6.7.2018

A.J.Zespół e-prawnik.pl

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Opłaty za pobyt w DPS trzeba ustalić w decyzji

Uchwała NSA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów, działając na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł 11 czerwca br. w sentencji swojej uchwały (sygn. I OPS 7/17):

Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej

Jak NSA uzasadnił przyjęte stanowisko?

NSA przypomniał, że ustawa o pomocy społecznej w art. 60 ust. 1 wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Zaś średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej ustalają jednoosobowe organy wykonawcze jednostki samorządowej prowadzącej dom zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy. Z kolei art. 61 ust. 1 ustawy określa podmioty obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz kolejność w jakiej ten obowiązek na nich spoczywa, zaś w ust. 2 określone zostały zasady ustalania wysokości opłaty w zależności od sytuacji dochodowej osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Bezsporne jest zatem istnienie ustawowego obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, obowiązek ten powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, obowiązek ten nałożony został na określony w ustawie krąg osób, a wysokość ponoszonej opłaty zależna jest od kosztów miesięcznego utrzymania w domu pomocy społecznej i sytuacji dochodowej osoby objętej ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty.

Z art. 61 ust. 1 i 2 wynika m.in., że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

  1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka (nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu),
  2. małżonek, zstępni przed wstępnymi (jeśli posiadają dochód na osobę wyższy niż 300% kryterium dochodowego pomocy społecznej),
  3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej 

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania i zindywidualizowania zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. W art. 61 ust. 1 ustawy przedstawiono katalog podmiotów zobowiązanych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te osoby równolegle, z własnej woli, bez udziału właściwego organu, będą: po pierwsze świadome swego obowiązku, a po drugie jego wysokości. Muszą zatem zostać wskazane, jako zobowiązane, a ich odpłatność, zgodnie z regułami określanymi w treści art. 61 ust. 2 ustawy, musi zostać ustalona albo w drodze umowy zaakceptowanej przez organ albo w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy przez właściwy organ administracji. Jednym słowem ustawowy obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej poprzez indywidualny akt stosowania prawa musi zostać przekształcony w zobowiązanie do ponoszenia opłaty i dopiero w przypadku niewywiązywania się z tego zobowiązania, opłaty te zastępczo ponosi gmina, której przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Za tym poglądem - zdaniem NSA - przemawiają następujące argumenty.

NSA zwrócił uwagę na stosowane przez ustawodawcę pojęcia, takie jak: "obowiązani do wnoszenia opłaty"(art. 61 ust. 1), "opłatę za pobyt ...mogą wnosić" (art. 61 ust. 2a), "osoby wnoszące opłatę" (art. 64), "osobę zobowiązana do wnoszenia opłaty" (art. 64a), "w przypadku niewywiązywania się osób... z obowiązku opłaty" (art. 61 ust. 3), które nie mają jednoznacznego znaczenia. Pojęcia te używane są w różnym znaczeniu, mogą bowiem oznaczać powstanie z mocy ustawy stosunku prawnego między osobami połączonymi takimi zdarzeniami prawnymi jak: zawarcie małżeństwa, czy też pozostawanie w określonym stosunku pokrewieństwa, który jest podstawą obowiązku polegającego na wnoszeniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli wystąpi taka potrzeba i spełnione zostaną przesłanki ustawowe, a mogą również dotyczyć sytuacji w których ustalona została zarówno osoba zobowiązana do ponoszenia opłaty jak i wysokość opłaty. Należy zatem zauważyć, że pojęcia sformułowane w art. 61 ust. 1, w art. 61 ust. 2a u.p.s., czyli "obowiązani do wnoszenia opłaty", "opłatę za pobyt ...mogą wnosić" oznaczają ogólny ustawowy obowiązek ponoszenia opłat. Natomiast w art. 64, mowa jest o "osobach wnoszących opłatę", a w art. 64a o "osobach zobowiązanych do wnoszenia opłaty", czyli w tych przypadkach sformułowane pojęcia nie oznaczają ogólnego obowiązku ponoszenia opłat, ale dotyczą takich sytuacji w których ogólny obowiązek ustawowy przekształcił się w konkretne zobowiązanie do wnoszenia opłaty, czyli ustalona została zarówno osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty, jak i sama opłata. W takiej sytuacji sformułowanie zawarte w art. 61 ust. 3 ustawy "w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a z obowiązku opłaty za pobyt w domu społecznej" należy odnosić do sytuacji, w której ten obowiązek ustawowy przekształcił się w zobowiązanie konkretnej osoby do wnoszenia ustalonej opłaty, bowiem tylko wówczas będzie można stwierdzić, czy osoby te wywiązują się, czy nie wywiązują się z zobowiązania. Oznacza to, że małżonek, zstępni i wstępni należą z mocy prawa do kręgu osób obowiązanych do wnoszenia opłaty, natomiast stosowne żądanie do realizacji tego obowiązku pojawi się dopiero w wypadku zaistnienia ustawowych przesłanek. Zaistnienie tych ustawowych przesłanek, tj. skierowanie osoby do domu pomocy społecznej, która nie ponosi pełnej opłaty, oraz ustalenie konkretnej osoby zobowiązanej z wskazanego wyżej kręgu z zachowaniem wymaganej kolejności, która spełnia określone kryterium dochodowe pozwala dopiero, aby ustawowy obowiązek ponoszenia opłaty został skonkretyzowany, czyli przekształcił się w konkretne zobowiązanie. Stąd też obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, ale rozumiany jako zobowiązanie do wniesienia opłaty, czyli realizacja konkretnego obowiązku w związku z zaistnieniem przesłanek ustawowych nie może powstać z mocy samego prawa. Ustalenie osoby zobowiązanej do wniesienia opłaty w każdym indywidualnym, konkretnym przypadku następuje poprzez akt stosowania prawa, oczywiście mówiąc o osobie zobowiązanej do wniesienia opłaty należy mieć również na uwadze te sytuacje gdy osób tych będzie więcej niż jedna. Takim aktem stosowania prawa, w którym nastąpi ustalenie osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 i 2 ustawy, jest decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy. Adresatem decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, a więc osoby zobowiązanej do ponoszenia tej opłaty może być osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 ustawy. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 nastąpi ustalenie zarówno osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty jak i ustalenie wysokości opłaty za pobyt w konkretnym domu pomocy społecznej, a także ustalenie jaka kwota opłaty (jaka część opłaty) przypada na poszczególne osoby zobowiązane do jej wnoszenia. Za takim zakresem decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wskazuje również powoływany już wcześniej § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej, w którym zawarto wymóg dołączania do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej oświadczeń o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, ale także jej małżonka, zstępnych, wstępnych, a więc osób objętych ustawowym obowiązkiem wnoszenia opłat. Dane te są niezbędne do wydania, na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy, decyzji o treści obejmującej wskazany wyżej zakres rozstrzygnięcia (takie stanowisko wyraził między innymi NSA w wyrokach z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3187/14, z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 20/15, z dnia 19 luty 2016 r., sygn. akt I OSK 1449/14, z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2726/12).

Ustalenie osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może również nastąpić w innej formie niż w decyzji administracyjnej, ustawodawca dopuszcza bowiem zawarcie umowy. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi wnoszą zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy. Nadto należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 2a ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą również wnosić osoby niewymienione w ust. 2, w takim przypadku zgodnie z ust. 2c art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Zdaniem NSA, z przedstawionych regulacji jednoznacznie wynika: po pierwsze, że ta forma stosowania prawa, jaką jest umowa, nie ma zastosowania do mieszkańca domu opieki społecznej, zobowiązanie tej osoby do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej następuje wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnej, a po drugie osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej może być również osoba niewymienione w ust. 2, a więc osoba którą ustawodawca nie objął obowiązkiem ponoszenia opłat, w tym przypadku zobowiązanie do ponoszenia opłaty może wynikać wyłącznie z zawartej umowy. Dostrzegamy tym samym, że tylko w stosunku do osób wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy, a więc małżonka, zstępnych i wstępnych ustalenie osoby (osób) zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, oraz wysokość tej opłaty może nastąpić zarówno na podstawie decyzji administracyjnej jak i umowy. Jak wskazywano, umowa zawierana jest w trybie art. 103 ust. 2 ustawy zgodnie tym przepisem, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów o których mowa w art. 64. Mając na uwadze treść powyższego przepisu, należy - według NSA - zgodzić się z stanowiskiem wedle którego umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy służy skonkretyzowaniu ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty poprzez ustalenie strony umowy, czyli osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty oraz ustaleniu wysokości wnoszonej opłaty z uwzględnieniem sytuacji dochodowej. Obowiązek ponoszenia opłaty przez osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 2 ma swe źródło w ustawie, przepis ten określa krąg osób objętych ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłat, w tym znaczeniu obowiązek ten ma charakter ustawowy, ale o tym która spośród z tych osób wskazanych w ustawie, w okolicznościach konkretnej sprawy będzie rzeczywiście zobowiązana do wykonania tego obowiązku nie decyduje sam przepis ustawy, ale zawarta umowa. To z umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy wynika kto spośród osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy jest stroną tej umowy, czyli osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku w postaci wnoszenia opłaty jak również sama wysokość tej opłaty. Jeśli zaś chodzi o wysokość opłaty, to z treści art. 103 ust. 2 ustawy wynika, że strony umowy mogą kształtować wysokość tej opłaty inaczej niż przy zastosowaniu kryteriów wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy. Jak wskazuje się w literaturze, zawarcie takiej umowy na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach ustalonych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy (I. Sierpowska, komentarz do art. 103 ustawy o pomocy społecznej, Lex 2014). Odmowa zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy przez osobę należącą do kręgu osób określonego w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy może spowodować konieczność ustalenia osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat w drodze decyzji administracyjnej. Oczywiście decyzja administracyjna nie może mieć zastosowania do osób, o których mowa w art. 61 ust. 2a, a więc tych osób niewymienionych w ust. 2, a które mogą na podstawie umowy zobowiązać się do ponoszenia opłat. Analizując stan prawny dotyczący formy, w jakiej może nastąpić ustalenie osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat spośród: małżonka, zstępnych, wstępnych, NSA stwierdził więc, że może nastąpić to w jednej z następujących form: decyzji administracyjnej lub umowy.

Porady prawne

Dlatego też w podjętej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny użył spójnika alternatywy zwykłej "lub", a nie wyrażenia "a także" zawartego we wniosku o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego. Uzasadniając powyższą zmianę, należy wskazać, że spójniki logiczne są w klasycznym rachunku zdań oznaczane symbolami, podobnie jak zmienne zdaniowe, które reprezentują zdania w sensie logicznym. Spójniki logiczne mają swoje wykładniki leksykalne – sposób czytania w języku naturalnym. Poszczególnym spójnikom przypisane są na gruncie języka potocznego określone słowa bądź wyrażenia. Wykładnikami leksykalnymi funktora koniunkcji są: i, oraz, a, a także, jak również, pomimo, że, chociaż (tak. T. Widła, D. Zienkiewicz: Logika. Warszawa 2011, s. 113). Warunkiem wystarczającym i jednocześnie koniecznym prawdziwości koniunkcji jest prawdziwość obu zdań składowych.

Natomiast jako przykłady wykładników leksykalnych spójnika alternatywy zwykłej podawane są takie słowa, jak: lub, bądź, albo. W przypadku alternatywy zwykłej zdania składowe dopełniają się wzajemnie, warunkiem prawdziwości alternatywy jest prawdziwość choćby jednego argumentu zdaniowego, prawdziwość obu zdań składowych nie jest konieczna (por. Z. Ziembiński: Logia praktyczna. Warszawa 1994, s. 79).

Ustalenie na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy drodze decyzji opłaty ponoszonej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 ustawy za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest alternatywnym rozwiązaniem w stosunku do możliwości ustalenia tej opłaty w drodze umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. W stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych istnieje zarówno możliwość wydania decyzji, jak i zawarcia umowy, a także połączenia obu tych form ustalenia opłaty, jeżeli ustalona w drodze umowy opłata nie odpowiada wysokością zakresowi zobowiązań ciążących na tych osobach. Inaczej ujmując, w każdym przypadku, gdy ustalona w drodze umowy (umów) opłata nie będzie pokrywać rzeczywistego kosztu pobytu mieszkańca w domu pomocy społecznej, organ ma obowiązek wydać decyzję o ustaleniu wysokości należnej opłaty od osoby wymienionej w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, uwzględniając maksymalną dopuszczalność kwotowego obciążenia opłatą przy stosowaniu kryterium ustawowego wynikającego z art. 61 ust. 2 ustawy. Ta możliwa elastyczność w zakresie formy ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy uzasadnia posłużenie się spójnikiem alternatywy zwykłej, celem oddania relacji istniejących między ustaleniem opłaty w drodze decyzji i umowy.

Powyższe rozważania dotyczące wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przypominają rozwiązania zawarte w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Oczywiście dostrzegając tą istotną różnicę, iż obowiązek alimentacyjny jest rozwiązaniem z zakresu prawa prywatnego, a obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, z zakresu prawa publicznego, nie mniej warto sięgnąć do tych rozwiązań. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 129 k.r.o. stanowi: w § 1 Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, zaś w § 2 krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjnych w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym, w dalszych przepisach regulowane są pozostałe zagadnienia. Nie ma wątpliwości prawnych co do tego, że o tym kto będzie zobowiązany do ponoszenia świadczeń alimentacyjnych, czyli w stosunku do kogo obowiązek alimentacyjny przekształci się w konkretne zobowiązanie z którego będzie wynikać określone świadczenie alimentacyjne, decydować będą właściwe akty stosowania prawa, czyli orzeczenie sądu ustalające i zasądzające alimenty, ugoda sądowa, czy też umowa. Z samych przepisów art. 128 i art. 129 k.r.o. dotyczących obowiązku alimentacyjnego, bez konkretnego aktu stosowania prawa, nie można bowiem ustalić wobec których podmiotów obowiązek alimentacyjny przekształcił się w konkretne zobowiązanie alimentacyjne. Równocześnie należy mieć na uwadze, że o ile w przypadku obowiązku alimentacyjnego, jako instytucji prawa prywatnego, wyłącznie od osoby uprawnionej zależy, czy podejmie kroki prawne w celu przekształcenia obowiązku alimentacyjnego w konkretne zobowiązanie z którego będzie wynikać świadczenie alimentacyjne, to w przypadku obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, jako instytucji prawa publicznego, organ zobowiązany jest podjąć stosowne kroki prawne celem skonkretyzowania tego obowiązku w konkretne zobowiązanie.

Nadto za poglądem, że przekształcenie obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, w zobowiązanie konkretnej osoby wymaga odpowiedniego aktu stosowania prawa, tj. wydania decyzji administracyjnej, lub zawarcia umowy, przemawia rozwiązanie zawarte w art. 64 ustawy, które daje osobom zobowiązanym wnoszącym opłatę możliwość wystąpienia do organu z wnioskiem o częściowe lub całkowite zwolnienie z tej opłaty, gdy zachodzą przesłanki o których mowa w tym przepisie. Przyjęcie odmiennego rozwiązania zgodnie z którym, obowiązek ponoszenia opłat powstaje z mocy prawa, a jego źródłem jest art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, a więc bez konieczności wydania decyzji lub zawarcia umowy, powodowałoby między innymi niemożliwość skorzystania z rozwiązania zawartego w art. 64 ustawy. Z treści art. 64 wynika bowiem, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli zarówno osoba zobowiązana jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Instytucja zwolnienia z wnoszonej opłaty może być stosowana tylko na wniosek osoby zobowiązanej, zwolnienie następuje w formie decyzji administracyjnej, jest to istotne rozwiązanie, albowiem w określonych sytuacjach umożliwia osobie zobowiązanej zwolnienie w całości lub w części z wnoszenia opłat. Uzyskanie zwolnienia na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w trybie art. 64 ustawy sprawia, że osobie, która je uzyskała nie będzie można postawić zarzutu niewykonania zobowiązania z tytułu opłat, a w konsekwencji gminie nie będzie przysługiwało, prawo dochodzenia od tej osoby zwrotu poniesionych na ten cel wydatków o którym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy.

Przyjęcie tym samym poglądu, że obowiązek ponoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby powstaje z mocy prawa, bez ustalania osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat i wysokości opłaty w konkretnym akcie stosowania prawa, tj. decyzji administracyjnej lub umowy, dodatkowo powodowałoby, że instytucja zwolnienia z opłat uregulowana w art. 64 ustawy praktycznie nie mogłaby być stosowana. Jak podnosi I. Sierpowska, w komentarzu do ustawy o pomocy społecznej (wydanie IV z 2017 r.), z treści art. 64 wynika, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa. Zwolnienie takie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony. Nie znając zakresu takiego obowiązku, wnioskodawca nie może nawet stwierdzić, czy mu podoła, czy też powinien wystąpić z wnioskiem o całkowite lub częściowe zwolnienie z nieustalonej jeszcze opłaty. Przed skonkretyzowaniem tej wartości nie jest możliwe wydanie decyzji na podstawie art. 64 ustawy.

Rozważenia również wymaga przyjęte w ustawie rozwiązanie dotyczące możliwości żądania przez gminę zwrotu wydatków z tytułu poniesionych zastępczo opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Dla rozważenia tego zagadnienia istotne jest nie tylko rozwiązanie zawarte w art. 104 ust. 3 ustawy, ale również rozwiązanie zawarte w art. 61 ust. 3 ustawy. To ten ostatni przepis zawiera normę materialnoprawną stanowiącą dla gminy podstawę dochodzenia zwrotu poniesionych wydatków. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Odnosząc się do powyższego rozwiązania należy zwrócić uwagę, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie niewywiązywania się wskazanych osób z obowiązku opłaty należy odnosić do takiej sytuacji w której doszło już do przekształcenia obowiązku opłaty w zobowiązanie konkretnej osoby do ponoszenia opłaty w ustalonej wysokości. Skoro gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków, to żądanie gminy powinno być skierowane do tej osoby, która była zobowiązana do ponoszenia tej opłaty i tego zobowiązania nie wykonała. Trudno bowiem - w opinii NSA - zaakceptować taką sytuację, w której gmina z żądaniem zwrotu mogłaby wystąpić do jakiejkolwiek osoby z osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, z samego faktu, że znajduje się w wskazanym kręgu.

Ta materialnoprawna podstawa wystąpienia przez gminę z żądaniem zwrotu poniesionych wydatków z tytułu uiszczonych zastępczo opłat zawarta w art. 61 ust. 3 ustawy znajduje swoją formalnoprawną podstawę w art. 104 ust. 3 ustawy zgodnie z którym wysokość należności, o których mowa w ust. 1 podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w decyzji administracyjnej. Stąd też rozważenia wymaga problematyka dotycząca decyzji ustalającej należność podlegającą zwrotowi. Z kolei, jak wynika z art. 104 ust. 1 ustawy należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś dalsze ustępy art. 104 regulują między innymi: możliwość odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty (ust. 4), kwestię przedawnienia należności, przerwy w biegu przedawnienia (ust. 5 i 6), termin po upływie którego nie wydaje się decyzji o zwrocie należności (ust. 7). Regulacja zawarta w art. 104 ustawy ma charakter ogólny, albowiem jak wynika z zakresu przedmiotowego określonego w ust. 1 dotyczy różnych należności, opłat, czy też nienależnie pobranych świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej, które podlegają zwrotowi. O tym, czy dane należności, opłaty podlegają zwrotowi, czy też pobrane świadczenie jest nienależne rozstrzygają stosowne przepisy materialnoprawne, to w tych przepisach zawarta jest materialnoprawna podstawa zwrotu. Natomiast formalnoprawną podstawą tego zwrotu jest decyzja administracyjna, o której mowa w art. 104 ust. 3, realizacja tego zwrotu będzie następowała w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym decyzja wydana w oparciu o przepis art. 104 ust. 3 ustawy jest podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy, tak jak każda decyzja administracyjna musi wskazywać adresata decyzji, którym w tym przypadku jest osoba zobowiązana do zwrotu określonych należności w określonej wysokości. Należy jednak podkreślić, że krąg osób zobowiązanych do zwrotu określonych należności, czyli potencjalni adresaci decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy determinowany jest art. 104 ust. 1 ustawy i mogą do niego należeć: osoby zobowiązane do zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej (art. 98 ustawy), osoby z tytułu opłat określonych przepisami ustawy (np. art. 61 ust. 1, art. 97 ustawy), czy też osoby z tytułu nienależnie pobranych świadczeń (art. 98 ustawy). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że użyte w art. 104 ust. 3 sformułowanie "wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi", która ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej, nie może być rozumiane jako możliwość ustalania wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w odniesieniu do osoby, która ma być adresatem decyzji zwrotowej. Ustalenie wysokości opłaty nie jest bowiem tożsame z ustaleniem należności podlegającej zwrotowi. Dla ustalenia należności podlegającej zwrotowi, organ musi uwzględnić szereg okoliczności takich jak: wysokość opłat, które dana osoba była zobowiązana uiszczać, ustalić czy i w jakiej wysokości opłaty zostały uiszczone, zbadać czy osoba wnosząca opłatę nie została częściowo lub całkowicie zwolniona z tej opłaty. Jednym słowem ustalenie wysokości należności podlegającej zwrotowi nie jest tożsame z ustaleniem wysokości opłat, i to zarówno w znaczeniu materialnoprawnym jak i formalnym, tzn. kwota należności podlegającej zwrotowi nie musi być tożsama z kwotą opłat, które osoba zobowiązana miała ponosić. Stąd też organ wydając decyzję na podstawie art. 104 ust. 3 ustala kwotę należności podlegającą zwrotowi, a nie wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Problematyka zwrotu świadczeń z pomocy społecznej nie jest tożsama z odpłatnością za świadczenia z pomocy społecznej - wyjaśnił NSA.

Stąd też - zdaniem NSA - nie można się zgodzić z stanowiskiem, że dopuszczalne jest wydanie jednej decyzji, która może ustalać wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, konkretyzować ją w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz zobowiązywać do zwrotu tę osobę w części zastępczo przez gminę poniesionej opłaty. Powyższe stanowisko tylko pozornie spełnia podnoszone postulaty. Jeżeli bowiem w decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 następuje wskazanie osoby, która ma ponosić opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej oraz ustala się wysokość tej opłaty, a równocześnie zobowiązuje się tą osobę do zwrotu tej opłaty w części jaką już zastępczo poniosła gmina, to w rzeczywistości mamy sytuację w której gmina najpierw ponosi określone opłaty, a ustalenie zobowiązanego z tytułu opłat jak i wysokość opłaty następuje w późniejszym terminie. Nadto jak podnoszono wcześniej, ustalenie w decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy, a więc decyzji zwrotowej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, jak i wysokości tej opłaty powoduje, że opłaty, które zastępczo ponosiła gmina, były w rzeczywistości opłatami ponoszonymi za nieustalone osoby zobowiązane do ponoszenia opłat.

Opowiadając się tym samym za poglądem, że zawarty w ustawie obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania, bądź w formie decyzji administracyjnej bądź w formie umowy, należy jeszcze mieć na uwadze, że upływ czasu i zmieniające się okoliczności faktyczne mogą powodować, że będzie zachodziła konieczność zmiany osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, bądź też wysokości tej opłaty. Te zmieniające się okoliczności faktyczne, które mogą mieć miejsce już po umieszczeniu osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, a które mogą dotyczyć zarówno samej osoby uprawnionej (np. dochód uzyskiwany przez nią uległ obniżeniu i nie wystarcza na poniesienie opłat) jak i osób, które w świetle art. 61 ustawy należą do osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty, bądź też sytuacji dochodowej tych osób, albo zwolnienia tych osób całkowicie lub częściowo z obowiązku ponoszenia opłat na podstawie art. 64 powodują, że z problematyką dotyczącą ustalenia opłaty za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej spotykamy się nie tylko w chwili skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej, ale również w późniejszym czasie w trakcie pobytu w tym domu, w związku z zmieniającymi się okolicznościami. Powyższe wskazuje, że rozważając problematykę dotyczącą zasad ustalania opłat za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej należy poszukiwać takich rozwiązań, które uwzględniałyby wskazane wyżej okoliczności, a tym samym zapewniałyby, aby sytuacja prawna osób na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia opłaty była jednoznaczna, a przez to w postępowaniu dotyczącym zwrotu poniesionych przez gminę wydatków zapewnione zostałoby pewne bezpieczeństwo prawne. Równocześnie, dokonując wykładni przepisów dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty, należy mieć również na uwadze, aby przyjęte rozwiązania realizowały podstawową zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. To ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej - wyjaśnił NSA.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Zatrudnianie cudzoziemców w 2018 r.

Zatrudnianie cudzoziemców w 2018 r.

Podstawowe zasady zatrudniania cudzoziemców (oprócz obywateli państw UE, EOG i Szwajcarii) od 1 stycznia 2018 r. dla pracodawców Co się zmieniło? Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi: zawężenie do prac, które nie będą objęte zezwoleniem na pracę sezonową;  wprowadzenie przesłanek odmowy rejestracji oświadczenia;   odmowa (...)

Jak uzyskać 500 zł z programu „Rodzina 500 plus”?

Jak uzyskać 500 zł z programu „Rodzina 500 plus”?

Najważniejsze informacje o programie  Program „Rodzina 500 plus” to 500 zł miesięcznie na drugie i kolejne dziecko do ukończenia 18 roku życia. Rodziny o niskich dochodach otrzymają wsparcie także na pierwsze dziecko po spełnieniu kryterium dochodowego.  Wniosek o świadczenie wychowawcze można złożyć w gminie, za pośrednictwem Poczty Polskiej oraz przez internet: (...)

Zatrudnianie cudzoziemców po zmianach

Zatrudnianie cudzoziemców po zmianach

Zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców Od 1 stycznia 2018 r. wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące dostępu cudzoziemców z państw spoza UE/EOG do polskiego rynku pracy. Zmiany dotyczą głównie pracy krótkoterminowej i sezonowej.  Ustawa ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/36/UE z dnia 26 (...)

Uproszczenia w budownictwie

Uproszczenia w budownictwie

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra finansów, inwestycji i rozwoju. Co przewiduje rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw? Proces inwestycyjno-budowlany zostanie uproszczony i przyspieszony. Chodzi o uproszczenie zbyt rygorystycznych (...)

Nowe koszty sądowe w rozmaitych sprawach cywilnych!

Nowe koszty sądowe w rozmaitych sprawach cywilnych!

Jakie przepisy należy stosować? Celem obszernej ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest generalna obniżka opłat sądowych. Niektóre jednak sprawy podrożeją. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 2 marca 2006 r. Warto sprawdzić, na wszczynanie jakich spraw lepiej jest poczekać, a z jakimi przyśpieszyć. Nowa ustawa zastąpi dotychczasową ustawę z (...)

Nabywanie nieruchomości, udziałów i akcji przez cudzoziemców

Nabywanie nieruchomości, udziałów i akcji przez cudzoziemców

Jakie są zasady nabywania przez cudzoziemców nieruchomości, udziałów i akcji? Nabycie przez cudzoziemca prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz nabycie lub objęcie przez cudzoziemca udziałów czy akcji w spółkach handlowych z siedzibą na terytorium Polski będących właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi nieruchomości (...)

Jak dobrowolnie ubezpieczyć się zdrowotnie?

Jak dobrowolnie ubezpieczyć się zdrowotnie?

Kto może ubezpieczyć się dobrowolnie? Jeśli mieszkasz w Polsce i chcesz się leczyć w ramach powszechnego sytemu ochrony zdrowia - możesz dobrowolnie ubezpieczyć siebie i członków twojej rodziny – pod warunkiem, że nie jesteś: objęty obowiązkowym ubezpieczeniem, członkiem rodziny osoby ubezpieczonej, objęty powszechnym systemem ubezpieczenia zdrowotnego (...)

Rodzinny Kapitał Opiekuńczy i dopłata do żłobka od 1 stycznia 2022 r.

Rodzinny Kapitał Opiekuńczy i dopłata do żłobka od 1 stycznia 2022 r.

Celem ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym jest wsparcie rodzin z dziećmi, przede wszystkim poprzez wprowadzenie dwóch nowych świadczeń: rodzinnego kapitału opiekuńczego oraz dopłaty do żłobka lub dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna.  ##baner##  Rodzinny kapitał opiekuńczy  Już wkrótce do wielu (...)

Sprawiedliwe zmiany w ustawie o pomocy społecznej?

Sprawiedliwe zmiany w ustawie o pomocy społecznej?

Rząd przyjął 19 października br. projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej, który wprowadza sprawiedliwą zasadę dotyczącą opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Nowe przepisy zostały przygotowane przez Ministra – Członka Rady Ministrów Michała Wójcika w konsultacji z Ministerstwem Sprawiedliwości.  Rząd chce zagwarantować większą ochronę członkom (...)

Ile trzeba zapłacić w sądzie?

Ile trzeba zapłacić w sądzie?

  Jakie przepisy należy stosować? Celem obszernej ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest generalna obniżka opłat sądowych. Wspomniana ustawa zastąpiła dotychczasową ustawę z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Koszty sądowe a opłaty sądowe Ustawa określa zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach (...)

Składamy wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym...

Składamy wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym...

Wniosek o emeryturę w obniżonym wieku można już składać Od 1 października 2017 r. wiek emerytalny będzie wynosił 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn. Od 1 września br. można złożyć wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) na podstawie zmienionych przepisów. - "Od 1 września uprawnieni mogą składać (...)

Kontrola pracownika przebywającego na chorobowym przez pracodawcę

Kontrola pracownika przebywającego na chorobowym przez pracodawcę

Pracodawcy są uprawnieni do przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania przez pracowników zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby lub konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny, na podstawie art. 68 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Szczegółowy (...)

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych do końca 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych do końca 1948 r.

Osoby, które urodziły się przed 1949 r., osiągnęły już wiek emerytalny, uprawniający do nabycia emerytury. Sprawdź, na jakich zasadach ZUS przyznaje emeryturę i co należy zrobić, żeby ją otrzymać. Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać emeryturę? Żeby uzyskać emeryturę, trzeba udokumentować wymagany staż ubezpieczeniowy, który wynosi: 20 (...)

Liczne zmiany do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Liczne zmiany do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Ustawodawca wprowadził szereg zmian do ustawy systemowej, emerytalnej i zasiłkowej. Część z nich już obowiązuje – od 18 września, a kolejne wejdą w życie 1 stycznia  i 1 kwietnia 2022 r. oraz 1 stycznia 2023 r. Zmiany te mają różny charakter – od bardzo istotnych i korzystnych dla klientów ZUS, po porządkowe. Niżej przedstawiamy najważniejsze zmiany dla (...)

Wyższe standardy w placówkach opieki

Wyższe standardy w placówkach opieki

Poprawa bezpieczeństwa oraz warunków pobytu osób starszych i niepełnosprawnych przebywających w placówkach całodobowej opieki, ograniczenie skali nieprawidłowości oraz poszerzenie katalogu zwalniania z opłat za pobyt w domach pomocy społecznej – to najważniejsze zmiany, jakie przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie (...)

Jak zostać rzeczoznawcą majątkowym?

Jak zostać rzeczoznawcą majątkowym?

Chcesz wyceniać wartość nieruchomości i pracować jako rzeczoznawca majątkowy? Musisz najpierw uzyskać uprawnienia. Dowiedz się, jak uzyskać uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Rzeczoznawca majątkowy - co robi rzeczoznawca majątkowy? Rzeczoznawca majątkowy to osoba, która zajmuje się określaniem wartości nieruchomości. Tytuł "rzeczoznawca majątkowy" podlega ochronie prawnej. (...)

Zezwolenie typu A lub B na pracę cudzoziemca na terytorium Polski

Zezwolenie typu A lub B na pracę cudzoziemca na terytorium Polski

Jesteś przedsiębiorcą, masz firmę w Polsce i chcesz zatrudnić cudzoziemca spoza UE, EOG lub Szwajcarii? Musisz najpierw uzyskać zezwolenie na wykonywanie przez niego pracy typu A lub B. Dowiedz się, czym różnią się te zezwolenia i jak je uzyskać. Jak załatwić sprawę? Sprawę można załatwić: podczas wizyty w urzędzie, listownie, elektronicznie (online) - wypełniając i wysyłając (...)

Obowiązek meldunkowy cudzoziemców

Obowiązek meldunkowy cudzoziemców

Zameldowanie cudzoziemców Cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Cudzoziemiec to każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Kto jest zwolniony z obowiązku meldunkowego w przypadku cudzoziemców? Od wykonywania (...)

Przygotuj się na wakacje

Przygotuj się na wakacje

Wakacje za granicą Przed każdą taką zagraniczną podróżą, czy to samodzielną, czy w grupach zorganizowanych, niezależnie od tego, czy to wyjazd wakacyjny czy w celach biznesowych – warto poświęcić kilka chwil, aby zadbać o spokojny pobyt, z którego przywieziemy wyłącznie dobre wspomnienia. Zacznij od zaplanowania wyjazdu i rozsądnie zaplanuj podróż stosownie (...)

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności

Skutkiem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów jest to, że 2,5 mln użytkowników wieczystych stało się właścicielami. 1 stycznia 2019 r. użytkownicy wieczyści gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe stali się bowiem właścicielami gruntów. Grunt to własność - (...)

VAT od czynności wykonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego

VAT od czynności wykonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego

W interpretacji ogólnej nr PT1.8101.3.2019 Minister Finansów wyjaśnił kwestie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Sprawdź, co z niej wynika. ##baner## Czego dotyczy problem prawny? Interpretacja ta została wydana w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez (...)

Gruntowne zmiany w gospodarce nieruchomościami

Gruntowne zmiany w gospodarce nieruchomościami

    W zasadzie od 22 października zaczynają obowiązywać znowelizowane przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zmienią się m.in. zasady sprzedaży dawnych mieszkań komunalnych. Skorzystać będą mogli na tym nowi właściciele lokali i osoby, które wykupiły je przed wejściem zmian w życie.   W jakich dziedzinach nie będzie się stosowało przepisów (...)

Kto i na jakich zasadach może sprzedawać alkohol?

Kto i na jakich zasadach może sprzedawać alkohol?

Napojem alkoholowym w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5 % objętościowych alkoholu. Kto może hurtowo handlować napojami alkoholowymi?Wedle ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu (...)

Jak uzyskać uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego?

Jak uzyskać uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego?

Kim jest rzeczoznawca majątkowy? Rzeczoznawca majątkowy to osoba, która zajmuje się określaniem wartości nieruchomości. Tytuł "rzeczoznawca majątkowy" podlega ochronie prawnej. Dostęp do wykonywania tego zawodu regulowany jest przepisami prawa. Aby móc wyceniać nieruchomości, trzeba najpierw uzyskać specjalne uprawnienia nadawane przez Ministra Rozwoju. Działalność w (...)

Zakup preferencyjny paliwa stałego przez gospodarstwa domowe

Zakup preferencyjny paliwa stałego przez gospodarstwa domowe

Ustawa węglowa weszła w życie Gminy, spółki gminne i związki gminne będą mogły kupować węgiel od importerów za nie więcej niż 1,5 tys. zł za tonę i sprzedawać go w cenie nie wyższej niż 2 tys. zł za tonę. W terminie 3 dni roboczych od dnia wejścia w życie ustawy (art. 33 ust. 1), tj. do 8 listopada, do północy, gmina zamieszcza w swoim BIP informację, (...)

Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Jeżeli chcesz zatrudnić obywatela Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji lub Ukrainy - sprawdź, kiedy będziesz mógł to zrobić na podstawie oświadczenia i jak je uzyskać. Jak załatwić sprawę? Sprawę można załatwić: podczas wizyty w urzędzie, listownie lub elektronicznie (wypełniając i wysyłając elektroniczny wniosek na portalu praca.gov.pl, podpisując go podpisem (...)

Oświadczenia i wnioski mające wpływ na wysokość zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych

Oświadczenia i wnioski mające wpływ na wysokość zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych

Objaśnienia podatkowe Objaśnienia podatkowe MF z 30 grudnia 2022 r. dotyczą oświadczeń i wniosków mających wpływ na wysokość zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (dalej:zaliczka lub zaliczki), które obliczają i pobierają płatnicy tego podatku. Poniżej wskazano, co z nich wynika. Objaśnienia zawierają ogólne wyjaśnienia na temat podmiotów (...)

Skorzystaj z abolicji podatkowej!

Skorzystaj z abolicji podatkowej!

  Ministerstwo Finansów udostępniło podstawowe informacje na temat ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podajemy je niżej. Cel ustawy Według obowiązujących przepisów, Polacy pracujący za granicą, którzy podlegają nieograniczonemu (...)

Składamy deklaracje podatkowe

Składamy deklaracje podatkowe

Rozliczenie z urzędem skarbowym – złożenie deklaracji PIT i zapłata podatk - to podstawowe obowiązki podatkowe przedsiębiorcy. Jaką deklarację PIT wybrać, jak przygotować i podpisać deklaracje podatkowe: PIT, CIT, VAT. Deklaracje papierowe czy elektroniczne Kiedy można złożyć deklarację elektroniczną, a kiedy papierową? Deklaracja podatkowa to deklaracja składana na potrzeby (...)

Dofinansowanie do pobytu w żłobku

Dofinansowanie do pobytu w żłobku

Od 1 kwietnia 2022 r. można złożyć do ZUS wniosek o dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Prawo do dofinansowania nie zależy od dochodów rodziny. Dofinansowanie do pobytu w żłobku już od 1 kwietnia! Rodzicu, złóż wniosek 1 kwietnia br. weszło w życie nowe rozwiązanie dla rodzin z małymi dziećmi, czyli (...)

Wsparcie odbiorców energii elektrycznej w 2023

Wsparcie odbiorców energii elektrycznej w 2023

Dowiedz się, na jakie wsparcie mogą liczyć odbiorcy energii elektrycznej w 2023 r., na podstawie ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej oraz ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie (...)

O czym powinien wiedzieć cudzoziemiec zamierzający uczyć się w Polsce?

O czym powinien wiedzieć cudzoziemiec zamierzający uczyć się w Polsce?

3 listopada br. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w // sprawie // podejmowania i // odbywania // przez // cudzoziemców // studiów i // szkoleń oraz ich // uczestniczenia w // badaniach // naukowych i // pracach // rozwojowych. Zastępuje ono poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji (...)

Czy warto zapisać dziecko do klubu dziecięcego?

Czy warto zapisać dziecko do klubu dziecięcego?

Klub dziecięcy - czyli co? Klub dziecięcy jest jedną z form opieki nad małymi dziećmi (do 3 r.ż.), których celem jest pomoc rodzicom w godzeniu pracy zawodowej z obowiązkami rodzinnymi (opieką nad dziećmi). Realizuje te same funkcje, które pełni żłobek, ale w mniejszym zakresie ze względu na krótszy czas przebywania w nim dzieci. W klubie dziecięcym dziecko ma zapewnioną (...)

Dystrybucja węgla przez samorządy

Dystrybucja węgla przez samorządy

Artykuł zawiera podstawowe informacje na temat ustawy o zakupie preferencyjnym węgla przez gospodarstwa domowe. Poznaj podstawowe założenia procesu dystrybucji węgla przez samorządy i instrukcję resortu aktywów państwowych, która opisuje proces współpracy między samorządami i importerami lub spółkami wydobywczymi. Zawiera ona zwięzły opis postępowania (...)

Jak najkorzystniej zatrudnić nianię?

Jak najkorzystniej zatrudnić nianię?

Kim jest niania i kto ją zatrudnia? Niania sprawuje opiekę indywidualną, co oznacza, że opiekuje się tylko jednym dzieckiem bądź rodzeństwem, w pełni uwzględniając potrzeby każdego z nich. Dzięki temu dzieci są nie tylko bezpieczne, ale też rozwijają się psychofizycznie w warunkach domowych. Niania może sprawować opiekę nad dziećmi w różnym wieku (od 20 tygodnia życia (...)

Cudzoziemcy na rynku pracy w Polsce

Cudzoziemcy na rynku pracy w Polsce

Jak wygląda sytuacja cudzoziemców na rynku pracy w Polsce? Na jakie wsparcie mogą liczyć i kiedy? Poznaj najważniejsze rozwiązania. Kiedy cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez zezwolenia na pracę? Bez zezwolenia na pracę mogą pracować m.in. obywatele państw UE/EOG oraz członkowie ich rodzin, posiadacze kart stałego pobytu, (...)

Weterani zwolnieni z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej

Weterani zwolnieni z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej

Celem nowelizacji przepisów jest wsparcie członków Korpusu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa przewiduje możliwość zwolnienia członków Korpusu z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z urzędu albo na wniosek, w części lub całkowicie.  Jakie zmiany wprowadzono dla weteranów? Ustawa z dnia 15 września 2017 (...)

Zmiana zagospodarowania przestrzennego a decyzja o rencie planistycznej - opinia prawna

Zmiana zagospodarowania przestrzennego a decyzja o rencie planistycznej - opinia prawna

Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe (PPU) od 1993 roku posiadało dwie działki na prawach wieczystego użytkowania. Uchwałą z dnia listopada 2001 roku radni na wniosek PPH dokonali zmiany planu zagospodarowania przestrzennego z funkcji usług podstawowych na funkcję mieszkalną, usługową, handlową, administracyjną. Jedna z działek została sprzedana w lipcu 2002 roku, a więc przed upływem (...)

Przeciwdziałanie nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej

Przeciwdziałanie nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej

Czemu ma służyć nowa regulacja o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej? 12 lipca 2017 r. wejdzie w życie ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (przygotowana przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Jej celem jest m.in. wyeliminowanie nieuczciwych praktyk handlowych (...)

Na jaką pomoc społeczną można liczyć?

Na jaką pomoc społeczną można liczyć?

Jakie są kryteria przyznawania świadczeń z pomocy społecznej? Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa; sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Skierowanie do domu pomocy społecznej

Skierowanie do domu pomocy społecznej

Do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek osoby o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. Osoba ta ostatnio zamieszkiwała na terenie naszej gminy i spełnia określone przesłanki wynikające (...)

Opłaty za pobyt w DPS

Opłaty za pobyt w DPS

Pan X jest całkowicie ubezwłasnowolniony, (jest kawalerem, nie ma dzieci, rodzice nie żyją) opiekunem prawnym jest jego siostra. Sąd Rejonowy wydał postanowienie na umieszczenie pana X w DPS. Czy (...)

Zniesienie współwłasności działki niepodzielnej

Zniesienie współwłasności działki niepodzielnej

Działka która z racji zbyt małej powierzchni nie nadaje się w świetle naszego prawa do podziału zamieszkiwana jest przez dwóch współwłaścicieli z których jeden jest ubezwłasnowolniony całkowicie (...)

Ustalenie opłaty rocznej za użytkowanie

Ustalenie opłaty rocznej za użytkowanie

Przedsiębiorstwo państwowe w 1991 r. sprzedało na mocy aktu notarialnego pawilon z prawem użytkowania wieczystego do gruntu, które wpisano do prowadzonej księgi wieczystej. Burmistrz pobierał opłatę (...)

Skierowanie do domu pomocy społecznej

Skierowanie do domu pomocy społecznej

Mój mąż jest ubezwłasnowolniony całkowicie z powodu choroby psychicznej od 2003 r. Ja jestem jego opiekunem. W chwili obecnej chciałabym oddać go do Domu Pomocy Społecznej. On nadużywa alkoholu, (...)

Umorzenie zaległych składek ZUS.

Umorzenie zaległych składek ZUS.

Złożyłem wniosek do ZUS o umorzenie zaległych składek za dwa lata. W odpowiedzi dostałem że jeżeli spłacę część zaległości, to zostanie mi umorzona pozostała część. Czy istnieje możliwość (...)

Lokator nie zgadza się na podwyżkę czynszu, jednocześnie nie chce się wyprowadzić.

Lokator nie zgadza się na podwyżkę czynszu, jednocześnie nie chce się wyprowadzić.

Wypowiedziałam umowę człowiekowi któremu wynajmuję mieszkanie. Dałam mu do podpisania nową umowę na której widnieje podwyższony czynsz. Niestety lokator, ani nie chce podpisać nowej umowy, ani (...)

Zamieszkanie Amerykanina w Polsce

Zamieszkanie Amerykanina w Polsce

Mąż obywatelki polskiej, obecnie zamieszkałej w USA, ale posiadającej miejsce stałego pobytu w Polsce jest obywatelem USA. Osoba ta chce wraz z żoną emigrować do Polski. W 2003 roku osoba ta została (...)

Odwołanie od decyzji ZUS o przeliczeniu emerytury - nieprawidłowa kwota bazowa

Odwołanie od decyzji ZUS o przeliczeniu emerytury - nieprawidłowa kwota bazowa

ZUS wydał decyzję o przeliczeniu emerytury jednak przyjął nieprawidłową kwotę bazową (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce). W pouczeniu jest mowa o możliwości odwołania do Sądu (...)

Opłata adiacencka i planistyczna

Opłata adiacencka i planistyczna

Mam zamiar odrolnić (zmienić z rolnej na budowlaną) działkę oraz dokonać jej podziału na mniejsze działki. Jakie opłaty są związane z taką operacją? Kiedy naliczane są opłaty adiacenckie (...)

Zmiana sposobu użytkowania lokalu

Zmiana sposobu użytkowania lokalu

W 1990 roku wziąłem sprawy w swoje ręce i wobec braku pracy (mieszkam na wsi) założyłem własną działalność gospodarczą: drobne usługi stolarskie. Na warsztat przeznaczyłem garaż we własnym (...)

Opłata skarbowa od weksla wystawionego w 2006 r.

Opłata skarbowa od weksla wystawionego w 2006 r.

Dłużnik wystawił weksel in blanco w miesiącu wrześniu 2006 roku z deklaracją wekslową do kwoty 150.000 zł z opłatą skarbową 0,40 zł, jako zabezpieczenie transakcji. W 2007 roku. W 2007 roku (...)

Opłata skarbowa od czynności urzędowych

Opłata skarbowa od czynności urzędowych

W chwili złożenia wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu pobierana jest w określonych przypadkach opłata skarbowa. Strona po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy wnosi (...)

Przeniesienie decyzji o warunkach zabudowy

Przeniesienie decyzji o warunkach zabudowy

Kupuję działkę rolną od mojego przyjaciela. Jest ona w obrębie m.st. Warszawy w dzielnicy Wilanów, więc nie trzeba jej odralniać. Kolega ma warunki zabudowy tej działki na dom jednorodzinny w (...)

Zameldowanie w pomieszczeniu tymczasowym

Zameldowanie w pomieszczeniu tymczasowym

Gmina posiada w swoim zasobie budynek hotelowy typu lipsk. W budynku tym zamieszkuje 65 rodzin bez stałego ani czasowego miejsca zameldowania. Zarządzaniem budynkami Gminy zajmuje się zakład budżetowy (...)

Samowola budowlana

Samowola budowlana

W 2009 dokonałam zabudowy balkonu w dwurodzinnym domu za zgoda współwłaściciela. Po anonimowym donosie PINB nakazała rozbiórkę lub możliwość legalizacji, co oznacza zdobycie odpowiednich zezwolę, (...)

Pobyt obcokrajowca w Polsce

Pobyt obcokrajowca w Polsce

Córka będąca obywatelką RP zawarła związek małżeński z cudzoziemcem. Małżeństwo zostało zawarte poza granicami UE i zarejestrowane w polskim USC. Urzędnik w Wydziale Paszportów odmawia wydania (...)

Opłaty karne za nielegalny pobór energii

Opłaty karne za nielegalny pobór energii

W jaki sposób obliczane są opłaty karne za nielegalne pobieranie energii? Art. 45 ustawy prawo energetyczne (dalej p.e.), zgodnie z którymi przedsiębiorstwa energetyczne ustalają taryfy dla (...)

Opłata adiacencka w przypadku podziału działki

Opłata adiacencka w przypadku podziału działki

Na jakiej podstawie można wymagać od właściciela działki wniesienia opłaty adiacenckiej w przypadku podziału tej działki? Zgodnie z art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli w wyniku (...)

Uzyskanie środków na pokrycie opłaty za pobyt w domu opieki

Uzyskanie środków na pokrycie opłaty za pobyt w domu opieki

Moja mama przebywa w domu opieki. W tej chwili nie stać jej ani mnie na pokrycie kosztów utrzymania. Mama posiada mieszkanie, czy trzeba będzie je sprzedać by zapłacić za jej pobyt w domu opieki (...)

Wpis sądowy w postępowaniu nakazowym

Wpis sądowy w postępowaniu nakazowym

Na skutek powierniczego przelewu wierzytelności przejąłem prawa do należności wobec dłużnika. Skierowałem dochodzenie roszczenia do sądu i otrzymałem wezwanie do usunięcia braków formalnych (...)

Odpłatność za umieszczenie w zakładzie opiekuńczym

Odpłatność za umieszczenie w zakładzie opiekuńczym

Publiczny ZOZ prowadzi zakład opiekuńczo-leczniczy. Jedna z pacjentek ZOL posiada dwie emerytury: jedną wypłacaną przez ZUS (bardzo niską) oraz drugą uzyskaną we Francji, gdzie pracowała wiele (...)

Zwrot opłaty za wniosek o dopuszczenie do obrotu

Zwrot opłaty za wniosek o dopuszczenie do obrotu

Jestem pracownikiem firmy farmaceutycznej produkującej leki generyczne. W kwietniu tego roku złożyliśmy wniosek o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego generycznego na podstawie dokumentacji (...)

Zwrot opłaty rocznej

Zwrot opłaty rocznej

Użytkownik wieczysty sprzedał prawo użytkowania wieczystego osobie fizycznej, po czym zwrócił się do właściciela nieruchomości o zwrot części opłaty rocznej, proporcjonalnie do czasu trwania (...)

Wypowiedzenie stawki czynszu

Wypowiedzenie stawki czynszu

Mam zawartą umowę na czas określony na najem lokalu mieszkalnego. Czy w czasie trwania umowy mogę wypowiedzieć stawkę czynszu? Aby odpowiedzieć na zadane przez Pana pytanie musimy odnieść się (...)

Przekształcenie użytkowania wieczystego a VAT

Przekształcenie użytkowania wieczystego a VAT

Zamierzam przekształcić prawo użytkowania działki w prawo własności w oparciu o ustawę z dnia 25 lipca 2005 roku. Czy w świetle uchwały NSA z dnia 08 stycznia 2007 roku dotyczącej opodatkowania (...)

Kryteria przyznawania dodatku mieszkaniowego

Kryteria przyznawania dodatku mieszkaniowego

Jakie są zasady przyznawania dodatku mieszkaniowego? Od jakiej średniej zarobków się należy? Czy jest uzależniony od zapłaty czynszu? Jakie kryteria musi spełnić lokal? Czy istnieje warunek, że (...)

Przedawnienie należności z izby wytrzeźwień

Przedawnienie należności z izby wytrzeźwień

Jaki jest okres przedawnienia roszczeń za pobyt w izbie wytrzeźwień (została wystawione faktura VAT za pobyt i od 2 lat jest nieopłacona)? Czy zgodnie z przepisami unijnymi izby wytrzeźwień będą (...)

Koszty utrzymania w domu opieki

Koszty utrzymania w domu opieki

Płacę za mamę umieszczoną w prywatnym domu opieki. Mama dostaje 600 zł, a za dom płacimy 2000 zł. Złożyliśmy o przyjęcie jej do publicznego domu opieki. Cena będzie podobna. Wyczytałam, że (...)

Przebywanie w domu opieki społecznej a majątek

Przebywanie w domu opieki społecznej a majątek

Siostra moja ze względu na swój stan zdrowia być może będzie musiała przebywać w Domu Opieki Społecznej. Ma działkę z domkiem. Utrzymuje się z niewysokiej renty inwalidzkiej. Jak wygląda sprawa (...)

FORUM PRAWNE

Nielegalny wynajem mieszkania, a meldunek...

Nielegalny wynajem mieszkania, a meldunek... Witam! Poszukuję pilnie informacji na następujący temat. Wynajmowałem mieszkanie - jak się okazało właścicielka nie odprowadzała za nie podatku dochodowego (...)

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce Wysokie ODSZKODOWANIA (do 10 lat wstecz) za bezumowne korzystanie z mienia, czyli zajęcia terenu pod sieci energetyczne (np. przewody biegnące (...)

ZUS i zadłużenie

ZUS i zadłużenie Witam Proszę o rade w nast sprawie; Prowadziłem kiedyś firmę, która okazała się niewypałem, w ten sposób dorobiłem się mnóstwa długów, wtym zaległości w Zusie obecnie (...)

Alimenty na pełnoletnie dziecko

Alimenty na pełnoletnie dziecko Rozwodzę się. Moja córka jest pełnoletnia chcę ją utrzymywać ale ciekawy jestem czy jest to moim prawnym obowiazkiem. Podkreślam nie mam zamiaru się wymigiwać (...)

zaległe alimenty - jak je wyegzekwować

zaległe alimenty - jak je wyegzekwować W 2000r. sąd zasądził od męża alimenty na dzieci. Nigdy dobrowolnie nie zapłacił ani złotówki. Komornik nie mógł ściągać alimentów, bo mąż był (...)

Mieszkanie komunalne po śmierci najemcy i stały meldunek

Mieszkanie komunalne po śmierci najemcy i stały meldunek Mam stały meldunek (od niedawna) w mieszkaniu komunalnym,w którym głownym najemcą jest moja babcia. czy administacja ma prawo wysiedlić mnie (...)

Wymeldowanie pełnoletniego dziecka.

Wymeldowanie pełnoletniego dziecka. Razem z żoną jesteśmy właścielami własnościowego mieszkania spółdzielczego. Mieszka z nami 17-letnia córka i 30-letni syn, który nie zamierza poszukać sobie (...)

ALIMENTY na żonę ?!

ALIMENTY na żonę ?! Jestem w trakcie rozwodu z orzekaniem o winie ze strony męża.. Od pięciu miesięcy jestem osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Mam zasądzone alimenty na dziecko w wysokości (...)

Obywatelstwo niemieckie

Obywatelstwo niemieckie Czy jest jakaś szansa uzyskania obywatelstwa niemieckiego (lub podwójnego: pol. i niem.), jeśli moja babka była Niemką (córką Niemców), następnie wyszła za mąż za Polaka (...)

Zakup samochodu z niemiec- umowa i problem z VAT24

Zakup samochodu z niemiec- umowa i problem z VAT24 Witam. Kilka dni temu kupiłem auto z Niemiec, podpisałem umowę kupna- sprzedaży i na umowie tej sprzedający nie był ostatnim właścicielem pojazdu (...)

Zona z Filipin

Zona z Filipin Poznałem cudnej urody Filipinkę i chce wziąść z nią ślub. Mianowice co muszę zrobić by poślubić ją w Polsce. Nie mam własnego mieszkania tylko mieszkam z rodzicami, 11 lutego (...)

intrum justitia - pilne

intrum justitia - pilne Intrum wykupiło moj dług od operatora gsm, dwa dni temu zadwoniła do mnie paniusia wyjaśniła sprawe i spytała czy chce załatwic sprawe polubownie, odpowiedziałem że tak, (...)

alimenty

alimenty alimenty na zone Alimenty na żone płaci się tylko 5 lat jeżeli z twojej winy zostało przez sąd uznane rozpad małżeństwa lub jeżeli żona jet niepełnosprawna nie zdolna do pracy wtedy (...)

ślub z obywatelem Turcji

ślub z obywatelem Turcji Mam narzeczonego ,który jest obywatelem z Turcji.Planujemy ślub.Czy mam sie czegos obawiać?Może ktoś ma za męża Turka? (kaśka) Kasia mam dokładnie ten sam problem i próbuje (...)

Eksmisja rozwiedzionego wraz z dzieckiem na które przyznano mu opiekę

Eksmisja rozwiedzionego wraz z dzieckiem na które przyznano mu opiekę Rozwiodłem się. Sąd mi przyznał opiekę nad synem a mojej eks-małżonce je ograniczył. Przez cały okres trwania małżeństwa (...)

Szukam skutecznej firmy windykacyjnej.Proszę o poradę

Szukam skutecznej firmy windykacyjnej.Proszę o poradę Witam serdecznie, posiadam wierzytelność z sądową klauzurą wykonalności,niestety komornik nawet nie" kiwnął palcem" aby cokolwiek (...)

Dopłaty dodatkow do zleceń - SendIt i windykacja

Dopłaty dodatkow do zleceń - SendIt i windykacja Mam problem z pośrednikiem (SendIt) firmy kurierskiej UPS. Wysyłałam za pośrednictwem tej firmy przesyłki, ok 450 od marca 2012 roku do końca września (...)

pozew o podwyższenie alimentów a nowa rodzina

pozew o podwyższenie alimentów a nowa rodzina Witam Parę dni temu mąż dostał pozwe o podwyzszenie alimentów z 500zl do 1500zl. Maż ma 3,5 letnią córkę z byłą żoną, na która (...)

Alimenty na dziecko

Alimenty na dziecko W jakiej wysokości sad może przyznac alimenty na dziecko jesli mój mąż zarabia ok 1600zł a ja nie pracuje? Chodzi tu o sytuację przyszłej matki(nie mężatki), która spodziewa (...)

sprawa o alimenty na matkę

sprawa o alimenty na matkę Witam!! mam problem mój były mąż płaci alimenty na naszego syna w chwili obecnej nasza sytuacja się zmieniła nie mam pracy czy mogę zażądać od niego alimentów i (...)

Porady prawne