21.3.2014

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Zakres odpowiedzialności komandytariusza

Charakter prawny odpowiedzialności komandytariusza

Komandytariusz odpowiada ze zobowiązania spółki w sposób bezpośredni, solidarny, subsydiarny, osobisty i ograniczony do wysokości sumy komandytowej.

Osobisty charakter odpowiedzialności oznacza ponoszenie jej całym swoim majątkiem teraźniejszym i przyszłym. Nie stoi on w sprzeczności z kwotowym ograniczeniem jej do wysokości sumy komandytowej. Możliwe jest również dodatkowe zabezpieczenie wierzytelności kontrahenta spółki przy pomocy ustanowienia zabezpieczenia rzeczowego lub osobistego. W obu przypadkach reżim odpowiedzialności osoby jako wspólnika i jako dającego zabezpieczenie zmienia się na korzyść wierzyciela (art. 31 § 1 Kodeksu spółek handlowych - dalej: KSH).

Porady prawne

W związku z tym, że wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za dług cudzy, należy stwierdzić, że ich odpowiedzialność jest akcesoryjna w stosunku do odpowiedzialności dłużnika głównego (spółki). Akcesoryjny charakter odpowiedzialności wspólnika handlowej spółki osobowej, niesie ze sobą konieczność odpowiedniego stosowania przepisów KC dotyczących dłużników solidarnych. Trafnym jest stwierdzenie, iż na płaszczyźnie spółka-wspólnik nie występuje solidarność w rozumieniu art. 366 Kodeksu cywilnego (dalej: KC). Przepisy KC stosuje się w zakresie, w jakim nie stoi to w sprzeczności z istotą tej odpowiedzialności i o ile, co innego nie wynika z przepisów szczególnych. Bezpośrednie zastosowanie znajduje art. 366 § 1 KC w myśl którego: każdy z dłużników jest odpowiedzialny za cały dług, odpowiedzialność trwa aż do całkowitego zaspokojenia wierzyciela i zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Natomiast korekty wymaga zapis ustanawiający prawo wyboru dłużnika mającego świadczyć przez wierzyciela, ponieważ art. 31 § 1 KSH ustanawia subsydiarność odpowiedzialności wspólnika w stosunku do odpowiedzialności spółki. W szczególności w ogóle nie znajdą zastosowania przepisy art. 371-344 KC. Zdaniem A. Herbeta nie możemy mówić  również o regresie (technicznym) w przypadku spełnienia świadczenia przez jednego ze współdłużników.

Zastosowanie tutaj znajdzie natomiast art. 518 KC regulujący cesio legis. W sposób odmienny kształtuje się sytuacja pomiędzy wspólnikami. Na tej płaszczyźnie bezpośrednio należy stosować przepisy dotyczące solidarności dłużników. W razie spełnienia świadczenia przez jednego z nich rozmiar przysługującego mu roszczenia regresowego należy określić w oparciu o przepisy KSH lub regulacje umowne dotyczące partycypacji w stracie. Prawo regresu wygasa w stosunku do komandytariusza, którego suma komandytowa uległa „wyczerpaniu".

Odpowiedzialność wspólników spółek osobowych prawa handlowego jest subsydiarna (posiłkowa) w stosunku do odpowiedzialności spółki (art. 31 w zw. z art. 103 KSH). Wierzyciel może podjąć egzekucje z majątku wspólnika dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Jednocześnie ustawodawca dopuszcza możliwość wniesienia powództwa przeciwko uczestnikowi spółki, zanim egzekucja ze majątku spółki okaże się bezskuteczna. Egzekucja powinna być tutaj rozumiana instytucjonalnie, jako zastosowanie przez powołane do tego organy państwa przewidzianych prawem środków przymusu w celu urzeczywistnienia normy prawnej indywidualno- konkretnej o charakterze nakazującym albo zakazującym, której istnienie jest ustalone w konkretnym akcie. Bezskuteczność egzekucji musi dotyczyć całego majątku spółki, natomiast nie jest konieczne wyczerpanie przez wierzyciela wszystkich dopuszczalnych jej dróg. Ciężar dowiedzenia bezskuteczności spoczywa na wierzycielu zgodnie z art. 6 KC. Aktualność tezy o subsydiarnej odpowiedzialności wspólników była podważana w odniesieniu do publicznoprawnych zobowiązań spółki. Wydaje się jednak to niezasadne w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego.

Odpowiedzialność wspólników spółek osobowych posiada również charakter bezpośredni. Wierzyciel spółki, może dokonać zaspokojenia się sięgając bezpośrednio do majątku wspólnika, bez konieczności uprzedniego zajęcia wierzytelności służących spółce względem niego.

Należy także mieć na uwadze, iż omawiana odpowiedzialność ma charakter zewnętrzny, tzn. jest to odpowiedzialność wobec wierzycieli ze stosunków zewnętrznych. Nie obejmuje natomiast swym zakresem długów wewnętrznych spółki. Kryterium oceny jest stosunek prawny będący podstawą odpowiedzialności spółki. Naturalnie w charakterze wierzyciela może wystąpić również wspólnik domagający się zaspokojenia roszczeń powstałych w stosunkach zewnętrznych na linii on - spółka (np. na podstawie umowy o dzieło). Dyskusyjny jest sposób ponoszenia w tych warunkach solidarnej odpowiedzialności przez wspólników. Zgodnie ze stanowiskiem przeważającym, w pierwszej kolejności odpowiada spółka, a w razie jej niewypłacalności wspólnicy, z tym zastrzeżeniem, iż wysokość wierzytelności powinna być wówczas pomniejszona o udział w starcie wspólnika - wierzyciela. Zgodnie z innym stanowiskiem wspólnicy odpowiadają jedynie w takim stosunku, w jakim uczestniczą w startach, analogicznie jako to jest w przypadku regresu.

Majątek spółki, suma komandytowa, udział komandytariusza

Pojęcia majątku spółki, udziałów, a także sumy komandytowej mają duże znaczenie dla zrozumienia zasad odpowiedzialności komandytariusza i co za tym idzie istoty spółki komandytowej. 

Majątek spółki komandytowej

Pojęcie „majątek spółki" należy definiować szeroko. W jego skład wchodzi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej trwania (art. 28 w zw. z art. 103 KSH). W rozumieniu kodeksu cywilnego termin „mienie" obejmuje własność i inne prawa majątkowe (art. 44 KC w zw. z art. 2 KSH). Na majątek spółki komandytowej składają się więc środki pieniężne, rzeczy i prawa wniesione do spółki tytułem wkładów oraz środki pieniężne, rzeczy i prawa nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia oraz przysługujące jej wierzytelności a także roszczenia do wspólników o wniesienie wkładów. Pojecie „majątku spółki" należy wiązać również z wszelkimi obciążeniami i zobowiązaniami zaciągniętymi przez spółkę w czasie prowadzenie przez nią działalności.

Tak rozumiany majątek nie obejmuje natomiast sum komandytowych, gdyż nie są one wnoszone do spółki, lecz stanowią górne granice odpowiedzialności wspólników komandytowych za zobowiązania wobec jej wierzycieli.

Spółka komandytowa posiada odrębną od wspólników zdolność prawną, może samodzielnie być podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa cywilnego. W związku z tym posiada ona swój własny majątek odrębny od majątków osobistych wspólników (art. 8 § 1 i 28 w zw. z 103 KSH). Odrębność ta polega na tym, że uczestnicy spółki nie mogą w czasie jej trwania rozporządzać majątkiem spółki, a ich wierzyciele osobiści nie mogą prowadzić egzekucji z niego.

Majątek spółki jest majątkiem celowym, tworzonym w związku z prowadzeniem przez spółkę przedsiębiorstwa. W jego granicach spółka odpowiada samodzielnie za zaciągnięte przez siebie zobowiązania.

Uważa się, że w czasie trwania spółki wspólnik nie może żądać od dłużnika spółki przypadającego na niego udziału w wierzytelności, stosownie do jego udziału w kapitale spółki ani przedstawić do potrącenia wierzytelności swojemu wierzycielowi (art. 36 i 50 w zw. z art. 103 KSH).

Suma komandytowa

Pojęcie „sumy komandytowej" pozostaje w ścisłym związku z zagadnieniem odpowiedzialności komandytariusza. Pozostaje ona w relacji do osoby wspólnika, należy ją, więc rozpatrywać w aspekcie podmiotowym, nie zaś przedmiotowym. Stanowi ona kwotę pieniężną określoną cyfrowo w walucie polskiej, wyznaczającą górna granicę odpowiedzialności osobistej konkretnego komandytariusza za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli. W doktrynie przyjmuje się, iż suma komandytowa stanowi gwarancję wypłacalności spółki.

Wysokość sumy komandytowej powinna być określona w umowie spółki (jest to element przedmiotowo istotny) i ujawniona we właściwym rejestrze. Przepisy KSH nie ustalają minimalnej ani maksymalnej jej wysokości, pozostawiając to wspólnikom. Jednak należy odrzucić możliwość zdeklarowania sumy komandytowej w wysokości symbolicznej. Postanowienie takie byłoby sprzeczne z naturą powstałego stosunku (art. 3531 KC). Za niedopuszczalne należy uznać również umieszczanie klauzul waloryzacyjnych w umowie spółki, zwłaszcza w kontekście związku, jaki zachodzi miedzy sumą komandytową a wniesionym wkładem (art. 112 KSH). Nie należy jednak utożsamiać pojęć wkładu i sumy komandytowej. Są to wartości niezależne od siebie. Suma może być niższa, wyższa, lub równa wkładowi, co istotnie wpływa na zakres odpowiedzialności komandytariusza.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Jak założyć spółkę komandytową?

Jak założyć spółkę komandytową?

Umowa spółki komadytowej Umowa spółki komandytowej do niedawna mogła zostać zostać zawarta  wyłącznie w formie aktu notarialnego. Umowa spółki komandytowej może być zawarta również przy wykorzystaniu wzorca umowy. Zawarcie umowy spółki komandytowej (...)

Prawa komandytariusza w spółce komandytowej

Prawa komandytariusza w spółce komandytowej

Jak klasyfikuje się prawa komandytariusza? Prawa i obowiązki przyznane lub obciążające komandytariusza służą realizacji jego statusu w spółce. Podział ich w oparciu o model klasyczny, oparty na wyodrębnieniu praw korporacyjnych i majątkowych, został poddany krytyce z tego względu, (...)

Reprezentacja spółki komandytowej przez komandytariusza

Reprezentacja spółki komandytowej przez komandytariusza

  Zakres reprezentacji spółki przez wspólnika komandytowego  Komandytariusz może reprezentować spółkę na podstawie udzielonego mu zwykłego pełnomocnictwa cywilnego lub prokury (art. 118 § 1 Kodeksu spółek handlowych - dalej: KSH). Zakres umocowania pełnomocnictwa (...)

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej

  Odpowiedzialność spółki Spółka odpowiada całym majątkiem za zaciągnięte w jej imieniu zobowiązania solidarnie z jej wspólnikami. Jednakże zgodnie z zasadą subsydiarności odpowiedzialności wspólników, wierzyciele którzy chcą zaspokoić swe (...)

Obowiązki komandytariusza

Obowiązki komandytariusza

  Obowiązek wniesienia wkładu Wkładem jest określone w umowie spółki świadczenie wspólnika, do którego zobowiązuje się on w związku z uczestnictwem w spółce. Art. 3 Kodeksu spółek handlowych (dalej: KSH) wymienia wkład jako obligatoryjną postać współdziałania (...)

Spółka komandytowa - Zasady funkcjonowania spółki komandytowej

Spółka komandytowa - Zasady funkcjonowania spółki komandytowej

  Jeżeli posiadasz czas, umiejętności oraz pomysł na zrealizowanie danego przedsięwzięcia a Twój znajomy posiada kapitał który chciałby korzystnie ulokować to wówczas możecie wspólnie zastanowić się nad założeniem spółki komandytowej. Spółka (...)

Spółka komandytowa w stadium wstępnym

Spółka komandytowa w stadium wstępnym

  Jak dochodzi do powstania spółki komandytowej? Zawiązanie spółki komandytowej następuje w drodze zawarcia umowy pomiędzy jej uczestnikami, spółka zaś jako odrębny podmiot powstaje z chwilą wpisu do właściwego rejestru (art. 109 § 1 KSH). Chodzi o Krajowy (...)

Jakie są skutki działania rzekomego pełnomocnika?

Jakie są skutki działania rzekomego pełnomocnika?

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. To uregulowanie zawarte w Kodeksie cywilnym jest niezwykle ważne zwłaszcza dla wzajemnych stosunków cywilnych i gospodarczych. (...)

Kto podpisuje i zatwierdza sprawozdanie finansowe w spółce komandytowej?

Kto podpisuje i zatwierdza sprawozdanie finansowe w spółce komandytowej?

W myśl obowiązujących przepisów prawa, spółka komandytowa jest zobowiązana do sporządzania sprawozdania finansowego i jego złożenia do właściwego sądu rejestrowego. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości, sprawozdanie finansowe podpisuje osoba, której (...)

Spółka z o.o. komandytowa - opinia prawna

Spółka z o.o. komandytowa - opinia prawna

  Stan faktyczny Trzy osoby są wspólnikami sp. z o. o., a jednocześnie są one członkami jej zarządu. Planowane jest utworzenie spółki komandytowej, w której komplementariuszem miałaby być sp. z o. o. zaś komandytariuszami jej wspólnicy, jako osoby fizyczne. Czy (...)

Charakterystyka spółki komandytowej

Charakterystyka spółki komandytowej

  Jaki jest charakter prawny spółki komandytowej? Spółka komandytowa jako spółka osobowa jest podmiotem praw i obowiązków zaciągniętych w jej imieniu. Może ona we własnym imieniu nabywać prawa oraz zaciągać zobowiązania. Spółka komandytowa ma także (...)

Ubezpieczenia turystyczne

Ubezpieczenia turystyczne

Wiele osób spędza swój urlop za granicą korzystając z ofert biur podróży lub organizując wyjazd i pobyt we własnym zakresie. W obu wypadkach warto rozważyć wykupienie odpowiedniego ubezpieczenia, które pomoże nam zabezpieczyć się w sytuacjach choroby, wypadku, kradzieży (...)

Ubezpieczaj się na korzystniejszych warunkach!

Ubezpieczaj się na korzystniejszych warunkach!

Z dniem 10 sierpnia 2007 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która dotyczy dopełnienia zmian reformy ubezpieczeń gospodarczych poprzez skuteczniejszą ochronę interesów ubezpieczającego (...)

Wykluczenia i wyłączenia w zamówieniach publicznych (stan prawny obowiązujący do dnia 24 maja 2006 r.)

Wykluczenia i wyłączenia w zamówieniach publicznych (stan prawny obowiązujący do dnia 24 maja 2006 r.)

Jedną z naczelnych zasad zamówień publicznych jest zasada równości obligująca zamawiającego do traktowania na równych prawach wszystkie podmioty ubiegające się o zamówienie publiczne. Jednym z wyjątków od niniejszej zasady jest obowiązek wykluczenia wykonawców (...)

Odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.

Odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.

W dobie intensywnego rozwoju gospodarczego, tworzenia nowoczesnej infrastruktury przemysłowej i drogowej oraz zaplecza mieszkaniowego w Polsce, umowy o roboty budowlane, uregulowane w art. 647 i nast. k.c., nabierają coraz istotniejszego znaczenia zarówno dla inwestorów, wykonawców (...)

Odpowiedzialność pracownika za powierzone mienie oraz umowna odpowiedzialność wspólna pracowników

Odpowiedzialność pracownika za powierzone mienie oraz umowna odpowiedzialność wspólna pracowników

Jakie są przesłanki odpowiedzialności pracownika za powierzone mienie?Pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się: pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności, narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz (...)

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności

23 grudnia 2019 r. Minister Finanasów wydał objaśnienia podatkowe dotyczące stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. Sprawdź, co z nich wynika. ##baner## Przedmiotowe przepisy podatkowe W dniu 1 listopada 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 sierpnia 2019 (...)

Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela – wysokość należnego odszkodowania

Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela – wysokość należnego odszkodowania

Umowa ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej jest stosunkiem prawnym na podstawie którego ubezpieczyciel zobowiązuje się do pokrycia szkody, za którą odpowiada osoba trzecia, czyli ubezpieczony. Na gruncie umowy ubezpieczenia powstaje po stronie ubezpieczyciela oraz ubezpieczonego (...)

Co to jest spółka cicha i jaki jest jej status w porządku prawnym?

Co to jest spółka cicha i jaki jest jej status w porządku prawnym?

  Co oznacza zasada swobody zawierania umów? Przewidziana kodeksem cywilnym naczelna zasada prawa cywilnego mówi o tym, że strony mogą dowolnie ustalać treść stosunku prawnego, jaki na podstawie zawieranej umowy między nimi zaistnieje (zasada swobody zawierania umów). (...)

Ochrona przed nieuczciwymi firmami

Ochrona przed nieuczciwymi firmami

Rząd przyjął 8 stycznia, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Trafił on do Sejmu. Projekt zakłada zwiększenie skuteczności wymierzenia sankcji podmiotom zbiorowym (osobom prawnym), zwłaszcza w przypadku zwalczania poważnej (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA