupu (kiedy prowadzący komis zobowiązuje się do nabycia danej rzeczy na rachunek klienta). Przy komisie komisant nie nabywa rzeczy. Jeśli komisant zobowiązał się nabyć daną rzecz na rachunek klienta, to rzecz ta nie wchodzi w skład majątku wspólnego komisanta i jego małżonka. Do tego majątku może jednak (jeśli małżonków łączy ustrój wspólności majątkowej) wejść prowizja z tytułu umowy komisu.

Jak zaznaczono wyżej, majątek wspólny tworzą przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Nie oznacza to jednak automatycznie, że chodzi o przedmioty nabyte w czasie małżeństwa. Wspólność majątkowa może bowiem ustać w trakcie małżeństwa.

Przykład:                       

  • Państwo Wiśniewscy zawarli związek małżeński 15 lipca 2000 r. 16 listopada 2005 r. zawarli przed notariuszem umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową. Pomimo tego, że małżeństwo Państwa Wiśniewskich trwa nadal, przedmioty majątkowe nabyte od chwili ustanowienia rozdzielności nie wejdą już w skład majątku wspólnego.  

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.  

Kodeks rodzinny i opiekuńczy posługuje się pojęciem „przedmioty majątkowe”, ale go nie wyjaśnia. W praktyce uważa się, że na przedmioty majątkowe, które tworzą majątek wspólny składają się wszelkie prawa majątkowe (bezwzględne i względne), a więc np. prawo własności, ograniczone prawa rzeczowe, wierzytelności, itp. Na majątek wspólny składają się zatem wszelkie aktywa; długi nie wchodzą w skład tego majątku. 

Każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka (por. art. 34 (1)  kro).  

Między małżonkami może powstać spór, czy dany przedmiot wchodzi w skład majątku wspólnego (czy będzie uwzględniany przy podziale majątku), czy należy do majątku osobistego. Na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako: „kpc”), małżonek zainteresowany rozstrzygnięciem tego sporu, może wytoczyć przeciwko drugiemu małżonkowi powództwo o ustalenie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.08.1998 r., III CKN 332/98, niepubl.). 

Pomimo tego, że ogólna zasada stanowi, iż w skład majątku wspólnego wchodzą wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej, kodeks rodzinny wskazuje na przykładowe składniki majątku wspólnego i wymienia: 

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W praktyce największe znaczenie mają dwie pierwsze grupy przedmiotów, czyli pobrane wynagrodzenia i dochody z majątku zarówno wspólnego, jak i osobistego.

Wierzytelność z tytułu umowy o pracę a pobrane wynagrodzenie

Sporo problemów przy kwalifikacji danego składnika majątku do majątku wspólnego lub osobistego sprawia wynagrodzenie za pracę. Kodeks rodzinny stanowi, że pobrane wynagrodzenie za pracę wchodzi w skład majątku wspólnego. Z drugiej strony, wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za pracę stanowi majątek osobisty tego małżonka, któremu przysługuje (art. 33 pkt 7 kro). W tej sytuacji należy dokonać dokładnego rozróżnienia tych pojęć. 

O wierzytelności z tytułu wynagrodzenia można mówić wtedy, kiedy jest ono należne, chociaż nie zostało jeszcze otrzymane przez pracownika. Natomiast o pobranym wynagrodzeniu będziemy mówić w sytuacji, kiedy pracownik je otrzymał. W pierwszym przypadku mamy do czynienia nie z wynagrodzeniem w „fizycznej” postaci, ale z prawem do żądania tego wynagrodzenia. Prawo to stanowi składnik majątku osobistego małżonka, któremu przysługuje. Faktyczna wypłata wynagrodzenia powoduje, że prawo do jego żądania zostało zrealizowane i pobrane wynagrodzenie zasila majątek wspólny. 

Przykład: 

  • Pani Halina jest księgową i pozostaje w związku małżeńskim. Między Panią Haliną i jej mężem istnieje ustrój wspólności ustawowej. Zakład pracy, w którym pracuje Pani Halina, wypłaca wynagrodzenie z dołu, do 10 dnia. następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. W tej sytuacji Pani Halina np. w dniu 5 marca ma wierzytelność w stosunku do swojego pracodawcy o wypłatę należnego wynagrodzenia za miesiąc luty. Dopóki pensja nie wpłynie na konto Pani Haliny, dopóty ta wierzytelność stanowi składnik majątku osobistego. Tymczasem pensja, która znajduje się już na koncie, stanowi składnik majątku wspólnego.

Rozróżnienie, o którym mowa, ma swój wymiar praktyczny. Tytułem przykładu można wskazać sytuację, w której jeden z małżonków popadł w kłopoty finansowe i jego majątek został zajęty przez komornika. W razie egzekucji komorniczej majątek osobisty drugiego małżonka (tj. tego, który nie jest dłużnikiem), pozostaje pod ochroną i komornik nie może go zająć; nie będzie też mógł dokonać zajęcia wynagrodzenia tego małżonka. Jeśli jednak wynagrodzenie to zostanie pobrane (np. wpłynie na konto), wówczas będzie stanowić składnik majątku wspólnego i w pewnych sytuacjach będzie można do niego skierować egzekucję. 

Oprócz pobranego wynagrodzenia za pracę, kodeks rodzinny wymienia, jako przykład przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego, dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Przez działalność zarobkową należy rozumieć każdy przejaw aktywności zawodowej małżonków, którego celem jest zarobkowanie (a więc nie tylko działalność gospodarczą, ale również kontrakty menedżerskie , prace zawierane w ramach umów cywilnoprawnych, takich, jak umowa o dzieło, umowa zlecenia , itp.). Podobnie jak w przypadku wynagrodzenia, wierzytelności z tytułu działalności zarobkowej jednego z małżonków wchodzą w skład majątku osobistego.

Omawiane sytuacje mają pierwszorzędne znaczenie przy podziale majątku, ponieważ często mogą zadecydować o składzie tego majątku, a zatem również o wzajemnych rozliczeniach w postępowaniu działowym.

Przykład:

  • Pan Zenon prowadzi działalność gospodarczą oraz pozostaje w związku małżeńskim, objętym wspólnością majątkową. W styczniu 2012 r. Pan Zenon wystawił fakturę na kwotę 19.000 zł z terminem płatności na 20 luty 2012 r. W międzyczasie Pan Zenon rozwiódł się ze swoją żoną i z datą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego ustała między małżonkami wspólność ustawowa. Miało to miejsce w dniu 14 marca 2012 r. Kontrahent Pana Zenona zapłacił należność z faktury z opóźnieniem, w dwóch częściach: w dniu 10 marca kwotę 10.000 zł, zaś w dniu 4 kwietnia kwotę 9.000 zł. Przed ustaniem wspólności majątkowej Pan Zenon otrzymał kwotę 10.000 zł, a zatem kwota ta zwiększyła majątek wspólny i będzie podlegać podziałowi. Na tę chwilę Panu Zenonowi przysługuje również wierzytelność na kwotę 9.000 zł, która stanowi jego majątek osobisty i nie będzie stanowić przedmiotu podziału.

Dochody z majątku wspólnego i osobistego

W skład majątku wspólnego, podlegającego podziałowi, wchodzą również:

  1. dochody z majątku wspólnego oraz
  2. dochody z majątków osobistych każdego z małżonków.

Pierwszy przypadek nie budzi raczej żadnych wątpliwości. Małżonkom ciężko jest się jednak pogodzić z drugą z powyższych sytuacji. Przepisy prawa rodzinnego nie pozostawiają jednak żadnych wątpliwości, co oznacza, że zarówno dochody z majątku wspólnego, jak również dochody z osobistych majątków małżonków, zasilają ich majątek wspólny.  

Przykład:

  • Pan Jan jest właścicielem lokalu, który nabył jeszcze przed ślubem. Lokal ten wynajmuje trzem studentom, za co otrzymuje miesięcznie 1.000 zł. Czynsz najmu stanowi dochód z majątku osobistego Pana Józefa, ale wchodzi do majątku wspólnego. 

Od 20 stycznia 2005 r. nie ma obowiązku rozliczania na przedmioty majątkowe przynoszące dochód przy podziale majątku wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty, jeżeli były to wydatki i nakłady konieczne. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1979 r.,odsetki od wierzytelności stanowiącej składnik majątku odrębnego małżonka należą do majątku wspólnego małżonków jako pożytki prawa w rozumieniu art. 54 kc”. (sygn. akt. III CZP 29/79, OSNCP 1979/11 poz. 214). 

Środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego

Od dnia 20 stycznia 2005 r. kodeks rodzinny wyraźnie zaznacza, że w skład majątku wspólnego wchodzą środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.  

Zagadnienie to wiąże się z przepisami ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy, zawierając umowę z otwartym funduszem, osoba występująca z wnioskiem o przyjęcie do funduszu jest ponadto zobowiązana złożyć pisemne oświadczenie o stosunkach majątkowych istniejących między nią a jej małżonkiem, a jeżeli między małżonkami nie istnieje wspólność ustawowa - udokumentować także sposób uregulowania tych stosunków. Powyższy obowiązek ciąży także na członku otwartego funduszu, który zawarł związek małżeński po zawarciu umowy z funduszem.  

Członek otwartego funduszu jest zobowiązany zawiadomić fundusz na piśmie o każdorazowej zmianie w stosunku do treści powyższego oświadczenia, o ile zmiana taka obejmuje środki zgromadzone na jego rachunku. Do zawiadomienia należy dołączyć dowód takiej zmiany. W razie niedopełnienia obowiązku zgłoszenia zmiany, przyjmuje się odpowiednio, że między małżonkami istnieje wspólność ustawowa albo, że małżeńskie stosunki majątkowe uregulowane są zgodnie z treścią umowy zawartej z otwartym funduszem lub ostatnim zawiadomieniem dokonanym przez członka otwartego funduszu. Otwarty fundusz nie odpowiada za szkody powstałe wskutek niedopełnienia lub nienależytego dopełnienia powyższych obowiązków.

Jeżeli małżeństwo członka otwartego funduszu uległo rozwiązaniu przez rozwód lub zostało unieważnione, środki zgromadzone na rachunku członka funduszu, przypadające byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu (art. 126 ww. ustawy). Wypłata transferowa jest dokonywana przez otwarty fundusz po przedstawieniu funduszowi dowodu, że środki zgromadzone na rachunku członka przypadły byłemu współmałżonkowi.  

Jeżeli uprawniony były współmałżonek nie posiada rachunku w otwartym funduszu i w terminie 2 miesięcy od dnia przedstawienia dowodu, o którym mowa wyżej, nie wskaże rachunku w jakimkolwiek otwartym funduszu, otwarty fundusz, do którego należy drugi z byłych współmałżonków, niezwłocznie otworzy rachunek na nazwisko byłego współmałżonka uprawnionego i przekaże na ten rachunek, w ramach wypłaty transferowej, przypadające mu środki zgromadzone na rachunku jego byłego współmałżonka. Z chwilą otwarcia rachunku uprawniony były współmałżonek uzyskuje członkostwo w funduszu. Fundusz niezwłocznie potwierdza na piśmie warunki członkostwa uprawnionego współmałżonka.  

Pamiętaj, że:

  • Powyższe zasady stosuje się odpowiednio w przypadku ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa członka otwartego funduszu albo umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między członkiem tego funduszu a jego małżonkiem.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 ww. ustawy, wypłata środków zgromadzonych na rachunku członka pracowniczego funduszu, które były objęte małżeńską wspólnością majątkową, w przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód lub unieważnienia małżeństwa, następuje bezpośrednio na rzecz jego byłego współmałżonka w terminie 1 miesiąca od dnia przedstawienia funduszowi dowodu, że środki te przypadły byłemu współmałżonkowi. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w przypadku ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa członka pracowniczego funduszu albo umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między członkiem tego funduszu a jego małżonkiem.

Rodzaj składnika majątku oraz decyzja spadkobiercy (darczyńcy) a skład majątku wspólnego 

W niektórych przypadkach przynależność danego przedmiotu do majątku wspólnego, może zostać uwarunkowana decyzją osób trzecich. Ustawodawca postanowił w sposób szczególny potraktować przedmioty nabywane przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę. W zasadzie przedmioty nabyte w taki właśnie sposób wchodzą do majątku osobistego, chyba że inaczej postanowił spadkodawca lub darczyńca. Jeśli spadkodawca chce, aby nabywany przedmiot wszedł w skład majątku wspólnego, zastrzeżenie takie musi zawrzeć w testamencie. Darczyńca powinien odpowiednie postanowienie zamieścić w umowie darowizny.

Przykład:                                   

  • Pan Adam pozostaje ze swoją żoną, Panią Darią, we wspólności majątkowej. Dziadek Pana Adama postanowił podarować mu mieszkanie. Ponieważ umowa darowizny nie zawiera zapisu, zgodnie z którym mieszkanie miałoby wejść do majątku wspólnego Pana Adama i Pani Darii, staje się ono składnikiem majątku osobistego Pana Adama. W razie ewentualnego podziału majątku, nie będzie ono stanowiło przedmiotu tego podziału.

Jeżeli spadkodawca lub darczyńca postanowią, że dany przedmiot wejdzie w skład majątku wspólnego, wówczas do wywołania tego skutku nie jest potrzebne dodatkowe oświadczenie drugiego małżonka. Zgodnie z uchwałą Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1979 r., w wypadku przeniesienia własności na podstawie umowy darowizny zawartej przez darczyńcę z jednym z małżonków z zastrzeżeniem, że przedmiot darowizny wchodzi do majątku objętego wspólnością ustawową (art. 33 pkt. 2 kro), do wywołania takiego skutku przyjęcie darowizny przez drugiego z małżonków nie jest potrzebne. Sąd również zauważył, że w sytuacji, gdy przedmiot darowizny wszedł do majątku objętego wspólnością ustawową, odwołanie jej z powodu niewdzięczności (art. 898 § 1 kc) może być dokonane w stosunku do jednego z małżonków, także w stosunku do tego, który nie brał udziału w zawarciu umowy darowizny. W razie odwołania darowizny w stosunku do jednego z małżonków rzecz darowana staje się przedmiotem współwłasności obojga małżonków w równych częściach, a darczyńca może żądać przeniesienia na niego udziału należącego do małżonka, w stosunku do którego darowiznę odwołał; gdyby zaś nie było to możliwe - zwrotu wartości tego udziału (sygn. akt. III CZP 15/79, OSNCP 1980/4 poz. 63).

Od powyższej zasady został przewidziany wyjątek; dotyczy on tzw. przedmiotów zwykłego urządzenia domowego. Przedmioty te, które służą do użytku obojga małżonków,  są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.                       

Przykład:

  • Państwo Zabilscy są małżeństwem, w którym istnieje ustrój wspólności majątkowej. Mama Pani Zabilskiej podarowała swojej córce lodówkę. Ponieważ lodówka będzie służyć obojgu małżonkom, stanie się ona składnikiem majątku wspólnego i będzie podlegać podziałowi. Mama Pani Zabilskiej może jednak zawrzeć w umowie darowizny zapis, zgodnie z którym lodówka będzie stanowić składnik majątku osobistego jej córki. Musi to jednak wyraźnie zaznaczyć.

