Wstąpienie wnuka w stosunek najmu

Pytanie klienta:

""Chciałbym zapytać o sytuację, w której było zamieszkiwanie osoby bliskiej (wnuczki) wraz z babcią w mieszkaniu komunalnym. Co dalej się stanie, gdy babcia zmarła? Gdzie mogę się udać aby umowa najmu została przepisana na wnuczkę? Chciałbym zaznaczyć, że wnuczka była zameldowana wspólnie z babcią od osiemnastu lat. Jaka jest sytuacja prawna aby uzyskać umowę najmu na wnuczkę, po śmierci babci?""

Odpowiedź prawnika:

Stosownie do art. 691 kodeksu cywilnego, w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Wnuki nie są zatem wprost wymienieni w tym przepisie.

Z kolei przez osobę, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą rozumie się osobę, którą z najemcą łączą więzy podobne do małżeńskich (konkubenta; zob. uchwałę Sądu Najwyższego z z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt III CZP 26/02 i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2003 r., sygn, akt P 31/02).

Sąd Najwyższy przyjął w powołanym orzeczeniu, że wnuk nie należy do kręgu osób wymienionego w art. 691 k.c. także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa.

Fakt, że po śmierci babci nie doszło z mocy prawa do wstąpienia wnuczki w stosunek najmu nie oznacza zamknięcia wszelkich możliwości zaistnienia takiego stosunku. Decydujące są tu zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, uchwalane przez radę gminy na podstawie art. art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Powinny one określać zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy (ust. 3 pkt 6). Wiele gmin przewiduje pewne ułatwienia dla wnuków, którzy przez pewien czas zamieszkiwali z najemcą lokalu. Jednak tego typu akty prawa miejscowego nie stanowią podstawy roszczenia o zawarcie umowy najmu dla osób spełniających zawarte w nich kryteria (uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt III CZP 37/08).

Polecamy też lekturę artykułu Ustawa o ochronie praw lokatorów - krótki komentarz