Zieleń i mała retencja zamiast betonu...

Szczegóły nowego pakietu przeciwsuszowego

Kończy się przygotowywanie projektu ustawy o przeciwdziałaniu skutkom suszy. Koncepcja ta wzbudza wiele emocji, głównie za sprawą planowanych opłat z tytułu utraconej retencji, zwanym „podatkiem od zabetonowania”. Jednak projekt to coś więcej – zawiera cały pakiet działań, które ułatwią zatrzymywanie wody i poprawią dostępność zasobów wodnych w Polsce. Przedstawiamy szczegóły dotyczące planowanych zapisów. 

Porady prawne
  

Adaptacja do zmian klimatu

Intensywność i częstotliwość susz oraz zmiana rozkładu opadów powodują, że konieczne jest podjęcie skuteczniejszych i efektywniejszych kroków w celu zrównoważonego gospodarowania wodami i adaptacją do zmian klimatu. Dlatego też pięć ministerstw: Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Ministerstwo Rozwoju, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Środowiska oraz Ministerstwo Klimatu opracowało wspólnie pakiet działań służących zatrzymywaniu i gromadzeniu wody.

Proponowane rozwiązania pozwolą złagodzić skutki suszy na terenach wiejskich i miejskich. Docelowo ustawa wesprze rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury, naturalne systemy retencji oraz „odbetonowanie” miast. Dzięki temu poziom retencji będzie wyższy, co polepszy bezpieczeństwo mieszkańców przez skuteczniejsze zapobieganie zalaniom i podtopieniom wynikającym z intensywnych opadów. Zwiększy się ilość wody dla nawodnień w rolnictwie i gospodarstw domowych. 

 FB PODATEK OD DESZCZU v4

Nowe przepisy ułatwią retencję na obszarach Lasów Państwowych oraz przekazywanie gruntów do zalesień i zwiększania retencji leśnej. Projekt uprości procedury, dzięki czemu szybciej będą realizowane pro-retencyjne inwestycje w Polsce, która pod tym względem znacznie odbiega od średniej europejskiej.

Zatrzymuj wodę i znajdź miejsce na zieleń

Ministerstwo Rozwoju zaproponowało zmiany w zasadach planowania przestrzennego oraz zagospodarowania działek. Zasada "Zatrzymuj wodę", dotyczy obowiązku zagospodarowania wody opadowej i roztopowej na własnym gruncie. Woda może zostać zatrzymana działce (poprzez jej infiltrację do gruntu) lub częściowo odprowadzona poza nią. Najważniejsze, by na końcu trafiła do zbiornika retencyjnego lub zasiliła zasoby wód podziemnych. Tam, gdzie jej zatrzymanie jest niemożliwe, ustawa wprowadzi wyjątki. Szczegóły zasad zagospodarowania wód opadowych i roztopowych określi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzja o warunkach zabudowy.

„Znajdź miejsce na zieleń” - to kolejna zasada. Określa ona, że przynajmniej 30% powierzchni każdej działki powinna stanowić powierzchnia biologicznie czynna, w tym 15% - gleba, gdyż to właśnie ona, a nie zielony dach czy trawnik na garażu podziemnym, najefektywniej zapewnia retencję i zasilenie wód gruntowych oraz podziemnych. Przewidywane są wyjątki od tej reguły, jeśli inwestor wznosi budynek, który będzie przylegał swoimi ścianami do budynków na sąsiednich działkach i nie będzie mógł spełnić tego warunku. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego będzie mógł określać większy niż minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej.

Analogiczne rozwiązania znajdą się w nowelizowanej ustawie o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycjach towarzyszących.

Wprowadzona zostanie możliwość budowania stawów na terenach:

  • rolniczych,
  • zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych,
  • terenach łąk lub pastwisk.

Wskazane lokalizacje muszą być oznaczone w ten sposób w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a sam plan nie będzie mógł zakazywać lokalizowania stawów w tych miejscach.

Zmiany w planowaniu przestrzennym

Zmieni się zawartość studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i proces jego uzgadniania. W studium wymagane będzie uwzględnienie uwarunkowań dotyczących możliwości retencji, ochrony przed suszą oraz deficytem wody. Zostanie też rozszerzone o kwestie gospodarki wodami opadowymi i roztopowymi.

