Tytuł II - UŻYTKOWANIE WIECZYSTE

Kodeks cywilny

Artykuły 232-243
Art. 232

§ 1

Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym.

§ 2

W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.

Komentarz

Artykuł 232 określa, które grunty mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste. Dotyczy to przede wszystkim gruntów Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego położonych w granicach miast lub przeznaczonych dla realizacji zadań miejskich. Użytkowanie wieczyste jest formą prawną umożliwiającą długoterminowe korzystanie z nieruchomości gruntowych stanowiących własność publiczną.

Art. 233
W granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać.

Komentarz

Artykuł 233 określa zakres uprawnień użytkownika wieczystego. Użytkownik wieczysty ma prawo do wyłącznego korzystania z gruntu oraz może swoim prawem rozporządzać, np. przenieść je na inną osobę lub obciążyć hipoteką. Granice tych uprawnień wyznaczają przepisy ustawy, zasady współżycia społecznego oraz postanowienia umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

Art. 234
Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Komentarz

Artykuł 234 wskazuje, że do oddania gruntu w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości. Oznacza to wymóg formy aktu notarialnego oraz wpisu do księgi wieczystej dla skuteczności ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

Art. 235

§ 1

Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

§ 2

Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

Komentarz

Artykuł 235 reguluje kwestię własności budynków i innych urządzeń wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste. Stanowią one własność użytkownika wieczystego, a nie właściciela gruntu. Własność ta jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym, co oznacza że nie można oddzielnie zbyć budynków bez prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Art. 236

§ 1

Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.

§ 2

W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.

§ 3

Umowa o przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Komentarz

Artykuł 236 określa okres, na jaki ustanawiane jest użytkowanie wieczyste. Standardowo jest to 99 lat, ale w wyjątkowych przypadkach możliwe jest ustanowienie tego prawa na krócej, minimum na 40 lat. Użytkownik wieczysty ma prawo żądać przedłużenia użytkowania, a odmowa jest możliwa tylko ze względu na ważny interes społeczny. Przedłużenie wymaga formy aktu notarialnego.

Art. 237
Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości.

Komentarz

Artykuł 237 określa, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego wymaga takiej samej formy jak przeniesienie własności nieruchomości, czyli aktu notarialnego i wpisu do księgi wieczystej. Przepis ten umożliwia swobodne rozporządzanie prawem użytkowania wieczystego, podobnie jak własnością.

Art. 238
Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.

Komentarz

Artykuł 238 nakłada na wieczystego użytkownika obowiązek uiszczania opłaty rocznej przez cały okres trwania prawa użytkowania wieczystego. Wysokość i zasady ustalania tej opłaty regulują przepisy szczególne, w szczególności ustawa o gospodarce nieruchomościami.

Art. 239

§ 1

Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony w umowie.

§ 2

Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać:
1) termin rozpoczęcia i zakończenia robót;
2) rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie;
3) warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń w czasie trwania użytkowania wieczystego;
4) wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego.

Komentarz

Artykuł 239 określa treść umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Umowa musi precyzować sposób korzystania z gruntu. Gdy celem jest wzniesienie budynków lub urządzeń, umowa powinna szczegółowo regulować terminy robót, rodzaj zabudowy, obowiązki konserwacyjne oraz kwestię wynagrodzenia za nakłady po wygaśnięciu użytkowania.

Art. 240
Umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń.

Komentarz

Artykuł 240 umożliwia przedterminowe rozwiązanie umowy o użytkowanie wieczyste w sytuacji, gdy użytkownik wieczysty rażąco narusza warunki umowy. Dotyczy to w szczególności korzystania z gruntu w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem lub niewzniesienia uzgodnionych budynków czy urządzeń. Jest to instrument ochrony interesu właściciela gruntu.

Art. 241
Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.

Komentarz

Artykuł 241 reguluje skutki wygaśnięcia użytkowania wieczystego dla obciążeń ustanowionych na tym prawie. Z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają również wszystkie obciążenia, takie jak hipoteka, służebność czy ograniczone prawa rzeczowe. Chroni to właściciela gruntu przed przejęciem obciążeń po zakończeniu użytkowania wieczystego.

Art. 242

Artykuł uchylony

Art. 243
Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty.

Komentarz

Artykuł 243 określa 3-letni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z użytkowaniem wieczystym. Dotyczy to zarówno roszczeń właściciela gruntu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu, jak i roszczeń użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za nakłady. Termin ten biegnie od daty zwrotu gruntu.

Masz pytania dotyczące użytkowania wieczystego?

Skorzystaj z profesjonalnej porady prawnej online. Nasi eksperci pomogą Ci w sprawach związanych z użytkowaniem wieczystym, przekształceniem prawa, opłatami rocznymi oraz rozwiązywaniem umów.

Zadaj pytanie prawnikowi