Jak widać z powyższych przykładów, nieznajomość przepisów może prowadzić w przyszłości do wielu kłopotów finansowych. Kłopotami tymi obdarzają małżonków - rzecz jasna nieświadomie - głównie ich rodzice, nie zdając sobie sprawy z konsekwencji swoich działań. Często spadkodawcom lub darczyńcom wydaje się, że obdarowują (czy zapisują w drodze spadku) określone przedmioty jedynie swojemu dziecku. Okazuje się jednak, że „przy okazji” ich właścicielem staje się również zięć lub synowa. Oczywiście wiążą się z tym późniejsze rozliczenia przy podziale majątku.

Przykład: 

  • Pani Julia podarowała córce Annie, telewizor, DVD, lodówkę, pralkę oraz zmywarkę. Darowizna została uczyniona w trakcie procesu rozwodowego Anny. Ponieważ Pani Julia nie zaznaczyła, że ww. przedmioty mają stanowić składnik majątku osobistego córki, weszły one do majątku wspólnego. Przy podziale majątku, jeśli Anna zechce je zatrzymać na wyłączną własność, będzie prawdopodobnie musiała zwrócić byłemu mężowi połowę ich wartości. W ten sposób Pani Julia, obdarowując córkę (i przy okazji zięcia, choć nie w sposób wyraźny), nieświadomie naraziła córkę na dodatkowe koszty.

Niestety, ustawodawca nie sformułował definicji „przedmiotów zwykłego urządzenia domowego”. Wydaje się, że należy w tej mierze posługiwać się obiektywnymi przesłankami oraz mieć na uwadze, że wskazano nie tylko na „przedmioty urządzenia domowego”, ale przedmioty „zwykłego” urządzenia. Mają one ponadto służyć obojgu małżonkom. W tej sytuacji za przedmioty takie należy uznać standardowe wyposażenie mieszkania, takie jak, np. telewizor, radio, lodówka, kuchenka, pralka, odkurzacz, meble, itp. Wraz z rozwijającym się postępem technicznych i dostępnością cenową niedostępnych niegdyś towarów, lista będzie się zmieniać. Z pewnością do przedmiotów, o których mowa, zaliczane są jedynie rzeczy ruchome.

Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków nie są objęte wspólnością ustawową, jeżeli zostały nabyte (w tym przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę) przed powstaniem wspólności (Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 grudnia 1973 r., III CZP 77/73, OSNCP 1974, nr 6, poz. 105). Czasem jednak otrzymanie przedmiotów majątkowych w drodze spadku, zapisu lub darowizny, wiąże się z poniesieniem pewnych kosztów. Tytułem przykładu można wskazać nabycie spadku wraz z innymi spadkobiercami i w konsekwencji otrzymanie w wyniku działu spadku tych przedmiotów ponad wartość swojego udziału spadkowego. Sprawa komplikuje się dodatkowo, jeśli przedmioty te (zgodnie z tym, co powiedziono wyżej) wejdą do majątku osobistego spadkobiercy, zaś koszty, o których mowa, zostaną pokryte w całości lub w części z majątku wspólnego.

Przykład:                         

  • Pan Franciszek z dwójką braci nabył po rodzicach dom w spadku. W wyniku działu spadku nieruchomość przypadła Panu Franciszkowi, który został zobowiązany do spłat na rzecz braci. Nieruchomość weszła do majątku osobistego Pana Franciszka. Spłaty zostały dokonane ze wspólnego wynagrodzenia za pracę Pana Franciszka i jego żony. Żona uważa, że do majątku wspólnego powinna wejść ta część nabytego spadku, za którą Pan Franciszek dokonał spłat z majątku wspólnego.

Żona Pana Franciszka zgadza się, że do majątku osobistego jej męża wejdzie tylko ta część nieruchomości, która odpowiada jego udziałowi w spadku (którą, według niej, nabył nieodpłatnie). Czy żona Pana Franciszka ma rację?

Niestety, ani orzecznictwo, ani doktryna nie dają jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Zgodnie z uzasadnieniem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 września 1989 r. (sygn. akt. III CZP 80/89, OSP 1990/10 poz. 357) majątek nabyty ponad udział wynikający ze spadkobrania ze spłatą na rzecz pozostałych współspadkobierców ze wspólnych środków małżonków wchodzi do dorobku, ponieważ stosownie do treści art. 32 § 1 kro dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub jednego z nich. 

Nam wydaje się jednak bliższy pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w nowszej uchwale z dnia 28 września 2001 r. (sygn. akt. III CZP 52/2001, OSNC 2002/6 poz. 72, Rzeczpospolita 2001/228 str. C3). Zgodnie z tą uchwałą „przedmioty uzyskane przez małżonka w wyniku działu spadku w czasie trwania wspólności ustawowej, należą do majątku odrębnego, bez względu na obciążenie małżonka dopłatą lub spłatą, chyba że spadkodawca inaczej postanowił” (art. 33 pkt 2 kro). W uzasadnieniu uchwały można znaleźć stwierdzenie, że sformułowanie „przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie jest nieprecyzyjne i może być rozumiane w ten sposób, że wartość praw nabytych przez dziedziczenie nie może przekraczać udziału w spadku, albo że nabyte przez dziedziczenie są wszystkie przedmioty (prawa) majątkowe, które należały poprzednio do spadkodawcy, choćby nawet przekraczały udział spadkobiercy w spadku i z tego tytułu spadkobierca byłby obowiązany do spłat lub dopłat na rzecz innych spadkobierców.

Wówczas drugiemu małżonkowi przysługiwałoby roszczenie o zwrot nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka, który jest spadkobiercą (art. 45 § 1 kro). U podstaw tego poglądu znajduje się wyrażone w doktrynie przekonanie, że to, co małżonek nabywa ze spadku, nawet spłacając współspadkobierców, jest traktowane przez polski system prawny jako nabyte bezpośrednio od spadkodawcy (następstwo pod tytułem ogólnym), a więc nie jako nabycie od pozostałych spadkobierców. Naszym zdaniem rację ma Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale, że w skład majątku odrębnego wchodzą wszystkie prawa majątkowe nabyte od spadkodawcy, nawet powyżej granic udziału w spadku. Takie rozwiązanie jest proste w stosowaniu i stwarza jasny stan prawny, natomiast odmienne rozwiązanie wprowadza komplikacje, zwłaszcza gdy małżonek dziedziczący jest w części uprawniony wyłącznie, a w części łącznie ze współmałżonkiem. Jeśli zaś spłaty zostały dokonane z majątku wspólnego, wówczas ich rozliczenie następuje w formie zwrotu wydatków i nakładów, dokonywanego zasadniczo przy podziale majątku (z pewnymi zastrzeżeniami).

Majątek spółki cywilnej a majątek wspólny małżonków 

Majątek spółki cywilnej zbliżony jest do majątku wspólnego małżonków (stanowi wspólność łączną wspólników tej spółki). W praktyce dość częstym problemem jest udział jednego z małżonków w spółce cywilnej i dodatkowo pokrywanie wkładu wnoszonego do spółki środkami pochodzącymi z majątku wspólnego. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2000 r. (sygn. akt. I ACa 941/99, OSA 2000/9 poz. 34 str. 41, Wokanda 2000/10 str. 42), prawa małżonka pozostającego we współwłasności majątkowej ze wspólnikiem spółki cywilnej w sytuacji, gdy stroną spółki był tylko jeden z małżonków pozostający w takiej wspólności, nie obejmują składników majątkowych nabywanych przez spółkę, lecz ograniczają się do tych praw majątkowych, które przysługują wspólnikowi w czasie trwania spółki, jako wynik zarządzania majątkiem spółki, tj. do zysków i podziału majątku spółki, który nastąpić może wyłącznie po rozwiązaniu umowy spółki (art. 868 kc i art. 875 kc). Tezę podobnej treści sformułował również w wyroku z dnia 25 marca 1997 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie (sygn. akt. I ACa 46/97, Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/3 str. 188).

Trzeba jednak zwrócić uwagę na regulacje prawne obowiązujące od 20 stycznia 2005 r. Zgodnie z nowym art. 33 pkt 3 kro, prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom, stanowią zawsze majątek osobisty każdego z małżonków. A zatem, wszelkie prawa majątkowe, przysługujące każdemu z małżonków - wspólników spółki cywilnej, będą stanowiły jego majątek osobisty (np. prawo do wypłaty zysku, prawo do udziału w majątku spółki po jej rozwiązaniu).

Podstawa prawna:

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Majątek kawalerski i inne rzeczy, które nie są wspólne z żoną - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

Majątek kawalerski i inne rzeczy, które nie są wspólne z żoną - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

  Co to jest wspólność ustawowa i kiedy powstaje? Z punktu widzenia prawa zawarcie małżeństwa skutkuje nie tylko zmianą stanu cywilnego. Pojawia się kwestia jak od tego czasu będą przedstawiać się stosunki majątkowe między małżonkami. Czy małżonkowie będą posiadali tylko jeden majątek wspólny? Czy każde z nich będzie posiadało swój majątek odrębny? (...)

Jak w postępowaniu działowym sąd ustala udziały w majątku wspólnym i jak rozliczane są wydatki i nakłady małżonków?

Jak w postępowaniu działowym sąd ustala udziały w majątku wspólnym i jak rozliczane są wydatki i nakłady małżonków?

  Sądowe ustalenie udziałów w majątku wspólnym Ogólna zasada, wyrażona w Kodeksie rodzinnym stanowi, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 kro). Od zasady tej możliwe są jednak odstępstwa. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, żeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym (...)

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

  Co to jest majątek wspólny małżonków? Przez zawarcie małżeństwa między małżonkami powstaje majątkowy ustrój wspólności ustawowej. W myśl zasad rządzących tym ustrojem, w zakresie stosunków majątkowych istnieją trzy odrębne majątki: majątek żony, majątek męża oraz majątek wspólny małżonków. W skład każdego z majątków (...)

Zakup mieszkania przed a spłata kredytu po zawarciu małżeństwa - opinia prawna

Zakup mieszkania przed a spłata kredytu po zawarciu małżeństwa - opinia prawna

Stan faktycznyZamierzam zawrzeć związek małżeński. Posiadam mieszkanie, które nabyłem na kredyt. Obecnie posiadam środki, aby całkowicie spłacić kredyt, ale nie chcę tego robić ze względów ekonomicznych (kredyt jest oprocentowany niżej niż odsetki od lokat, które posiadam). Kredyt byłby jednak spłacany już w trakcie trwania małżeństwa. Czy mieszkanie wejdzie (...)

Jaka część majątku wspólnego nie podlega podziałowi po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej?

Jaka część majątku wspólnego nie podlega podziałowi po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej?

W zasadzie majątek wspólny małżonków będzie stanowił przedmiot podziału. Nie podlega natomiast podziałowi majątek osobisty każdego z małżonków. Czy majątek, który stanowi współwłasność małżonków w częściach ułamkowych, podlega podziałowi? Nie będzie również podlegał podziałowi majątek, który stanowi współwłasność (...)

Rozliczenia między małżonkami - opinia prawna

Rozliczenia między małżonkami - opinia prawna

Stan faktycznyKilka lat temu wyszłam za mąż za kawalera; ma on dwoje dzieci, z których każde mieszka z inną kobietą. Mąż posiada również własny dom, sklep i samochód. Moje oszczędności ze sprzedaży mieszkania wydaliśmy wspólnie po ślubie na remonty jego domu i uregulowanie jego pożyczki. Obecnie zastanawiam się czy dobrze zrobiłam lokując (...)

Intercyza - stan prawny obowiązujący od 20 stycznia 2005 r.

Intercyza - stan prawny obowiązujący od 20 stycznia 2005 r.

  Co to jest intercyza i dlaczego decydujemy się na jej zawarcie? Intercyza jest to majątkowa umowa małżeńska, na mocy której małżonkowie dokonują wyboru ustroju majątkowego jaki będzie regulował ich stosunki majątkowe w trakcie trwania małżeństwa. Panujący między małżonkami ustrój majątkowy określa jakie przedmioty nabyte w trakcie trwania małżeństwa (czasami (...)

Finanse w małżeństwie

Finanse w małżeństwie

Z miłości do rozsądku, czyli „Małżeństwo a finanse”  Decyzja o małżeństwie jest jedną z najtrudniejszych i jednocześnie najważniejszych w życiu każdego człowieka. Myśląc o romantycznym wymiarze formalizacji związku, musimy też pamiętać, że pod względem prawnym małżeństwo wiąże się z szeregiem zobowiązań prawnych. W znacznej mierze dotykają one sfery (...)

Kiedy i jak małżonkowie mogą wspólnie rozliczyć się z podatku dochodowego?

Kiedy i jak małżonkowie mogą wspólnie rozliczyć się z podatku dochodowego?

  Formularze PIT-37 i PIT-36 przeznaczone są zarówno dla podatników rozliczających się indywidualnie, jak i wspólnie z małżonkiem albo w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Wybór sposobu opodatkowania podatnicy wskazują w poz. 6, zaznaczając odpowiedni kwadrat.  Podatnicy, którzy opodatkowują swoje dochody indywidualnie (...)

Kiedy nie dostaniesz rozwodu?

Kiedy nie dostaniesz rozwodu?

Rozwód – uwagi ogólne W polskim prawie małżeńskim obowiązuje zasada trwałości małżeństwa. Polega ona na tym, że małżeństwo powinno być związkiem dozgonnym, czyli powinno ustać dopiero wskutek śmierci jednego z małżonków. Nie oznacza to jednak nierozerwalności węzła małżeńskiego. Jeżeli bowiem związek stał się komórką martwą, w której (...)

Spółka małżeńska – opinia prawna (opinia nie uwzględnia zmian wynikających z ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej)

Spółka małżeńska – opinia prawna (opinia nie uwzględnia zmian wynikających z ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej)

Stan faktycznyMałżeństwo prowadzi działalność gospodarczą wspólnie (tzw. działalność gospodarcza na imię obojga małżonków prowadzona w oparciu o jeden wpis do ewidencji działalności gospodarczej), działalność rozliczana jest na podstawie podatkowej książki przychodów i rozchodów, w działalności ze względu na obroty wykorzystywana jest kasa fiskalna. Co miesiąc składane (...)

Jak zmniejszyć koszty podziału wspólnego majątku - opinia prawna

Jak zmniejszyć koszty podziału wspólnego majątku - opinia prawna

Stan faktyczny  Planujemy złożyć pozew o rozwód bez orzekania o winie stron. W zakresie majątku myślimy o tym, że strony dokonają pomiędzy sobą faktycznego podziału majątku dorobkowego, poza postępowaniem sądowym (chyba, że podział majątku w sądzie przyniesie znaczną minimalizację kosztów). Nieruchomości posiadane: Działka zakupiona 25.05.2001 r. w ramach współwłasności (...)

Czy orzeczenie rozwodu bez mojej winy uchroni mnie przed obowiązkiem płacenia alimentów – opinia prawna

Czy orzeczenie rozwodu bez mojej winy uchroni mnie przed obowiązkiem płacenia alimentów – opinia prawna

Stan faktyczny Zamierzam wystąpić o rozwód z orzeczeniem winy żony, na co ona się nie zgadza. Żona od 1,5 roku  utrzymuje kontakty z innym mężczyzną  (systematyczne spotkania, niekiedy wspólne wyjazdy z noclegami, setki rozmów i SMS-ów miesięcznie, o czym świadczą billingi). Przewiduję, że żona zakwestionuje swoją wyłączną winę w oparciu o nieudany, ponad (...)

Czy dochód z najmu to mój majątek odrębny, czy wspólny z żoną? – opinia prawna

Czy dochód z najmu to mój majątek odrębny, czy wspólny z żoną? – opinia prawna

Stan faktyczny   W roku 2002 wykupiłem mieszkanie komunalne, którego byłem głównym najemcą, będąc w związku małżeńskim 50% zapłaciłem gotówką, resztę spłacam w 5 rocznych ratach – zostało mi jeszcze 3 raty. Tak więc na dzisiaj mam „zapłacone” za 70% wartości mieszkania. Zamierzam się rozwieść. Czy eks –żonie należy się 50% wykupionego mieszkania, (...)

Podział majątku małżonków a roszczenia wierzycieli - opinia prawna

Podział majątku małżonków a roszczenia wierzycieli - opinia prawna

Stan faktyczny Z małżonkiem mamy rozdzielność majątkową. Nieruchomość, jaką nabyliśmy, była położona na gruncie, który na tamte czasy był w "wieczystej dzierżawie", ale w okresie późniejszym został z mocy ustawy przekształcony we współwłasność. Nieruchomość także figuruje w księgach jako współwłasność. W przyszłości mój mąż spodziewa się procesów sądowych, (...)

Kiedy można podzielić majątek wspólny małżonków?

Kiedy można podzielić majątek wspólny małżonków?

Możliwość dokonania podziału, czyli ustanie wspólności majątkowej  Powszechnie uważa się, że podział majątku wspólnego może zostać dokonany dopiero po rozwodzie lub separacji. To błędne przekonanie wynika z powszechności wspólności majątkowej jako podstawowego ustroju majątkowego, jaki istnieje między małżonkami oraz wciąż rzadkim zawieraniem umów (...)

Podział mieszkania w trakcie rozwodu – opinia prawna

Podział mieszkania w trakcie rozwodu – opinia prawna

Stan faktyczny Mam zamiar wnieść pozew o rozwód. W czasie trwania małżeństwa zostało zakupione mieszkanie, którego chcę się zrzec. Czy rozwód jest okolicznością wygodną do czynności zrzeczenia się mieszkania, czy lepiej dokonać tego później? Opinia prawna Niniejsza opinia została sporządzona na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. (...)

Opodatkowanie przychodów ze sprzedaży nieruchomości po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej i po podziale majątku dorobkowego

Opodatkowanie przychodów ze sprzedaży nieruchomości po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej i po podziale majątku dorobkowego

Przychody ze zbycia nieruchomości Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, (...)

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe małżonków w czasie trwania małżeństwa i po rozwodzie

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe małżonków w czasie trwania małżeństwa i po rozwodzie

  Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe wspómałżonka Zasadą jest, iż podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (wg art. 29 Ordynacji podatkowej). Małżonkowie (...)

Jak zawrzeć małżeństwo i zarejestrować je w urzędzie stanu cywilnego?

Jak zawrzeć małżeństwo i zarejestrować je w urzędzie stanu cywilnego?

Zawarcie i rejestracja związku małżeńskiego - czynności przygotowawcze Zanim dojdzie do zawarcia małżeństwa należy podjąć czynności przygotowawcze, tzn. przedłożyć kierownikowi urzędu stanu cywilnego określone przez przepisy prawa dokumenty, które pozwolą mu na stwierdzenie, czy małżeństwo może być zawarte. W procedurze poprzedzającej zawarcie małżeństwa badane (...)

Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego

Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego

  Małżeństwo, według polskiego prawa cywilnego, to związek kobiety i mężczyzny (w Polsce nie dopuszcza się więc małżeństw homoseksualistów), powstały z ich woli jako równorzędnych stron w celu wspólnego pożycia i zaspokajania potrzeb założonej rodziny. Jest to stosunek prawny o charakterze wzajemnym, obejmujący specyficzne silne więzi między małżonkami (...)

Zawarcie małżeństwa za granicą

Zawarcie małżeństwa za granicą

  Zawarcie małżeństwa za granicą, co do zasady, podlega regulacjom państwa, na terytorium którego to zdarzenie ma miejsce. Zgodnie z konwencją nowojorską, której Polska jest stroną, mężczyźni i kobiety, bez względu na jakiekolwiek różnice ras, narodowości lub wyznania, mają prawo po osiągnięciu pełnoletności do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny. (...)

Jakie dokumenty są niezbędne do zawarcia związku małżeńskiego przez cudzoziemca?

Jakie dokumenty są niezbędne do zawarcia związku małżeńskiego przez cudzoziemca?

  Jakie dokumenty trzeba dostarczyć? Każda osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo (w tym cudzoziemiec) jest obowiązana:   przedstawić dokument stwierdzający tożsamość oraz złożyć odpis skrócony aktu urodzenia, a także dowód ustania lub unieważnienia małżeństwa, jeśli pozostawała poprzednio w związku małżeńskim, albo nieistnienia małżeństwa, (...)

Krewni żony, czyli prawne skutki powinowactwa

Krewni żony, czyli prawne skutki powinowactwa

Co to jest powinowactwo? Powinowactwo jest to stosunek prawnorodzinny istniejący pomiędzy małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Powinowactwo podobnie jak pokrewieństwo opisuje się za pomocą stopni i linii. Charakterystyka taka służy opisaniu stopnia bliskości jaki istnieje między małżonkiem a krewnymi drugiego z nich. Powinowactwo jest określone taką samą linią i takim samym stopniem (...)

Emerytura w Unii Europejskiej - opinia prawna

Emerytura w Unii Europejskiej - opinia prawna

Stan faktyczny Jestem lekarzem, pracującym i mieszkającym w Szwecji (od półtora roku, mam prawo stałego pobytu, umowa o pracę na czas nieokreślony). Mam oczywiście ubezpieczenie emerytalne i chorobowe, żona i dziecko są ubezpieczeni w związku z moją pracą. Żona podejmie wkrótce pracę w swoim zawodzie (jest stomatologiem), na razie jest "obserwatorem" w miejscowej przychodni (...)

Przyczyna wypowiedzenia - opinia prawna

Przyczyna wypowiedzenia - opinia prawna

Stan faktyczny Moja żona dostała wypowiedzenie umowy o pracę z powodu "niespełnienia oczekiwań pracodawcy", było to dla nas zaskoczeniem, gdyż moja żona nie była karana dyscyplinarnie, nie prowadzono z nią żadnych rozmów dyscyplinujących. Na wypowiedzeniu było pouczenie o możliwości odwołania się do Sądu Pracy w miejscowości, gdzie znajduje się główna siedziba firmy, żona (...)

Co się dzieje z prawem najmu po rozwodzie? - opinia prawna

Co się dzieje z prawem najmu po rozwodzie? - opinia prawna

  Stan faktyczny:   Byłem w związku małżeńskim 7 lat, obecnie jestem już 2  lata po rozwodzie. Płacę alimenty regularnie. W czasie trwania związku zawarłem umowę najmu mieszkania komunalnego, która została podpisana w trakcie małżeństwa. Trzy miesiące po podpisaniu umowy żona wyprowadziła się wraz z dzieckiem do swoich rodziców, a następnie do konkubenta. (...)

Rezydencja podatkowa i zakres obowiązku podatkowego osób fizycznych w Polsce

Rezydencja podatkowa i zakres obowiązku podatkowego osób fizycznych w Polsce

29 kwietnia 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał objaśnienia podatkowe dotyczące rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku podatkowego osób fizycznych w Polsce. Dowiedz się: na czym polega ograniczony i nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce, co to jest rezydencja podatkowa, jakie są kryteria ustalania rezydencji podatkowej i na czym one (...)

Zaprzeczenie ojcostwa - Co jeśli Twój mąż nie jest ojcem dziecka?

Zaprzeczenie ojcostwa - Co jeśli Twój mąż nie jest ojcem dziecka?

Co to jest zaprzeczenie ojcostwa i dlaczego do niego dochodzi? Zaprzeczenie ojcostwa jest instytucją, która umożliwia małżonkowi wykazanie, iż nie jest on biologicznym ojcem dziecka urodzonego przez jego żonę. Instytucja ta ma znaczenie niezwykle doniosłe, bowiem przyjmuje się, że jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa, to ojcem dziecka jest mąż matki dziecka. (...)

Co wpłynie na podział majątku rozwodzących się małżonków – opinia prawna

Co wpłynie na podział majątku rozwodzących się małżonków – opinia prawna

Stan faktyczny Jestem mężatką od 24 lat. Mam dwoje dorosłych (niepracujących) dzieci, które się uczą – córka studia dzienne, a syn zaoczne (płatne). Mieszkamy w domu jednorodzinnym (wycena na kwotę 124.300 zł.), którego jestem właścicielem wraz z mężem. Dwa lata temu (IX 2002 r.) mąż wyprowadził się z domu  (spakowałam go i kazałam się wynieść) (...)

Zabezpieczenie w postępowaniu rozwodowym - opinia prawna

Zabezpieczenie w postępowaniu rozwodowym - opinia prawna

Stan faktyczny W trakcie rozwodu wydano tymczasowe postanowienie sądowe nakazujące mężowi wpłacanie tytułem zabezpieczenia rodziny kwoty 550 zł. Mąż niestety nigdy nic nie wpłacił. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia zostało wydane 29.11.2004 r., na podstawie art. 443 par. 1 kpc w trybie zarządzenia tymczasowego na czas trwania procesu o rozwód. Zasądzono  koszty utrzymania (...)

Problem z rozliczeniem alimentów po zmianie wyroku - opinia prawna

Problem z rozliczeniem alimentów po zmianie wyroku - opinia prawna

Stan faktyczny Mój mąż płaci alimenty swojej dorosłej córce - studentce. Do października 2005 roku była to kwota 1000 złotych miesięcznie. Mąż od pewnego momentu nie był w stanie płacić pełnej kwoty, córka zgłosiła sprawę do komornika, a mąż wniósł o obniżenie alimentów. W lutym br. sąd obniżył alimenty do kwoty 500 złotych miesięcznie, (...)

Umowa dożywocia a kwestia dziedziczenia

Umowa dożywocia a kwestia dziedziczenia

  Stan Faktyczny Jestem właścicielką lokalu mieszkalnego. Obecnie jestem wdową, ale planuję wkrótce zawrzeć związek małżeński również z wdowcem. Chciałabym, aby mieszkanie którego jestem właścicielką i w którym obecnie mieszkam, stało się po mojej śmierci własnością mojej pełnoletniej córki. Po zawarciu małżeństwa chciałabym zamieszkać (...)

Majątek kawalerski i inne rzeczy, które nie są wspólne z żoną - stan prawny obowiązujący od 20 stycznia 2005 r.

Majątek kawalerski i inne rzeczy, które nie są wspólne z żoną - stan prawny obowiązujący od 20 stycznia 2005 r.

  Wchodząca w życie 20 I 2005 r. nowelizacja do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w dość istotny sposób zmieniła dotychczas obowiązujące stosunki majątkowe między małżonkami. Przede wszystkim poszerzono katalog ustrojów majątkowych mogących istnieć między małżonkami, tak, że do obowiązujących obecnie systemów: wspólności ustawowej, wspólności (...)

Co składa się na majątek osobisty małżonka, który nie podlega podziałowi po ustaniu wspólności majątkowej?

Co składa się na majątek osobisty małżonka, który nie podlega podziałowi po ustaniu wspólności majątkowej?

  Przedmiotem podziału jest tylko majątek wspólny małżonków. Majątki osobiste każdego małżonka nie podlegają podziałowi. Warto wiedzieć, że do dnia 19 stycznia 2005 r. majątki te były określane mianem „odrębnych” i tak właśnie są określane w przywoływanych w niniejszym artykule orzeczeniach sądowych. Zgodnie z ogólną zasadą prawa rodzinnego, (...)

Intercyza małżeńska

Intercyza małżeńska

Należy pamiętać, iż wstąpienie w związek małżeński wiąże się ze zmianami dotyczącymi sfery majątkowej, albowiem pojawia się majątek wspólny małżonków. Jednakże małżonkowie mogą zmieniać ustawowy ustrój za pomocą intercyzy. Czym jest intercyza? Co do zasady, wstąpienie w związek małżeński powoduje, że pomiędzy małżonkami z mocy prawa powstaje wspólność (...)

Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich przed zawarciem małżeństwa - opinia prawna

Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich przed zawarciem małżeństwa - opinia prawna

  Stan faktyczny W sierpniu 2005 roku od gminy nabyłem w użytkowanie wieczyste grunt. Zapłaciłem 25% wartości gruntu, a przez kolejne 40 lat miałem płacić 4% wartości rocznie. Niestety, inwestycja, którą planowałem, nie doszła do skutku i w tym roku przegrałem sprawę, a  gmina odebrała mi grunt. Ja jednak mam zaległości z tytułu rocznych rat za użytkowanie wieczyste (...)

Odpowiedzialność za długi małżonka hazardzisty

Odpowiedzialność za długi małżonka hazardzisty

Dostępność za pomocą sieci Internet do zagranicznych portali e-gamblingowych i aktualna ocena legalności uczestniczenia w nich może skonfrontować wiele rodzin ze starym, ale i z nowym, problemem odpowiedzialności rodziny za długi graczy. Za długi męża nie odpowiadam? W odniesieniu do hazardu w sieci praktycznie abstrakcyjny stał się problem odpowiedzialności za długi względem graczy (...)

Intercyza łączy majątki, ale nie na zawsze

Intercyza łączy majątki, ale nie na zawsze

Wspólność majątkowa małżonków powstaje wraz z zawarciem małżeństwa, kończy się wtedy, gdy małżeństwo zostanie rozwiązane. Inaczej jest, gdy przed ślubem obie strony podpiszą intercyzę - donosi Rzeczpospolita. Wówczas własność może ustać bez rozwodu. Intercyza może zostać zmieniona na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej. Małżonkowie mają możliwość (...)

Jesteś właścicielem odrębnej własności lokalu? Sprawdź jakie uprawnienia względem wspólnoty ma zebranie właścicieli

Jesteś właścicielem odrębnej własności lokalu? Sprawdź jakie uprawnienia względem wspólnoty ma zebranie właścicieli

Ustanowienie odrębnej własności lokali w budynku powoduje powstanie z mocy prawa nieruchomości wspólnej, w której każdemu właścicielowi lokalu wyodrębnionego, a także właścicielowi lokali niewyodrębnionych przysługuje stosowny udział. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Udział w (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Majątek małżonków a spółka z o.o.

Majątek małżonków a spółka z o.o.

Czy czysty zysk bilansowy wypracowany przez firmę(sp. z o.o.) w czasie trwania małżeństwa niezależnie od tego czy został wypłacony w postaci dywidendy i przelany na prywatne konto, czy przekształcony (...)