Podobne zmiany będą również dotyczyć miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym zaistnieje również możliwość określenia większego udziału powierzchni biologicznie czynnej niż nowy minimalny próg 30% (w tym 15% gleby). W zakresie dotyczącym gospodarowania wodą dokumenty planistyczne będą uzgadniane z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie. Określenie sposobu zagospodarowania wód opadowych i roztopowych oraz minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej będzie także obowiązkowym elementem treści decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy.

Naturalna retencja

Ministerstwo Klimatu zaproponowało wspieranie zielono-niebieskiej infrastruktury. Pozwoli to zmniejszyć zagrożenie suszą oraz rozwinąć tereny zielone i wodne, które będą łagodzić skutki upałów i nawalnych deszczy. Samorządy terytorialne (miasta i gminy) będą dysponować większą pulą środków z opłat za utraconą retencję na cele związane z zagospodarowaniem wód opadowych. Jednocześnie wprowadzony zostanie system zachęt w postaci obniżki opłat w przypadku wybudowania infrastruktury do zatrzymania wody – na takie działania osoby fizyczne mogą uzyskać wsparcie z programu .

Zwiększaniu naturalnej retencji na obszarach administrowanych przez Lasy Państwowe mają również służyć zmiany zaprojektowane przez Ministerstwo Środowiska. Przewidują one m.in. usprawnienie w przekazywaniu lasów i gruntów do zalesień oraz innych gruntów z Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa do Lasów Państwowych i zagospodarowanie ich na potrzeby gospodarki leśnej.

Propozycje dla rolników

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało pakiet propozycji związanych z zapewnieniem większej ilości wody na potrzeby produkcji rolnej. Ich głównym celem jest wzrost retencji (zatrzymywania) wody na terenach rolnych i uproszczenia administracyjne dla rolników w korzystaniu z wody do nawodnień.

Wprowadzone będą zachęty dla rolników oraz wszystkich właścicieli nieruchomości rolnych do gromadzenia wody opadowej, tzw. „deszczówki” i wód roztopowych. Rolnicy, którzy posiadają na terenie swoich gruntów rolnych staw albo rów zasilany wodami opadowymi („deszczówką”) lub roztopowymi, będą mogli korzystać z tej wody na potrzeby gospodarstwa rolnego bez zbędnych ograniczeń. Łatwiej będzie wykonać małe stawy oraz urządzenia do zatrzymywania wody. Planowane jest uproszczenie procedur administracyjnych związanych z wykonaniem stawów o powierzchni do 5000 m2 – zamiast pozwolenia wodnoprawnego na wymagane będzie jedynie zgłoszenie wodnoprawne, a do 1000 m2 – powiadomienie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.  

Dokonanie przebudowy rowów melioracyjnych w celu zatrzymania wodny w gruncie będzie możliwe przy spełnieniu jedynie minimalnych wymogów administracyjnych (tj. w celu prowadzenia podstawowej ewidencji urządzeń). Przewidziana jest również abolicja za nielegalne studnie. Ich ewidencja umożliwi lepsze zarządzanie wodą na terenach wiejskich

Aktualnie, we  współpracy z samorządami i spółkami wodnymi, Wody Polskie realizują Program kształtowania zasobów wodnych na terenach rolniczych, który w wyniku działań na małych rzekach i ciekach pozwala przeciwdziałać skutkom suszy i retencjonować wodę, szczególnie na obszarach rolnych. Więcej informacji: https://www.wody.gov.pl/aktualnosci/1039-stop-suszy-rusza-program-ksztaltowania-zasobow-wodnych-na-terenach-rolniczych

Inwestycje hydrotechniczne na rzecz retencji i ograniczania skutków suszy

Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej zaplanowało ułatwienia w realizacji inwestycji mających na celu ograniczenie skutków suszy. W tym celu przewiduje się wprowadzenie rozwiązań usprawniających proces inwestycyjny, częściowo znanych z innych specustaw, m.in. ustalenie specjalnego trybu uzyskiwania pozwolenia na realizację inwestycji związanej z przeciwdziałaniem skutkom suszy, wskazanie, że decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji będzie równoznaczna z uzyskaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz pozwolenia na budowę. Uproszczenie i skrócenie procedur administracyjnych i sądowych pozwoli na podejmowanie szybszych działań zarówno przez podmioty publiczne jak i prywatne w ramach partnerstwa publiczo-prywatnego.

Odnosząc się do wpływu inwestycji przeciwdziałających zjawisku suszy na środowisko należy wyjaśnić, że uproszczenia odnoszące się do decyzji środowiskowych (decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, zgoda wodnoprawna) nie dotyczą zakresu, lecz przewidują skrócenie terminu wydania takowych decyzji. Jednocześnie wojewoda przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji będzie dysponował opiniami i uzgodnieniami organów, w tym organów odpowiedzialnych za kwestie dotyczące ochrony środowiska. 

