25.3.2017

A.J.Zespół e-prawnik.pl

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Konfiskata rozszerzona korzyści z przestępstwa

Czego dotyczą zmiany w prawie karnym?

Ostatecznie przyjęta przez parlament ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw wprowadza do polskiego prawa karnego materialnego, procesowego i wykonawczego zmiany poprawiające efektywność mechanizmów służących pozbawianiu sprawców przestępstw korzyści osiągniętych w wyniku ich popełnienia.

Nowelizacja ma też na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Ustawa zawiera zmiany dotyczące procedur europejskiego nakazu aresztowania i ekstradycji, przekazywania i przejmowania wykonania orzeczeń o skazaniu na karę pozbawienia wolności oraz zwalczania finansowania terroryzmu, a także zmiany porządkujące w przepisach odnoszących się do tzw. przestępstw komputerowych. Do ustawy wprowadzono też nowy typ przestępstwa polegający na dostarczaniu środków na utrzymanie osób, grup lub związków, które finansują dokonywanie przestępstw terrorystycznych.

Do prawa karnego wprowadza przede wszystkim przepisy, które poprawią efektywność działań służących pozbawianiu sprawców przestępstw korzyści osiągniętych z popełnienia czynu zabronionego. Nowe rozwiązania z jednej strony uderzą w oszustów gospodarczych działających wbrew zasadom uczciwej konkurencji, z drugiej – zapewniają ochronę przedsiębiorcom przed przestępcami udającymi biznesmenów. Nowe regulacje mają też uniemożliwić czerpanie korzyści z nielegalnie zdobytych majątków.

Uderzenie w przestępczość zorganizowaną

Wprowadzono zmiany dotyczące przepadku rozszerzonego (konfiskata rozszerzona) przez rozszerzenie katalogu przestępstw, wobec których przepadek taki może zostać orzeczony. Chodzi o przestępstwa zagrożone karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności. Wprowadzono również okres 5 lat przed popełnieniem przestępstwa, jako granicę kontroli legalności nabytego mienia przez sprawcę. Oznacza to, że w przypadku skazania za poważne przestępstwo sprawca będzie musiał wykazać legalność posiadanego majątku w ostatnich 5 latach. Badanie legalności mienia jest stosowane w wielu krajach i często dotyczy 6 lub 7 lat wstecz, a nawet 15 lat, licząc od daty wszczęcia postępowania w sprawie przepadku. Regulacja ta ma uderzyć głównie w przestępczość zorganizowaną.

Przepadek korzyści z przestępstwa

Usprawniono rozwiązania pozwalające orzec przepadek mienia w stosunku do osób trzecich, którym sprawca przekazał mienie nieodpłatnie lub zbył je za kwotę znacznie niższą od jego wartości rynkowej, w sytuacji gdy osoby trzecie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że celem tych działań jest uniknięcie konfiskaty. Chodzi o wyeliminowanie sytuacji, w której dochodziło do przepisywania nielegalnie zdobytego majątku na inne osoby, np. rodzinę czy znajomych.

Przewidziano możliwość skorzystania z instytucji przepadku bez wyroku skazującego. Polega ona na przepadku korzyści z przestępstwa nawet wówczas, gdy postępowanie karne trzeba umorzyć lub zawiesić, np. z powodu śmierci sprawcy albo jego ucieczki. Przepadek mienia bez wyroku skazującego był przedmiotem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który potwierdził możliwość stosowania takiego rozwiązania w prawie karnym w sprawach bazujących na podobnym stanie prawnym, jak przyjęty w ustawie.

Ustawa wprowadza też zmiany w zakresie prawa karnego wykonawczego usprawniające egzekucję orzeczonego przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa. Zawiera także przepisy umożliwiające – w poważnych sprawach – stosowanie środków kontroli operacyjnej w celu ujawnienia mienia zagrożonego przepadkiem.

Zgodnie z konstytucyjnymi standardami, przyjęto również możliwość przepadku przedsiębiorstwa nienależącego do sprawcy, które może być uznane za narzędzie przestępstwa. Chodzi zatem o przedsiębiorstwa, przy pomocy których popełniono szczególnie groźne przestępstwa gospodarcze, polegające np. na praniu brudnych pieniędzy. Przepadek taki może nastąpić, jeżeli właściciel przedsiębiorstwa – będący osobą fizyczną – wiedział, że służy ono do popełniania przestępstwa i godził się na to. Nie obejmie to zatem sytuacji, w których do wykorzystania przedsiębiorstwa jako narzędzia przestępstwa doszło wskutek nieostrożności czy lekkomyślności właściciela.

Porady prawne

Gwarancje dla przedsiębiorców

Przepadek nie będzie mógł być orzeczony, jeżeli rozmiar szkody wyrządzonej przestępstwem lub rozmiar ukrytej korzyści nie jest znaczny wobec rozmiarów samego przedsiębiorstwa. Oznacza to, że przepadek ten nie będzie miał zastosowania w sytuacji, w której działanie nielegalne stanowi tylko margines działalności danej firmy. Wykluczy to automatyzm w stosowaniu tego środka. Nie będzie więc tak, że np. nieuczciwy handlowiec czy księgowy wystawiający kilka firmowych, ale pustych faktur, doprowadzi do zabezpieczenia przez prokuraturę całej firmy.

Żeby brać w ogóle pod uwagę konfiskatę przedsiębiorstwa, sprawca przestępstwa musi odnieść z niego korzyść o znacznej wartości, a więc powyżej 200 tysięcy złotych. Poza tym właścicielowi przedsiębiorstwa - według uchwalonej ustawy - należy wcześniej wykazać, że chciał lub przewidywał możliwość wykorzystania firmy do celów przestępczych. To z kolei oznacza, że jeżeli właściciel rzeczywiście nie wiedział, że jego pracownik to oszust, nie poniesie za to odpowiedzialności i nie straci swojej firmy.

Przepadek przedsiębiorstwa ograniczony został w ustawie wyłącznie do firm będących własnością osób fizycznych. Rozwiązanie takie jest konsekwencją przeprowadzonych konsultacji. W ich trakcie wskazywano między innymi na trudności związane z zastosowaniem instrumentów prawa karnego, opierających się na indywidualnym zawinieniu konkretnej osoby, wobec podmiotów zbiorowych, w których proces decyzyjny jest rozproszony lub ośrodek decyzyjny nie pokrywa się ze strukturą właścicielską (np. decyzje podejmuje zarząd, a nie udziałowcy spółki z o.o.).

W przypadku podejrzenia przestępstwa określonego w art. 181–183 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, prokurator będzie mógł postanowić o wstrzymaniu transakcji lub dokonaniu blokady rachunku należącego do osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Pod pieczą państwa

Państwowy zarząd nad zabezpieczoną w trakcie postępowania karnego firmą pozwoli jej przetrwać i uregulować zobowiązania, a w wyjątkowych sytuacjach nawet zaciągać nowe, jeśli jest to dla niej korzystne. Zarządca będzie wypłacać pensje pracownikom i dochodzić wierzytelności od dłużników. Takie rozwiązanie jest korzystne dla skarbu państwa, który - jeśli taka będzie decyzja sądu - przejmie przedsiębiorstwo. Jest również korzystne dla przedsiębiorstwa, umożliwia bowiem kontynuację jego działalności.

Dotychczas niemal zawsze zajęcie majątku kończyło się upadłością nawet najbardziej prężnie działających przedsiębiorstw. Zajęcie kont bankowych łączyło się bowiem z natychmiastową utratą płynności finansowej. Ustawa zmienia ten stan rzeczy.

Skuteczne narzędzie

Celem zawartych w ustawie rozwiązań jest wzmocnienie narzędzi prawnych, które służą pozbawianiu korzyści materialnych sprawców najpoważniejszych przestępstw, popełnianych zwłaszcza w zorganizowanych grupach przestępczych. Korzyści te często stanowią bazę ekonomiczną dla dalszej aktywności kryminalnej sprawców. Dlatego skuteczne stosowanie przepadku mienia pochodzącego z przestępstw może być w walce z przestępczością zorganizowaną narzędziem lepszym nawet niż długoletnia kara pozbawienia wolności.

W interesie społecznym leży też to, by odpowiedzialność sprawców poważnych przestępstw gospodarczych czy skarbowych, nie ograniczała się do odbycia kary więzienia, lecz by nie mogli oni również korzystać z nielegalnie zdobytego majątku.

Chodzi przy tym o odbieranie majątków gangsterom i przestępcom działającym na wielką skalę. O poważne przestępstwa, a nie o karanie za to, że ktoś wysłał po terminie zeznanie podatkowe do urzędu skarbowego.

Konieczność zmian

Obowiązujące do tej pory w Polsce rozwiązania dotyczące konfiskaty rozszerzonej były niedoskonałe i nie odpowiadały przyjętym dyrektywom europejskim. Nawet najostrzejsze kary więzienia nie przyniosą bowiem skutku, jeśli sprawcy poważnych przestępstw gospodarczych i skarbowych pozostaną bezkarni pod względem finansowym. Często wliczają oni więzienie w ryzyko swojej działalności. Najbardziej boją się natomiast utraty przestępczych zysków, które ukrywają przed wymiarem sprawiedliwości.

Stąd w wielu krajach z powodzeniem stosowane są różne modele konfiskaty rozszerzonej, czyli takiej, która opiera się na domniemaniu przestępczego pochodzenia mienia sprawcy i daje możliwość skutecznego pozbawienia przestępców owoców ich nielegalnej działalności, nawet zanim jeszcze zostaną prawomocnie skazani.

Jak to robią inni?

We Włoszech podstawą zastosowania środków majątkowych jest samo podejrzenie kontaktów z mafią. Nie trzeba w takim przypadku uruchamiać procedury karnej. Zabezpiecza się całe mienie dużej wartości. Konfiskata jest orzekana w następstwie postanowienia o zabezpieczeniu majątku, jeśli osoba nie wykaże jego legalnego źródła. Skazanie karne nie ma przy tym znaczenia.

Natomiast w Wielkiej Brytanii przeprowadza się konfiskatę gotówki powyżej 10 000 funtów – chyba że ktoś wykaże, iż ma pieniądze z legalnego źródła.

Z kolei prawo niemieckie umożliwia konfiskatę narzędzi przestępstwa i przepadek wpływów z przestępstwa, nawet jeśli, z określonych przyczyn, nie można wydać wyroku skazującego. Podobnie dzieje się w Hiszpanii, gdzie konfiskatę rozszerzoną stosuje się w walce z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną.

Konfiskata bez wyroku skazującego możliwa jest również m.in. w Austrii, Bułgarii, Czechach, Danii, Finlandii, Irlandii, Portugalii, Słowenii, Słowacji oraz na Łotwie, Litwie i Węgrzech. W skali Unii Europejskiej 40% odzyskanych od przestępców środków pochodzi z konfiskaty bez skazania, 13 proc. z tradycyjnej konfiskaty. Poza państwami UE instytucja rozszerzonego przepadku jest znana m.in. w Stanach Zjednoczonych i Szwajcarii.

Nowelizacja umożliwia zabieranie majątków pochodzących z przestępstwa, pozwala skutecznie walczyć ze zorganizowaną przestępczością oraz dostosowuje polskie prawo do współczesnych standardów. Do wdrożenia tych przepisów zobowiązuje Polskę prawo unijne.

Do wdrożenia przepisów zawartych w uchwalonej stawie upoważnia Polskę konwencja Rady Europy o konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa. Obliguje nas do tego także unijna dyrektywa z 2014 r., która przewiduje konfiskatę rozszerzoną, konfiskatę bez wyroku skazującego, a także konfiskatę od osoby innej niż sprawca.

Finansowanie terroryzmu przestępstwem

Nowelizacja wprowadza też nowy typ przestępstwa polegającego na dostarczaniu środków na utrzymanie osób, grup lub związków, które finansują dokonywanie przestępstw terrorystycznych. Czynności objęte penalizacją to zaspokajanie codziennych potrzeb oraz finansowych zobowiązań tych grup osób, które wspierają działalność terrorystyczną.

Celem wprowadzenia karalności takich czynów jest pozbawienie osób popierających terroryzm oparcia materialnego. Jest to wyraźne, skierowane do społeczeństwa wskazanie, że zapewnianie warunków bytowych osobom wspierającym terroryzm, jest działaniem bezprawnym.

Inne zmiany

W wyniku poprawek senackich nowelizacja wyjaśnia sytuację prawną osób i innych podmiotów zajmujących się bezpieczeństwem teleinformatycznym. Elementem tych działań jest testowanie systemów i sieci teleinformatycznych, np. poprzez dokonywanie włamań do systemów komputerowych. Wykorzystane do tego są urządzenia i programy komputerowe, których wytwarzanie, pozyskiwanie, zbywanie lub udostępnianie stanowi czyn zabroniony. W celu umożliwienia jasnej oceny legalności działania danych osób wprowadza się przepisy przewidujące:

  • wyłączenie przestępności czynu, jeżeli działania objęte znamionami przestępstwa miały na celu zabezpieczenie systemu lub sieci teleinformatycznej przed popełnieniem przestępstwa,
  • wyłączenie przestępności działania sprawcy, który za uprzednią zgodą dysponenta sieci sprawdza bezpieczeństwo tego systemu lub sieci, a działanie to nie naruszyło niczyjego interesu i nie wyrządziło szkody,
  • wyłączenie karalności działań nieuzgodnionych z dysponentem systemu lub sieci, jeżeli sprawca niezwłocznie powiadomił dysponenta o stwierdzonych zagrożeniach, a jego działanie nie spowodowało szkód.

Nowelizacja umożli Policji i Żandarmerii Wojskowej stosowanie kontroli operacyjnej (w tym w szczególności podsłuchów) w przypadkach przestępstw gospodarczych polegających na manipulacjach na rynku finansowym, nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym oraz na stanowisku kierowniczym w podmiocie gospodarczym. W zakresie zmian wprowadzanych do art. 20 ustawy o Policji, Senat odpowiednio uzupełnił przepisy, które poszerzają katalog tajemnic, które będą ujawniane organom ścigania.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Konfiskata rozszerzona - trzeba udowodnić legalność pochodzenia mienia

Konfiskata rozszerzona - trzeba udowodnić legalność pochodzenia mienia

Jakie są cele nowelizacji? Nowelizacja Kodeksu karnego oraz niektórych innych ustaw umożliwia odbieranie majątków pochodzących z przestępstwa, pozwala skutecznie walczyć ze zorganizowaną przestępczością oraz dostosowuje polskie prawo do współczesnych standardów. (...)

Prokuratura uderza w mafie VAT-owskie

Prokuratura uderza w mafie VAT-owskie

Wytyczne Prokuratora Generalnego dotyczące postępowań o wyłudzanie nienależnego zwrotu podatku VAT Prokurator Generalny wydał wytyczne w sprawie zasad prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa związane z procederem wyłudzania nienależnego zwrotu podatku od towarów (...)

Surowszy Kodeks karny?

Surowszy Kodeks karny?

Reforma Kodeksu karnego – bezpieczeństwo dla Polaków Dobre prawo dające poczucie sprawiedliwości nie może pobłażać sprawcom najcięższych zbrodni. Kary muszą być adekwatne do winy. Muszą skutecznie odstraszać przestępców, a nie utwierdzać ich w poczuciu bezkarności. (...)

Konfiskata gangsterskich majątków

Konfiskata gangsterskich majątków

Polskie sądy, tak jak i wszystkie unijne, będą się ze sobą kontaktować w sprawach orzeczonych konfiskatDzięki temu gangsterzy, którzy dorobili się na przestępczej działalności, nie ukryją majątku za granicą. (...)Pieniądze w ten sposób wyegzekwowane dostanie państwo wykonujące (...)

Konfiskata rozszerzona - trzeba udowodnić legalność pochodzenia mienia

Konfiskata rozszerzona - trzeba udowodnić legalność pochodzenia mienia

Jakie są cele nowelizacji? Nowelizacja Kodeksu karnego oraz niektórych innych ustaw umożliwia odbieranie majątków pochodzących z przestępstwa, pozwala skutecznie walczyć ze zorganizowaną przestępczością oraz dostosowuje polskie prawo do współczesnych standardów. (...)

Prokuratura uderza w mafie VAT-owskie

Prokuratura uderza w mafie VAT-owskie

Wytyczne Prokuratora Generalnego dotyczące postępowań o wyłudzanie nienależnego zwrotu podatku VAT Prokurator Generalny wydał wytyczne w sprawie zasad prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa związane z procederem wyłudzania nienależnego zwrotu podatku od towarów (...)

Odpowiedzialność za długi małżonka hazardzisty

Odpowiedzialność za długi małżonka hazardzisty

Dostępność za pomocą sieci Internet do zagranicznych portali e-gamblingowych i aktualna ocena legalności uczestniczenia w nich może skonfrontować wiele rodzin ze starym, ale i z nowym, problemem odpowiedzialności rodziny za długi graczy. Za długi męża nie odpowiadam? W odniesieniu do hazardu (...)

Adwokaci muszą informować władze odpowiedzialne za zwalczanie prania pieniędzy

Adwokaci muszą informować władze odpowiedzialne za zwalczanie prania pieniędzy

Dyrektywa w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy (Dyrektywa Rady 91/308/EWG z dnia 10 czerwca 1991 r.) stanowi ważny międzynarodowy instrument walki z procederem prania brudnych pieniędzy. W 2001 r. została ona uaktualniona zgodnie z wnioskami (...)

Który sąd osądzi przestępcę?

Który sąd osądzi przestępcę?

  Rozdział 1 działu II Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.) określa właściwość i skład sądu karnego. W których sprawach orzeka sąd rejonowy? Właściwość sądów jest wyznaczana przez przedmiot orzekania, a nie przez ilość wysiłku organizacyjnego czy intelektualnego, (...)

Wykluczenie i wyłączenie z zamówienia publicznego

Wykluczenie i wyłączenie z zamówienia publicznego

Jedną z naczelnych zasad zamówień publicznych jest zasada równości obligująca zamawiającego do traktowania na równych prawach wszystkich podmiotów ubiegających się o zamówienie publiczne. Jednym z wyjątków od niniejszej zasady jest obowiązek wykluczenia (...)

Przestępstwo oszustwa popełnione przez funkcjonariusza publicznego - opinia prawna

Przestępstwo oszustwa popełnione przez funkcjonariusza publicznego - opinia prawna

  Stan faktyczny Zostałem wprowadzony w błąd, a raczej oszukano mnie, doprowadzając do niekorzystnego rozporządzania mieniem. Chcę złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. To, że zostałem oszukany nie ulega wątpliwości, obawiam się jednak konsekwencji prawnych, które (...)

Zmiany w kodeksie karnym

Zmiany w kodeksie karnym

Od 1 lipca 2003r. zmienia sie kodeks karny. Zmiany wprowadzone ustawa o zmianie kodeksu karnwego wprowadzają także zmiany w innych ustawach karnych, jednakże zmiany w kodeksie karnym sa najbardziej istotne.Zmiany obejmują kwestie związane z orzekaniem przepadku mienia uzyskanego za pomoca przestępstwa (...)

Kiedy prowadzi się śledztwo, a kiedy dochodzenie w sprawie karnej?

Kiedy prowadzi się śledztwo, a kiedy dochodzenie w sprawie karnej?

  W jakich sprawach prowadzi się dochodzenie? Dochodzenie jest uproszczoną formą prowadzenia postępowania przygotowawczego (przedsądowego) w sprawie karnej. Generalnie można powiedzieć, iż jest ono prowadzone w drobniejszych sprawach. Zgodnie z art. 325b § 1 K.p.k., dochodzenie prowadzi (...)

Kara grzywny za mail bez zgody adresata – opinia prawna

Kara grzywny za mail bez zgody adresata – opinia prawna

Stan faktyczny Moja żona dokonała czynu zagrożonego karą mandatu. Obecnie zostało wszczęte postępowanie przed sądem grodzkim, w którym jest oskarżona. Powyższe zdarzenie (wysłanie maila, bez zgody właściciela adresu mailowego) miało miejsce dnia 17 stycznia 2004 roku. Czy (...)

Zaostrzony Kodeks karny skarbowy!

Zaostrzony Kodeks karny skarbowy!

Od 17 grudnia 2005 r. zaczyna obowiązywać ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw. Wydłużenie przedawnienia Nowelizacja przewiduje wydłużenie okresów przedawnienia – również do czynów popełnionych przed wejściem w życie (...)

Projekt zmian w Kodeksie karnym skarbowym

Projekt zmian w Kodeksie karnym skarbowym

W Sejmie na początku lipca odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw Proponowane zmiany zawarte w projekcie w większości dotyczą szeroko pojętej niespójności zewnętrznej i wewnętrznej K.k.s. K.k.s. jest zespołem (...)

Lista otwieranych zawodów. Zobacz, jak na tym zyskasz

Lista otwieranych zawodów. Zobacz, jak na tym zyskasz

Koniec z egzaminami na detektywa, pilota wycieczek, bibliotekarza czy taksówkarza. Rząd ułatwi dostęp do prawie 50 profesji. Wszystko za sprawą przygotowanego projektu, który przedstawiło już Ministerstwo Sprawiedliwości. - Wyjmujemy pierwszą cegłę w murze przywilejów, (...)

Jak karana jest korupcja?

Jak karana jest korupcja?

  Na czym polega korupcja? Korupcją majątkową lub osobistą jest korzyść zarówno dla siebie jak i dla kogoś innego. Korzyść majątkowa to każde dobro, które jest w stanie zaspokoić określoną potrzebę, a jego wartość da się wyrazić w pieniądzu. Może nią być (...)

Stosowanie ustawy o STIR

Stosowanie ustawy o STIR

STIR (system teleinformatyczny izby rozliczeniowej) umożliwia wymianę informacji między systemem bankowym a Krajową Administracją Skarbową (KAS) i zapobiega wyłudzeniom skarbowym, których najczęściej dokonują zorganizowane grupy przestępcze. STIR już działa Przykładem jego sprawnego (...)

Jeden czyn a przestępstw kilka, czyli obawy byłego agenta przed konsekwencjami – opinia prawna

Jeden czyn a przestępstw kilka, czyli obawy byłego agenta przed konsekwencjami – opinia prawna

Stan faktyczny W roku 1999 podjęłam pracę w firmie X jako agent udzielający pożyczek. W tym czasie wystawiłam cztery pożyczki w wysokości 1100 zł na fikcyjne osoby, chcąc pokryć w ten sposób zadłużenie wobec firmy, które powstało w wyniku skradzenia mi tej kwoty. Faktu (...)

Konfiskata rozszerzona - trzeba udowodnić legalność pochodzenia mienia

Konfiskata rozszerzona - trzeba udowodnić legalność pochodzenia mienia

Jakie są cele nowelizacji? Nowelizacja Kodeksu karnego oraz niektórych innych ustaw umożliwia odbieranie majątków pochodzących z przestępstwa, pozwala skutecznie walczyć ze zorganizowaną przestępczością oraz dostosowuje polskie prawo do współczesnych standardów. (...)

Odpowiedzialność za długi małżonka hazardzisty

Odpowiedzialność za długi małżonka hazardzisty

Dostępność za pomocą sieci Internet do zagranicznych portali e-gamblingowych i aktualna ocena legalności uczestniczenia w nich może skonfrontować wiele rodzin ze starym, ale i z nowym, problemem odpowiedzialności rodziny za długi graczy. Za długi męża nie odpowiadam? W odniesieniu do hazardu (...)

Adwokaci muszą informować władze odpowiedzialne za zwalczanie prania pieniędzy

Adwokaci muszą informować władze odpowiedzialne za zwalczanie prania pieniędzy

Dyrektywa w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy (Dyrektywa Rady 91/308/EWG z dnia 10 czerwca 1991 r.) stanowi ważny międzynarodowy instrument walki z procederem prania brudnych pieniędzy. W 2001 r. została ona uaktualniona zgodnie z wnioskami (...)

Który sąd osądzi przestępcę?

Który sąd osądzi przestępcę?

  Rozdział 1 działu II Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.) określa właściwość i skład sądu karnego. W których sprawach orzeka sąd rejonowy? Właściwość sądów jest wyznaczana przez przedmiot orzekania, a nie przez ilość wysiłku organizacyjnego czy intelektualnego, (...)

Wykluczenie i wyłączenie z zamówienia publicznego

Wykluczenie i wyłączenie z zamówienia publicznego

Jedną z naczelnych zasad zamówień publicznych jest zasada równości obligująca zamawiającego do traktowania na równych prawach wszystkich podmiotów ubiegających się o zamówienie publiczne. Jednym z wyjątków od niniejszej zasady jest obowiązek wykluczenia (...)

Przestępstwo oszustwa popełnione przez funkcjonariusza publicznego - opinia prawna

Przestępstwo oszustwa popełnione przez funkcjonariusza publicznego - opinia prawna

  Stan faktyczny Zostałem wprowadzony w błąd, a raczej oszukano mnie, doprowadzając do niekorzystnego rozporządzania mieniem. Chcę złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. To, że zostałem oszukany nie ulega wątpliwości, obawiam się jednak konsekwencji prawnych, które (...)

Zmiany w kodeksie karnym

Zmiany w kodeksie karnym

Od 1 lipca 2003r. zmienia sie kodeks karny. Zmiany wprowadzone ustawa o zmianie kodeksu karnwego wprowadzają także zmiany w innych ustawach karnych, jednakże zmiany w kodeksie karnym sa najbardziej istotne.Zmiany obejmują kwestie związane z orzekaniem przepadku mienia uzyskanego za pomoca przestępstwa (...)

Kiedy prowadzi się śledztwo, a kiedy dochodzenie w sprawie karnej?

Kiedy prowadzi się śledztwo, a kiedy dochodzenie w sprawie karnej?

  W jakich sprawach prowadzi się dochodzenie? Dochodzenie jest uproszczoną formą prowadzenia postępowania przygotowawczego (przedsądowego) w sprawie karnej. Generalnie można powiedzieć, iż jest ono prowadzone w drobniejszych sprawach. Zgodnie z art. 325b § 1 K.p.k., dochodzenie prowadzi (...)

Kara grzywny za mail bez zgody adresata – opinia prawna

Kara grzywny za mail bez zgody adresata – opinia prawna

Stan faktyczny Moja żona dokonała czynu zagrożonego karą mandatu. Obecnie zostało wszczęte postępowanie przed sądem grodzkim, w którym jest oskarżona. Powyższe zdarzenie (wysłanie maila, bez zgody właściciela adresu mailowego) miało miejsce dnia 17 stycznia 2004 roku. Czy (...)

Zaostrzony Kodeks karny skarbowy!

Zaostrzony Kodeks karny skarbowy!

Od 17 grudnia 2005 r. zaczyna obowiązywać ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw. Wydłużenie przedawnienia Nowelizacja przewiduje wydłużenie okresów przedawnienia – również do czynów popełnionych przed wejściem w życie (...)

Projekt zmian w Kodeksie karnym skarbowym

Projekt zmian w Kodeksie karnym skarbowym

W Sejmie na początku lipca odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw Proponowane zmiany zawarte w projekcie w większości dotyczą szeroko pojętej niespójności zewnętrznej i wewnętrznej K.k.s. K.k.s. jest zespołem (...)

Lista otwieranych zawodów. Zobacz, jak na tym zyskasz

Lista otwieranych zawodów. Zobacz, jak na tym zyskasz

Koniec z egzaminami na detektywa, pilota wycieczek, bibliotekarza czy taksówkarza. Rząd ułatwi dostęp do prawie 50 profesji. Wszystko za sprawą przygotowanego projektu, który przedstawiło już Ministerstwo Sprawiedliwości. - Wyjmujemy pierwszą cegłę w murze przywilejów, (...)

Jak karana jest korupcja?

Jak karana jest korupcja?

  Na czym polega korupcja? Korupcją majątkową lub osobistą jest korzyść zarówno dla siebie jak i dla kogoś innego. Korzyść majątkowa to każde dobro, które jest w stanie zaspokoić określoną potrzebę, a jego wartość da się wyrazić w pieniądzu. Może nią być (...)

Stosowanie ustawy o STIR

Stosowanie ustawy o STIR

STIR (system teleinformatyczny izby rozliczeniowej) umożliwia wymianę informacji między systemem bankowym a Krajową Administracją Skarbową (KAS) i zapobiega wyłudzeniom skarbowym, których najczęściej dokonują zorganizowane grupy przestępcze. STIR już działa Przykładem jego sprawnego (...)

Jeden czyn a przestępstw kilka, czyli obawy byłego agenta przed konsekwencjami – opinia prawna

Jeden czyn a przestępstw kilka, czyli obawy byłego agenta przed konsekwencjami – opinia prawna

Stan faktyczny W roku 1999 podjęłam pracę w firmie X jako agent udzielający pożyczek. W tym czasie wystawiłam cztery pożyczki w wysokości 1100 zł na fikcyjne osoby, chcąc pokryć w ten sposób zadłużenie wobec firmy, które powstało w wyniku skradzenia mi tej kwoty. Faktu (...)

Wykluczenia i wyłączenia w zamówieniach publicznych (stan prawny obowiązujący do dnia 24 maja 2006 r.)

Wykluczenia i wyłączenia w zamówieniach publicznych (stan prawny obowiązujący do dnia 24 maja 2006 r.)

Jedną z naczelnych zasad zamówień publicznych jest zasada równości obligująca zamawiającego do traktowania na równych prawach wszystkie podmioty ubiegające się o zamówienie publiczne. Jednym z wyjątków od niniejszej zasady jest obowiązek wykluczenia wykonawców (...)

Co może pokrzywdzony w procesie karnym? - opinia prawna

Co może pokrzywdzony w procesie karnym? - opinia prawna

Stan faktyczny Prowadzę działalność gospodarczą, jako osoba fizyczna. Jestem płatnikiem podatku VAT. W 1999 r. zamówiłem u dilera Hondy w Toruniu samochód Honda Civic w wersji ciężarowej (w karoserii samochodu osobowego). Diler zobowiązał się do załatwienia wszelkich formalności związanych (...)

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Ustawa z dnia 28 października 2002 roku o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary określa zasady odpowiedzialności za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz zasady tej odpowiedzialności.Ustawa zawiera definicję podmiotu zbiorowego, którym jest osoba (...)

Mniej represyjna odpowiedzialność podmiotów zbiorowych?

Mniej represyjna odpowiedzialność podmiotów zbiorowych?

Po co nowelizacja? Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, który jest obecnie przedmiotem prac komisji sejmowych, dotyczy ograniczenia represyjności ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności (...)

Surowszy Kodeks karny?

Surowszy Kodeks karny?

Reforma Kodeksu karnego – bezpieczeństwo dla Polaków Dobre prawo dające poczucie sprawiedliwości nie może pobłażać sprawcom najcięższych zbrodni. Kary muszą być adekwatne do winy. Muszą skutecznie odstraszać przestępców, a nie utwierdzać ich w poczuciu bezkarności. (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Niepodpisanie umowy przez Wykonawcę-konsekwencje

Niepodpisanie umowy przez Wykonawcę-konsekwencje

Zamawiający ogłosił przetarg, po czym wybrał najkorzystniejszą ofertę. Następnie z przyczyn formalnych chciał unieważnić przetarg i ogłosić go na nowo. ( unieważnienie miało być z powodu (...)

Mój znajomy wyłudził ode mnie pieniądze.

Mój znajomy wyłudził ode mnie pieniądze.

Mój znajomy pożyczył ode mnie pieniądze w wysokości 2000 złotych, niby pieniądze miały być przeznaczone na leczenie jego córki, a tak naprawdę pożyczoną kwotę przeznaczył na gry hazardowe. (...)

Wezwanie do zapłaty z kancelarii za ściągnięcie polskiego filmu.

Wezwanie do zapłaty z kancelarii za ściągnięcie polskiego filmu.

Tydzień temu dostałem list z kancelarii przed sądowe wezwanie do zapłaty za to że niby ściągnąłem polski film z Torrentów. Czy możecie mi Państwo doradzić co mam zrobić w tej sytuacji? Niniejsza (...)

Dochodzenie a śledztwo w procesie karnym

Dochodzenie a śledztwo w procesie karnym

Czym różni się z definicji dochodzenie od śledztwa? Po jakim terminie przedawniają się przestępstwa z art. 286 par. 1 k.k. (oszustwo)? Art. 286 § 1 kodeksu karnego stanowi, że kto w celu (...)

Działanie w celu osiągnięcia korzyści

Działanie w celu osiągnięcia korzyści

Czy niemożność racjonalnego i wiarygodnego wytłumaczenia przez dłużnika jego niewypłacalności wobec mnóstwa wierzycieli może dać wystarczającą podstawę do skutecznego oskarżenia o oszustwo? (...)

Wątpliwości wobec aktu oskarżenia

Wątpliwości wobec aktu oskarżenia

W treści aktu oskarżenia przeciwko byłemu prezesowi zarzucono działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla spółki w kw. 268 tys. zł (spółka była pośrednikiem i jej korzyść po uregulowaniu (...)

Zawyżanie rachunków za usługi-oszustwo

Zawyżanie rachunków za usługi-oszustwo

Firma "x" wykonywała dla naszej firmy usługi, za które miała otrzymywać wynagrodzenie (w/g umowy ustnej) w wysokości ok. 80-120 zł/godz. w zależności od stopnia trudności naprawy. Po wykonaniu (...)

Nieuczciwy adwokat

Nieuczciwy adwokat

Jestem obcokrajowcem i nie znam polskich przepisów prawnych. Trafiłem na bardzo nieuczciwego adwokata w Warszawie. Pracował dla firmy, w której ja byłem prezesem, a moja siostra była większościowym (...)

Prowadzenie pojazdu po zabraniu prawa jazdy

Prowadzenie pojazdu po zabraniu prawa jazdy

10 sierpnia 2007 zostałem zatrzymany do kontroli. Badanie wykazało 1,5 promila. Prawo jazdy zostało zatrzymane na 3 lata plus 6 miesięcy w zawieszeniu na 3 lata. W 2008 wsiadłem za kierownicę i zostałem (...)

Podpisanie się czyimś nazwiskiem a zagrożenie karą

Podpisanie się czyimś nazwiskiem a zagrożenie karą

Pan X będący moim pracownikiem wystawił na moje polecenie FV za wykonanie robót remontowo-budowlanych (w 1997 r.) i podpisał ją moim imieniem i nazwiskiem (czytelnie) na rzecz firmy, której byłam (...)

Podżeganie do przestępstwa

Podżeganie do przestępstwa

Zgodnie z art. 302 kk , kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych, czym działa na szkodę pozostałych, (...)

Istota przestępstwa oszustwa

Istota przestępstwa oszustwa

Na czym polega istota przestępstwa oszustwa, uregulowanego w art. 286 Kodeksu karnego? Przestępstwo oszustwa uregulowane zostało w art. 286 Kodeksu karnego. „Istota zabronionego zachowania (...)

Brak znamion przestępstwa

Brak znamion przestępstwa

Śledztwo z art. 286 kk zostało umorzone przez prokuraturę rejonową jak podano na podstawie art. 17 pkt 2 z uwagi na to, iż czyn nie zawiera ustawowych znamion czynu zabronionego. Dłużnik zamówił (...)

Mataczenie postępowania karnego

Mataczenie postępowania karnego

Co to jest mataczenie śledztwa? Jak można to udowodnić i do kogo zgłosić (policja, prokurator)? Jaki art. kodeksu karnego odpowiada za ten czyn i jaką przewiduje karę? Czy jest ścigany z urzędu, (...)

Utracone korzyści w rozumieniu art. 286 kk.

Utracone korzyści w rozumieniu art. 286 kk.

Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności (...)

Niepodpisanie umowy przez Wykonawcę-konsekwencje

Niepodpisanie umowy przez Wykonawcę-konsekwencje

Zamawiający ogłosił przetarg, po czym wybrał najkorzystniejszą ofertę. Następnie z przyczyn formalnych chciał unieważnić przetarg i ogłosić go na nowo. ( unieważnienie miało być z powodu (...)

Mój znajomy wyłudził ode mnie pieniądze.

Mój znajomy wyłudził ode mnie pieniądze.

Mój znajomy pożyczył ode mnie pieniądze w wysokości 2000 złotych, niby pieniądze miały być przeznaczone na leczenie jego córki, a tak naprawdę pożyczoną kwotę przeznaczył na gry hazardowe. (...)

Wezwanie do zapłaty z kancelarii za ściągnięcie polskiego filmu.

Wezwanie do zapłaty z kancelarii za ściągnięcie polskiego filmu.

Tydzień temu dostałem list z kancelarii przed sądowe wezwanie do zapłaty za to że niby ściągnąłem polski film z Torrentów. Czy możecie mi Państwo doradzić co mam zrobić w tej sytuacji? Niniejsza (...)

Dochodzenie a śledztwo w procesie karnym

Dochodzenie a śledztwo w procesie karnym

Czym różni się z definicji dochodzenie od śledztwa? Po jakim terminie przedawniają się przestępstwa z art. 286 par. 1 k.k. (oszustwo)? Art. 286 § 1 kodeksu karnego stanowi, że kto w celu (...)

Działanie w celu osiągnięcia korzyści

Działanie w celu osiągnięcia korzyści

Czy niemożność racjonalnego i wiarygodnego wytłumaczenia przez dłużnika jego niewypłacalności wobec mnóstwa wierzycieli może dać wystarczającą podstawę do skutecznego oskarżenia o oszustwo? (...)

Wątpliwości wobec aktu oskarżenia

Wątpliwości wobec aktu oskarżenia

W treści aktu oskarżenia przeciwko byłemu prezesowi zarzucono działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla spółki w kw. 268 tys. zł (spółka była pośrednikiem i jej korzyść po uregulowaniu (...)

Zawyżanie rachunków za usługi-oszustwo

Zawyżanie rachunków za usługi-oszustwo

Firma "x" wykonywała dla naszej firmy usługi, za które miała otrzymywać wynagrodzenie (w/g umowy ustnej) w wysokości ok. 80-120 zł/godz. w zależności od stopnia trudności naprawy. Po wykonaniu (...)

Nieuczciwy adwokat

Nieuczciwy adwokat

Jestem obcokrajowcem i nie znam polskich przepisów prawnych. Trafiłem na bardzo nieuczciwego adwokata w Warszawie. Pracował dla firmy, w której ja byłem prezesem, a moja siostra była większościowym (...)

Prowadzenie pojazdu po zabraniu prawa jazdy

Prowadzenie pojazdu po zabraniu prawa jazdy

10 sierpnia 2007 zostałem zatrzymany do kontroli. Badanie wykazało 1,5 promila. Prawo jazdy zostało zatrzymane na 3 lata plus 6 miesięcy w zawieszeniu na 3 lata. W 2008 wsiadłem za kierownicę i zostałem (...)

Podpisanie się czyimś nazwiskiem a zagrożenie karą

Podpisanie się czyimś nazwiskiem a zagrożenie karą

Pan X będący moim pracownikiem wystawił na moje polecenie FV za wykonanie robót remontowo-budowlanych (w 1997 r.) i podpisał ją moim imieniem i nazwiskiem (czytelnie) na rzecz firmy, której byłam (...)

Podżeganie do przestępstwa

Podżeganie do przestępstwa

Zgodnie z art. 302 kk , kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych, czym działa na szkodę pozostałych, (...)

Istota przestępstwa oszustwa

Istota przestępstwa oszustwa

Na czym polega istota przestępstwa oszustwa, uregulowanego w art. 286 Kodeksu karnego? Przestępstwo oszustwa uregulowane zostało w art. 286 Kodeksu karnego. „Istota zabronionego zachowania (...)

Brak znamion przestępstwa

Brak znamion przestępstwa

Śledztwo z art. 286 kk zostało umorzone przez prokuraturę rejonową jak podano na podstawie art. 17 pkt 2 z uwagi na to, iż czyn nie zawiera ustawowych znamion czynu zabronionego. Dłużnik zamówił (...)

Mataczenie postępowania karnego

Mataczenie postępowania karnego

Co to jest mataczenie śledztwa? Jak można to udowodnić i do kogo zgłosić (policja, prokurator)? Jaki art. kodeksu karnego odpowiada za ten czyn i jaką przewiduje karę? Czy jest ścigany z urzędu, (...)

Utracone korzyści w rozumieniu art. 286 kk.

Utracone korzyści w rozumieniu art. 286 kk.

Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności (...)

Postanowienie o powołaniu biegłego

Postanowienie o powołaniu biegłego

Na rozprawie zakwestionowałem ilość zagrabionego towaru podanego w akcie oskarżenia. Podstawą były oryginalne dokumenty firmy, która mnie o ten czyn oskarżyła. Wykazałem również, że motywacją (...)

FORUM PRAWNE

Kontrola legalnosci oprogramowania na jakiej podstawie?

Kontrola legalnosci oprogramowania na jakiej podstawie? Witam, Wiele sie ostatnio slyszy na temat "najsc" policji na prywatne osoby i firmy w celu kontroli legalnosci oprogramowania. Pomijajac (...)

Allegro - towar niezgodny z opisem - Art. 286. § 1

Allegro - towar niezgodny z opisem - Art. 286. § 1 Szanowni Państwo, prosiłabym o pomoc w poniższej kwestii, ponieważ różne instytucje przekazują mi sprzeczne informacje i nie wiem, którymi się (...)

art. 286 § 1 kk

art. 286 § 1 kk Art. 286. § 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej (...)

Okres próby

Okres próby Witam Mam takie pytanie: Osoba została skazana z KK (np. za piractwo komputerowe) na 2 lat w zawieszeniu na 4. Podczas okresu próby dopuściła się innego przestępstwa (pracując w jakiejś (...)

Zniesławienie i zniewaga

Zniesławienie i zniewaga Jestem notorycznie obsypywana obelgami przez rozchisteryzowaną kobietę, która twierdzi, że przyczyniłam się do rozpadu jej małżeństwa ?! Na mój temat (również mojej (...)

Czym jest Obywatelska Karta Antykorupcyjna.

Czym jest Obywatelska Karta Antykorupcyjna. Witam. Ważna informacja najbardziej dla osób z własną działalnością gospodarczą. W wypadku żądania lub proponowania korzyści majątkowej (osobistej) (...)

Wyłudzenie alimentów

Wyłudzenie alimentów Witam, moja sprawa rozwodowa trwa już kilka lat, tymczasowo Sąd zasądził ode mnie alimenty w wysokości 400 zł. Mam zaległości w płaceniu w wysokości około 1300 zł, niestety (...)

błagam o pomoc

błagam o pomoc Dzień dobry nazywam się Bąk Tomasz mam 33 lata i w chwili obecnej jestem u szczytu załamania nerwowego poprzez sytuacje jaka nastała. Zacznę od początku co się stało i dlaczego. Jestem (...)

komu należy zgłosić korupcje urzędnika?

komu należy zgłosić korupcje urzędnika? witam, sprawa jest poważna. urzędnik u którego załatwiałem sprawe związaną z przetargiem na usługi dla miasta, dał mi jasno do zrozumienia ile bedzie (...)

Pracodawca przed sądem -praca bez umowy

Pracodawca przed sądem -praca bez umowy Witam.mam znajomą ktyóra prosiła mnie o poszukiwanie informacji na temat możliwości pozwania pracodawcy - pracowała bez umowy i została oskarżona o kradzież (...)

Kontrola legalnosci oprogramowania na jakiej podstawie?

Kontrola legalnosci oprogramowania na jakiej podstawie? Witam, Wiele sie ostatnio slyszy na temat "najsc" policji na prywatne osoby i firmy w celu kontroli legalnosci oprogramowania. Pomijajac (...)

Allegro - towar niezgodny z opisem - Art. 286. § 1

Allegro - towar niezgodny z opisem - Art. 286. § 1 Szanowni Państwo, prosiłabym o pomoc w poniższej kwestii, ponieważ różne instytucje przekazują mi sprzeczne informacje i nie wiem, którymi się (...)

art. 286 § 1 kk

art. 286 § 1 kk Art. 286. § 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej (...)

Okres próby

Okres próby Witam Mam takie pytanie: Osoba została skazana z KK (np. za piractwo komputerowe) na 2 lat w zawieszeniu na 4. Podczas okresu próby dopuściła się innego przestępstwa (pracując w jakiejś (...)

Zniesławienie i zniewaga

Zniesławienie i zniewaga Jestem notorycznie obsypywana obelgami przez rozchisteryzowaną kobietę, która twierdzi, że przyczyniłam się do rozpadu jej małżeństwa ?! Na mój temat (również mojej (...)

Czym jest Obywatelska Karta Antykorupcyjna.

Czym jest Obywatelska Karta Antykorupcyjna. Witam. Ważna informacja najbardziej dla osób z własną działalnością gospodarczą. W wypadku żądania lub proponowania korzyści majątkowej (osobistej) (...)

Wyłudzenie alimentów

Wyłudzenie alimentów Witam, moja sprawa rozwodowa trwa już kilka lat, tymczasowo Sąd zasądził ode mnie alimenty w wysokości 400 zł. Mam zaległości w płaceniu w wysokości około 1300 zł, niestety (...)

błagam o pomoc

błagam o pomoc Dzień dobry nazywam się Bąk Tomasz mam 33 lata i w chwili obecnej jestem u szczytu załamania nerwowego poprzez sytuacje jaka nastała. Zacznę od początku co się stało i dlaczego. Jestem (...)

komu należy zgłosić korupcje urzędnika?

komu należy zgłosić korupcje urzędnika? witam, sprawa jest poważna. urzędnik u którego załatwiałem sprawe związaną z przetargiem na usługi dla miasta, dał mi jasno do zrozumienia ile bedzie (...)

Pracodawca przed sądem -praca bez umowy

Pracodawca przed sądem -praca bez umowy Witam.mam znajomą ktyóra prosiła mnie o poszukiwanie informacji na temat możliwości pozwania pracodawcy - pracowała bez umowy i została oskarżona o kradzież (...)

Art. 199 § 3

Art. 199 § 3 "Karze określonej w § 2 podlega, kto obcuje płciowo z małoletnim lub dopuszcza się wobec takiej osoby innej czynności seksualnej albo doprowadza ją do poddania się takim czynnościom (...)

Porady prawne