Tytuł I. - PRZEPISY WSTĘPNE

Kodeks cywilny

Artykuły 1-7
Art. 1
Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi.

Komentarz

Artykuł 1 określa przedmiotowy zakres zastosowania Kodeksu cywilnego. Reguluje on stosunki prawne o charakterze cywilnoprawnym, czyli te, które opierają się na zasadzie równości stron. Kodeks znajduje zastosowanie zarówno do stosunków między osobami fizycznymi (ludźmi), jak i osobami prawnymi (np. spółkami, fundacjami, stowarzyszeniami).

Art. 2

Artykuł uchylony

Art. 3
Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

Komentarz

Artykuł 3 wprowadza fundamentalną zasadę nieretroaktywności (braku mocy wstecznej) ustaw. Oznacza to, że nowe przepisy prawne nie mogą regulować zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy z brzmienia lub celu ustawy wynika, że powinna ona działać wstecz. Zasada ta służy ochronie pewności obrotu prawnego i zaufania obywateli do prawa.

Art. 4

Artykuł uchylony

Art. 5
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Komentarz

Artykuł 5 wprowadza zakaz nadużycia prawa podmiotowego. Określa dwa kryteria, których naruszenie powoduje, że działanie nie jest uznawane za wykonywanie prawa: sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa oraz sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach, gdy formalnie uprawniony podmiot korzysta ze swojego prawa w sposób, który jest nieakceptowalny z punktu widzenia celów i wartości systemu prawnego. Przykładem może być działanie wyłącznie w celu zaszkodzenia innej osobie (tzw. szykana).

Art. 6
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Komentarz

Artykuł 6 określa zasadę rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z nim strona, która powołuje się na istnienie określonych faktów jako podstawę swoich roszczeń lub zarzutów, obowiązana jest te fakty udowodnić. W praktyce oznacza to, że powód musi udowodnić fakty uzasadniające jego roszczenie, a pozwany - fakty uzasadniające jego obronę. Przepis ten ma fundamentalne znaczenie dla całego postępowania cywilnego.

Art. 7
Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.

Komentarz

Artykuł 7 wprowadza domniemanie dobrej wiary w stosunkach cywilnoprawnych. Dobra wiara oznacza brak świadomości o okolicznościach wyłączających możliwość nabycia prawa lub wywołania innych skutków prawnych. Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że można je obalić poprzez udowodnienie złej wiary. W praktyce przepis ten odciąża osobę działającą w dobrej wierze od konieczności jej udowadniania - to strona przeciwna musi wykazać złą wiarę. Domniemanie dobrej wiary ma zastosowanie w wielu sytuacjach, m.in. przy nabyciu rzeczy od osoby nieuprawnionej czy przy zasiedzeniu.

Potrzebujesz pomocy w interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego?

Skorzystaj z profesjonalnej porady prawnej online. Nasi eksperci pomogą Ci zrozumieć przepisy dotyczące stosunków cywilnoprawnych, ciężaru dowodu, nadużycia prawa i innych zagadnień związanych z częścią ogólną Kodeksu cywilnego.

Zadaj pytanie prawnikowi