Rozrządzenia testamentowe na gruncie prawa międzynarodowego

17.2.2015

Kancelaria Radcowska Mariusz Boruch

Kancelaria Radcowska Mariusz Boruch

Zgodnie z regulacjami obowiązującymi w prawie polskim, tj. przepisu art. 64 ust.  1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. 2011.80.432) spadkodawca w testamencie lub w innym rozrządzeniu na wypadek śmierci może poddać sprawę spadkową swojemu prawu ojczystemu, prawu miejsca swojego zamieszkania albo prawu miejsca swojego zwykłego pobytu z chwili dokonania tej czynności lub z chwili swojej śmierci. W związku z powyższym spadkodawca posiada ograniczony zakres wyboru  prawa, które będzie właściwe dla sprawy spadkowej. Niniejsza regulacja obowiązuje na gruncie prawa polskiego od dnia wejścia w życie ustawy Prawo prywatne międzynarodowe, czyli od dnia 4 lutego 2011 roku, a więc jest to dosyć nowe rozwiązanie, które przewiduje, iż spadkodawca sam może wybrać system prawny zgodnie z którym będzie przebiegać przyszłe postępowanie spadkowe. Ma to szczególne znaczenie dla obywateli polskich przebywających poza granicami swojego kraju albowiem może się zdarzyć, iż prawo obowiązujące na gruncie kraju miejsca pobytu będzie w danym przypadku korzystniejsze niż prawo polskie. Wskazać w tym miejscu należy, że wybór prawa spadkowego nie może być dowolny. Przede wszystkim jest to możliwe jedynie w sytuacji dokonywania rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci w testamencie. Ponadto, jak zostało powyżej wskazane musi to być prawo ojczyste spadkodawcy, prawo miejsca jego zamieszkania lub zwykłego pobytu z chwili dokonywania testamentu, czyli prawo państwa, z którym spadkodawca jest w jakiś sposób związany. Przykładowo obywatel Polski mieszkający w Niemczech może wskazać w testamencie prawo niemieckie jako właściwe dla prowadzonej w przyszłości sprawy spadkowej. Wówczas jeżeli postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku będzie się toczyć w Polsce, sąd polski będzie zobowiązany do zastosowania prawa niemieckiego zgodnie z wolą spadkodawcy.  

Porady prawne

            Należy wskazać, iż regulacje przepisu art. 64 ppm stosuje się także w sytuacji, gdy śmierć spadkodawcy nastąpiła po wejściu w życie niniejszej ustawy, czyli po dniu 4 lutego 2011 roku, choćby spadkodawca dokonał wyboru prawa właściwego dla sprawy spadkowej przed tą chwilą.

            W przypadku gdyby spadkodawca nie dokonał w testamencie wyboru właściwego prawa spadkowego wówczas właściwe będzie jego prawo ojczyste z chwili śmierci. Ustawa nie przewiduje żadnych ograniczeń w wyborze prawa ojczystego spadkodawcy, który posiada obywatelstwo więcej niż jednego państwa, w związku z powyższym może on dokonać wyboru według własnego wyboru. Jednakże w sytuacji, gdyby obywatel Polski posiadający podwójne obywatelstwo nie dokonał w testamencie wyboru właściwego prawa spadkowego to wówczas zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ppm jeżeli ustawa przewiduje właściwość prawa  ojczystego, obywatel polski podlega prawu polskiemu, chociażby prawo innego państwa uznawało go za obywatela tego państwa.

            Co do zasady o ważności sporządzonego testamentu i innych rozrządzeń na wypadek śmierci rozstrzyga prawo ojczyste spadkodawcy z chwili dokonywania tych czynności. Zgodnie z prawem polskim na podstawie przepisu art. 945 k.c. testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści. Nieważny jest również testament sporządzony pod wpływem groźby. Jednakże w przypadku kolizji regulacji dotyczących ważności sporządzonego testamentu jak i innych rozrządzeń dokonanych na wypadek śmierci, zgodnie z treścią przepisu art. 66 ppm prawo właściwe dla formy testamentu i jego odwołania określa Konwencja dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 1969 r. Nr 34, poz. 284). Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2000 r.,  sygn. akt I CKN 266/00 „Przepisy Konwencji Haskiej z 1961 r. dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, która obowiązuje w Polsce od 2 listopada 1969 r. (Dz. U. z 1969 r. Nr 34, poz. 284) mają zastosowanie nie tylko we wzajemnych stosunkach podmiotów należących do państw w niej uczestniczących, lecz każdym wypadku, tak jak wewnętrzne normy kolizyjne.”

Należy pamiętać, iż w sąd polski będzie zawsze wyłącznie właściwy w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia spadku dotyczy praw rzeczowych na nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej. W tym przypadku jurysdykcja krajowa polskiego sądu będzie niezależna od posiadanego obywatelstwa spadkodawcy czy też faktu zamieszkiwania na terytorium Państwa Polskiego.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Przyczyny nieważności testamentu

Przyczyny nieważności testamentu

Polskie prawo spadkowe w odniesieniu do dokonywania rozrządzeń majątkowych na wypadek śmierci stoi na gruncie zasady swobody testowania. Swoboda ta nie oznacza jednak dowolności dokonywania rozrządzeń, wręcz przeciwnie – swoboda testowania istnieje w granicach przewidzianych przez prawo. Przepisy wyznaczają pewien katalog nakazów i zakazów, od spełnienia których (...)

Wykładnia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania

Wykładnia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania

Kiedy istnieje potrzeba wykładni konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania? Problem interpretacyjny pojawia się m.in. wówczas gdy powstaje sprzeczność pomiędzy normą prawa wewnętrznego i konwencją. Rozstrzygnięcie zależy wtedy od rangi norm zawartych w umowach międzynarodowych w hierarchii norm prawnych danego państwa. W wielu państwach normy zawarte w konwencjach (...)

Jak unikniesz podwójnego opodatkowania? Metoda zaliczenia

Jak unikniesz podwójnego opodatkowania? Metoda zaliczenia

Na czym polega metoda zaliczenia? Metoda zaliczenia (czyli metoda kredytu podatkowego, tax credit method, zwana też metodą odliczenia podatku zapłaconego za granicą) jest drugą, obok metody wyłączenia, metodą unikania podwójnego opodatkowania. Metoda ta polega na zaliczeniu podatku zapłaconego za granicą (w państwie, w którym znajduje się źródło dochodów) (...)

Sposoby odwołania testamentu

Sposoby odwołania testamentu

  Testament jest czynnością prawną, która wywołuje przewidziane prawem skutki dopiero z chwilą śmieci osoby dokonującej tej czynności. Stąd dopuszczalność odwołania testamentu przez spadkodawcę jest możliwa aż do chwili jego śmierci. Prawo spadkowe przewiduje kilka sposobów skutecznego odwołania testamentu. Otóż spadkodawca może odwołać testament w drodze (...)

Jak odwołać testament?

Jak odwołać testament?

Jakie są skutki odwołania testamentu? Testament jest odwołalny. Spadkodawca może więc w każdej chwili go odwołać lub zmienić - w całości lub w części - oczywiście przed swoją śmiercią. Spadkodawca swoim oświadczeniem może więc doprowadzić do tego, że sporządzony wcześniej testament nie wywrze po jego śmierci żadnych skutków prawnych.   ##baner## W (...)

Treść i forma testamentów szczególnych

Treść i forma testamentów szczególnych

Testament jest formą rozporządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Przepisy kodeksu cywilnego przewidują w sumie pięć rodzajów testamentu, w tym trzy z nich to testamenty szczególne. Testamenty szczególne mogą być sporządzane, o ile zaistnieją wyjątkowe okoliczności, a po upływie określonego czasu mogą od ustania tych wyjątkowych okoliczności, testamenty takie (...)

