18.9.2005

Zespół
e-prawnik.pl

Jakie sądy orzekają o nabyciu spadku zagranicznego?

Jakie sprawy spadkowe mogą prowadzić polskie sądy?

Co się dzieje, jeśli dojdzie do śmierci obywatela polskiego, który posiada miejsce zamieszkania za granicą? Czy w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku istnieje w powyższym przypadku tzw. jurysdykcja krajowa, która oznacza kompetencję polskich sądów do rozpoznania sprawy? Jeśli tak to konsekwencją takiego stanu rzeczy jest stosowanie przez polskie sądy polskiego prawa procesowego.

Te kwestie rozstrzygają normy jurysdykcyjne zawarte w części IV kodeksu postępowania cywilnego (art. 1096-1153 k.p.c.). Nie stosuje się tych uregulowań jedynie wówczas, gdy umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej. Rozróżnia się dwa podstawowe rodzaje jurysdykcji krajowej tj. jurysdykcja przemienna (fakultatywna) i jurysdykcja wyłączna. Jurysdykcja przemienna (fakultatywna) oznacza, że określone rodzaje spraw może rozpoznać bądź to sąd polski, bądź to sąd państwa obcego. Natomiast jurysdykcja wyłączna oznacza, że w określonych rodzajach spraw może rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie tylko sąd polski. Jurysdykcja krajowa jest wyłączna, gdy śmierć obywatela polskiego nastąpiła w Polsce.

PRZYKŁAD: Jan Kowalski, obywatel polski, ostatnio zamieszkały w stanie Chicago, zmarł w Polsce, pozostawiając spadkobiercę ustawowego - syna i żonę - zamieszkałych w Polsce. Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy istnieje jurysdykcja krajowa. W tym celu ustalamy, czy istnieje między Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki umowa regulująca kwestię jurysdykcji w tego rodzaju sprawach. Polska nie zawarła z USA umowy o międzynarodowym obrocie prawnym. W podanym przykładzie śmierć polskiego obywatela nastąpiła w Polsce, więc wyłącznie właściwym do rozpoznania sprawy (jurysdykcja wyłączna) jest sąd polski.

Orzeczenie sądu innego państwa podlega uznaniu na obszarze Polski za skuteczne wyłącznie pod warunkiem wzajemności. Konieczną przesłanką uznania skuteczności orzeczenia sądu zagranicznego jest brak wyłącznej jurysdykcji sądów polskich. W sprawie spadkowej jurysdykcja krajowa jest wyłączna, jeżeli śmierć obywatela polskiego nastąpiła w Polsce. Jeżeli więc mimo wyłącznej jurysdykcji po stronie polskiego sądu, w sprawie orzekał sąd zagraniczny, to takie orzeczenie nie będzie skuteczne w Polsce.

PRZYKŁAD: Jan Kowalski, obywatel polski, ostatnio zamieszkały w stanie Chicago, zmarł w Polsce. Sprawę spadku dziedziczonego po nim rozpoznał sąd w Chicago. W podanym przykładzie śmierć polskiego obywatela nastąpiła w Polsce, więc wyłącznie właściwym do rozpoznania sprawy (jurysdykcja wyłączna) jest sąd polski i orzeczenie sądu amerykańskiego nie zostanie uznane przez sąd polski. Oznacza to, że spadkobierca ponownie musi złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, ale już przed sądem polskim.

Może się zdarzyć, że doszło już do wydania prawomocnego orzeczenia o stwierdzenie nabycia spadku przez polski sąd, a istnieje konieczność jego realizacji za granicą. W takim przypadku należy wystąpić z wnioskiem o uznanie tych postanowień za skuteczne na terenie państwa obcego - do sądu państwa obcego.

Kiedy sprawę spadkową po obywatelu Polski może rozpoznać sąd zagraniczny?

Jeżeli spadkodawca w chwili śmierci:

  • miał obywatelstwo polskie, lecz zmarł za granicą  lub

  • nie posiadając żadnego obywatelstwa zamieszkiwał w Polsce

- wtedy w tych przypadkach wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może rozpoznać albo sąd polski, albo sąd państwa obcego, gdyż jest to drugi z rodzajów jurysdykcji, czyli tzw. jurysdykcja przemienna (fakultatywna).  

PRZYKŁAD: Jan Kowalski, obywatel polski, miał miejsce zamieszkania w stanie Chicago, tam też zmarł. Pozostawił jako spadkobierców ustawowych syna i żonę zamieszkałych w USA. W takim przypadku spadkobiercy mogą złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku do sądu polskiego albo sądu amerykańskiego. Wybór sądu należy zatem do wnioskodawcy, a więc do syna lub żony Jana Kowalskiego składających wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

W przypadku jednak, gdy spadkobierca wybierze sąd amerykański, wtedy dla realizacji praw spadkowych na terenie Polski w oparciu o postanowienie państwa obcego, musi ono być uznane za skuteczne na przez właściwy polski sąd okręgowy. W razie realizacji prawomocnego postanowienia polskiego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku na obszarze państwa obcego, musi ono być uznane za skuteczne na danym obszarze przez sąd tego państwa.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Czy można zbyć udział w spadku?

Czy można zbyć udział w spadku?

Czy można zbyć udział w spadku? Na tak postawione pytanie, należy odpowiedzieć twierdząco. Wynika to z art. 1051 kodeksu cywilnego, który stanowi, że spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lu spadkobierca, spadek, zbycie, sprzedaż, darowizna, udział (...)

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia jest uregulowana w art. 1048-1050 kodeksu cywilnego. Jest ona jedyną dopuszczalną przez polski system prawny umową o spadek po osobie żyjącej. Jak zawrzeć umowę o zrzeczenie się dziedziczenia? umowa zrzeczenia się dziedziczenia, zrzeczenie się (...)

Czym jest testament? Wiadomości ogólne

Czym jest testament? Wiadomości ogólne

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w polskiej terminologii prawa termin „testament” występuje w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, rozumiany jest jako czynność prawna o określonych cechach (o czym niżej). Po drugie, testamentem nazywany jest także dokument, obejmujący treścią (...)

Za jakie długi odpowiada spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Za jakie długi odpowiada spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Spadkobierca, któremu przypadł spadek, może go przyjąć albo odrzucić. Do 18 października 2015 r., tj. chwili wejścia w życie nowelizacji prawa spadkowego brak oświadczenia w określonym terminie powodował, że spadkodawcę traktowało się tak, jakby spadek, przyjęcie z dobrodziejstwem (...)

Druk SD-Z2 - zgłoszenie darowizny lub spadku bez podatku

Druk SD-Z2 - zgłoszenie darowizny lub spadku bez podatku

Dostajesz darowiznę albo dziedziczysz spadek po kimś z bliskiej rodziny? Jeżeli chcesz skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, złóż formularz podatkowy SD-Z2. Sprawdź, jak to zrobić. Kto może złożyć formularz SD-Z2, aby skorzystać z całkowitego (...)

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku - początek drogi prawnej w postępowaniu spadkowym

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku - początek drogi prawnej w postępowaniu spadkowym

W jakim celu przeprowadza się stwierdzenie nabycia spadku przez sąd? Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma bardzo duże znaczenie. Śmierć spadkodawcy oznacza, że nastąpiło przejście praw i obowiązków na jakieś inne osoby, czyli tzw. otwarcie spadku. Może się jednak okazać, (...)

Zapis w testamencie - co to takiego?

Zapis w testamencie - co to takiego?

  W myśl polskiego prawa spadkowego spadek może zostać odziedziczony bądź w drodze spadkobrania ustawowego (tzn. wg kolejności wyznaczonej przez ustawę), bąd testament, zapis, spadek, spadkobierca, zapisobierca

Przyjęcie spadku - co to jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?

Przyjęcie spadku - co to jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?

Zgodnie z prawem polskim dana osoba - spadkobierca, nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (czyli z chwilą śmierci spadkodawcy). Nabycie spadku przez spadkobiercę nie jest jednak nabyciem definitywnym, ponieważ spadkobierca ma prawo w ciągu 6 miesięcy - od daty, kiedy dowiedział się o tytule swego (...)

Umowny dział spadku

Umowny dział spadku

Jeżeli spadek przypadł więcej niż jednemu spadkobiercy, to od momentu śmierci spadkodawcy jego majątek staje się współwłasnością wszystkich spadkobierców w odpowiednich częściach, które są określone w testamencie lub wy spadek; dziedziczenie; dział; podział; spadkobiercy; (...)

Co to jest przyjęcie spadku wprost?

Co to jest przyjęcie spadku wprost?

  Zgodnie z przepisami dotyczącymi prawa spadkowego spadkobierca nabywa spadek" z mocy prawa z chwilą śmierci spadkodawcy. Nie jest to nabycie spadku uzależnione od złożenia jakiegoś wcześniejszego oświadczenia przez spadkobiercę. Jednakże z uwagi na poźniejsze następstwa prawn spadek, (...)

Czy można zbyć udział w spadku?

Czy można zbyć udział w spadku?

Czy można zbyć udział w spadku? Na tak postawione pytanie, należy odpowiedzieć twierdząco. Wynika to z art. 1051 kodeksu cywilnego, który stanowi, że spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lu spadkobierca, spadek, zbycie, sprzedaż, darowizna, udział (...)

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia jest uregulowana w art. 1048-1050 kodeksu cywilnego. Jest ona jedyną dopuszczalną przez polski system prawny umową o spadek po osobie żyjącej. Jak zawrzeć umowę o zrzeczenie się dziedziczenia? umowa zrzeczenia się dziedziczenia, zrzeczenie się (...)

Czym jest testament? Wiadomości ogólne

Czym jest testament? Wiadomości ogólne

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w polskiej terminologii prawa termin „testament” występuje w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, rozumiany jest jako czynność prawna o określonych cechach (o czym niżej). Po drugie, testamentem nazywany jest także dokument, obejmujący treścią (...)

Za jakie długi odpowiada spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Za jakie długi odpowiada spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Spadkobierca, któremu przypadł spadek, może go przyjąć albo odrzucić. Do 18 października 2015 r., tj. chwili wejścia w życie nowelizacji prawa spadkowego brak oświadczenia w określonym terminie powodował, że spadkodawcę traktowało się tak, jakby spadek, przyjęcie z dobrodziejstwem (...)

Druk SD-Z2 - zgłoszenie darowizny lub spadku bez podatku

Druk SD-Z2 - zgłoszenie darowizny lub spadku bez podatku

Dostajesz darowiznę albo dziedziczysz spadek po kimś z bliskiej rodziny? Jeżeli chcesz skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, złóż formularz podatkowy SD-Z2. Sprawdź, jak to zrobić. Kto może złożyć formularz SD-Z2, aby skorzystać z całkowitego (...)

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku - początek drogi prawnej w postępowaniu spadkowym

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku - początek drogi prawnej w postępowaniu spadkowym

W jakim celu przeprowadza się stwierdzenie nabycia spadku przez sąd? Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma bardzo duże znaczenie. Śmierć spadkodawcy oznacza, że nastąpiło przejście praw i obowiązków na jakieś inne osoby, czyli tzw. otwarcie spadku. Może się jednak okazać, (...)

Zapis w testamencie - co to takiego?

Zapis w testamencie - co to takiego?

  W myśl polskiego prawa spadkowego spadek może zostać odziedziczony bądź w drodze spadkobrania ustawowego (tzn. wg kolejności wyznaczonej przez ustawę), bąd testament, zapis, spadek, spadkobierca, zapisobierca

Przyjęcie spadku - co to jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?

Przyjęcie spadku - co to jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?

Zgodnie z prawem polskim dana osoba - spadkobierca, nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (czyli z chwilą śmierci spadkodawcy). Nabycie spadku przez spadkobiercę nie jest jednak nabyciem definitywnym, ponieważ spadkobierca ma prawo w ciągu 6 miesięcy - od daty, kiedy dowiedział się o tytule swego (...)

Umowny dział spadku

Umowny dział spadku

Jeżeli spadek przypadł więcej niż jednemu spadkobiercy, to od momentu śmierci spadkodawcy jego majątek staje się współwłasnością wszystkich spadkobierców w odpowiednich częściach, które są określone w testamencie lub wy spadek; dziedziczenie; dział; podział; spadkobiercy; (...)

Co to jest przyjęcie spadku wprost?

Co to jest przyjęcie spadku wprost?

  Zgodnie z przepisami dotyczącymi prawa spadkowego spadkobierca nabywa spadek" z mocy prawa z chwilą śmierci spadkodawcy. Nie jest to nabycie spadku uzależnione od złożenia jakiegoś wcześniejszego oświadczenia przez spadkobiercę. Jednakże z uwagi na poźniejsze następstwa prawn spadek, (...)

Kto może dziedziczyć spadek?

Kto może dziedziczyć spadek?

Poza tym, że spadkobierca musi być powołany do dziedziczenia - albo z mocy ustawy, albo z testamentu - to, aby jednak rzeczywiście dziedziczyć, musi spełniać pewne podstawowe warunki. Zdolny dziedziczenie, spadek, spadkobierca, zdolność dziedziczenia, testament

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Faktury od zagranicznego kontrahenta

Faktury od zagranicznego kontrahenta

Prowadzę działalność gospodarczą. Dosyć często kupuję oprogramowanie czy szablony graficzne przez Internet płacąc kartą kredytową, w krajach UE, USA jak i innych (np. Korea). Produkty te nie podlegają ocleniu, nie wymagany jest SAD, gdyż fizycznie nie przechodzą przez granicę, są pobierane (...)

Stwierdzenie nabycie spadku

Stwierdzenie nabycie spadku

Ojciec nasz zmarł 15 lat temu, natomiast matka 20 lat temu. W tym roku złożyłem do sądu wniosek o nabycie spadku. We wniosku podałem tylko nazwisko ojca opisując, że ojciec w chwili śmierci był wdowcem a więc nie wnioskowałem o nabycie spadku po matce. Otrzymałem prawomocne orzeczenie sadu (...)

Darowizna a podatek

Darowizna a podatek

Uprzejmie proszę o pomoc w kwestii darowizny kwoty pieniężnej na cel zakupu nieruchomości. Sprzedałem swoją nieruchomość i darowałem bratu określoną kwotę środków na nabycie wspólnie (ja i mój brat) nowej nieruchomości, tak żebyśmy byli współwłaścicielami nowej nieruchomości. (...)

Niezgłoszenie spadku do opodatkowania

Niezgłoszenie spadku do opodatkowania

Dostałem od Państwa następującą odpowiedź na ostatnie pytanie: "Zeznanie podatkowe o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku należało złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli nabycie (...)

Obowiązkowe sporządzenie inwentarza

Obowiązkowe sporządzenie inwentarza

Jakie środki dowodowe na ograniczenie swojej odpowiedzialności mają spadkobiercy z dobrodziejstwem inwentarza, jeżeli sąd stwierdzający nabycie spadku nie zarządził sporządzenia spisu inwentarza przez komornika? Czy bez takiego zapisu w postępowaniu o nabyciu spadku spadkobiercy mają możliwość (...)

Alimenty a koszt utrzymania dziecka

Alimenty a koszt utrzymania dziecka

Mam jeszcze kilka pytań w sprawie alimentów. Żona w pozwie twierdzi, że miesięczny koszt utrzymania dziecka to 900pln (bez opłat na opiekunkę). Dziecko jest zdrowe, rzadko choruje i według mnie ten koszt jest zdecydowanie niższy. Jestem przekonany, iż żona zawyża koszty. Czy możliwe jest (...)