Majątek wspólny małżonków

Majątek wspólny małżonków

Złożyłem do sądu pozew o rozwód. Chcę kupić działkę budowlaną. W jaki sposób (w miarę najtańszy) mam to zrobić, żeby żona nie żądała później połowy jej wartości? Zakup przez rodzinę, (...)

Wynagrodzenie a majątek wspólny małżonków

Wynagrodzenie a majątek wspólny małżonków

Czy przychody z tytułu zasiadania w Radzie Nadzorczej podlegają wspólnocie majątkowej? W rachunkowości spółki jest to bezosobowy fundusz wynagrodzeń, ja rozliczam się z tego z fiskusem. Myślałem (...)

Majątek wspólny małżonków

Majątek wspólny małżonków

Jakie przedmioty wchodzą do majątku wspólnego małżonków? Wskazujemy, że art. 31 § 1 k.r.o. stanowi, iż z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność (...)

Darowizna a majątek wspólny małżonków

Darowizna a majątek wspólny małżonków

Czy darowizna otrzymana przez żonę wchodzi do majątku wspólnego małżonków? Wspólność ustawowa obejmuje przedmioty nabyte w trakcie jej trwania, a powstaje ona z chwilą zawarcia małżeństwa. (...)

Jakie mam prawo do współwłasności domu?

Jakie mam prawo do współwłasności domu?

W raz z mężem wybudowaliśmy dom na działce która należy prawnie do niego (zostało podarowana przez rodziców mojego męża). W raz z mężem ponosimy wspólnie koszta budowy (wzięłam kredyt na (...)

Spłata wspólnika występującego ze spółki cywilnej

Spłata wspólnika występującego ze spółki cywilnej

W odpowiedzi na zadane pytanie napisaliście Państwo: "Zgodnie z art. 864 kc, za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Zgodnie z art. 871 kc, wspólnikowi występującemu ze (...)

Przedsiębiorstwo małżonka a wspólność majątkowa

Przedsiębiorstwo małżonka a wspólność majątkowa

Żona jest samodzielnym jednoosobowym przedsiębiorcą, ma swoją firmę. Mąż też jest jednoosobowym samodzielnym przedsiębiorcą, ma (inną niż żony) swoją firmę. Obydwie firmy prowadzone są (...)

Podział majątku dorobkowego małżonków

Podział majątku dorobkowego małżonków

Wobec małżonków prawomocnym wyrokiem został orzeczony rozwód. Żona złożyła do sądu wniosek o podział majątku wyszczególniając jego składniki. Oprócz podziału ruchomości zaproponowała (...)

Ucieczka męża z majątkiem do spółki cywilnej

Ucieczka męża z majątkiem do spółki cywilnej

W trakcie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej z majątku wspólnego mąż wniósł wkład do spółki cywilnej (wspólnikami są: mąż i osoba trzecia). Czy zgodnie z art. 33 pkt 3 kodeksu (...)

Wprowadzenie rozdzielności majątkowej

Wprowadzenie rozdzielności majątkowej

Jesteśmy małżeństwem i obowiązuje nas ustrój wspólności ustawowej. Dnia 20.01.2005 r. zawarliśmy umowę wyłączająca wspólność ustawowa małżeńska wobec czego powstał między nami ustrój (...)

Rozdzielność majątkowa a podział majątku

Rozdzielność majątkowa a podział majątku

Jaka jest różnica między ustanowieniem rozdzielności majątkowej a podziałem majątku? Wspólność lub rozdzielność majątkowa są to dwa rodzaje stosunków majątkowych, które (...)

Zezwolenie na osiedlenie się a rozwód

Zezwolenie na osiedlenie się a rozwód

Obywatelka Ukrainy wyszła za mąż za Polaka we wrześniu 2004 r. Zamieszkuje z mężem we wspólnym mieszkaniu. W chwili obecnej posiada prawo pobytu w Polsce przyznane do kwietnia 2009 r. (do tego czasu (...)

Wspólne rozliczenie małżonków

Wspólne rozliczenie małżonków

Mąż prowadzi działalność gospodarczą i jest zatrudniony w ramach umowy o pracę. Żona tylko prowadzi działalność gospodarczą. Mąż w poprzednim roku poniósł stratę z działalności gospodarczej, (...)

Nieważność umowy o podział majątku

Nieważność umowy o podział majątku

Małżeństwo zawiera umowę o rozdzielności majątkowej, a następnie umowę w formie aktu notarialnego o podziale majątku. Przedmiotem podziału są dwa mieszkania różnej wielkości, ale wycenione (...)

Rozwód a podział majątku wspólnego małżonków

Rozwód a podział majątku wspólnego małżonków

Jestem przed pierwszą rozprawą rozwodową i chciałabym do tego czasu uregulować kwestie finansowe z moim mężem, ponieważ obawiam się, że po podpisaniu zgody na rozwód mogę nigdy należnych mi (...)

Ustalenie składu majątku wspólnego i udziałów

Ustalenie składu majątku wspólnego i udziałów

Moja żona stara się przy podziale majątku udowodnić jej większy wkład przy powstawaniu tego majatku. Ten większy wkład miałby polegać na tym, że jej matka przez cały czas pomagała jej finansowo, (...)

Forma intercyzy

Forma intercyzy

Czy umowa małżonków znosząca wspólność majątkową czy ustanawiająca rozdzielność majątkową po trwającym kilka lat małżeństwie tak aby wszystkie dobra w trakcie trwania małżeństwa należały (...)

Podział majątku w trakcie rozwodu

Podział majątku w trakcie rozwodu

Został orzeczony wyrok rozwodowy (nastąpiło odczytanie wyroku przez Sąd I instancji) ale jest on jeszcze nieprawomocny. Czy w takich okolicznościach można już wystąpić do właściwego Sądu z (...)

Zmiana wpisu w KW w zakresie współwłasności

Zmiana wpisu w KW w zakresie współwłasności

Została sądownie zniesiona wspólność majątkowa małżeńska. Jeszcze małżonkowie (sprawa rozwodowa w toku postępowania) są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej bez określenia w (...)

Rozdzielność majątkowa a podział majątku

Rozdzielność majątkowa a podział majątku

Nie jest prowadzona żadna sprawa sądowa, tym bardziej rozwodowa itp., czy w takiej sytuacji sprawa o rozdzielność majątkową, a sprawa o podział majątku to dwie różne sprawy? Czy obie są \"załatwiane\" (...)

Rozdzielność majątkowa a klauzula na małżonka

Rozdzielność majątkowa a klauzula na małżonka

W dniu 14 lipca 1997 roku uzyskałam tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty długu oraz ustawowych odsetek wydany przez Sąd Rejonowy wystawiony na dłużnika. W dniu 28 maja 2001 roku po wielkich (...)

Wspólnota małżeńska a majątek odrębny

Wspólnota małżeńska a majątek odrębny

Pod koniec grudnia 2007 chcemy wziąć ślub, aby od przeszłego roku móc wspólnie się rozliczać przed urzędem skarbowym. W styczniu 2008 (już po zawarciu związku małżeńskiego) mam podpisać (...)

Spadek a wspólność majątkowa małżeńska

Spadek a wspólność majątkowa małżeńska

Siostra i jej mąż mieszkali razem z teściem, którym siostra się opiekowała. Teść w spadku przepisał jej (siostrze) mieszkanie. Czy pozostawione w spadku mieszkanie jest jej i tylko jej własnością, (...)

Zmiana osoby dłużnika - przejęcie długu

Zmiana osoby dłużnika - przejęcie długu

Moja siostra, z mężem w VIII 2000 r. wzięli z pewnego banku kredyt "małżeński" (spłata na 4 lata) w wys. 7 tys.zł. Następnie tenże kredyt, w całości, wraz z książeczką spłat itd. przekazali (...)

Ponowne zawarcie małżeństwa

Ponowne zawarcie małżeństwa

Osoba po orzeczonym prawomocnie sądowym rozwodzie zamierza ponownie zawrzeć małżeństwo z tym samym partnerem. Jakie dokumenty, jakie formalności, jaki czas oczekiwania są wymagane? Jakie koszty? (...)

Zawarcie małżeństwa przez cudzoziemca

Zawarcie małżeństwa przez cudzoziemca

Czy cudzoziemiec zamierzający zawrzeć w Polsce małżeństwo powinien przedstawić dokument stwierdzający, że ma do tego zdolność? Art. 56. 1. Cudzoziemiec zamierzający zawrzeć małżeństwo jest (...)

Stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego

Stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego

Na jakich zasadach można otrzymać rozwód kościelny? Moja żona zmarła 10 lat temu. 5 lat temu rodzice martwiąc się o mój stan zdrowia zapoznali mnie z pielęgniarką, która mi sie spodobała i (...)

Zawarcie związku małżeńskiego z cudzoziemcem

Zawarcie związku małżeńskiego z cudzoziemcem

Jakie są wymogi prawne, aby zawrzeć związek małżeński z obywatelem Stanów Zjednoczonych w Polsce? Jakie kroki trzeba w tym celu podjąć? Rozumiemy, że chodzi o małżeństwo obywatela Stanów (...)

KRUS i wspólne rozliczanie małżonków

KRUS i wspólne rozliczanie małżonków

Jest mąż i żona, mają wspolność majątkową, mąż pracuje na jeden etat, żona nie pracuje (nie jest też zarejestrowana jako bezrobotna). Oboje miekszkają razem i są zameldowani pod tym samym (...)

FORUM PRAWNE

CZY JEST TO MOŻLIWE....

CZY JEST TO MOŻLIWE.... Zona tak umilała mi życie że dla świetego spokoju wyprowadziłem się. Teraz jestem w trakcie sprawy rozwodowej.Czy jest możliwe aby żona mogła wyeksmitowac mnie z naszego (...)

Darowizna a majątek wspólny małżonków

Darowizna a majątek wspólny małżonków Witam! Mam pytanie, czy darowizna otrzymana przez żonę wchodzi do majątku wspólnego małżonków? (...)

Kto jest teraz właścicielem domu?

Kto jest teraz właścicielem domu? Witam Proszę o pilną pomoc Niedawno moi rodzice się rozwiedli bez orzeczenia winy i zapewne dojdzie do podziału domu. Na rozprawie zostało odnotowane że : (...)

majątek ojca dla obcej kobiety?

majątek ojca dla obcej kobiety? Mój problem polega na tym, iż mój ojciec po śmierci matki ożenił się, a teraz chce się rozwieść. Jeżeli ojciec założy sprawę o rozwód , to czy tej kobiecie (...)

wspólność ustawowa - konto w banku

wspólność ustawowa - konto w banku Poszukuje odpowiedzi w następującej sprawie; otóż rozważamy przypadek małżeństwa z 30.letnim stażem. Umiera mąz. Spadkobiercami ustawowymi są: żona oraz (...)

Dochodzy ze wspólnego gospodarstwa rolnego po rozwodzie, ale przed podziałem majątku.

Dochodzy ze wspólnego gospodarstwa rolnego po rozwodzie, ale przed podziałem majątku. Jest wspólne gospodarstwo rolne. Byli małżonkowie sa już rozwiedzeni, ale nie doszło jeszcze do podziału (...)

2 lata po podziale majątku, była żona żąda kolejnego podziału

2 lata po podziale majątku, była żona żąda kolejnego podziału Witam Mam następujący problem. Mój przyjaciel rozwiedziony w 2007 r. podzielił majątek w 2011 roku notarialnie. W skład majątku (...)

Umowa darowizny części samochodu, kiedy nie zapłacimy podatku

Umowa darowizny części samochodu, kiedy nie zapłacimy podatku Czy może mi ktoś pomóc i podpowiedzieć jak ominąć podatek przy darowiźnie części samochodu? Nie wiem do końca czy jest to omijanie (...)

SEPARACJA!

SEPARACJA! Chcialam zapytac,jak dlugo i w jakich przypadkach moze trwac okres separacji orzeczonej przez sad,jakie mozliwosci granice posiada taki stan rzeczy-slyszalam,ze na kazde dziecko w malzenstwie (...)

Zmiana mieszkania i "pozbycie" się uciążliwego, dorosłego dziecka - jak najlepiej?

Zmiana mieszkania i "pozbycie" się uciążliwego, dorosłego dziecka - jak najlepiej? Witam! Od paru miesięcy pracuję z nowym kolegą Romkiem, który ma specyficzne problemy z córka. Mam nadzieję, (...)

Podział majątku

Podział majątku Komu należy się dom wybudowany na działce nalężącej do jednego ze współmałżonków (niezamieszkały). Jak spłacić drugą stronę stronę wg czego? Nakładów, aktualnej wartości? (...)

Rozwód, rozdzielność, podział majątku

Rozwód, rozdzielność, podział majątku Czy w przypadku ustanowienia przez małżonków roździelności majątkowej, w przypadku następującego później rozwodu i wystpienia przez jednego z nich o (...)

Odpowiedzialność za długi współmałżonka

Odpowiedzialność za długi współmałżonka Mój mąż bez mojej wiedzy narobił olbrzymich długów w trakcie trwania naszego małżeństwa. Kiedy jego sprawki wyszły na jaw, podpisaliśmy intercyzę. (...)

PODZIAŁ MAJĄTKU pilne

PODZIAŁ MAJĄTKU pilne Proszę o odpowiedź. Ile kosztuje sprawa o podział majątku,chodzi mi o kwotę pieniężną, ile Sąd pobiera pieniędzy.proszę dokładnie opisać.dziękuję (ILONA) Jezeli podział (...)

MIESZKANIE WLASNOSCIOWE a rozwod

MIESZKANIE WLASNOSCIOWE a rozwod Jestem w trakcie rozwodu,wraz z mężem posiadamy wspóne własnosciowe mieszkanie.Czy jest szansa eksmisji męża? Mąż nie pracuje, jest alkoholikiem, znęca się psychicznie (...)

Rozwód a środki do życia

Rozwód a środki do życia Jestem z mężem przed rozwodem, który będzie z jego winy. Przez ostatni czas nie pracowałam i teraz mam problem. Czy z chwila złożenia pozwu o rozwód przez męża, tracę (...)

Darowizna a rozwód

Darowizna a rozwód W czasie trwania małżeństwa rodzice darowali mi swoje mieszkanie własnościowe,notarialnie przepisane jest tylko na mnie. Jaką mam szansę eksmitować z niego swojego męża który (...)

Wspólność majątkowa!

Wspólność majątkowa! Proszę o radę w jaki sposób i kto może przywrócić wspólność majątkową, która została rozdzielona wyrokiem sądu. Złożyłem pozew o przywrócenie do sądu rejonowego, (...)

Rozdzielność majątkowa- co daje?

Rozdzielność majątkowa- co daje? Proszę o radę/informacje osoby, które przeprowadzały kiedyś rozdzielność majątkową (lub wiele na ten temat wiedzą). Chcę przeprowadzić rozdzielność i podział (...)

Rozwód kościelny

Rozwód kościelny Czy ktoś może mi udzielić informacji, jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać rozwód kościelny? (ada) Prawdę mówiąc jeszcze nie konsultowałem prawa kanonicznego, ale intuicja (...)

Porady prawne