Nowe urlopy macierzyńskie w UE?

3 października 2008 r. Komisja Europejska przedstawiła dwa projekty dyrektyw dotyczących urlopów macierzyńskich. Obie inicjatywy stanowią część pakietu środków zmierzających do zwiększenia równowagi między życiem zawodowym a rodzinnym, tzw. Reconciliation Package, ich celem jest uaktualnienie i poprawa istniejącego prawodawstwa UE.

Zostaną one przekazane do Parlamentu Europejskiego i rządów krajowych do rozpatrzenia. Jednocześnie europejscy partnerzy społeczni (w tym BUSINESSEUROPE) rozpoczęli negocjacje w celu poprawy uregulowań dotyczących innych rodzajów urlopów rodzinnych, e tym urlopów rodzicielskich. 

Pierwszy z dokumentów to wniosek Komisji w sprawie urlopów macierzyńskich (zmieniający istniejącą dyrektywę 92/85/EWG z 1992 r.). Projekt zakłada wydłużenie minimalnego okresu urlopu macierzyńskiego z 14 do 18 tygodni i zaleca wypłacanie kobietom zasiłku macierzyńskiego w wysokości 100% ich pensji, daje jednak państwom członkowskim możliwość ustalenia tego pułapu na poziomie wynagrodzenia chorobowego. Ponadto kobiety mają mieć większą swobodę decydowania, kiedy skorzystać z nieobowiązkowej części urlopu (przed urodzeniem dziecka czy po), a tym samym nie będą już zobowiązane do wykorzystania części urlopu przed urodzeniem dziecka, co ma obecnie miejsce w niektórych państwach członkowskich.

Wzmocniona ma zostać również ochrona przed zwolnieniem z pracy oraz prawo do powrotu na to samo lub równoważne stanowisko po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Możliwe ma być także, zgodnie z wnioskiem Komisji, zażądanie od pracodawcy elastycznych godzin pracy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, pracodawca będzie miał jednak prawo odrzucić taką prośbę.

Drugi wniosek dotyczy kobiet prowadzących działalność na własny rachunek i daje im taki sam dostęp do urlopów macierzyńskich, jaki przysługuje pracownicom i, jednak na zasadzie dobrowolności (zastępując istniejącą dyrektywę 86/613/EWG). Jednocześnie małżonkowie i partnerzy życiowi (uznawani przez prawo krajowe), którzy w sposób nieformalny pracują w małych firmach rodzinnych, takich jak gospodarstwo rolne lub praktyka lekarska (tzw. małżonkowie współpracujący), będą mieli, o ile wyrażą taką wolę, dostęp do zabezpieczenia społecznego przynajmniej na takim samym poziomie, jak pracownicy formalnie prowadzący działalność na własny rachunek.