26.9.2016

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Jak rodzice winni zarządzać majątkiem dziecka?

Władza rodzicielska obejmuje również zobowiązanie rodziców do zarządu majątkiem dziecka. Są oni zobowiązani sprawować zarząd z należytą starannością (artykuł 95 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zob.: Władza" rodzicielska - prawa i obowiązki rodziców wobec dziecka

Skąd najczęściej bierze się majątek dziecka?

Źródłem majątku dziecka – który jest niezależny i oddzielny od małżeńskiego majątku wspólnego – są najczęściej: darowizna, dziedziczenie (testamentowe lub ustawowe), wygrana na loterii czy powstanie roszczeń odszkodowawczych. Do składników tego majątku, obok pieniędzy, zaliczyć można rzeczy (prawa własności) i inne prawa (na przykład użytkowanie wieczyste). Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż zgodnie z przyjętym w nauce poglądem, do majątku dziecka nie należy prawo do alimentów, natomiast stanowią składniki tego majątku jedynie roszczenia o poszczególne raty alimentów, zarówno zaległe, jak i przyszłe.

Na czym polega zarząd majątkiem dziecka?

Zarząd majątkiem dziecka obejmuje następujące czynności:

  • czynności faktyczne – dotyczące rzeczywistego zarządu (na przykład prowadzenie gospodarstwa)

  • czynności prawne – zmierzające między innymi do utrzymania majątku lub powiększania go poprzez zaciągnięcie kredytu lub sprzedaż,

  • czynności związane z reprezentowaniem dziecka przed sądami, urzędami i innymi organami.

Podział ten został wprowadzony z uwagi na fakt, iż w zależności od rodzaju czynności, inaczej kształtują się sankcje wobec rodziców za nienależyte zarządzanie majątkiem. I tak, odpowiednio:

  • nieprawidłowości w czynnościach faktycznych rodzą po stronie rodziców odpowiedzialność odszkodowawczą,

  • wadliwość czynności prawnych powoduje, iż czynności te będą nieważne,
  • nieprawidłowa reprezentacja dziecka wywołuje skutki w zasadzie określone tylko prawem procesowym.

Porady prawne

Których czynności rodzice mogą dokonywać samodzielnie?

 

Rodzice przy sprawowaniu nadzoru nie są samodzielni, jeżeli chodzi o dokonywanie wszystkich czynności odnoszących się do majątku dziecka. Mając na uwadze dobro dziecka oraz zabezpieczenie jego interesów przed rozrzutnością i nieprzemyślanymi decyzjami rodziców, ustawodawca przyznał im swobodę decyzyjną co do jego majątku tylko w ramach czynności zwykłego zarządu. Zatem rodzice, bez konieczności uzyskiwania zezwolenia sądu, mogą dokonywać czynności polegających na załatwianiu bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymaniu jej w stanie niepogorszonym, mogą zatem między innymi:

  • dokonywać drobnych remontów i napraw nieruchomości wchodzącej w skład majątku dziecka,

  • ponosić opłaty związane z nieruchomością,

  • zabezpieczać majątek przed niepożądaną ingerencją osób trzecich,

  • nabywać dla małoletniego dziecka nieruchomości na podstawie umowy darowizny w stanie wolnym od zobowiązań wobec darczyńcy lub osób trzecich (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1977 roku, III CZP 73/76, OSNC 1978/2/19).

Jakich czynności rodzice mogą dokonywać wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia sądu?

Wszystkie zaś czynności, które wywołują poważniejszy efekt gospodarczy i nie mieszczą się w granicach zwykłego zarządu, mogą być dokonywane wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia sądu. Do czynności tych zaliczyć można między innymi:

  • zrzeczenie się własności bardziej wartościowej rzeczy (w tym nieruchomości),

  • ustanowienie na nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego (na przykład hipoteki lub służebności),

  • zaciągnięcie pożyczki w kwocie przekraczającej bieżące potrzeby,

  • zawarcie ugody w sprawie wykraczającej poza bieżącą administrację,

  • zawarcie na dłuższy czas umowy dzierżawy,

  • zrzeczenie się dziedziczenia,

  • zniesienie współwłasności,

  • zawarcie w imieniu małoletniego dziecka umowy spółki cywilnej (tak: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1997 roku, II SA/Po 1438/96, Pr. Gosp. 1998/1/31),

  • cofnięcie pozwu, wniesionego przez małoletniego w celu ustalenia jego praw stanu w sposób zgodny z rzeczywistością (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 sierpnia 1966 roku, II CR 279/66, OSNPG 1966/11-12/58).

Jak uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego?

Rodzice zamierzający dokonać w majątku dziecka czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, mają obowiązek uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. Niedopełnienie tego wymogu powoduje nieważność czynności. Wniosek" o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka wnosi się do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, którego dotyczy postępowanie. Uprawnienie do złożenia wniosku przysługuje rodzicom dziecka, a uczestnikiem postępowania jest też rodzic, który nie złożył wniosku, oraz dziecko. Małoletni może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela ustawowego (artykuł 66 kodeksu postępowania cywilnego). Gdy żaden z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy (artykuł 99 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Wniosek podlega rozpoznaniu w trybie nieprocesowym.

Udzielając zezwolenia na dokonanie czynności, sąd ocenia jej legalność (dopuszczalność w świetle obowiązujących przepisów prawa) oraz jej celowość (czy jest ona korzystna dla dziecka z punktu widzenia gospodarczego).

Jakie przedmioty należące do dziecka

 są wyłączone spod zarządu rodziców?

Ustawodawca przewidział, iż pewne składniki majątku dziecka są wyłączone spod zarządu rodziców, a należą do nich:

  1. zarobki uzyskiwane przez dziecko, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi,
  2. rzeczy oddane dziecku do swobodnego użytku, w takim zakresie, w jakim rozporządzanie nimi nie wiąże się z koniecznością uzyskiwania zgody rodziców.

Należy przy tym zaznaczyć, że oba wyżej wymienione wyłączenia dotyczą tylko majątku dziecka mającego ograniczoną zdolność do czynności prawnych (pomiędzy 13 a 18 rokiem życia), bowiem majątkiem dziecka poniżej 13 roku życia zarządzają wyłącznie rodzice (chyba że zarząd dotyczy czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wtedy konieczna jest zgoda sądu).

Zdarzają się też sytuacje, w których darczyńca lub spadkodawca zastrzegają, że przedmioty przypadające dziecku tytułem darowizny lub testamentu są wyłączone z zarządu sprawowanego przez rodziców. Wówczas majątkiem dziecka, do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletniości, zarządza zarządca wyznaczony przez darczyńcę lub spadkodawcę, a w jego braku – kurator wyznaczony przez sąd opiekuńczy. Obaj podlegają kontroli sądu i obowiązani są uzyskiwać zgodę sądu na dokonywanie ważniejszych czynności, obaj mogą być także zwolnieni ze swoich obowiązków i zastąpieni innymi osobami (w razie nieudolności, braku zainteresowania lub złej woli).

Co z dochodami, jakie przynosi majątek dziecka?

Konsekwencją posiadania przez dziecko majątku jest również to, że dochody, jakie ten majątek przynosi, są również jego własnością.

Jednakże, kierując się przyjętą w literaturze zasadą równej stopy życiowej rodziny pozostającej we wspólnocie, czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim przeznaczony na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, nadwyżkę zaś należy przeznaczyć na inne uzasadnione potrzeby rodziny np. wydatki na wspólny urlop, wydatki związane z zakupem potrzebnych rzeczy, także wydatki na potrzeby rodzeństwa. Zob. też: Kiedy" dziecko powinno przyczyniać się do utrzymania domu?

Najważniejsze

Pamiętaj, że rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Podstawa prawna:

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Zarząd majątkiem przez małżonków

Zarząd majątkiem przez małżonków

  Na czym polega wykonywanie zarządu? Zarząd majątkiem wspólnym polega na dokonywaniu wszelkich czynności faktycznych  i czynności prawnych, które służą zarówno powię zarząd majątkiem wspólnym, małżonkowie, wspólny zarząd, wspólne zarządzanie

Jak małżonkowie mogą wpływać na skład majątku wspólnego w trakcie trwania wspólności?

Jak małżonkowie mogą wpływać na skład majątku wspólnego w trakcie trwania wspólności?

  Wszystkie sytuacje opisane w niniejszym artykule nie dotyczą bezpośrednio samego podziału majątku wspólnego. Mimo to, czynności takie, jak zarząd majątkiem wspólnym czy zaciąganie zobowiązań, mogą wpłynąć na kształt tego majątku - zarówno poprzez jego zwiększenie, (...)

Jaką rolę w postępowaniu spadkowym pełni wykonawca testamentu?

Jaką rolę w postępowaniu spadkowym pełni wykonawca testamentu?

  Powoływanie wykonawcy testamentu nie jest w Polsce częstą praktyką, niemniej ustawodawca zdecydował się tę instytucje unormować w przepisach prawa spadkowego. Zasadniczym celem powołania wykonawcy testamentu jest usprawnienie zarządu majątkiem spadkowym do czasu przeprowadzenia działu (...)

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

  Co to jest majątek wspólny małżonków? Przez zawarcie małżeństwa między małżonkami powstaje majątkowy ustrój wspólności ustawowej. W myśl zasad rządzących tym ustrojem, w zakresie stosunków majątkowych istnieją trzy odrębne majątki: majątek (...)

Zarząd majątkiem przez małżonków

Zarząd majątkiem przez małżonków

  Na czym polega wykonywanie zarządu? Zarząd majątkiem wspólnym polega na dokonywaniu wszelkich czynności faktycznych  i czynności prawnych, które służą zarówno powię zarząd majątkiem wspólnym, małżonkowie, wspólny zarząd, wspólne zarządzanie

Jak małżonkowie mogą wpływać na skład majątku wspólnego w trakcie trwania wspólności?

Jak małżonkowie mogą wpływać na skład majątku wspólnego w trakcie trwania wspólności?

  Wszystkie sytuacje opisane w niniejszym artykule nie dotyczą bezpośrednio samego podziału majątku wspólnego. Mimo to, czynności takie, jak zarząd majątkiem wspólnym czy zaciąganie zobowiązań, mogą wpłynąć na kształt tego majątku - zarówno poprzez jego zwiększenie, (...)

Jaką rolę w postępowaniu spadkowym pełni wykonawca testamentu?

Jaką rolę w postępowaniu spadkowym pełni wykonawca testamentu?

  Powoływanie wykonawcy testamentu nie jest w Polsce częstą praktyką, niemniej ustawodawca zdecydował się tę instytucje unormować w przepisach prawa spadkowego. Zasadniczym celem powołania wykonawcy testamentu jest usprawnienie zarządu majątkiem spadkowym do czasu przeprowadzenia działu (...)

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

Kiedy możesz wziąć pożyczkę bez zgody męża? - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

  Co to jest majątek wspólny małżonków? Przez zawarcie małżeństwa między małżonkami powstaje majątkowy ustrój wspólności ustawowej. W myśl zasad rządzących tym ustrojem, w zakresie stosunków majątkowych istnieją trzy odrębne majątki: majątek (...)

Kiedy dziedziczą rodzice spadkodawcy?

Kiedy dziedziczą rodzice spadkodawcy?

Spadkobranie po zmarłym może przybrać dwie formy – spadkobrania określonego przepisami ustawy oraz spadkobrania według ostatniej woli spadkodawcy, czyli testamentu. Nie ulega wątpliwości, że rodzice spadkodawcy dziedziczą zawsze wtedy, gdy zostaną powołani do spadku w drodze testamentu; (...)

Kiedy rodzice zostaną pozbawieni władzy rodzicielskiej?

Kiedy rodzice zostaną pozbawieni władzy rodzicielskiej?

Przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej Sąd opiekuńczy pozbawia rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli nie może być ona wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają jej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka (artykuł (...)

Kiedy dziedziczą rodzice spadkodawcy?

Kiedy dziedziczą rodzice spadkodawcy?

Spadkobranie po zmarłym może przybrać dwie formy – spadkobrania określonego przepisami ustawy oraz spadkobrania według ostatniej woli spadkodawcy, czyli testamentu. Nie ulega wątpliwości, że rodzice spadkodawcy dziedziczą zawsze wtedy, gdy zostaną powołani do spadku w drodze testamentu; (...)

Kiedy rodzice zostaną pozbawieni władzy rodzicielskiej?

Kiedy rodzice zostaną pozbawieni władzy rodzicielskiej?

Przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej Sąd opiekuńczy pozbawia rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli nie może być ona wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają jej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka (artykuł (...)

Ograniczenie władzy rodzicielskiej, gdy rodzice żyją osobno

Ograniczenie władzy rodzicielskiej, gdy rodzice żyją osobno

  Kiedy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom? Zasadą jest, iż władza rodzicielska przysługuje obojgu rodz ograniczenie władzy rodzicielskiej, rodzice, dziecko, matka, ojciec, miejsce zamieszkania, władza rodzicielska, sąd opiekuńczy

Alimenty na dziecko - komu i na jakich zasadach przysługują?

Alimenty na dziecko - komu i na jakich zasadach przysługują?

Kiedy rodzice muszą płacić alimenty na dzieci? Prawnym obowiązkiem rodziców jest zapewnienie dziecku środków utrzymania do czasu, aż nie będzie ono w stanie utrzymywać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka pokrywają koszty związane z jego utrzymaniem i wychowaniem (...)

