Samoskazanie oskarżonego w procesie karnym

Samoskazanie oskarżonego w postępowaniu karnym jest przejawem dążenia do konsensualnego, czyli opartego na porozumieniu stron, zakończeniu postępowania karnego. Instytucja ta pozwala oskarżonym za drobne przestępstwa na wymierzenie samemu sobie kary, co pogłębia świadomość prawną i odpowiedzialność za własne czyny z jednej strony, a znacznie skraca proces karny z drugiej.

Zastosowanie trybu skazania oskarżonego bez rozprawy możliwe jest jedynie wobec sprawców, którzy popełnili występek. Kolejną przesłanką zastosowania trybu samoskazania jest brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa.

Porady prawne

Jakie są przesłanki zastosowania skazania bez rozprawy?

Umożliwienie oskażonemu wymierzenia sobie kary jest swoistą nagrodą za jego postawę w śledztwie (dochodzeniu).

Zgodnie z art. 335 § 1 Kodeksu postępowania karnego (K.p.k.), jeżeli oskarżony przyznaje się do winy, a w świetle jego wyjaśnień okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte, można zaniechać przeprowadzenia dalszych czynności. Jeśli zachodzi potrzeba oceny wiarygodności złożonych wyjaśnień, czynności dowodowych dokonuje się jedynie w niezbędnym do tego zakresie. W każdym jednak wypadku, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, należy przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeby z udziałem biegłego, przeszukania lub czynności wymienionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a także przedsięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organizmu. Prokurator, zamiast z aktem oskarżenia, występuje wtedy do sądu z wnioskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających również prawnie chronione interesy pokrzywdzonego. Uzgodnienie może obejmować także wydanie określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. Do takiego wniosku stosuje się, co do zasady, odpowiednio przepisy dotyczące aktu oskarżenia. Uzasadnienie takiego wniosku ogranicza się do wskazania dowodów świadczących o tym, że okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości oraz że cele postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy. 

Zgodnie z art. 335 § 2 K.p.k., prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających też prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, jeżeli:

  • okoliczności popełnienia przestępstwa i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości, 
  • oświadczenia dowodowe złożone przez oskarżonego nie są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a 
  • postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte.
Co istotne, nie może to dotyczyć zbrodni, tylko występku. Uzgodnienie może obejmować także wydanie określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. Uzasadnienie takiego wniosku ogranicza się do wskazania dowodów świadczących o tym, że okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości oraz że cele postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy. 

Przesłanką zastosowania trybu samoskazania jest więc m.in. brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa. Nie można zastosować skazania bez rozprawy, gdy na przykład oskarżony co chwilę zmienia wyjaśnienia odnośnie okoliczności przestępstwa lub gdy inne dowody zebrane w toku postępowania wskazują na odmienny stan faktyczny niż ten, który wynika z wyjaśnień oskarżonego.

Skazanie bez rozprawy może być zastosowane jedynie wtedy, gdy postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania będą osiągnięte, mimo nieprzeprowadzenia rozprawy. Nie będzie zatem możliwe zastosowanie skazania bez rozprawy, gdy postawa oskarżonego charakteryzuje się lekceważeniem wobec wymiaru sprawiedliwości, brakiem refleksji nad popełnionym przestępstwem, dumą z popełnionego przestępstwa itp.

Prokurator, uzgadniając z oskarżonym treść któregoś z powyższych wniosków, poucza go o treści art. 447 § 5 K.p.k. (zgodnie z tym przerpisem: "Podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4, związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa w art. 343, art. 343a i art. 387") O pouczeniu zamieszcza się adnotację w aktach sprawy.

Jak przebiega postępowanie w razie spełnienia przesłanek do skazania bez rozprawy?

Jak wskazano, jeżeli zachodzą wymienione powyżej przesłanki, wówczas prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary lub środka karnego. Jeżeli zachodzą warunki do wystąpienia z wnioskiem (a zwłaszcza w świetle zebranych dowodów wyjaśnienia podejrzanego oraz okoliczności popełnienia czynu zabronionego nie budzą wątpliwości), można nie przeprowadzać dalszych czynności dowodowych w postępowaniu przygotowawczym.

Jeżeli nie ma zastosowania art. 46 Kodeksu karnego, czyli orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków od naprawienia szkody w całości albo w części lub od zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. 

Uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówczas, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie posiedzenia.

Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim przez prokuratora wskazanej przez siebie zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego.

Postępowania dowodowego nie prowadzi się. W przedmiocie wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego bez rozprawy sąd orzeka na posiedzeniu. Prokurator, oskarżony i pokrzywdzony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. Ich udział w posiedzeniu jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi. Zawiadamiając pokrzywdzonego o posiedzeniu, poucza się go o możliwości zakończenia postępowania bez przeprowadzenia rozprawy oraz wcześniejszego złożenia oświadczenia, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Jeżeli wniosek o skazanie bez rozprawy będzie uzasadniony, to wówczas sąd go uwzględni. Uwzględniając ten wniosek sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, warunkowo zawiesić wykonanie kary lub orzec wyłącznie środek karny. Sąd stosując te instytucje nie jest jednak całkowicie swobodny w swoim działaniu.

Obok tych ograniczeń przewidziano także pewne łagodniejsze traktowanie rygorów ustawowych. I tak przy stosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia, jak i przy stosowaniu warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności można zastosować te instytucje w innych sytuacjach niż przewidziane w Kodeksie karnym. Sąd nie jest zatem zobowiązany do stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary czy warunkowego zawieszenia wykonania kary tylko wówczas, gdy przewidziane jest to w ustawie. Sąd może je także zastosować w zależności od jego uznania w innych wypadkach.

Przed uwzględnieniem wniosku, sąd poucza oskarżonego o treści art. 447 § 5.

Sąd, uwzględniając wniosek, skazuje oskarżonego wyrokiem.

Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1 K.p.k., zwraca sprawę prokuratorowi.

W razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego w art. 335 § 2 sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, a prokurator, w terminie 7 dni od dnia posiedzenia, dokonuje czynności określonych w art. 333 § 1 i 2 (według tych przepisów, akt oskarżenia powinien także zawierać: listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda; wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel. Prokurator może wnieść o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, którym oskarżony w wyjaśnieniach swych nie zaprzeczył, a okoliczności te nie są tak doniosłe, aby konieczne było bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie. Nie dotyczy to osób wymienionych w art. 182).

 

Pamiętaj, że:

  • Sąd, uwzględniając wniosek, skazuje oskarżonego wyrokiem.
  • Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o skazanie bez rozprawy, sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.

Podstawa prawna:

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Poręczenie zamiast aresztu, czyli sposób na uniknięcie najgorszego

Poręczenie zamiast aresztu, czyli sposób na uniknięcie najgorszego

  Co to są środki zapobiegawcze i które z nich są nieizolacyjnymi środkami? Od momentu zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa albo też od momentu pozyskania informacji o popełnieniu przestępstwa przez taką osobę, ze względu na konieczność zabezpieczenia prawidłowego przebiegu postępowania, może zachodzić potrzeba zastosowania wobec takiej osoby pewnych (...)

Kiedy jestem uprawniony do żądania ustanowienia obrońcy z urzędu?

Kiedy jestem uprawniony do żądania ustanowienia obrońcy z urzędu?

  Jaka jest rola i zasady działania obrońcy w procesie karnym? Obrońca jest ustanowiony w procesie karnym do pomocy oskarżonemu we właściwym prowadzeniu obrony. Odpowiednia pomoc jest zapewniona przez wykształcenie i doświadczenie zawodowe, a także bezstronność obrońcy. Możliwość korzystania z jego pomocy jest konstytucyjnym prawem osoby oskarżonej o popełnienie przestępstwa. (...)

Jakie dowody są dopuszczane w procesie karnym, a jakie nie?

Jakie dowody są dopuszczane w procesie karnym, a jakie nie?

    Kto ma prawo inicjatywy dowodowej? Proces karny nie zna legalnej teorii dowodowej, a w Kodeksie postępowania karnego nie sformułowano zamkniętego katalogu dowodów, w związku z czym dowodem może być wszystko to, co przyczynić się może do wyjaśnienia prawdy. Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, dowody przeprowadza się: na wniosek stron, podmiotu określonego (...)

Ważne zmiany w prawie karnym

Ważne zmiany w prawie karnym

Czemu mają służyć proponowane zmiany w prawie karnym?Podstawowymi celami projektowanej ustawy, którą zajmuje się teraz Sejm, są: wyeliminowanie błędów wprowadzonych do kodyfikacji karnych w  wyniku licznych nowelizacji,   dostosowanie przepisów do standardów konstytucyjnych określonych w  wyrokach Trybunału Konstytucyjnego (...)

