Jak ustalić rentę dla rodziców - opinia prawna

20.3.2007

Zespółe-prawnik.pl

Zespół
e-prawnik.pl

Stan faktyczny

Chciałabym pomóc rodzicom, którzy są na emeryturze, przekazując im co miesiąc pewną kwotę, powiedzmy 2000 PLN. Czy należałoby spisać umowę darowizny, czy renty? Jakie reperkusje podatkowe wprowadzi to do mojego i rodziców zeznania podatkowego? Czy taka operacja obniża moje dochody netto, które np. są brane pod uwagę przy ustalaniu alimentów?

Opinia prawna

Niniejsza opinia prawna została sporządzona na podstawie następujących aktów prawnych:

 

Renta

Z racji tego, iż wykazuje Pani wolę wsparcia swoich rodziców taką kwotą co miesiąc, z punktu widzenia przepisów należy odnieść taką sytuację do regulacji kodeksu cywilnego dotyczących renty.

Zgodnie z artykułem 903 kodeksu cywilnego przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku. W treści umowy zatem powinna zobowiązać się Pani do wypłacania rodzicom z góry do któregoś dnia każdego miesiąca (np.: do 15 dnia każdego miesiąca) kwoty 2000 zł tytułem renty.

Taka umowa powinna mieć formę pisemną (artykuł 9031 kodeksu cywilnego stanowi, iż umowa renty powinna być stwierdzona pismem). Proszę jednak pamiętać, iż przyjętym jest, iż zachowanie formy szczególnej, czyli aktu notarialnego, wymagane jest pod rygorem nieważności w każdym wypadku ustanowienia renty (zobowiązania się do określonych świadczeń periodycznych) w zamian za przeniesienie własności lub użytkowania wieczystego określonej nieruchomości. Forma aktu notarialnego powinna być także zachowana w umowie zobowiązującej się do świadczeń rentowych w drodze nieodpłatnej czynności prawnej, a więc w drodze darowizny. W tym wypadku warunek zachowania określonej formy dotyczy jedynie oświadczenia osoby zobowiązującej się do płacenia renty. Z przedstawionego zapytania wynika, iż taki właśnie charakter należy przypisać Pani planom względem rodziców.

Renta może być ustanowiona w umowie zarówno na czas określony, jak i nie określony, w tym na czas życia osoby uprawnionej (tu rodziców). Proszę pamiętać, iż określenie czasu trwania obowiązku świadczenia renty, powinno znaleźć się w umowie renty. Gdyby pomimo powyższych uwag w umowie renty nie oznaczono terminów płatności renty, zgodnie z artykułem 904 kodeksu cywilnego rentę pieniężna powinna być wypłacana miesięcznie z góry.

Ważnym przepisem w opisanym przypadku jest przepis artykułu 906 paragraf 2 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o darowiźnie. O ustanowieniu renty bez wynagrodzenia można mówić wtedy, gdy podmiot zobowiązujący się do świadczeń rentowych nie otrzymuje w zamian tego zobowiązania żadnego ekwiwalentu od drugiej strony umowy (lub od osoby, na rzecz której renta została ustanowiona) ani też z innego źródła.

Podsumowując powyższe, w opisanym przypadku powinniście Państwo zawrzeć umowę renty i zachować przy tym formę aktu notarialnego.

Obowiązek alimentacyjny

Niestety, ale wypłacanie rodzicom omawianej renty w żaden sposób nie wpłynie na wysokość alimentów, do płacenia jakich jest Pani zobowiązana. Wynika to z zasady, zgodnie z którą wysokość świadczeń należnych uprawnionej osobie zależy od jej usprawiedliwionych potrzeb, a także od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji. Nie zatem ponoszone wydatki, ale Pani możliwości zarobkowe są i będą w tej sprawie rozstrzygające. Natomiast potrzeby osoby, która chce otrzymać alimenty to nie tylko to, co niezbędne do życia, czyli podstawowe środki, ale także te środki, które pozwolą jej na funkcjonowanie w środowisku, w którym żyje. Możliwości zobowiązanego muszą być większe ponad to, czego potrzebuje on do utrzymania siebie i swojej rodziny. Wysokość alimentów zależy zatem od porównania sytuacji obu osób - uprawnionej i zobowiązanej. To te czynniki decydować będą zawsze o tym, w jakiej wysokości powinna Pani płacić alimenty na rzecz uprawnionego (czy też uprawnionych).

Konsekwencje podatkowe

Zgodnie z artykułem 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych „opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku”.

Żaden z przytoczonych w powyższym artykule przepisów nie wskazuje wprost, iż renta o charakterze cywilnym, którą mieliby otrzymywać rodzice podlega przedmiotowemu zwolnieniu, dlatego dla Pani rodziców nieść to będzie obowiązek płacenia podatku dochodowego od osób fizycznych i ujawniania tego w rocznym rozliczeniu (PIT). Z drugiej strony żaden przepis nie wskazuje, iż takie zobowiązanie z Pani strony uprawniałoby Panią do odpisywania wspomnianej kwoty od podatku, jaki Pani jest zobligowana płacić.

Ponadto z całą pewnością renta pod tytułem darmym nie jest i nie może być uznana za koszt uzyskania przychodów (np. z działalności gospodarczej). Bowiem, aby móc zaliczyć poniesiony koszt do kosztów uzyskania przychodu, koszt taki musiałby zostać poniesiony w celu osiągnięcia przychodów oraz nie mógłby znajdować się w katalogu kosztów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Za wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodu może być uznany tylko taki wydatek, który obiektywnie mógł prowadzić do osiągnięcia przychodu (co w opisanym przypadku z całą pewnością nie nastąpiło). Obowiązek wykazania związku kosztów z przychodem ciąży na podatniku. Jeżeli podatnik wykaże ten związek, ma prawo w rozliczeniu podatkowym uwzględnić wszystkie związane z tym przychodem koszty.

Od 1 stycznia 2007 r. podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy (w tym nieruchomości) znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych (np. użytkowania wieczystego, służebności gruntowej, udziałów w spółce kapitałowej, prawa do nieodpłatnego nabycia akcji) wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m.in. nieodpłatnej renty. Natomiast, zgodnie z art. 2 ustawy o PIT, przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Zatem w przypadku nieodpłatnej renty nie trzeba obecnie płacić podatku dochodowego, a podatek od spadków i darowizn.

Z dniem 1 stycznia 2007 roku wykreślono natomiast umowę ustanowienia odpłatnej renty z katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO: