Zakres prawa własności a bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe w przypadku podziemnych urządzeń przesyłowych

9.10.2013

Zespółe-prawnik.pl

Zespół
e-prawnik.pl

Z uwagi na istniejącą w Polsce, rozbudowaną sieć urządzeń przesyłowych, zwłaszcza linii elektrycznych, sieci gazowych i wodociągowych, jak również znaczną liczbę spraw sądowych, których przedmiotem są roszczenia dotyczące wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez właścicieli takich sieci (tzw. przedsiębiorstwa przesyłowe), warto bliżej przyjrzeć się zagadnieniu zakresu prawa własności nieruchomości, na których sieci te się znajdują. Kwestia ta nabiera istotnego znaczenia zwłaszcza w przypadku urządzeń podziemnych, takich jak sieci gazowe, wodociągowe i kanalizacyjne, w przypadku których ustalenie stopnia ingerencji w prawo własności nieruchomości może okazać się utrudnione. Inaczej bowiem niż np. w przypadku urządzeń przesyłowych, posadowionych na powierzchni gruntu, w przypadku urządzeń podziemnych zakres korzystania z nieruchomości nie jest wcale oczywisty.

Porady prawne

Przedsiębiorstwa przesyłowe są z reguły posiadaczami zależnymi nieruchomości w zakresie, odpowiadającym treści służebności przesyłu (art. 3051 k.c. i nast.). W myśl art. 224 § 2 k.c. i art. 225 k.c. w związku z art. 230 k.c., przedsiębiorstwa te mogą być obowiązane do wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości na rzecz ich właścicieli.

O możliwości żądania od przedsiębiorstw przesyłowych wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, m.in. w uchwale z dnia 24 lipca 2013 roku, sygn. akt III CZP 36/13, w której stwierdzono, iż „właściciel rzeczy może żądać od posiadacza służebności wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy (art. 224 § 2 i art. 225 w zw. z art. 230 oraz art. 352 § 2 k.c.)”.

Jednak ustalając, czy w ogóle doszło do bezumownego korzystania z nieruchomości należy w pierwszej kolejności ustalić granice prawa własności wynikające z art. 140 k.c., zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Z kolei z art. 143 k.c. wynika, że w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią.

Ustawami, których przepisy określają granice prawa własności nieruchomości, są m.in. ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz.U. z 2012 roku, poz. 647 ze zm., dalej: „p.z.g.”) oraz ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2010 roku, nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: „prawo budowlane”) wraz z wydanymi na podstawie tej ustawy aktami wykonawczymi. Zgodnie z art. 6 ust. 1 p.z.g. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Przeznaczenie konkretnej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego mieć zatem będzie bezpośredni wpływ na sposób jej wykorzystania. Z kolei w wydanym na podstawie art. 7 ust. 1 prawa budowlanego rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm., dalej: „rozporządzenie”) określone zostały zasady sytuowania budynków na nieruchomościach m.in. w stosunku do granicy nieruchomości oraz budynków położonych na sąsiednich nieruchomościach. Również inne akty wykonawcze wydane na podstawie art. 7 prawa budowlanego regulować mogą sposób korzystania z nieruchomości (np. w przypadku sieci gazowych). Przestrzenne ograniczenia prawa własności określane są także przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu. Przykładowo zakres prawa własności gruntu w przypadku działki rolnej, której sposób korzystania przez właściciela ograniczony jest z reguły do powierzchni gruntu wykorzystywanej pod uprawy rolne, może diametralnie różnić się do zakresu prawa własności działki przeznaczone pod zabudowę lub przeznaczonej do poszukiwania lub wydobywania kopalin, w przypadku których zakres ich wykorzystania może sięgać w znacznym stopniu pod powierzchnię gruntu.

W rezultacie z uwagi zarówno na przeznaczenie nieruchomości, jej kształt oraz obowiązujące przepisy prawa, możliwość wykorzystania działki może w praktyce napotykać na istotne ograniczenia. Może się zatem okazać, że podziemne urządzenia przesyłowe przez cały okres objęty żądaniem zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy znajdowały się nie tylko pod powierzchnią gruntu, ale także poza granicami ekonomicznego i gospodarczego wykorzystania nieruchomości określonymi przez jej społeczno-gospodarcze przeznaczenie, czyli de facto poza strefą na jaką rozciąga się prawo własności nieruchomości gruntowej, określoną w art. 140 k.c. i art. 143 k.c.. Tytułem przykładu można również wskazać, że podziemne urządzenie przesyłowe przebiegające wzdłuż granicy nieruchomości w strefie, w której zgodnie z rozporządzeniem, właściciel nie może postawić budynku trwale z gruntem związanego, nie sprzeciwia się w ogóle wykorzystaniu przez właściciela powierzchni gruntu, w sposób odpowiadający jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu.

Należy przy tym zauważyć, że sam przesył paliwa, płynów lub energii podziemnym urządzeniem może w ogóle nie przeszkadzać właścicielowi w wykonywaniu praw właścicielskich, w tym czerpaniu pożytków z nieruchomości (zwłaszcza w przypadku nieruchomości rolnych). Co więcej przesył przy wykorzystaniu podziemnego urządzenia diametralnie różni się od stosunku dzierżawy czy też najmu nieruchomości, ponieważ eksploatacja powierzchni nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe w takim wypadku ograniczona jest jedynie do „przesyłania” w/w substancji bez konieczności jakiejkolwiek ingerencji czy też korzystania w jakikolwiek inny sposób z powierzchni gruntu. Tym bardziej, że w sytuacji gdy urządzenia przesyłowe są wykonywane z wytrzymałych tworzyw sztucznych, które nie są narażone na szkodliwe działanie warunków atmosferycznych, do prawidłowej ich eksploatacji nie jest niezbędne dokonywanie regularnych konserwacji, remontów i modernizacji wymagających zajęcia powierzchni gruntu.

W okolicznościach konkretnej sprawy może zatem okazać się, że w przypadku podziemnych urządzeń przesyłowych przedsiębiorstwo, zajmujące się ich eksploatacją w ogóle nie korzysta z nieruchomości w sposób uzasadniający roszczenie o zapłatę za bezumowne korzystanie z takiej nieruchomości.

Powyższe rozważania znajdują potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w wyroku z dnia 3 listopada 2004 roku, sygn. akt III CK 52/04, w którym stwierdzono, iż „zgodnie z treścią art. 143 KC w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Odwołanie się przez ustawodawcę do społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu jako kryterium wyznaczającego granice przestrzenne własności nieruchomości gruntowej oznacza, że granice te muszą być ustalane dla każdej nieruchomości odrębnie. Nie jest możliwe wyznaczenie ich w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od takich m.in. okoliczności jak przeznaczenie gruntu, miejsce jego położenia, sposób korzystania przez właściciela. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwa jest ocena, jakie są granice danej nieruchomości i czy określone zachowanie się osoby trzeciej narusza przestrzenne granice własności”. Również w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2012 roku, sygn. akt II CSK 176/12, wyraźnie stwierdzono, że „zgodnie z art. 140 k.c., w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy i w tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Usytuowanie sieci ciepłowniczej nie sprzeciwia się wykorzystaniu powierzchni gruntu w tym rejonie, w sposób odpowiadający jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu. Innymi słowy powód z racji ścisłej przygraniczności pasa gruntu, pod powierzchnią którego biegnie sieć ciepłownicza, nie mógłby inaczej korzystać z tego fragmentu działki, nawet gdyby nie przebiegała sieć ciepłownicza. Z uwagi na przepisy prawa budowlanego - na które powołuje się strona pozwana w skardze kasacyjnej - wymagające usytuowania inwestycji budowlanej w pewnej odległości od granicy sąsiedniej działki (§ 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), powód nie mógłby tam postawić budynku trwale z gruntem związanego”.

Autor:

Tomasz Bernady, radca prawny w Kancelarii GACH, HULIST, MIZIŃSKA, WAWER – adwokaci i radcowie prawni sp.p.  w Kancelarii GACH

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

NSA o podatku od gruntów objętych służebnością przesyłu

NSA o podatku od gruntów objętych służebnością przesyłu

Przedsiębiorca przesyłowy, który zawarł z Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe umowę o ustanowienie służebności przesyłu na gruntach Skarbu Państwa, znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, nie musiał płacić podatku od nieruchomości od tych gruntów - wskazał NSA. ##baner## Uchwała NSA 9 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd (...)

Jak pozbyć się słupa z działki albo jak otrzymać za niego odszkodowanie – opinia prawna

Jak pozbyć się słupa z działki albo jak otrzymać za niego odszkodowanie – opinia prawna

Stan faktyczny W 2000 roku nabyłem od osoby prywatnej działkę budowlaną o powierzchni 4500 m² wraz z istniejącą na niej zabudową energetyczną. Przez działkę tę przechodzą dwie linie energetyczne niskiego napięcia zawieszone na sześciu betonowych słupach. Linie te biegną wzdłuż płotów bocznych działki, w odległości  ok. 5-7 metrów od jej granic. Oprócz tych lin, diagonalnie, (...)

Wynagrodzenia za zajęcie części nieruchomości przez przedsiębiorcę linii energetycznych - służebność przesyłu

Wynagrodzenia za zajęcie części nieruchomości przez przedsiębiorcę linii energetycznych - służebność przesyłu

Ustanowienie służebności przesytu regulują przepisy kodeksu cywilnego art. 305 1 - art 305 4. Natomiast roszczenia właściciela o ochrony jego prawa własności są uregulowane w przepisach art. 222-230 k.c. Właściciel nieruchomości oraz właściciel urządzeń mogą w drodze umowy ustanowić służebność wraz z wynagrodzeniem za korzystanie z nieruchomości. W razie odmowy zawarcia odpowiedniej (...)

Mienie PKP

Mienie PKP

Uchwała NSA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów 26 lutego 2018 r. podjął następującą uchwałę (sygn. I OPS 5/17): "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, (...)

Droższy gaz, ale niewiele

Droższy gaz, ale niewiele

W piątek, 17 października br. Prezes URE zatwierdził korektę taryfy dla paliw gazowych Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (PGNiG).Przedsiębiorstwo domagało się podwyżki w wysokości 24,20% (17,37% na rachunku odbiorcy końcowego). Prezes URE zgodził się na podwyżkę, ale znacznie mniejszą - w wysokości 7,9% (na rachunku odbiorcy). PGNiG odczuwa obecnie skutki wysokich (...)

UOKiK zgadza się na duże przejęcie, ale...

UOKiK zgadza się na duże przejęcie, ale...

Gaspol może przejąć część mienia Orlen Gaz - koncentracja może się jednak odbyć pod określonymi warunkami.Gaspol złożył do UOKiK wniosek o wyrażenie zgody na nabycie części mienia Orlen Gaz - czytamy na stronie UOKiK. Obie spółki działają w branży paliwowej. Przejmujący jest największym dystrybutorem gazu płynnego LPG w Polsce, dostarcza przedsiębiorcom oraz konsumentom autogaz, (...)

Ruszyła rządowa tarcza antyinflacyjna 2.0

Ruszyła rządowa tarcza antyinflacyjna 2.0

Od dziś wchodzą w życie przepisy drugiej odsłony tarczy antyinflacyjnej – mieszkańcy Polski zapłacą mniej za paliwo, podstawowe produkty spożywcze, gaz, ciepło systemowe, a także nawozy. Także dodatek osłonowy pozostaje kluczowym elementem rządowej tarczy antyinflacyjnej 2.0. Obniżka podatków w ramach rządowej tarczy antyinflacyjnej 2.0 stała się faktem. Od 1 lutego Polacy (...)

Jakich wydatków dotyczy zwrot VAT za materiały budowlane?

Jakich wydatków dotyczy zwrot VAT za materiały budowlane?

Kto może się ubiegać o zwrot VAT?  Zwroty osobom fizycznym części wydatków, poniesionych przez nie na zakup materiałów budowlanych w związku z budową lub remontem budynków mieszkalnych czy ich części wraz z infrastrukturą, mają być pokryte z budżetu państwa i wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych. Osobą fizyczną jest każdy człowiek od urodzenia (...)

Dostawcy gazu na celowniku. Co odkrył UOKiK?

Dostawcy gazu na celowniku. Co odkrył UOKiK?

Nieprawidłowości we wszystkich umowach, jakie konsumenci podpisali z dostawcami gazu - to efekt najnowszej kontroli UOKiK. Jednocześnie większość z nas nigdy nie składała reklamacji na rachunek za gaz i nie ma zastrzeżeń do sprzedawców tego paliwa - wynika z badań społecznych. W ramach Światowego Dnia Konsumentów, urząd zwraca uwagę na problemy odbiorców gazu. W marcu 2013 roku TNS (...)

1 mld zł na program „Mój Prąd”, wspierający zieloną energię

1 mld zł na program „Mój Prąd”, wspierający zieloną energię

Program zakłada dofinansowanie do instalacji fotowoltaicznych i promuje energetykę prosumencką. Oznacza to, że ten, kto wytwarza prąd, będzie mógł też częściowo go później odbierać. „Mój Prąd” – program dofinansowania mikroinstalacji fotowoltaicznych - „Mamy dzisiaj ogromną przyjemność przedstawić program Mój Prąd, (...)

„Mój Prąd” już działa!

„Mój Prąd” już działa!

Ministerstwo Energii we współpracy Ministerstwem Środowiska przygotowało program dofinansowania instalacji fotowoltaicznych w Polsce „Mój Prąd”. To kolejny program przygotowany na rzecz rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce, finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Program został ogłoszony (...)

Rusza czwarta edycja programu „Mój Prąd” i nowy system rozliczeń dla prosumentów

Rusza czwarta edycja programu „Mój Prąd” i nowy system rozliczeń dla prosumentów

To kolejny krok w kierunku rozwoju sektora fotowoltaiki Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 15 kwietnia br. uruchomi czwarty już nabór wniosków dla osób fizycznych w popularnym programie „Mój Prąd”. Wsparcie dotyczyć będzie nie tylko domowych mikroinstalacji fotowoltaicznych (PV), ale także magazynów energii i ciepła, które (...)

Dla kogo maksymalna cena prądu?

Dla kogo maksymalna cena prądu?

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku, przedłożony przez ministra klimatu i środowiska. Rząd chce pomóc małym i średnim przedsiębiorcom, w związku ze wzrostem cen energii elektrycznej. Wsparcie obejmie także (...)

Saragossa 2008: woda i zrównoważony rozwój

Saragossa 2008: woda i zrównoważony rozwój

Międzynarodowa wystawa Expo 2008 "Woda i Zrównoważony Rozwój" w Saragossie (Hiszpania), trwa od 14 czerwca do 14 września. Na 93 dni Expo zaplanowano dziewięć tygodni tematycznych (pierwszym będzie "Woda i Ziemia"), podczas których naukowcy i eksperci będą dyskutowali nad kwestiami związanymi z wodą. W czasie Expo można wziąć udział w Agorze stworzonej (...)

Inwestycje w zatrzymywanie wody z opadów

Inwestycje w zatrzymywanie wody z opadów

Fundusze nie lecą z nieba, ale woda tak Woda opadowa to jej najlepsze nieodpłatne źródło. My to wiemy i fundusze z programu Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) inwestujemy w działania zmierzające do zatrzymywania wody opadowej. W czerwcu rozpocznie się kolejny, piąty już nabór wniosków o dofinansowanie inwestycji zwiększających ilość retencjonowanej wody. Jest na (...)

Right2Water

Right2Water

Pierwsza w historii UE europejska inicjatywa obywatelska doczekała się przełożenia na propozycję ustawodawczą. Komisja Europejska zaproponowała zmianę przepisów, które mają służyć poprawie jakości wody pitnej i dostępu do niej oraz lepszemu informowaniu obywateli. Pod inicjatywą Right2Water w podpisało się ponad półtora miliona obywateli wspólnoty. Projekt (...)

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021

1 kwietnia w całej Polsce rozpoczął się Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021! Zgodnie z ustawą o statystyce publicznej udział jest obowiązkowy. Spis potrwa do 30 września 2021 roku.  Dlaczego spis powszechny jest ważny dla nas wszystkich? Bo jego wyniki pozwalają odpowiadać na nasze potrzeby na poziomie lokalnym i globalnym. Stanowią wyznacznik dla tworzenia (...)

Zwolnienia z kas fiskalnych na 2018 rok

Zwolnienia z kas fiskalnych na 2018 rok

Zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących określono zwolnienia na czas określony niektórych grup podatników i niektórych czynności z obowiązku prowadzenia ewidencji (...)

Postępowanie z wyrobami zawierającymi azbest

Postępowanie z wyrobami zawierającymi azbest

Czym jest azbest? Azbest to minerał o budowie włóknistej. Jest odporny na działanie wysokiej i niskiej temperatury, substancje żrące, wytrzymały na rozciąganie i zgniatanie. Słowo "azbest" oznacza niezniszczalny. Przez ponad 100 lat azbest był wykorzystywany do produkcji materiałów azbestowo-cementowych. W Polsce jest około 14.500 tysięcy ton wyrobów zawierających (...)

Emerytura pomostowa - kto może przejść na emeryturę pomostową?

Emerytura pomostowa - kto może przejść na emeryturę pomostową?

Emerytury pomostowe dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. - kto jest uprawniony do emerytury pomostowej? Jeżeli urodziłeś się po 31 grudnia 1948 r. i byłeś zatrudniony przy pracach o szczególnym charakterze bądź w szczególnych warunkach, możesz otrzymać emeryturę pomostową. Sprawdź, kiedy i komu ZUS ją przyznaje. Emerytura pomostowa przysługuje osobom, które (...)

Dla kogo emerytury pomostowe?

Dla kogo emerytury pomostowe?

  Co ureguluje rządowy projekt ustawy o emeryturach pomostowych? Rządowy projekt ustawy o emeryturach pomostowych, którym zajmuje się obecnie Sejm, dotyczy: zasad nabywania i utraty prawa do emerytur pomostowych przez niektórych pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zasad działania Funduszu Emerytur (...)

„Bank ziemi” przejmie nieruchomości...

„Bank ziemi” przejmie nieruchomości...

Projekt ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości Do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości, przygotowany przez ministra infrastruktury i budownictwa. Ustawa w ma przyczynić się do realizacji programu budowy dostępnych mieszkań w ramach Narodowego Programu Mieszkaniowego (NPM), będącego silnym impulsem proinwestycyjnym. Jego realizacja ma zwiększyć dostępność (...)

Prawo budowlane po nowemu od września 2020 r.

Prawo budowlane po nowemu od września 2020 r.

Zmiany w Prawie budowlanym, wprowadzone w ustawie z 13 lutego 2020 r. uproszczą i przyspieszą proces inwestycyjno-budowlany oraz zwiększą stabilność decyzji podejmowanych w tym procesie. Zmiany wejdą w życie 19 września 2020 r. ##baner## Nowy podział projektu budowlanego Projekt budowlany zostaje rozdzielony na: projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany, projekt (...)

Procedury budowlane

Procedury budowlane

Jakie procedury budowlane obowiązują? Co do zasady roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - Pb). Prawo budowlane zawiera jednak katalog inwestycji, które można realizować na podstawie zgłoszenia albo w ogóle bez informowania organów administracji architektoniczno-budowlanej. Katalog (...)

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej

Ustalanie opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przygotowało materiał pomocniczy dla gmin w sprawie ustalania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, tzn. niewiążące stanowisko wyjaśniające najczęściej pojawiające się wątpliwości organów wykonawczych gmin na tle realizacji obowiązku ustalania opłat (...)

Kiedy lokal może stanowić odrębną własność i jakie prawa są związane z odrębną własnością lokalu?

Kiedy lokal może stanowić odrębną własność i jakie prawa są związane z odrębną własnością lokalu?

  Co to jest nieruchomość i jakie są jej rodzaje? Według przepisów Kodeksu cywilnego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. (...)

Zasady obrotu skamielinami i innymi minerałami - opinia prawna

Zasady obrotu skamielinami i innymi minerałami - opinia prawna

  Stan faktyczny Proszę o informacje dotyczące praw własności do znalezionych skamielin, minerałów, meteorytów, bursztynu oraz o podanie uwarunkowań prawnych związanych z przetwarzaniem, obrotem, w tym exportem i importem tych przedmiotów w ramach działalności gospodarczej oraz obrotem w ramach działalności kolekcjonerskiej. Porada prawna 1. Prawo własności meteorytów Kwestia (...)

Jakie są sposoby ustanowienia odrębnej własności lokalu?

Jakie są sposoby ustanowienia odrębnej własności lokalu?

Odrębna własność lokali nie jest najpopularniejszą formą władania mieszkaniem w Polsce. W miastach najczęściej występują spółdzielnie, które budują mieszkania, przyjmują w poczet swoich członków osoby zainteresowane posiadaniem mieszkania, a następnie przyznają członkom ograniczone prawa rzeczowe w formie własnościowych praw do lokalu mieszkalnego Natomiast (...)

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności

Skutkiem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów jest to, że 2,5 mln użytkowników wieczystych stało się właścicielami. 1 stycznia 2019 r. użytkownicy wieczyści gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe stali się bowiem właścicielami gruntów. Grunt to własność - (...)

Raport NIK: sieci energetyczne w Polsce w dobrym stanie

Raport NIK: sieci energetyczne w Polsce w dobrym stanie

Polskie elektroenergetyczne sieci przesyłowe (czyli sieci wysokich i najwyższych napięć) są w dobrym stanie - wynika z najnowszego raportu NIK. W ostatnich pięciu kontrolowanych latach (2009-2013) nie wystąpiła sytuacja, w której zagrożone byłoby bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. NIK ostrzega jednak, że Polska musi przygotować się na możliwe zagrożenie dostaw energii (...)

Zakres przedmiotowy ustawy o zamówieniach publicznych - stan prawny obowązujący do 1 marca 2004r

Zakres przedmiotowy ustawy o zamówieniach publicznych - stan prawny obowązujący do 1 marca 2004r

  Zakres przedmiotowy ustawy o zamówieniach publicznych. Zakres przedmiotowy obowiązywania ustawy ujęty jest w sposób bardzo szeroki. Obecnie, dla powstania obowiązku stosowania przepisów zawartych w ustawie nie ma znaczenia fakt, czy zamówienie jest finansowane ze środków publicznych. Jeżeli tylko podmiot objęty jest zakresem podmiotowym określonym w (...)

Sąd zamiast 18,7 mld zł odszkodowań od państwa

Sąd zamiast 18,7 mld zł odszkodowań od państwa

Tzw. ustawa korytarzowa zakłada, że właściciele gruntów, na których postawiono np. słupy przesyłowe, dostaną odszkodowania. Obiecywano 18,7 mld zł. Jednak prace nad projektem ustawy stanęły. Właścicielom działek pozostało pójście do sądu.Jeszcze na początku roku resort gospodarki zapewniał o wypłacie odszkodowań. Wyliczył, że pieniądze za ustawienie urządzeń przesyłowych (...)

Ochrona przeciwpożarowa budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

Ochrona przeciwpożarowa budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

19 maja 2006 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Rozporządzenie to określa sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Jakie urządzenia przeciwpożarowe zapewnić? Urządzenia przeciwpożarowe (...)

Sprawniejszy dozór techniczny

Sprawniejszy dozór techniczny

Wzajemne uznawanie zaświadczeń, e-protokół z przeprowadzanych czynności dozoru technicznego, szybszy przepływ informacji o uszkodzeniu urządzenia lub wypadku związanym z jego obsługą – to tylko niektóre zmiany, które wprowadza nowelizacja ustawy o dozorze technicznym. Po co zmiany w dozorze technicznym? Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o dozorze (...)

Wymagania dla towarów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej

Wymagania dla towarów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej

Towary, które są wprowadzane do obrotu na rynku unijnym, muszą spełniać określone wymagania. Przeczytaj jakie zasady obowiązują, jeśli chcesz sprzedawać towary w państwach członkowskich Unii Europejskiej – na jednolitym rynku. ##baner## Jednolity rynek towarów Podstawą funkcjonowania jednolitego rynku towarów jest swoboda przepływu towarów. Jest ona jedną (...)

Karta podatkowa w 2018 roku

Karta podatkowa w 2018 roku

Termin złożenia wniosku o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej, według ustalonego wzoru (PIT-16), na dany rok podatkowy, podatnik składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, nie później niż do dnia 20 stycznia roku podatkowego. Jeżeli podatnik rozpoczyna działalność, wniosek o zastosowanie opodatkowania (...)

Wypowiedzenie umowy najmu przez zarządcę - opinia prawna

Wypowiedzenie umowy najmu przez zarządcę - opinia prawna

Stan faktyczny Poprzedni zarządca nieruchomości przeprowadził z kilkoma niepłacącymi czynszów lokatorami procedurę wypowiedzenia najmu z powodu nie płacenia czynszów, lecz nie wniósł ostatecznie sprawy do sądu. Po ponad roku dalszego niepłacenia czynszu, nowy zarządca pismem do lokatorów dalej niepłacących zwrócił się o zapłacenie zaległości powstałych w opłatach czynszowych (...)

Czy pismo z nowymi stawkami czynszu może być ofertą w rozumieniu kodeksu cywilnego – opinia prawna

Czy pismo z nowymi stawkami czynszu może być ofertą w rozumieniu kodeksu cywilnego – opinia prawna

Stan faktyczny Poprzedni zarządca nieruchomości przeprowadził z kilkoma niepłacącymi czynszów lokatorami procedurę wypowiedzenia najmu z powodu nie płacenia czynszów, lecz nie wniósł ostatecznie sprawy do sądu. Po ponad roku dalszego niepłacenia czynszu, nowy zarządca pismem do lokatorów dalej niepłacących zwrócił się o zapłacenie zaległości powstałych w opłatach czynszowych (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Oplaty za umieszczenie w prywatnej dzialce obcych urządzeń

Oplaty za umieszczenie w prywatnej dzialce obcych urządzeń

Jestem właścicielem działki, na której stoi mój dom. Na działce, prawie w granicy stoją trzy słupy energetyczne doprowadzające prąd do innej posesji. Właścicielem tychże jest przedsiębiorstwo (...)

Czy mogę domagać się odszkodowania za linie wysokiego napięcia?

Czy mogę domagać się odszkodowania za linie wysokiego napięcia?

Witam, przez działkę budowlanej którą odziedziczyłam po moich dziadkach, przebiega linia wysokiego napięcia. Czy mogę z tego tytułu żądać odszkodowania? Sporządzoną na Pani potrzebę opinię (...)

Przesunięcie słupa telekomunikacyjnego na działce.

Przesunięcie słupa telekomunikacyjnego na działce.

5 lat temu nabyłem działkę w raz ze słupem telekomunikacyjnym. Rok po zakupie postawiłem dom. W tym roku chciałem postawić garaż jednakże uniemożliwia mi to właśnie ten słup. Wysłałem już (...)

Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie - podstawy obliczenia

Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie - podstawy obliczenia

Jakie są podstawy obliczenia wysokości roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie? Często właściciele samodzielnie wyliczają w oparciu o wartość metra kwadratowego przedmiotowego (...)

Ograniczenia związane z obecnością linii wysokiego napięcia

Ograniczenia związane z obecnością linii wysokiego napięcia

Odziedziczyłem w spadku dom, nad którym przechodzi linia energetyczna wysokiego napięcia, która była założona jeszcze w latach 60-tych. Silne pole elektromagnetyczne utrudnia działanie sprzętu (...)

Umowa najmu a opłata za media

Umowa najmu a opłata za media

Właściciel nieruchomości - Sp. z o.o. wynajęła w swoim budynku pomieszczenia dwóm najemcom (dwie osobne umowy najmu). Obie firmy korzystają jednak ze wspólnej kuchni (za przyzwoleniem wynajmującego), (...)

Odcięcie mediów byłemu małżonkowi

Odcięcie mediów byłemu małżonkowi

Mój mąż mieszka nadal z byłą żoną. Mieszkanie jest służbowe mojego męża (żołnierz zawodowy). Umowa na pobieranie energii i gazu podpisana jest z mężem. Niestety była żona nie poczuwa się (...)

Refakturowanie kosztów na najemcę a ryczałt

Refakturowanie kosztów na najemcę a ryczałt

Zawarłam umowę najmu mieszkania. Należny z tego tytułu podatek opłacam ryczałtem. W umowie jest jasno określone, że czynsz najmu w ustalonej kwocie najemca płaci mi, a oprócz tego zobowiązany (...)

Opłaty za mieszkanie ze służebnością

Opłaty za mieszkanie ze służebnością

Były mąż mojej córki zamieszkuje od 2 lat w moim mieszkaniu na podstawie bezpłatnej osobistej służebności wieczystej. Przez półtora roku, ponieważ sam zamieszkiwał, opłacał czynsz, (...)

Media a ryczałt od najmu

Media a ryczałt od najmu

Prowadzę działalność gospodarczą (PKPiR + VAT). Poza działalnością gospodarczą wynajmuję prywatnie lokal użytkowy. Co miesiąc wystawiam fakturę na czynsz oraz refakturuję całą energię (...)

Odcięcie prądu

Odcięcie prądu

Jeśli ktoś bezprawnie zajmuje lokal to czy można mu odciąć prąd i wodę? Nie można dokonac takiego odcięcia, gdyż zrobić to może tylko zakład energetyczny. Kable są bowiem własnością zakładu (...)

Wymontowanie licznika przez zakład energetyczny

Wymontowanie licznika przez zakład energetyczny

Czy jakieś prawo chroni nas przed pochopnym działaniem Zakładów Energetycznych? Zalegałem ok. 6 tygodni z płatnością za prąd w kwocie 171 PLN. Odsetki od przeterminowanej płatności wynoszą (...)

Rękojmia za wady fizyczne sprzedanego mieszkania

Rękojmia za wady fizyczne sprzedanego mieszkania

W miesiącu czerwcu tego roku kupiliśmy z żoną poprzez biuro nieruchomości mieszkanie. Kiedy byliśmy zobaczyć to mieszkanie, właściciel powiedział, że trzeba tylko pomalować ściany. W momencie (...)

Zakup wody a koszty

Zakup wody a koszty

Firma kupuje pitną wodę mineralną do biura w butlach w stojaku. Z wody tej korzystają zarówno pracownicy, jak i klienci. Czy zakup tej wody może być kosztem podatkowym w firmie? Czy jeśli z wody (...)

Jednofazowość podatku akcyzowego

Jednofazowość podatku akcyzowego

Firma dokonuje importu bazy kosmetyków - mieszaniny chemicznej, jednak określonej już jako woda toaletowa. Przy imporcie opłacany jest VAT oraz akcyza. Następnie firma rozcieńcza wspomnianą stężoną (...)

Temperatura wody w kranie

Temperatura wody w kranie

Zbyt niska temperatura wody ciepłej dostarczanej do mojego mieszkania jest wynikiem płacenia przeze mnie wysokich rachunków za jej zużycie. Zużywam bowiem znacznie więcej wody ciepłej od zimnej (...)

Czas oczekiwania na ciepłą wodę

Czas oczekiwania na ciepłą wodę

Czy jest jakiś przepis, który reguluje, po jakim czasie należy rzeczywiście uzyskać ciepłą wodę od momentu odkręcania kurka? Albo, ile litrów należy wylać ciepłej wody, aby w końcu ją uzyskać? (...)

Umowa przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków

Umowa przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków

Z jakim podmiotem przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne zawiera umowę na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków?  Co do zasady powyższa umowa, może być zawarta z osobą, która posiada (...)

Realizacja praw wynikających ze współwłasności

Realizacja praw wynikających ze współwłasności

Współwłaściciel mojej nieruchomości (dom - parter) był podłączony do mojej prywatnej instalacji sanitarnej, od której go odłączyłam, ponieważ człowiek ten na moją prośbę o odłączenie (...)

Kto ma pokryć szkodę zalania mieszkania?

Kto ma pokryć szkodę zalania mieszkania?

Kupiłam nowe mieszkanie w nowym budynku. W mieszkaniu tym (na I piętrze) przechodzą rury zasilające w ogrzewanie lokale powyżej czyli na II ,III piętrze. Tam gdzie są te rury w moim lokalu zainstalowany (...)

Roszczenia właściciela mieszkania wobec wspólnoty

Roszczenia właściciela mieszkania wobec wspólnoty

Jestem właścicielem mieszkania we wspólnocie mieszkaniowej, przeszło dwa lata temu zaczęły się problemy z rurami od kanalizacji. Moje mieszkanie było zalewane wielokrotnie, na zgłoszenia interwencji (...)

Skarga na wójta na bezczynność

Skarga na wójta na bezczynność

Jako lokator mieszkania będącego własnością gminy zwróciłem się pismem z prośbą o naprawę sperforowanej, cieknącej rury wodociągowej w piwnicy budynku. Od 3 miesięcy nie ma reakcji (...)

Co mogę zrobić z uciążliwym sąsiadem?

Co mogę zrobić z uciążliwym sąsiadem?

Mam problem z moim sąsiadem który mieszka za ścianą. W różnych porach dnia puszcza bardzo muzykę. Zorganizował również parokrotnie imprezy, na których było tak głośno że byłam zmuszona (...)

Odszkodowanie za zniszczenia przy kanalizacji

Odszkodowanie za zniszczenia przy kanalizacji

Trzy lata wstecz gmina prowadziła naszą ulicą kanalizację ściekową. Niestety w trakcie tych prac zostały uszkodzone wjazdy do posesji. Zostało wystosowane pismo, z podpisami mieszkańców do Pana (...)

Służebność mediów

Służebność mediów

W roku 1982 sąd dokonał podziału działki budowlanej o wym. 40x80 m, na cztery działki o wym. 20x40 - dwie z wydzielonych działek mają bezpośredni dostęp do drogi publicznej, dla działek oddalonych (...)

Definicja pojęcia \

Definicja pojęcia \"zalanie\" używanego w umowach ubezpieczenia

Co należy rozumieć przez pojęcie \"zalanie\" używanie w umowach ubezpieczenia? Ogólne Warunki Ubezpieczenia w § 2 pkt. Ust. 46 precyzują czym jest zalanie: Zalanie - niezamierzone i niekontrolowane (...)

Zawarcie umowy na dostarczenie wody przy budowie domu

Zawarcie umowy na dostarczenie wody przy budowie domu

Planuję budowę domu. Z kim muszę zawrzeć umowę na dostarczanie wody i co taka umowa powinna zawierać?  Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu (...)

Sprzedaż - skutek zobowiązujący i rozporządzający

Sprzedaż - skutek zobowiązujący i rozporządzający

Aby sprzedać nieruchomość rolną, co do której prawo pierwokupu należy do Agencji Nieruchomości Rolnych, należy wpierw zawrzeć notarialnie warunkową umowę sprzedaży, zaś po ewentualnym zrzeczeniu (...)

Sprzedaż nieruchomości przez gminę a pierwszeństwo

Sprzedaż nieruchomości przez gminę a pierwszeństwo

Kontynuując temat przekazania nieruchomości przez gminę stowarzyszeniu na zasadzie użyczenia interesowałaby nas jeszcze kwestia, na jakiej podstawie prawnej urząd może sprzedać nieruchomość stowarzyszeniu? (...)

Własność czasowa

Własność czasowa

Zamierzam kupić działkę od rolnika z przeznaczeniem pod budowę domu. Czy będzie to według prawa własność dzierżawna czy własność bez ograniczeń na 99 lat? Przez kupno działki rozumiemy (...)

FORUM PRAWNE

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce Wysokie ODSZKODOWANIA (do 10 lat wstecz) za bezumowne korzystanie z mienia, czyli zajęcia terenu pod sieci energetyczne (np. przewody biegnące (...)

Urządzenia przesyłowe - zgoda udzielona przez jednego współmałżonka

Urządzenia przesyłowe - zgoda udzielona przez jednego współmałżonka Dzień dobry, Chciałabym poruszyć temat problematyki urządzeń przesyłowych w sytuacji kiedy właściciel nieruchomości (...)

wewnętrzna instalacja gazowa

wewnętrzna instalacja gazowa Witam ! Proszę o pomoc i podpowiedź - Czy wewnętrzna instalacja gazowa (od gazomierza do poszczególnych odbiorników gazu ) stanowi własność wraz z lokalem ? Czy jest (...)

spadek- podziały - zameldowanie

spadek- podziały - zameldowanie Witam. Mieszkałam z rodziną z samotną ciotką, która zameldowała nas na stałe w swoim domu. Umowa ustna- dbacie o dom ( tj. koszenie trawy, jakies tam drobne naprawy (...)

Błagam o porade - Samochód na gaz - oszustwo

Błagam o porade - Samochód na gaz - oszustwo Sprawa ma się tak: kupiłam samochódwe wrześniu od klienta który sprowadził go z Niemiec w 2004roku.,Auto ma instalacje gazową zamontowaną od 2004 (...)

Płacenie należności przez współwłaściciela

Płacenie należności przez współwłaściciela Witam, mam pewien problem ze współwłaścicielem. Chodzi o dom mieszkalny, którego właścicielami byli mój ojciec i jego brat. Ojciec przepisał swoja (...)

Tańszy gaz od GAZ promu 2013.

Tańszy gaz od GAZ promu 2013. To chyba jedna z niewielu naprawdę dobrych wiadomości ostatnio, za gaz od gównego dostawcy gazu w polsce zapłacimy o 10% mniej niż do tej pory. Gaz rpom obniżył ceny (...)

Alimenty na dorosłą córkę - studentka

Alimenty na dorosłą córkę - studentka Dzień Dobry. Jestem matka 22-letniej córki. Zarabiam 1400 zł na rękę i nie mogę dostać więcej, gdyż mam zajęcia komornicze, spowodowane przez byłego (...)

PAŁKA TELESKOPOWA

PAŁKA TELESKOPOWA Witam, ostatnio zostałem napadnięty przez 3 agresorów. Jeden z nich miał pałkę teleskopową typu baton. JA do brony użyłem swojej pałki teleskopowej oraz gazu żelowego, (...)

Prawa lokatorów.

Prawa lokatorów. Witam. Mam pewien problem. Otóż wynajmujemy z mężem domek jednorodzinny, który stoi na posesji razem z domem włascicielki. Od pewnego czasu niepokoiły nas spore rachunki za prąd, (...)

Właściciel nie płaci za prąd

Właściciel nie płaci za prąd Witam, Mam pytanie odnoście nie płacenia za prąd w terminie przez właściciela. W tym roku już 4-ty raz odcinają nam prąd ponieważ właściciel zapomina za niego (...)

Witam, mój problem polega na gigantycznym rachunku za prąd. PGE Pruszków ma system prognoz, przysyła

Witam, mój problem polega na gigantycznym rachunku za prąd. PGE Pruszków ma system prognoz, przysyła Witam, mój problem polega na gigantycznym rachunku za prąd. PGE Pruszków ma system prognoz, przysyła (...)

Wspólnota Mieszkaniowa - część wspólna

Wspólnota Mieszkaniowa - część wspólna Szanowni Państwo! Art. 12 ustawy o własności lokali z 24 czerwca 1994r. reguluje udziały członków wspólnoty w pożytkach i kosztach części wspólnej. (...)

Gdzie zgłosić nieuczciwość sprzedawcy i niechęć allegro do rzetelnej oceny sprzedawcy

Gdzie zgłosić nieuczciwość sprzedawcy i niechęć allegro do rzetelnej oceny sprzedawcy Zakupiłem dn.05.02.2019r. na portalu internetowym Allegro: Turbinę wiatrową - elektrownię 600W 12V aukcja (...)

Tzw. woda gospodarcza

Tzw. woda gospodarcza Temat ten był już poruszany na forum, w 2002 r. Chodzi o rozliczanie wody zużytej w budynku, a konkretnie o obciążanie wszystkich lokatorów przez spółdz. mieszkaniową, kosztami (...)

woda liczniki i co dalej

woda liczniki i co dalej witam troche sie rozpisze wiec przepraszam ze zabieram tyle miejsca do rzeczy . mieszkam w starej kamienicy na śląsku nalezymy po Zakład Gospodarki Mieszkaniowej . W maju otrzymalismy (...)

Dostęp do wody dla pracowników

Dostęp do wody dla pracowników Witam, mam pytanie - czy muszę postawić w firmie wodę w baniakach? (Źródlaną?) Wiem że pracodawca ma obowiązek zapewniania pracownikom dostępu do wody pitnej ale (...)

Umyślne zalania apartamentu

Umyślne zalania apartamentu Zalanie mieszkania Jestem właścicielem małego apartamentu nad morzem. Zarządcą jest wspólnota. Dnia 14.07.2014 r. w łazience na suficie zauważyłem zaciek około (...)

POLSKA = ceny w sklepach zachodnie, a pensje Polskie

POLSKA = ceny w sklepach zachodnie, a pensje Polskie Witam Forumowiczów! Oto, na co stać Polaka, a na co Austriaka: POLSKA Średnia pensja 3,4 tys. zł, sklep \"Lidl\" (ostatnia wartość w każdym (...)

Oszukano mnie przy kupnie nieruchomości

Oszukano mnie przy kupnie nieruchomości Kupiłam małą kawalerkę w dużym mieście za pośrednictwem agencji nieruchomości (spółdzielcze prawo własności). Cena kupna była o 20000zł niższa od (...)

Porady prawne