Oskarżenie prywatne

Oskarżenie prywatne

Kto i w jakich sytuacjach może wnieść oskarżenie prywatne? Zasadą jest, że oskarżycielem przed sądem jest prokurator. Jednak nie we wszystkich sprawach ma on obowiązek wnoszenia aktu oskarżenia. Wyjątek ten stanowią właśnie sprawy ścigane z oskarżenia prywatnego. Są to przestępstwa mniejszej wagi i dotykają wyłącznie dóbr pokrzywdzonego, nie zagrażając całemu społeczeństwu. Dlatego (...)

Uprawnienia pokrzywdzonego przestępstwem

Uprawnienia pokrzywdzonego przestępstwem

  Jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu w procesie karnym? Pokrzywdzonym jest osoba, która ucierpiała w wyniku przestępstwa, tzn. gdy przestępstwo naruszyło jej dobro prawne albo mu zagrażało. Dobrem prawnym, o którym mowa może być jakiekolwiek dobro, które jest chronione przez prawo, np. zdrowie fizyczne, zdrowie psychiczne, dobre imię, majątek itd. Pojęcie (...)

Postępowanie lustracyjne a prawa człowieka

Postępowanie lustracyjne a prawa człowieka

W grudniu 1999 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał oświadczenie za nieprawdziwe. Po kilku tygodniach poseł otrzymał sentencję wyroku, ale uzasadnienie zostało utajnione i zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego dostępne wyłącznie w tajnym sekretariacie SA. W październiku 2000 r. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, iż (...)

Jakie podejrzany ma prawa?

Jakie podejrzany ma prawa?

  Kto jest podejrzanym, a kto oskarżonym?  Podejrzany to osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Podejrzanym jest się zawsze o popełnienie konkretnego czynu zabronionego. Oskarżonym natomiast jest osoba, (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Zasada in dubio pro rero

Zasada in dubio pro rero

Słyszałem że jest taka zada stosowana w sprawach karnych że " to czego nie można wyjaśnić i dowieść rozumiane jest na korzyść oskarżonego ". Proszę o odpowiedź czy jest to jakiś przepis (...)

Pisma procesowe oskarżonego w sprawie karnej

Pisma procesowe oskarżonego w sprawie karnej

W sprawie cywilnej, o ile mi wiadomo, mogę w dowolnym czasie przed zamknięciem rozprawy wysyłać dowolną ilość pism procesowych i mogą one zostać uwzględnione i stronie przeciwnej przesyłane (...)

Czy obrona blokowa jest dopuszczalna w kodeksie karnym?

Czy obrona blokowa jest dopuszczalna w kodeksie karnym?

Chciałbym się Państwa spytać czy istnieje w kodeksie karnym coś takiego jak obrona pasywna/blokowa? Przygotowana dla Pana opinia oparta została przede wszystkim na przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia (...)

Pokrzywdzony w procesie

Pokrzywdzony w procesie

Zostałem powiadomiony jako pokrzywdzony o przesłaniu do sądu aktu oskarżenia z wnioskiem w trybie art. 335 § 1 kpk. Chodzi o zarzut przywłaszczenia mienia ścisle związany z podrobieniem mojego (...)

Tryb uproszczony i zwykły w procesie karnym

Tryb uproszczony i zwykły w procesie karnym

Czym różni się proces jeśli na akcie oskarżenia zaznaczone jest postępowanie w trybie uproszczonym od np. trybu zwykłego? Czy któryś jest korzystniejszy dla oskarżonego? Dlaczego to jest istotne (...)

Fałszywe zawiadomienie o przestępstwie

Fałszywe zawiadomienie o przestępstwie

Teściowa złożyła na policji zawiadomienie o popełnieniu w stosunku do niej przestępstwa polegającego na kierowaniu przeze mnie gróźb karalnych. Rzekomo miało to miejsce na klatce schodowej, gdy (...)

Środki dowodowe w postępowaniu karnym

Środki dowodowe w postępowaniu karnym

Jestem oskarżona o telefoniczne grożenie pozbawienia życia - z art. 190 KK. Nie ma jakichkolwiek podstaw, by wysuwać takie oskarżenie. Oświadczam, że nigdy do tej osoby nie dzwoniłam. Niemniej (...)

Pokrzywdzony w postępowaniu karnym

Pokrzywdzony w postępowaniu karnym

Oskarżony (na skutek pomówienia) został uniewinniony. Obecnie, jako pokrzywdzony, chce wnieść powiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez poprzednich pokrzywdzonych, a w procesie występujących (...)

Wzajemny akt oskarżenia

Wzajemny akt oskarżenia

Byłem dzisiaj jako oskarżony o przestępstwo z art. 216 kk (publiczne zniewagi za pomocą środków masowego komunikowania się) na rozprawie pojednawczej. Oskarżycielka prywatna nie stawiła się. (...)

Byłam nagrywana przez mojego męża bez mojej zgody.

Byłam nagrywana przez mojego męża bez mojej zgody.

Mój mąż bez mojej zgody zamontował kamery w naszym domu. Dowiedziałam się o tym przypadkiem, korzystając z komputera mojego męża natknęłam się na nagrania. Co mogę zrobić w sytuacji, kiedy (...)

Anonimowe doniesienie o przestępstwie

Anonimowe doniesienie o przestępstwie

Wiem, że ktoś popełnił (popełnia) przestępstwo, np. handel narkotykami, pedofillia. Czy istnieje możliwość anonimowego doniesienie policji lub prokuratury? Czy wystarczy zadzwonić i powiedzieć (...)

FORUM PRAWNE

Bardzo dobry adwokat Warszawa (ale nie tylko) - prawo karne

Bardzo dobry adwokat Warszawa (ale nie tylko) - prawo karne Witam, Szukam bardzo dobrego adwokata specjalizującego się w prawie karnym, na terenie Warszawy - aczkolwiek może być z innego miasta o (...)

APELACJA w procesie karnym a brak pełnomocnika - BARDZO PILNE!!!

APELACJA w procesie karnym a brak pełnomocnika - BARDZO PILNE!!! Witam Wszystkich! Od 6 lat (sic!) toczy się postepowanie karne, w którym jestem oskarżycielem posiłkowym. Pokrzywdzona jest moją córką, (...)

obrońca z urzędu

obrońca z urzędu Kiedy można wystąpić o obrońcę z urzędu? Czy prokurator jest zobowiązany o tym poinformować ? Z góry dziękuję za odpowiedź. Obrona z urzędu i obrona obligatoryjna (...)

składanie fałszywych zeznań

składanie fałszywych zeznań Witam, co mi grozi za składanie fałszywych zeznań? Otóż jakiś czas temu kupiłem koledze telefon komórkowy, na siebie, ale on miał go spłacać. Niestety okazało (...)

Fałszywe zeznania

Fałszywe zeznania Właśnie otrzymałam pismo z sądu z informacją, że mój mąż, z którym się rozwodzę (alkoholizm męża, znęcanie się nad rodziną, wyrok za znęcanie się), powołał kilka (...)

oskarżenie

oskarżenie Mam problem, dostałem z komendy list o następującej treści: Postanowienie o zamknieciu dochodzenia na pod art 321 $ 6 kpk w sprawie używania niedozwolonego urzadzenia służacego do (...)

wykładnia 487 kpk czas zgłoszenia dowodów

wykładnia 487 kpk czas zgłoszenia dowodów Witam. Mam pytanie, a mianowicie: sprawa z oskarżenia prywatnego - art. 487 kpk. Czy w akcie oskarżenia muszą być zawarte wszystkie dowody, czy można je (...)

Proszę o pomoc!!! zostałam oskarżona z art 212 pkt 1, oskarżyciel Prywatny. Co mi grozi

Proszę o pomoc!!! zostałam oskarżona z art 212 pkt 1, oskarżyciel Prywatny. Co mi grozi Proszę o pomoc!!! zostałam oskarżona z art 212 pkt 1, oskarżyciel Prywatny. Co mi grozi Oskarżenie: - (...)

niesłuszne oskarżenie o kradzież

niesłuszne oskarżenie o kradzież Witam, Kilka miesięcy temu zauważyłem u mojego sąsiada radiowóz policyjny, stał tam dłuższy czas. Po czym nagle zajechali do mnie, staneło mi w drzwiach 3 policjantów. (...)

Oskarżenie o spowodowanie stłuczki !

Oskarżenie o spowodowanie stłuczki ! Zostałem oskarżony o spowodowanie stłuczki z innym samochodem na przykościelnym parkingu, choć w ogolę w nic nie uderzyłem. Jechałem z trzema kolegami i (...)

Porady prawne