Ponadto projekt ustawy przewiduje uzyskanie przez dotychczasowych właścicieli odszkodowania za zajęcie gruntów pod inwestycję. Jego wysokość będzie ustalana na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji oraz według jej wartości w dniu uzgodnienia wysokości odszkodowania między wojewodą a dotychczasowym właścicielem.

Podatek od deszczu czy od zabetonowania?

Sprowadzanie dyskusji o ustawie do podkreślania wzrostu opłat, które przez redakcje gospodarcze nazywane są „podatkiem od deszczu” jest zawężeniem systemowego problemu. Celem nadrzędnym ustawy jest stymulowanie właścicieli i podmiotów do zastosowania działań zatrzymujących wodę opadową na terenie własnych posesji. Propozycja poszerzenia kręgu podmiotów podlegających opłacie i zwiększenie jej wymiaru ma na celu przede wszystkim zwiększenie krajowego poziomu retencji i odejście od trendu zabetonowywania przestrzeni. Projekt zakłada uproszczenie procedur inwestycyjnych, co pozwoli szybciej realizować pro-retencyjne działania w Polsce.

Z założenia nowe przepisy mają zatrzymać to, co wyraża powszechnie stosowane hasło „Betonoza”. W dyskusji, jaka toczy się na temat ustawy zaczyna przebijać się opinia o dobrym kierunku regulacji w kontekście systemowych działań na rzecz retencji, choć są też głosy wskazujące na jej fragmentaryczność. Być może te regulacje mają potencjał, żeby ustawa w obiegu została nazwana „Anty-betonozową”. 

Należy pamiętać, że opłata z tytułu utraconej retencji nie dotyczy bezwzględnie wszystkich działek i nieruchomości, a jedynie tych, w których powierzchnia zabudowy i uszczelnienia zmniejsza naturalne możliwości retencyjne gleby czy okolicznych zbiorników wodnych. Opłata jest przewidziana w sytuacji, gdy powierzchnia zabudowy lokalnie zmniejsza możliwość zatrzymania wód opadowych lub roztopowych. 

Wprowadzenie opłat z tytułu utraconej retencji jest trendem światowym

Podobne rozwiązania stosuje się w innych krajach. W Niemczech pobiera się roczną opłatę w wysokości ok. 2 euro za każdy metr kwadratowy nieprzepuszczalnej nawierzchni betonowej, asfaltowej czy dachu budynku. W celu obniżenia opłat właściciele inwestują w zbiorniki do retencji wód opadowych i urządzenia do infiltracji wody lub wdrażają rozwiązania z zakresu zielono-niebieskiej infrastruktury. Podobnie jest w niektórych regionach Włoch, np. w Rawennie rachunki za wodę wzrosły o 3% w celu utrzymania i modernizacji systemów zagospodarowania wód opadowych dla lepszej ochrony przed powodziami błyskawicznymi i podtopieniami w dolinie Padu. Opłaty z tytułu utraconej retencji obowiązują też m.in. w Korei Południowej i Stanach Zjednoczonych.

Docelową kwestią nie jest przychód z podatku, ale odwrócenie trendu betonowania powierzchni na terenach zurbanizowanych

Ministerstwo Klimatu oszacowało maksymalnie przychody z opłaty za zmniejszenie retencji w skali kraju na 180 mln zł rocznie. Ostateczna suma tych opłat będzie prawdopodobnie dużo mniejsza, ponieważ należy się spodziewać, że właściciele nieruchomości zareagują na zapowiedź opłaty instalując urządzenia do zatrzymywania wody opadowej tam, gdzie deszcz pada.

Obecny wymóg z rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to pozostawienie na działce 25% powierzchni biologicznie czynnej. Wskazane wartości 30% i 15% powierzchni biologicznie czynnej to wg Ministerstwa Rozwoju i konsultowanych przez resort ekspertów minimalne wartości umożliwiające podniesienie potencjału retencyjnego na obszarach zurbanizowanych, jako że są to wartości minimalne, które dotyczą przyszłych inwestycji, a nie mają wpływu na istniejące zagospodarowanie.

- "I tutaj mamy podstawową rzecz, to znaczy taką, że ustawodawca chce skłonić właściciela takiej działki do zamontowania urządzeń, nawet takich najprostszych, do retencjonowania wody. Jeżeli mamy taką działkę 1 tys. metrów kwadratowych – gdyby nie było na niej żadnej retencji, żadnego zatrzymywania wody opadowej, która nam spływa po tej powierzchni zabetonowanej, wówczas właściciel takie powierzchni musiałby rocznie wnieść 255 zł opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji. Ale jeżeli zamontuje podstawową formę łapania tej deszczówki np. beczki, które pozwolą łapać około 30 proc. opadów spływających z tej działki (z powierzchni zabetonowanej), wówczas ta opłata się zmniejsza dziesięciokrotnie. W skali roku opłata wyniesie 25 zł, czyli miesięcznie 2 zł" - powiedział dla PAP Prezes Wód Polskich Przemysław Daca.

Dzięki temu wyeliminowana zostanie możliwość planowania inwestycji zakładających mniejsze wskaźniki, czyli tych inwestycji, które w największym stopniu obciążają systemy odprowadzania wód opadowych i napędzają przyspieszony odpływ wód w zlewni. Przyśpieszony odpływ w największym stopniu przyczynia się do pogłębienia ekstremalnych zjawisk opadowych - zalewania w przypadku opadu ekstremalnego oraz suszy w przypadku długotrwałego braku opadów. W naturalny sposób zmiana w większym stopniu powinna być odczuwalna w większych gminach miejskich. Przewiduje się znikomy wpływ zmiany w gminach wiejskich, dla których już obecne plany miejscowe przewidują wysokie wskaźniki powierzchni biologicznie czynnej. 

Ustawa przewiduje odwrócenie priorytetu jak najszybszego odprowadzania wód opadowych na rzecz ich maksymalnego możliwego zagospodarowania w miejscu opadu, a w przypadku braku takiej możliwości - najbliżej jak to tylko możliwe.

Projektowane w ustawie rozwiązania wpisują się w światowe trendy w podejściu do wody opadowej, czyli powstrzymywaniu jej spływu do kanalizacji. Propozycje w dużym stopniu nawiązują do rozwiązań duńskich, niemieckich i holenderskich. Działanie to w naturalny sposób będzie miało większe znaczenie w średnich i dużych miastach, w których rozwinięte są istniejące systemy kanalizacji deszczowej. Według Ministerstwa Klimatu z prac nad projektem „Opracowanie planów adaptacji do zmian klimatu dla miast powyżej 100 tys. mieszkańców” wynika, że łączny koszt potrzeb inwestycyjnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania wodami opadowymi oraz zielono-niebieskiej infrastruktury w 44 miastach do roku 2030 może sięgać kilku miliardów złotych.

Kto zapłaci?

Z danych GUGiK oraz wykonanych na ich podstawie wyliczeń Ministerstwa Klimatu wynika, że dla dużych miast liczba działek zabudowanych w 50% powierzchni jest  ok. 4-10- krotnie niższa niż działek gdzie zabudowa zajmuje mniej niż 50% powierzchni działki. Dla średnich miast wskaźnik ten wynosi od 1:10 do 1:20, zaś dla małych miast jest jeszcze wielokrotnie mniejszy. Z danych GUGiK wynika jednocześnie, że dla wszystkich miast oraz gmin wiejskich najwięcej jest działek, których powierzchnia zabudowy zajmuje mniej niż 40% powierzchni działki. Średnia powierzchnia zabudowy działek budowlanych w Polsce zawiera się w przedziale od ok. 4,5% do 35% w zależności od wielkości miasta (gminy).

Na podstawie ekstrapolacji danych z portali nieruchomościowych Ministerstwo Klimatu oszacowało udział działek zabudowanych w całej Polsce w zależności od powierzchni przyjmując progi 0-600m2, 600-3500 m2, a także powyżej 3 500 m2. Działki z przedziału  600-3500m2 stanowią ok. 65% wszystkich działek zabudowanych, zaś działki powyżej 3500 m2 stanowią ok. 3-8% wszystkich działek zabudowanych w zależności od wielkości miast. 

Na podstawie powyższych przesłanek i wyliczeń oszacowano, że liczba działek zabudowanych aktualnie podlegająca opłacie wynosi ok. 6 900. Z tego wynika, że po zastosowaniu kompensacji retencyjnej średnia opłata jednostkowa za utraconą retencję wynosi ok. 900 złotych na działkę rocznie. Kierując się powyższymi założeniami przyjęto, że po znowelizowaniu przepisów, średnia opłata jednostkowa z tytułu utraconej retencji za działkę zabudowaną wyniesie ok. 1 350 złotych rocznie. Kwota odnosi się tylko do działek spełniających kryteria nowelizowanej ustawy. Zakłada się zarazem, że ilość działek objętych systemem opłat wzrośnie ok. 20-krotnie.