Czym jest testament? Wiadomości ogólne

Czym jest testament? Wiadomości ogólne

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w polskiej terminologii prawa termin „testament” występuje w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, rozumiany jest jako czynność prawna o określonych cechach (o czym niżej). Po drugie, testamentem nazywany jest także dokument, obejmujący treścią oświadczenie woli testatora (czyli sporządzającego testament). Przedmiotem niniejszego omówienia (...)

Testament - Jak sporządzić ważny testament? Kilka uwag o formie

Testament - Jak sporządzić ważny testament? Kilka uwag o formie

Rola testamentów w życiu społecznym, zwłaszcza ze względu na funkcję regulującą stosunki majątkowe, jest nie do przeceniania, dlatego ważkim problemem dla ustawodawcy pozostaje określenie ram, wewnątrz których testatorzy (sporządzający testamenty) mogą się swobodnie poruszać. Wzgląd na zagwarantowanie autentyczności testamentu, możliwość stwierdzenia wzajemnego stosunku (...)

Ważność testamentu ustnego, gdy świadkowie otrzymują spadek - opinia prawna

Ważność testamentu ustnego, gdy świadkowie otrzymują spadek - opinia prawna

    Stan faktyczny  Mój ojciec będąc chory na krótko przed śmiercią ustnie rozporządził swoim majątkiem. Zanim zmarł dokładnie powiedział, że razem z bratem mamy się po połowie podzielić majątkiem; matka nie żyje. Nasz przyrodni brat został przez ojca wydziedziczony, ponieważ od dawna nie kontaktował się z ojcem i nawet nie odwiedził go w czasie choroby. (...)

Rosja powinna chronić polskich dyplomatów

Rosja powinna chronić polskich dyplomatów

Pobicie polskich dyplomatów w Moskwie jest deliktem międzynarodowym. Jedną z zasad stosunków dyplomatycznych między dwoma państwami jest nietykalność dyplomaty, fundament wszystkich przywilejów i immunitetów przysługujących personelowi dyplomatycznemu misji obcego państwa. (...)Drugą cechą prawnej gwarancji nietykalności jest ochrona dyplomaty przed wszelkimi zamachami na jego osobę, (...)

Sfałszowanie dokumentu, a bezumowne korzystanie z przedmiotu spadkowego – opinia prawna

Sfałszowanie dokumentu, a bezumowne korzystanie z przedmiotu spadkowego – opinia prawna

Stan faktyczny W ubiegłym  roku w październiku 2003 r. złożyłem zawiadomienie do prokuratury o sfałszowanie moich podpisów w wydziale komunikacji na wniosku o zmianę numeru  silnika w samochodzie, którego jestem właścicielem. Zmiany numeru silnika i jego wymiany dokonała osoba, która  formalnie  nie  jest właścicielem samochodu (używała mojego (...)

Sąd spadku nie może pominąć testamentu zmarłego

Sąd spadku nie może pominąć testamentu zmarłego

Sąd Najwyższy uwzględnił skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego w sprawie, w której sąd spadku pominął testament zmarłego 12 stycznia 2021 r. Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych uwzględnił na posiedzeniu niejawnym skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nabycia praw do spadku (sygn. akt I NSNc 111/20). ##baner## W (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Jak ustanowić prawo do zarządzania spadkiem po śmierci mamy?

Jak ustanowić prawo do zarządzania spadkiem po śmierci mamy?

W raz z moją mamą jesteśmy właścicielkami domu. Z tego co wiem, moja mama zapisała w testamencie swoją połowę mojemu bratu. Nie mam nic przeciwko temu, ale chciałabym mieć pewność że nie (...)

Elementy aktu notarialnego, którego treścią jest testament spadkodawcy

Elementy aktu notarialnego, którego treścią jest testament spadkodawcy

Jakie elementy powinien zawierać akt notarialny, którego treścią jest testament spadkodawcy? Zważywszy na treść art. 92 § 3 ustawy Prawo o notariacie należy zauważyć, iż akt notarialny (...)