Prawa i obowiązki rodziców zastępczych

Prawa i obowiązki rodziców zastępczych

  W przypadkach kiedy władza rodzicielska jest niewłaściwie wykonywana oraz nie ma nadziei na zmianę tej sytuacji nawet, gdyby sąd opiekuńczy orzekł o udzieleniu rodzicom pomocy potrzebn rodzice, dzieci, rodzina zastępcza, rodzice zastępczy, prawa, obowiązki

Władza rodzicielska - prawa i obowiązki rodziców wobec dziecka

Władza rodzicielska - prawa i obowiązki rodziców wobec dziecka

  Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską, ponieważ nie jest zdolne do samodzielnego prowadzenia swoich spraw. Z tego względu wymaga pomocy i ochrony ze strony osób dorosłych. Do tego zobowiązani są przede wszystkim rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska. Ma ona (...)

Jak wygląda nadzór nad sprawowaniem opieki nad małoletnim?

Jak wygląda nadzór nad sprawowaniem opieki nad małoletnim?

Kto sprawuje nadzór nad sprawowaniem opieki nad małoletnim? Opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadku, gdy żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani. Okoliczności te muszą dotyczyć obojga rodzi nadzór nad sprawowaniem (...)

Uwaga rodzice! Dofinansowanie zakupu podręczników i jednolitego stroju! - lipiec 2007 roku

Uwaga rodzice! Dofinansowanie zakupu podręczników i jednolitego stroju! - lipiec 2007 roku

Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie i uchwałę w sprawie dofinansowania zakupu podręczników i jednolitego stroju.Program skierowany jest do dzieci z rodzin, w których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 351 zł netto. Dofinansowanie podręczników szkolnych (...)

Kiedy władza rodzicielska ustaje?

Kiedy władza rodzicielska ustaje?

  W jakich przypadkach władza rodzicielska ustaje? Przyczyny ustania władzy rodzicielskiej podzielić można na 3 grupy: władza rodzicielska, dziecko, pełnoletność, rodzice, małoletni

Pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej

Pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej

  Co to jest władza rodzicielska? Władza rodzicielska jest to kompleks uprawnień i obowiązków przysługujących rodzicom w stosunku do dziecka, mających na rodzice, dzieci, władza rodzicielska, pozbawienie, ograniczenie

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Wydziedziczenie to pozbawienie prawa do zachowku

Wydziedziczenie to pozbawienie prawa do zachowku

Jak wygląda prawo do zarządzania majątkiem, jeżeli spadkodawca w testamencie wydziedzicza swojego spadkobiercę ustawowego i spadkobiercą ustanawia jego małoletniego potomka? Spadkobierca nie ma ograniczonej władzy rodzicielskiej i jako jeden z małżonków ma prawo zarządzać majątkiem swojego (...)

Zarządzanie majątkiem dziecka niepełnoletniego

Zarządzanie majątkiem dziecka niepełnoletniego

Mój mąż zmarł 4 lata temu, wg postanowienia sadu - podział majątku jest w 1/2 dla mojego syna (13 lat) i dla mnie. Mamy pewne aktywa na funduszach inwestycyjnych oraz jakąś kwotę na koncie służbowym męża - nie mogę ruszyć połowy syna, aby móc tym lepiej zarządzać (straciliśmy właśnie (...)

Darowizna dla bratanka

Darowizna dla bratanka

Mój brat chce darować mojemu niepełnoletniemu synowi mieszkanie własnościowe (mieszkanie ma pow. 50 m2, wartość rynkowa około 150.000 zł). Czy w takim wypadku ja z żoną, jako rodzice, musimy zapłacić podatek od darowizny? Syn ma obecnie 16 lat. Jak się przedstawia sprawa \"gospodarowania\" (...)

Spadek dla dzieci rozwiedzionych małżonków

Spadek dla dzieci rozwiedzionych małżonków

Tego roku, dokładnie 4 października sąd orzekł rozwód z winy męża. Wcześniej były też wyroki za znęcanie się nade mną. Następnie w dniu 4 listopada były mąż popełnił samobójstwo. Byliśmy właścicielami działki, na której wybudowaliśmy dom. Mieliśmy kredyt hipoteczny na dom. (...)

Ustalenie kontaktów ojca z synem.

Ustalenie kontaktów ojca z synem.

Ma ustalone widywania z moim dzieckiem. Nie mogę dziecka zabierać na wakacje , ferie itp, ponieważ matka dziecka się na to nie zgadza. Jego matka nie pozwala mu również zostać u mnie na noc. Co mogę w takiej sytuacji zrobić? Sporządzoną dla Pana opinię prawną przygotowaliśmy na podstawie (...)

Zakres władzy rodzicielskiej

Zakres władzy rodzicielskiej

Żona zabrała 10 letnie dziecko do Warszawy na cały tydzień i nie chciała podać mi adresu, pod którym będą przebywały. Powiedziała jedynie tyle, że sama tam idzie do lekarza i przy okazji pokaże dziecku stolicę. Oczywiście nie chciała, abym z nimi jechał. Pomimo moich nalegań, nie podała (...)