6.1.2005

Zespółe-prawnik.pl

Zespół
e-prawnik.pl

Co może pokrzywdzony w procesie karnym? - opinia prawna

Stan faktyczny

Prowadzę działalność gospodarczą, jako osoba fizyczna. Jestem płatnikiem podatku VAT. W 1999 r. zamówiłem u dilera Hondy w Toruniu samochód Honda Civic w wersji ciężarowej (w karoserii samochodu osobowego). Diler zobowiązał się do załatwienia wszelkich formalności związanych z przerobieniem samochodu osobowego na ciężarowy poprzez firmę świadczącą usługi w tym zakresie i mającą stosowne upoważnienia do przerabiania samochodów, z której diler wielokrotnie już korzystał. Samochód po przeróbce odebrałem w salonie Hondy. Faktura VAT za samochód została wystawiona przez firmę, która dokonała przeróbek. Płatność za samochód uiściłem na konto dilera, natomiast za kratkę i przeróbkę na konto firmy przerabiającej samochód. Formalnie diler sprzedał firmie dokonującej przeróbki samochód jako osobowy, ta zarejestrowała go jako osobowy, następnie dokonała przeróbek i zarejestrowała jako ciężarowy, co było podstawą dla mnie do odliczenia podatku VAT od ceny zakupu samochodu. W marcu 2002 r. zostałem wezwany na policję, jako świadek, ponieważ okazało się, że firma dokonująca przeróbek fałszowała dokumenty i zastraszała diagnostyków. W sprawie zostało wszczęte śledztwo przez prokuraturę okręgową. W konsekwencji w trybie administracyjnym samochód został przerejestrowany na nowo, na samochód osobowy, z datą wsteczną od 1999 r. Prokuratura powiadomiła o urząd skarbowy o fakcie zmian w rejestracji samochodu- chodzi zapewne o odliczony podatek VAT. Tymczasem we wrześniu 2003 r. sprzedałem samochód osobie fizycznej, która i tak przerobiła go na osobowy w stacji diagnostycznej i zarejestrowała go. Ja natomiast przy sprzedaży samochodu na podstawie faktury VAT zapłaciłem należny podatek zgodnie z obowiązującymi przepisami podatkowymi. W takiej sytuacji chciałbym zmienić swój status w prowadzonym przez prokuraturę śledztwie ze świadka na pokrzywdzonego, dlatego rozważam zawiadomienie prokuratury o popełnieniu przestępstwa przez dilera Hondy (wprowadzenie w błąd i narażenie na szkody finansowe- to diler wybrał firmę przerabiającą samochód). W związku z tym, czy powiadomienie prokuratury o przestępstwie, niezależnie czy będzie wszczęte postępowanie w tej sprawie, może mieć wpływ na moją pozycję w stosunku do urzędu skarbowego?

Porady prawne

Opinia prawna

Na wstępie należy wyjaśnić, czy można Pana uznać za pokrzywdzonego w świetle przepisów kodeksu postępowania karnego.

Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.k. pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Przedmiotem ochrony jest dobro prawne, które chroni konkretny przepis prawa karnego materialnego (Kodeks Postępowania Karnego Komentarz tom I pod red. Zb. Gostyńskiego, wyd. 1998 r., s.278). Stąd konieczne jest odniesienie się do konkretnego przestępstwa, jakie zostało popełnione.

W kontekście tej definicji należy rozważyć, czy przysługuje Panu status pokrzywdzonego, w pierwszej kolejności, w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przeciwko firmie dokonującej przeróbek. Z uwagi na ograniczony opis stanu faktycznego i brak informacji co do kwalifikacji prawnej zarzutów przedstawionych tej firmie, należy przyjąć założenie, że firma popełniła czyn wyczerpujący znamiona określone w następujących przepisach: art. 191 k.k. (stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia do określonego działania), art. 270 § 1 kodeksu karnego (podrabianie dokumentu w celu użycia za autentyczny), art. 272 k.k. (wyłudzenie poświadczenia nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego lub innej osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu) i ewentualnie art. 273 k.k. (używanie dokumentu określonego w art. 272 k.k.). Co do zasady, przy popełnieniu przestępstwa wyczerpującego znamiona powyższych przepisów nie może być Pan uznany za pokrzywdzonego. Zachowanie firmy dokonującej przeróbki samochodu było skierowane przeciwko urzędowi dokonującemu rejestracji pojazdów, a nie przeciwko Panu - były to zachowania powtarzalne, proceder skierowany przeciwko organom administracji. Mógłby być Pan uznany za pokrzywdzonego jedynie w sytuacji, gdyby firma popełniła przestępstwo z art. 273 k.k., tj. w sytuacji w której firma posłużyła się przy sprzedaży samochodu na Pana rzecz dowodem rejestracyjnym, którego treść została „wyłudzona” od organu dokonującego rejestracji przez podstępne wprowadzenie w błąd. W takim bowiem przypadku zostałoby naruszone bezpośrednio Pana dobro prawne, którego istotą było zaufanie do prawdziwości dokumentu, jakim był dowód rejestracyjny.

Wobec tego mógłby Pan skierować do prokuratury pismo z wnioskiem o ujawnienie Pana jako pokrzywdzonego (jest to nieformalne pismo, gdyż przepisy k.p.k. nie przewidują zgłoszenia się w charakterze pokrzywdzonego), a fakt, że był Pan dotychczas przesłuchiwany w charakterze świadka, nie stanowi przeszkody.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Czy wiesz, czego możesz domagać się od organów ścigania będąc pokrzywdzonym?

Czy wiesz, czego możesz domagać się od organów ścigania będąc pokrzywdzonym?

  Status pokrzywdzonego musiał zostać określony przepisami, ponieważ „ofiarą przestępstwa” niestety może zostać każdy z nas. Dokładniej rzecz ujmując pokrzywdzonym może być zarówno osoba fizyczna jak i prawna. Kto posiada status pokrzywdzonego w rozumieniu polskich (...)

Jakie są prawa i obowiązki pokrzywdzonego w postępowaniu karnym?

Jakie są prawa i obowiązki pokrzywdzonego w postępowaniu karnym?

Kto ma status pokrzywdzonego w postępowaniu karnym? Pokrzywdzony to osoba, której dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone. Pokrzywdzona może być również np. spółka (podmiot zbiorowy). W jej imieniu występuje osoba uprawniona. Jeżeli pokrzywdzony nie ma ukończonych (...)

Uprawnienia pokrzywdzonego przestępstwem

Uprawnienia pokrzywdzonego przestępstwem

  Jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu w procesie karnym? Pokrzywdzonym jest osoba, która ucierpiała w wyniku przestępstwa, tzn. gdy przestępstwo naruszyło jej dobro prawne albo mu zagrażało. Dobrem prawnym, o którym mowa może być jakiekolwiek dobro, które jest chronione (...)

Poręczenie zamiast aresztu, czyli sposób na uniknięcie najgorszego

Poręczenie zamiast aresztu, czyli sposób na uniknięcie najgorszego

  Co to są środki zapobiegawcze i które z nich są nieizolacyjnymi środkami? Od momentu zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa albo też od momentu pozyskania informacji o popełnieniu przestępstwa przez taką osobę, ze względu na konieczność zabezpieczenia prawidłowego (...)

Samoskazanie oskarżonego w procesie karnym

Samoskazanie oskarżonego w procesie karnym

Samoskazanie oskarżonego w postępowaniu karnym jest przejawem dążenia do konsensualnego, czyli opartego na porozumieniu stron, zakończeniu postępowania karnego. Instytucja ta pozwala oskarżonym za drobne przestępstwa na wymierzenie samemu sobie kary, co pogłębia świadomość prawną i odpowiedzialność (...)

Kiedy potrzebny jest wniosek o ściganie sprawcy przestępstwa?

Kiedy potrzebny jest wniosek o ściganie sprawcy przestępstwa?

Jakie przestępstwa ścigane są na wniosek pokrzywdzonego?  Niektóre przestępstwa ścigane są na wniosek pokrzywdzonego. Są to tzw. przestępstwa wnioskowe. Należy do nich m.in. groźba bezprawna lub kradzież popełniona na rzecz osoby najbliższej, np. kradzież rzeczy rodzicom (...)

Uporczywe nękanie - stalking, czyli co grozi stalkerowi?

Uporczywe nękanie - stalking, czyli co grozi stalkerowi?

Wraz z rozwojem techniki coraz więcej osób staje się ofiarami uporczywego nękania. Jak się bronić przed stalkerem? Stalking – czyli co? "Stalking" to określenie pochodzące z języka angielskiego i oznacza „skradanie się” lub „podchody”. Pod koniec lat (...)

Ważne zmiany w prawie karnym

Ważne zmiany w prawie karnym

Czemu mają służyć proponowane zmiany w prawie karnym?Podstawowymi celami projektowanej ustawy, którą zajmuje się teraz Sejm, są: wyeliminowanie błędów wprowadzonych do kodyfikacji karnych w  wyniku licznych nowelizacji,   dostosowanie przepisów (...)

Proces karny i postępowanie cywilne - wzajemne zależności

Proces karny i postępowanie cywilne - wzajemne zależności

  Co do zasady postępowanie cywilne służy załatwianiu spraw cywilnych, zaś postępowanie karne - spraw karnych. Odmienne są więc przedmioty tych postępowań. Różne też normy prawne mają być w tych postępowaniach realizowane. Postępowanie cywilne służy bezpośrednio ochronie (...)

Przetwarzanie danych przy rekrutacji pracowników a RODO

Przetwarzanie danych przy rekrutacji pracowników a RODO

Jak potencjalni pracodawcy powinni przetwarzać dane osobowe kandydatów do pracy zgodnie z RODO, czyli ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych? Jakie dane kandydatów mogą pozyskiwać i jak długo mogą je przetwarzać? Rekrutacja po nowemu 25 maja 2018 roku we wszystkich (...)

Jak pozbyć się niewygodnego sędziego - czyli wyłączenie sędziego w sądzie karnym

Jak pozbyć się niewygodnego sędziego - czyli wyłączenie sędziego w sądzie karnym

Wyłączenie sędziego w sądzie karnym następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony -  zależnie od przyczyny, jaka to wyłączenie uzasadnia. Kiedy sędzia jest wyłączony z mocy prawa? Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli: sprawa dotyczy (...)

Reforma procesu karnego

Reforma procesu karnego

Nowelizacja przepisów ma usprawnić i przyspieszyć postępowanie w sprawach karnych, przeciwdziałać obstrukcji procesowej stron, dostosować regulacje procesowe do wyzwań wynikających z rozwoju technologicznego.  Jakie zmiany w procesie karnym przewidziano? Przygotowana przez Ministerstwo (...)

Nadzwyczajne złagodzenie kary w kodeksie karnym

Nadzwyczajne złagodzenie kary w kodeksie karnym

Kiedy sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kar? Kodeks karny przewiduje dwa tryby zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary - fakultatywny oraz obligatoryjny (obowiązkowy). Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary (fakultatywnie) w sytuacjach określonych w kodeksie karnym (...)

Spółka jawna jako pokrzywdzony

Spółka jawna jako pokrzywdzony

W sprawie dotyczącej przestępstwa z art. 296 k..k. Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu następujące zagadnienie prawne: Czy spółka jawna może brać udział w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego? SN nie podjął uchwały w tym przedmiocie, ale w uzasadnieniu postanowienia (...)

Seminarium z okazji Dnia Ofiar Przestępstw nt. „Naprawienie szkody pokrzywdzonemu”

Seminarium z okazji Dnia Ofiar Przestępstw nt. „Naprawienie szkody pokrzywdzonemu”

Na mocy ustawy z 14 lutego 2003 r. Sejm RP ustanowił dzień 22 lutego Dniem Ofiar Przestępstw. W ten sposób Polska dołączyła do krajów Europy Zachodniej zgrupowanych w Europejskim Forum Służb dla Ofiar Przestępstw, które zainicjowało tego rodzaju akcję. Ustanowienie Dnia, a następnie Tygodnia (...)

Który sąd osądzi przestępcę?

Który sąd osądzi przestępcę?

  Rozdział 1 działu II Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.) określa właściwość i skład sądu karnego. W których sprawach orzeka sąd rejonowy? Właściwość sądów jest wyznaczana przez przedmiot orzekania, a nie przez ilość wysiłku organizacyjnego czy intelektualnego, (...)

Kto może się pojednać za małoletniego pokrzywdzonego

Kto może się pojednać za małoletniego pokrzywdzonego

Przepis art. 66 § 3 Kodeksu karnego pozwala na warunkowe umorzenie postępowania karnego o przestępstwo zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności, jeżeli sprawca pojedna się z pokrzywdzonym. W pewnej sprawie o znęcanie się rodzica nad dzieckiem pojawiła się wątpliwość, czy ze sprawcą (...)

Przy przerwaniu ciąży matka nie jest pokrzywdzoną

Przy przerwaniu ciąży matka nie jest pokrzywdzoną

Proces karny toczył się przeciwko dwóm oskarżonym - jednemu zarzucano, iż nakłaniał ciężarną do przerwania ciąży wbrew przepisom (art. 152 § 1 k.k.), drugiemu zaś, że dokonał przerwania ciąży - za zgodą ciężarnej, ale także wbrew przepisom (152 § 2 k.k.). W toku (...)

Jakie są prawa i obowiązki podejrzanego w postępowaniu karnym?

Jakie są prawa i obowiązki podejrzanego w postępowaniu karnym?

Kto ma status podejrzanego w postępowaniu karnym? Podejrzany to osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której postawiono już zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania w charakterze podejrzanego. Do czasu wydania prawomocnego wyroku jest on (...)

Z jakich przyczyn pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika?

Z jakich przyczyn pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika?

Uzasadnione i nieuzasadnione przyczyny rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Kodeks pracy daje zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy prawo rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia. Rozwiązanie może być dokonane tak z przyczyn zawinionych, jak i niezawinionych. Prawidłowe wypowiedzenie (...)

Zmiany w Systemie Dozoru Elektronicznego i więziennictwie

Zmiany w Systemie Dozoru Elektronicznego i więziennictwie

Przełomowe zmiany w Systemie Dozoru Elektronicznego Ustawa z dnia 12 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy o Służbie Więziennej poszerza kompetencje SW w związku z wykonywaniem przez nią zadań związanych z systemem dozoru elektronicznego (SDE). Nowelizacja (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Uprawnienia pokrzywdzonego w procesie karnym

Uprawnienia pokrzywdzonego w procesie karnym

Jakie uprawnienia ma pokrzywdzony w procesie karnym? Status  pokrzywdzonego wynika wprost z art. 49 par. 1 Kodeksu postępowania karnego ( dalej k.p.k. ), który stanowi, że: „Pokrzywdzonym (...)

Małoletni pokrzywdzony w postępowaniu karnym

Małoletni pokrzywdzony w postępowaniu karnym

Czy osoba pokrzywdzona może w procesie karnym ustanowić pełnomocnika z najbliższej rodziny (tak jak jest w cywilnym)? Jaki przepis to reguluje (pokrzywdzony ma 17 lat skończone)? Czy może ustanowić (...)

Pokrzywdzony w postępowaniu karnym

Pokrzywdzony w postępowaniu karnym

Oskarżony (na skutek pomówienia) został uniewinniony. Obecnie, jako pokrzywdzony, chce wnieść powiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez poprzednich pokrzywdzonych, a w procesie występujących (...)

Oskarżyciel posiłkowy a pojęcie strony

Oskarżyciel posiłkowy a pojęcie strony

Składanie fałszywych zeznań i namawianie do fałszywych zeznań za dobra materialne. Kiedy można wystąpić w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy a kiedy jako strona? Czym się różni się strona (...)

Interwencja uboczna w procesie karnym

Interwencja uboczna w procesie karnym

Czy w sprawie z art. 284 § 2 mogę zostać interwenientem ubocznym po stronie mojej konkubiny jako pokrzywdzonej. Czy dla wykazania "interesu prawnego" powinien być wystarczający dla Sądu fakt, że (...)

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę

Czy mogę dochodzić zadośćuczynienia za cierpienia z powodu obrażeń w wypadku drogowym. Doznałem obrażenia kręgosłupa. Po 6 dniach zostałem wypisany ze szpitala. Na dzień dzisiejszy nie mam (...)

Powód cywilny oskarżycielem posiłkowym

Powód cywilny oskarżycielem posiłkowym

Rozważam możliwość wystąpienia z powództwem adhezyjnym w procesie karnym. Czy powód cywilny w procesie karnym może równocześnie występować jako oskarżyciel posiłkowy? Pokrzywdzony może aż (...)

Prawa i obowiązki pokrzywdzonego

Prawa i obowiązki pokrzywdzonego

Jestem pokrzywdzonym i wyraziłem chęć "bycia" oskarżycielem posiłkowym w sprawie karnej. Czy nadal dotyczą mnie prawa i obowiązki pokrzywdzonego? Czy Sąd jest zobowiązany w tej sytuacji przestrzegać (...)

Powództwo cywilne w postępowaniu karnym

Powództwo cywilne w postępowaniu karnym

Wykonuję powypadkowe naprawy blacharsko-lakiernicze. Moje kosztorysy, sporządzane w systemie X, przez niektórych likwidatorów ubezpieczyciela (bez uprawnień rzeczoznawcy samochodowego) są korygowane (...)

Pozycja oskarżyciela posiłkowego

Pozycja oskarżyciela posiłkowego

Jestem oskarżony z art. 207 par 1 kk. (maltretowanie fizyczne i psychiczne). Jaka jest różnica między występowaniem na sprawie mojej żony jako świadka lub oskarżyciela posiłkowego? Obecnie jestem (...)

Co mogę zrobić w sytuacji kiedy zniesławiono moją osobę.

Co mogę zrobić w sytuacji kiedy zniesławiono moją osobę.

Co mogę zrobić jeśli względem mnie rozpowszechniane są krzywdzące pomówienia, które mają na celu zniesławienie mojej osoby w pracy? Niniejsza porada prawna została sporządzona w oparciu o (...)

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego

Ojciec mojego męża został powiadomiony przez Sąd o terminie odbycia się sprawy o ustanowienie go oskarżycielem posiłkowym, w sprawie o zabójstwo jego wnuczki. Teść jest chory (leżący), nie (...)

Zadośćuczynienie za pomówienia i zniesławienie

Zadośćuczynienie za pomówienia i zniesławienie

Osoba X i Y będąca małżonkami składa zawiadomienia do Prokuratury lub na Policję na osobę Z. Zarzuty stawiane przeciwko sobie Z czynione są złośliwie i nie są prawdziwe. Osoba Z oczyściła (...)

Obrót podróbkami a odpowiedzialność karna

Obrót podróbkami a odpowiedzialność karna

Jak w aspekcie karnym rozumiane jest pojęcie produktu podrobionego? Co grozi za handlowanie podrobionymi produktami, np. butami, zegarkami? Ustawa prawo własności przemysłowej posługuje się pojęciem (...)

Mediacja w procesie karnym

Mediacja w procesie karnym

Siedemnastolatek został zatrzymany pod zarzutem z art. 157 kk. Przyznał się do winy. Prokurator będzie wnioskował o 12 miesięczny dozór kuratora i 40 godzin prac społecznych w miesiącu. W chwili (...)

Wniosek o przesunięcie terminu rozprawy

Wniosek o przesunięcie terminu rozprawy

Sprawa o znęcanie jest w toku. Odebrano zeznania od osoby poszkodowanej ale nie było jeszcze pierwszej rozprawy. Poszkodowany musi pilnie wyjechać na 20 dni za granicę i obawia się, że nie zostanie (...)

FORUM PRAWNE

intrum justitia - pilne

intrum justitia - pilne Intrum wykupiło moj dług od operatora gsm, dwa dni temu zadwoniła do mnie paniusia wyjaśniła sprawe i spytała czy chce załatwic sprawe polubownie, odpowiedziałem że tak, (...)

szukam adwokata z Krakowa z zacięciem do rozwodów

szukam adwokata z Krakowa z zacięciem do rozwodów Witajcie, szukam adwokata, który rozwikła trudna sprawę rozwodową. Maż stawia opór ze względu na małoletnie dzieci. Na Twoim miejscu szukałabym (...)

Nielegalny wynajem mieszkania, a meldunek...

Nielegalny wynajem mieszkania, a meldunek... Witam! Poszukuję pilnie informacji na następujący temat. Wynajmowałem mieszkanie - jak się okazało właścicielka nie odprowadzała za nie podatku dochodowego (...)

alimenty - jak się pozbyć komornika

alimenty - jak się pozbyć komornika Płace zasądząne mi alimenty dla syna w wysokości 200 zł miesiecznie i przez trzy lata nie zapłaciłem 3 raty (trzech miesięcy) i w dniu wczorajszym dostałem (...)

Oszustwo na tablica.pl

Oszustwo na tablica.pl Witam serdecznie. Postaram sie omówić problem, i bym prosiła o pomoc. 23 wrz 2012r. znalazłam ogłoszenie na tablica.pl, w którym był do zakupienia telefon. Na GG umówiłam (...)

Rozwód - szukam adwokata we Wrocławiu

Rozwód - szukam adwokata we Wrocławiu Witam, dzisiaj rano jeszcze widziałam w pracy temat w którym ktoś szukał adwokata i były opinie, a wieczorem tego tematu już nie ma. Nie wiem co się stało, (...)

Alimenty od ojca przebywającego w zakładzie karnym

Alimenty od ojca przebywającego w zakładzie karnym W lipcu złożyłam pozew o alimenty.Dopiero wczoraj (10 styczeń) sąd zasądził alimenty na rzecz dziecka (po 6 miesięcach!). Ojciec dziecka od (...)

Bardzo dobry adwokat Warszawa (ale nie tylko) - prawo karne

Bardzo dobry adwokat Warszawa (ale nie tylko) - prawo karne Witam, Szukam bardzo dobrego adwokata specjalizującego się w prawie karnym, na terenie Warszawy - aczkolwiek może być z innego miasta o (...)

Co zrobić kiedy regularnie płacę alimenty a pomimo tego moja była oddała sprawę do komornika

Co zrobić kiedy regularnie płacę alimenty a pomimo tego moja była oddała sprawę do komornika Płace na bieżąco ustalone przez sąd alimenty, pomimo tego moja była oddała mnie do komornika, który (...)

Eksmisja rozwiedzionego wraz z dzieckiem na które przyznano mu opiekę

Eksmisja rozwiedzionego wraz z dzieckiem na które przyznano mu opiekę Rozwiodłem się. Sąd mi przyznał opiekę nad synem a mojej eks-małżonce je ograniczył. Przez cały okres trwania małżeństwa (...)

Do Kuratorów zawodowych

Do Kuratorów zawodowych Wypowiedzi na temat kuratorów społecznych aplikacji i kurateli penitencjarnej były dość ciekawe. Proponuje jednak stworzyć nową grupę dyskusyjną dotyczącą naszej pracy. (...)

Porady prawne