Czy obrona blokowa jest dopuszczalna w kodeksie karnym?

Pytanie:

Chciałbym się Państwa spytać czy istnieje w kodeksie karnym coś takiego jak obrona pasywna/blokowa?

Masz inne pytanie do prawnika?

23.6.2015

Zespółe-prawnik.pl

Zespół
e-prawnik.pl

Odpowiedź prawnika: Czy obrona blokowa jest dopuszczalna w kodeksie karnym?

Przygotowana dla Pana opinia oparta została przede wszystkim na przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. nr 16, poz. 93) oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 nr 43 poz. 296).

Celem niniejszej opinii jest analiza przedstawionych okoliczności faktycznych, w tym w szczególności wskazanie, na czym może polegać taka obrona i czy jest ona dopuszczalna.

Pojęcie obrony blokowej i jego definicja, czy też zasady stosowania nie występują i nie są uregulowane w kodeksie karnym czy też w kodeksie postępowania karnego. W takiej sytuacji, jeżeli ktoś mówi o obronie blokowej, to trudno w sposób jednoznaczny odpowiedzieć co ma na myśli. W naszej ocenie pojęcie obrony blokowej jest używane jako synonim obrony pasywnej oskarżonego w procesie, która wynika z obowiązującej w postępowaniu karnym zasady domniemania niewinności

Kodeks karny zerwał z zasadą „confessio est regina probationum, czyli że przyznanie jest królowa dowodów i ustanowił zasadę domniemania niewinności. W takiej sytuacji to nie oskarżony ma podejmować działania, które pozwolą mu wykazać, że jest niewinny, ale to oskarżyciel ma przeprowadzić wszystkie dowody, które w sposób niezbity wykażą, że podejrzany jest winny popełnienia zarzuconych mu czynów.

Z tych zasad wypływa prawo oskarżonego do obrony pasywnej, która niejednokrotnie jest obroną skuteczną. Prawo to obejmuje przede wszystkim prawo do odmowy składania wyjaśnień i odmowy odpowiedzi na pytania. Oskarżony nie ma obowiązku dostarczać dowodów w swojej sprawie może więc do jej zakończenia milczeć. Jego milczenie nie może być potraktowane jako np.:  - milczące przyznanie się do winy,  - wzmocnienie podejrzenia popełnienia przestępstwa przez oskarżonego -uzasadnienie wymiaru surowszej kary, jak to wielokrotnie potwierdzano w judykaturze. Skoro milczenie jest ustawowym prawem oskarżonego, to absurdem byłoby wyciąganie wobec niego ujemnych konsekwencji z powodu skorzystania z tego uprawnienia. Nie można też odmowy odpowiadania na pytania lub odmowy składania wyjaśnień traktować jako takiej postawy oskarżonego, która utrudnia proces. Oskarżony – jak wskazaliśmy powyżej, może zawsze zrezygnować ze składania wyjaśnień, odmówić ich złożenia lub nie udzielać odpowiedzi na poszczególne pytania, bez potrzeby tłumaczenia swojego stanowiska. Nie można żądać od oskarżonego nawet oświadczenia, że: „odmawia odpowiedzi”. 

W takim kształcie obrona blokowa jest nie tylko dopuszczalna, ale – jak pisaliśmy powyżej – niejednokrotnie skuteczna.

Zdarza się jednak, że pojęcie obrona blokowa jest używane dla opisania obrony, która ma na celu podejmowanie działań, które doprowadzą do maksymalnego wydłużenia postępowania, a przez to do opóźnienia ewentualnego skazania. Tu dopuszczalność zleży oczywiście od zgodności tych działań z prawem. Możliwe jest np. zaskarżanie każdej decyzji sądowej, mimo że jest oczywiste iż decyzja jest słuszna i prawidłowa. Konieczność rozpoznania odwołania od tej decyzji przedłuż niewątpliwie postępowanie. Zgłaszanie wniosków dowodowych stopniowo, czyli nie wszystkie na pierwszej rozprawie. Zgłaszanie wielu wniosków dowodowych, konieczność ich przeprowadzenia zmusza sąd do wydłużenia postępowania. Podejmowane są też działania, które nie do końca są dopuszczalne, np. uzgadnianie ze świadkiem wezwanym na rozprawę, że w dniu rozprawy nie przyjdzie i wyśle usprawiedliwienie. To rodzi konieczność wyznaczenia jeszcze jednej rozprawy

Reasumując, w naszej ocenie obrona blokowa, to obrona pasywna, czyli powstrzymanie się przez oskarżonego od podjęcia jakichkolwiek działań w procesie i brak jakiejkolwiek współpracy z organami sprawiedliwości. W takim kształcie obrona blokowa jest dopuszczalna i nie może negatywnie wpłynąć na przebieg procesu.

Tagi: 

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO: