Orzeczenie przepadku samochodu nie jest obowiązkowe

Przedmiotem pochodzącym bezpośrednio z przestępstwa (producta sceleris) jest wyłącznie taki przedmiot, którego warunkiem uzyskania jest realizacja znamion określonego przestępstwa. Orzeczenie tej postaci przepadku poprzedzone zatem być musi ustaleniem związku o charakterze bezpośrednim pomiędzy określonym przedmiotem, który ma być nim objęty, a popełnionym przestępstwem rozpoznawanym w danej sprawie.

Orzeczenie tego rodzaju środka karnego możliwe byłoby wyłącznie w oparciu o przepis art. 44 § 2 k.k., a więc fakultatywnie, pod warunkiem wszakże, że samochód prowadzony przez nietrzeźwego kierowcę zostanie uznany za narzędzie przestępstwa (instrumenta sceleris), a także po uprzednim poczynieniu przez sąd ustaleń wynikających z art. 44 § 3 i 7 k.k., a więc określeniu prawa własności przedmiotu podlegającemu przepadkowi oraz współmierności przepadku do wagi popełnionego czynu.

SN zauważył, że samochód, który prowadził znajdujący się w stanie nietrzeźwości oskarżony, nie pochodził bezpośrednio z przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. Przepis art. 44 § 1 k.k. nie mógł mieć zatem zastosowania. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa.

Zgodnie z tezą nie oznacza to jednak, że nie można w ogóle orzec przepadku samochodu. Taką możliwość daje art. art. 44 § 2 k.k.: sąd może (czyli nie musi) orzec, a w wypadkach wskazanych w ustawie orzeka, przepadek przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa.