Czy ktoś kontroluje działania twojej spółdzielni?

Czy ktoś kontroluje działania twojej spółdzielni?

Spółdzielnia jako dobrowolne zrzeszenie nieograniczonej liczby osób, może pełnić różne, doniosłe społecznie funkcje. Aby zapewnić skuteczność osiągania tych różnych celów, koniecznym jest prowadzenie działalności gospodarczej w interesie swoich członków. Działalność gospodarcza związana jest zawsze z podejmowaniem istotnych decyzji, których zawartość musi być ustalana zgodnie z zasadami rzetelności, gospodarności i dbałości o interesy członków. Powodzenie założonych celów, które przyświecały założycielom spółdzielni, będzie zależeć w głównej mierze od jakości podejmowanych decyzji. Brak realizacji określonych w statucie celów, stanowi podstawę do podważenia sensu istnienia takiego podmiotu jak spółdzielnia. Istnieć zatem muszą mechanizmy kontrolujące działalność organów decyzyjnych spółdzielni, które mają za zadanie odpowiednio wcześnie wykryć nieprawidłowości funkcjonowania i wady procesów decyzyjnych skutkujące niewłaściwym pełnieniem swojej funkcji przez spółdzielnię.

Kiedy spółdzielnia obowiązana jest poddać się kontroli?

Lustracja - taką bowiem nazwę przewiduje prawo spółdzielcze do działań mających na celu „oczyszczenie” działań spółdzielni od wypaczeń, może być obligatoryjna lub fakultatywna. Obligatoryjnej kontroli pod względem legalności (zgodności z prawem), gospodarności (umiejętności dobrego, oszczędnego gospodarowania) i rzetelności (godności zaufania) działania spółdzielnia zobowiązana jest poddać się:

  • przynajmniej raz na trzy lata,
  • corocznie, gdy jest spółdzielnią w likwidacji,
  • corocznie, gdy spółdzielnia jest spółdzielnią mieszkaniową w okresie budowania budynków mieszkaniowych i rozliczania kosztów budowy tych budynków.

Jeżeli spółdzielnia zaniedba ten obowiązek, dokona tego odpowiedni organ z własnej inicjatywy, obciążając spółdzielnię kosztami.
Fakultatywnie lustracji można dokonać:

  • na własny wniosek spółdzielni,
  • na żądanie walnego zgromadzenia,
  • na żądanie rady nadzorczej,
  • na wniosek 1/5 członków spółdzielni.

Lustracji może podlegać całość lub część działalności spółdzielni albo tylko jej określone działania.

Kto dokonuje lustracji?

Lustrację zasadniczo prowadzą związki rewizyjne w spółdzielniach w nich zrzeszonych. Natomiast jeśli spółdzielnia nie jest zrzeszona w takim związku, zachodzi konieczność dokonania odpłatnego zlecenia lustracji Krajowej Radzie Spółdzielczej lub wybranemu związkowi rewizyjnemu. Sam lustrator musi posiadać uprawnienia rewizyjne, nadane przez Krajową Radę Spółdzielczą i dopiero wtedy może być przez związek rewizyjny bądź radę wyznaczony do kontroli. Rada ustala również procedurę prowadzenia rewizji. Lustrator jest zobowiązany utrzymywać w tajemnicy wszelkie informacje uzyskane przy okazji kontroli,
z pominięciem podmiotów, którym informacje te przekazuje, czyli z pominięciem:

  • organów lustrowanej spółdzielni,
  • związku rewizyjnego, który lustratora wyznaczył,
  • Krajowej Rady Spółdzielczej,
  • organów wymiaru sprawiedliwości - w toku procedury przed sądem.

Jeżeli działalność lustratora naruszy przepisy prawa, wówczas Krajowa Rada Spółdzielcza może nawet pozbawić go przyznanych mu uprawnień. Lustratorowi na taką decyzję Rady przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Jakie są prawa i obowiązki lustratora?

Prawo spółdzielcze uposaża lustratora w rozległe uprawnienia, które są niezbędne do tego, aby należycie mógł przeprowadzić lustrację. Z uprawnieniami tymi związane są obowiązki organów i pracowników spółdzielni udzielenia wszelkich informacji oraz pomocy. Lustrator jest zobligowany poinformować radę oraz zarząd spółdzielni o rozpoczęciu postępowania lustracyjnego. Członkowie rady uprawnieni są do uczestnictwa w lustracji. Lustrator może przeglądać księgi rachunkowe i wszelkie inne dokumenty, może także bezpośrednio zbadać stan majątkowy rewidowanej spółdzielni. Jeżeli pracownicy lub organy spółdzielni nie wypełniają swych obowiązków współpracy z lustrującym i uniemożliwiają prowadzenie czynności kontrolnych, może być to poczytane jako rażące i uporczywe naruszanie prawa, co może w efekcie uzasadniać podjęcie uchwały przez związek rewizyjny o postawieniu spółdzielni w stan likwidacji.

Co jest efektem lustracji?

Lustrator z każdej przeprowadzonej czynności obowiązany jest sporządzić protokół, który następnie przedkłada radzie i zarządowi spółdzielni. Protokół nie może zawierać ocen działalności spółdzielni czy zaleceń zmierzających do usunięcia uchybień albo niedomagań. Protokół jest dokumentem urzędowym, w którym zarejestrowane są fakty, działania, oświadczenia osób, które dzięki ujęciu w treści protokołu, zyskują moc dowodową. Oczywiście nie przeszkadza to w przeprowadzeniu w ewentualnym procesie przed sądem dowodu przeciw protokołowi.
Protokół jest dokumentem jawnym - na każde żądanie członka spółdzielnia jest obowiązana udostępnić mu protokół z lustracji.

Jakie są skutki lustracji?

O sposobie wykorzystania ustaleń zawartych w protokole lustracji oraz wniosków wynikających z tego dokumentu decyduje walne zgromadzenie. Wnioski z przeprowadzonej lustracji powinny być przedstawione walnemu zgromadzeniu na najbliższym posiedzeniu po zakończeniu postępowania lustracyjnego.

Pamiętaj, że:

  • Co najmniej raz na trzy lata spółdzielnia musi zostać poddana lustracji
  • Jeśli spółdzielnia właśnie buduje nowe budynki, jest w okresie rozliczeniowym z wybudowanych obiektów bądź jest likwidowana - wówczas rewiduje się jej działalność co rok,
  • Spółdzielnia, walne zgromadzenie, rada nadzorcza, 1/5 członków spółdzielni mogą z własnej inicjatywy zażądać przeprowadzenia lustracji,
  • Lustratora wyznacza związek rewizyjny,
  • Jeśli jednak spółdzielnia nie jest zrzeszona w takim związku, lustratora wyznacza Krajowa Rada Spółdzielcza bądź inny związek rewizyjny i lustracja jest wówczas odpłatna,
  • Każdy członek lub organ spółdzielni winien współpracować z lustratorem.

Podstawa prawna:

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


FORUM POMOCY PRAWNEJ

Remont dachu i zalane mieszkanie

8.8.2021 przez: hjuston

Gra na gitarze i sąsiedzi

17.12.2019 przez: sylwucha010

Zadłużenie czynszowe

13.7.2019 przez: rootek27

Instalacja klimatyzacji na parapecie

26.7.2018 przez: zinek14