Ogłoszenie testamentu i postępowanie spadkowe

Ogłoszenie testamentu i postępowanie spadkowe

W marcu br. zmarła moja ciotka zamieszkała w Warszawie (Bielany/Żoliborz) pozostawiając testament. Do jakiego sądu należy się zwrócić w sprawie ogłoszenia testamentu i postępowania spadkowego (...)

Charakter testamentu holograficznego

Charakter testamentu holograficznego

Jaki charakter ma testament holograficzny, o którym mowa w przepisach Kodeksu cywilnego? Testament własnoręczny (holograficzny). Forma testamentu jest formą ad (...)

Testament własnoręczny

Testament własnoręczny

Napisałem testament w którym typuję syna,córkę oraz narzeczoną jako spadkobiercę po sprzedaży nieruchomości jakie posiadam. Wyszczególniam każdemu z osobna co ma otrzymać lecz wykonawcą testamentu (...)

Dozwolone formy sporządzenia testamentu

Dozwolone formy sporządzenia testamentu

W grudniu 2003 r. spisany został testament moich dziadków u notariusza. Oboje zrzekli się swojego majątku w postaci 3-pokojowego mieszkania na korzyść jednego w przypadku śmierci drugiego, na korzyść (...)

Świadkowie sporządzenia testamentu pisemnego

Świadkowie sporządzenia testamentu pisemnego

Mój ojciec po śmierci zostawił 2 testamenty odręczne. Przy sporządzaniu jednego z nich (ostatniego) była obecna (poświadczyła to swoim odręcznym podpisem) siostra macochy, która to macocha została (...)

Dziedziczenie wkładu

Dziedziczenie wkładu

W 1992 r. zmarł dziadek. Wraz z drugą żoną był członkiem spółdzielni mieszkaniowej. Posiadali lokatorskie prawo do lokalu. Żona dziadka nie przeprowadziła sprawy spadkowej po dziadku. Po latach wykupiła (...)

Zasiedzenie a sprawa spadkowa

Zasiedzenie a sprawa spadkowa

Od kilku lat toczy się sprawa spadkowa po moim dziadku. Głównie chodzi o udziały w nieruchomości. Nie jestem uczestnikiem, natomiast jest nim moja mama, która jednak nigdy nie wykazała żadnej aktywności (...)

Sprawa spadkowa - właściwość miejscowa sądu

Sprawa spadkowa - właściwość miejscowa sądu

Jaki sąd właściwy jest miejscowo do rozpoznawania spraw spadkowych? Art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego. Do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, (...)

Sprawa spadkowa a uprawomocnienie się orzeczenia

Sprawa spadkowa a uprawomocnienie się orzeczenia

Odbyła się sprawa spadkowa po zmarłej matce. Sąd orzekł podział majątku 50/50 pomiędzy mną a moją siostrą. Spadek stanowiło mieszkanie w Warszawie. Jak długo trzeba czekać na uprawomocnienie (...)

Obowiązek wypłaty zachowku

Obowiązek wypłaty zachowku

Jeden z braci posiadający jeszcze dwoje rodzeństwa zamieszkuje dom po zmarłych rodzicach. Rodzeństwo jest skłócone. Osoba zamieszkująca dom użytkuje go samotnie już 12 lat i chciałaby uregulować (...)

FORUM PRAWNE

Testament

Testament Witam. Po śmierci dziadka dziedziczył moj ojciec oraz jego brat(jako dzieci) i babcia. Po śmierci babci w testamencie babcia zapisała spadek w całości(u notariusza) dla mnie. Jeszcze za (...)

CZY TESTAMENT "RĘCZNY" MUSI BYĆ SPORZĄDZONY PRZY ŚWIADKACH?

CZY TESTAMENT "RĘCZNY" MUSI BYĆ SPORZĄDZONY PRZY ŚWIADKACH? Czy testament sporządzony ręcznie ,bez świadków ,jest ważny ? Jakoś nie mogę się doczytać w K.C. (PATRYCJA) art 949 kc /nie potrzebni (...)

zachowek

zachowek Mam pytanie i bardzo prosze o odpowiedz. Moj maz z pierwszego malzenstwa ma dwie corki i jest pozbawiony praw rodzicielskich . My wspolnie nie mamy potomstwa, ale w perspektywie czasu nasz wspolny (...)

spadek

spadek mam pytanie moja mama zmarła i przeprowadzili podział majatku tylko adwokat tak zatail i podstawił świadkow ze to było gospodarstwo rolne na ktorym mama nie pracowała i całośc nalezy sie (...)

Testament rodziców

Testament rodziców Moi rodzice sporządzili wspólny testament-razem się pod nim podpisali. Rodzice już nie żyją.Zmarli w latach 70-tych. W testamencie tym wskazali mnie jako spadkobiorcę- domu i (...)

rozwod a prawa kobiet

rozwod a prawa kobiet szukam ambitnego prawnika ktory poprowadzi moja sprawe pro bono w Krakowie sprawa bardzo trudna i ciekawa dla ambitnych prawo miedzynarodowe prawa rodzicielskie proba porwania dzieci jersli (...)

Prawo prywatne miedzynarodowe

Prawo prywatne miedzynarodowe Proszę o pomoc w uzyskaniu odpowiedzi na pytanie :W jakich sprawach toczących się przed sądem innego państwa obecność Polaka, jako strony procesowej jest konieczna. (...)

kupie prawko bez wpisu

kupie prawko bez wpisu Witam kupie prawko bez wpisu szt 3 jezeli ma ktos takie dojscia to prosze o kontakt 723954810 wymiana reka w reke bez zaliczek czekam na konkretna oferte prawo jazdy miedzynarodowe. (...)

szukam kogos co moze załatwic prawko w londynie

szukam kogos co moze załatwic prawko w londynie szukam osoby która załatwia prawko w londynie pisac jak ktos cos wie rafal151@vp.pl Prawo jazdy miedzynarodowe 100% legalne. mozna jezdzic w (...)

Malzenstwo z cudzoziemcem

Malzenstwo z cudzoziemcem 1. Chce zawarzec zwiazek malzenski z cudzoziemcem (Wlochem), jakie prawo bedzie w tym przypadku obowiazujace, polskie czy wloskie? 2. Czy zalezy to od miejsca zawarcia zwiazku (...)

sprawa spadkowa

sprawa spadkowa Moze ktos sie orientuje w takiej sprawie. Umiera maz i ojciec 3 dzieci, nie zostawia testamentu. Spadkobiercy dziedzicza zgodzie z prawem. Najwieksza czesc majatku ma oczywscie zona. Sprawa (...)

intrum justitia - pilne

intrum justitia - pilne Intrum wykupiło moj dług od operatora gsm, dwa dni temu zadwoniła do mnie paniusia wyjaśniła sprawe i spytała czy chce załatwic sprawe polubownie, odpowiedziałem że tak, (...)

prawnik od spraw spadkowych Poznań

prawnik od spraw spadkowych Poznań Witam, chciałbym zasięgnąć porady dotyczącej dobrego prawnika w Poznaniu specjalizującego się w sprawach spadkowych. Czeka mnie bardzo skomplikowana sprawa dotycząca (...)

sprawa spadkowa

sprawa spadkowa sprawa spadkowa witam mam pytanie dot. takiej sprawy : mój tata nie żyje , moja mama mieszka na wsi sama i ma ziemię którą dała w dzierżawę , teraz chciałaby tą ziemię sprzedać (...)

Dobry adwokat...

Dobry adwokat... Witam Poszukuję dobrego adwokat w sprawie o ustalenie opieki na dzieckiem. Bardzo proszę o podanie kontaktu do kogoś doświadczonego, sprawa prawdopodobnie będzie bardzo ciężka. Z (...)

Porady prawne