Zbiorowe prawo pracy

Samodzielność zakładowej organizacji związkowej - opinia prawna

Stan faktyczny

Czy zakładowa organizacja związkowa, powstała na podstawie art. 9 ustawy o związkach zawodowych ma prawo wystąpić ze struktur statutowych, na bazie których powstała?

Opinia prawna

Zakładowa organizacja związkowa ma prawo wystąpić ze struktur, do których wcześniej przystąpiła i to niezależnie od tego czy powstała na bazie tych struktur czy też nie. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych (w skrócie: ZZ) związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. „Innymi organizacjami” są również inne organizacje związkowe. Łącząc to z zasadą dobrowolności i samorządności, o której mowa w art. 1 ust. 1 ZZ przyjąć należy, że organizacja związkowa nie może być skutecznie ograniczana w prawie do stanowienia o swojej strukturze i powiązań z innymi organizacjami związkowymi, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej.

Z art. 11 ZZ wynika swoboda związków zawodowych w kreowaniu innych organizacji związkowych. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie Sądy Najwyższego stanowiskiem wymienione w tym przepisie organizacje związkowe stanowią jedynie wyliczenie przykładowe i mogą być rejestrowane również inne, nie wymienione w tym przepisie organizacje związkowe (uchwała SN z dnia 15 października 1992r., I PZP 35/92, OSNC 1993/1-2/3). Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych ograniczeń. Nie przewiduje również ograniczeń w zakresie występowania z organizacji związkowych do których wcześniej związek zawodowy przystąpił. Oznacza to, że prawo dopuszcza pełną swobodę w przystępowaniu i rezygnacji z członkostwa w tego typu organizacji.

Nie ma również podstaw do tego, by organizacja związkowa, w której struktury wstąpiła zakładowa organizacja związkowa, skutecznie ograniczyła prawo zakładowej organizacji związkowej do wystąpienia z jej struktur. Z istoty związku zawodowego jako organizacji niezależnej, dobrowolnej i samorządnej bowiem wynika, że jakiekolwiek ograniczenia byłyby dopuszczalne jedynie na mocy przepisów powszechnie obowiązujących. Uchwały podejmowane przez organy organizacji związkowych nie są zaś przepisami powszechnie obowiązującymi.

Przepisy prawa nie przewidują procedury wystąpienia związku zawodowego ze struktur innej organizacji związkowej. Związek zawodowy może przewidywać taką procedurę w swoim statucie. Należy w szczególności podkreślić, że tylko organ związku zawodowego uprawniony na podstawie statutu może podjąć skuteczną decyzję w tym przedmiocie. Postanowienia statutu nie muszą wprost przewidywać dla konkretnego organu takiej kompetencji. Kompetencja ta może wynikać bowiem z domniemania kompetencji za rzecz określonego organu związku. Wydaje się również, że z istoty związku zawodowego wynika, że statut nie mógłby wyłączyć ani ograniczyć możliwości wystąpienia związku zawodowego ze struktur innej organizacji związkowej. Dotyczy to zarówno statutu związku zawodowego jak i organizacji związkowej do której związek przystąpił. Statut nie może bowiem być sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującymi.

Na marginesie tych rozważań można zaznaczyć, że powoływanie się na art. 9 ZZ jako podstawy tworzenia związku zawodowego jest błędne, choć oczywiście nie wpływa to na istnienie związku zawodowego. Art. 9 stanowi: „Statuty oraz uchwały związkowe określają swobodnie struktury organizacyjne związków zawodowych. Zobowiązania majątkowe mogą podejmować wyłącznie statutowe organy struktur związkowych posiadających osobowość prawną.” Przepis ten wyraża jedynie zasadę swobody w kształtowaniu wewnętrznych struktur związku (jego organizacji). Wskazuje również, które organy struktur związkowych mogą zaciągać zobowiązania majątkowe. Podstawą prawną tworzenia związków zawodowych jest art. 2 ZZ. Podstawą tworzenia innych organizacji związkowych jest natomiast art. 11 ZZ. Na zakończenie należy również dodać (choć wydaje się to oczywiste), że o prawie związku zawodowego do wystąpienia ze struktur innej organizacji związkowej można mówić jedynie wówczas, gdy samo wstąpienie do tych struktur nie wiązało się z koniecznością rozwiązania związku zawodowego. Wówczas prawo wystąpienia ze struktur związkowych przysługuje jedynie poszczególnym jego członkom. Sam fakt posiadania osobowości prawnej, odrębnego Regonu i NIP-u nie przesądza jeszcze o tym, czy mamy do czynienia ze związkiem zawodowym, czy też jednostką organizacyjną związku. Ta ostatnia bowiem może uzyskać na podstawie postanowienia statutu związku osobowość prawną z momentem wpisu do KRS (art. 13 pkt 7 ZZ).

Obserwuj nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 3.8.2018

    Zmiany w związkach zawodowych

    Najważniejsza zmiana ustawy o związkach zawodowych polega na objęciu pełnym prawem koalicji związkowej wszystkich osób wykonujących pracę zarobkową, które na gruncie konstytucyjnym (...)

  • 8.12.2004

    Z jakich uprawnień korzystają członkowie związków zawodowych?

    Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, ma prawo występowania z wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy albo innego (...)

  • 25.2.2009

    Urzędnicy państwowi - nawiązanie i rozwiązanie stosunku pracy - podstawowe zasady i odrębności

    Do urzędników państwowych należą np. prezydenci miast, pracownicy Kancelarii Sejmu i Senatu, pracownicy zatrudnieni w następujących Biurach np: Trybunału Konstytucyjnego, Biurze Rzecznika Praw (...)

  • 28.3.2017

    Zmiany w górnictwie

    Nowelizacja ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego wprowadza zmiany niezbędne do uporządkowania majątku przedsiębiorstw górniczych. Spod reżimu ustawy o kształtowaniu ustroju (...)

  • 29.3.2018

    Zmiany w zarządzaniu mieniem państwowym

    Nowa ustawa przewiduje zwolnienie kandydatów na członków organu nadzorczego wybranych przez pracowników w spółkach z udziałem Skarbu Państwa z szeregu warunków, jakie (...)