Komu i za co trzeba będzie płacić?

Sposób naliczania opłaty za utraconą retencję pozostanie na dotychczasowych zasadach obowiązujących do tej pory właścicieli działek od 3 500 mkw. Obecnie za naliczanie i pobór opłaty są odpowiedzialne jednostki samorządu terytorialnego (gminy). Za kontrolę i nadzór tego procesu oraz interpretację przepisów ustawy odpowiadają Wody Polskie.

Wysokość opłaty stanowi iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej wyrażonej w m2 oraz czasu wyrażonego w latach. Stawki jednostkowe są określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne z 2017 roku i wahają się od 5 do 30 gr za m2 w zależności od pojemności systemu retencjonowania.

Opłata będzie naliczana od faktycznej zabudowy nieruchomości, wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej, tj. powierzchni zabudowy budynku, a nie od powierzchni dachu. Do opłaty zostanie wliczona całość powierzchni zabudowanej na nieruchomości, w tym podjazdy do garażu, chodniki, czy fundament pod ogrodzenie, gdyż wyłączają one części nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej.

Gminy posiadają wystarczająco dużo danych, na podstawie których mogą weryfikować nieruchomości: decyzje o warunkach zabudowy, dane do naliczania opłat o podatku od nieruchomości, pozwolenia na budowę (zgodnie z art. 38 Prawa Budowlanego, starosta przekazuje je gminom).

Jako powierzchnię biologicznie czynną należy rozumieć „teren biologicznie czynny” w rozumieniu rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: „teren o nawierzchni urządzonej w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych, a także 50% powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią oraz innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2”.

Opłata, tak jak dotychczas, będzie naliczana na podstawie oświadczeń składanych przez właścicieli nieruchomości, którzy obowiązani będą do wskazywania w nich danych koniecznych do naliczania opłaty. Oświadczenia te podlegają weryfikacji przez organy wykonawcze gmin, które są właściwe do naliczania ww. opłaty. Wzory są publikowane przez gminy w Biuletynach Informacji Publicznej.

Dodatkowe informacje dla gmin znajdują się na stronie Wód Polskich: https://wody.gov.pl/nasze-dzialania/oplaty-za-zmniejszenie-naturalnej-retencji.

Gminy odprowadzają opłaty do Wód Polskich w trybie kwartalnym. Za pierwsze półrocze 2020 była to kwota 2,8 mln zł. Jest to kropla w morzu potrzeb.

Ile zapłaci właściciel: Im więcej wody zatrzymasz, tym mniejszą opłatę zapłacisz

Wysokość opłaty za zmniejszoną retencję będzie zależała od wielkości nieruchomości oraz stopnia zabudowy. Mechanizm polega na tym, że opłata jest bezpośrednio zależna od stopnia zatrzymania wody opadowej na posesji (tzw. współczynnik  zatrzymania np. 10, 20 czy 30%).

Na działce 1000 m2 powierzchnia zabudowy wynosi 51%:

  • jeżeli właściciel nie zatrzyma wody na posesji (współczynnik zatrzymania - 0 %) – opłata wyniesie rocznie ok. 255 zł
  • jeżeli właściciel zatrzyma wodę opadową (np. w zbiornikach, kontenerach, beczkach) – osiągając współczynnik zatrzymania powyżej 30% - opłata roczna wyniesie nie więcej niż – 25,50 zł czyli 10 razy mniej.

- "Mam nadzieję, że tak naprawdę nikt nie będzie musiał płacić, bo celem jest odbetonowanie naszych działek, naszych miast" – podkreślił Prezes Wód Polskich Przemysław Daca. Celem projektu jest bowiem realne przeciwdziałanie skutkom suszy poprzez odwrócenie trendu uszczelniania powierzchni na terenach zurbanizowanych.

PODATEK OD DESZCZU v2

W przypadku, gdy na działce 1000 m2 powierzchnia zabudowy wynosi 51%:

  • jeżeli właściciel nie zatrzyma wody na posesji (współczynnik zatrzymania - 0 %) – opłata wyniesie rocznie ok. 255 zł
  • jeżeli właściciel zatrzyma wodę opadową (np. w zbiornikach, kontenerach, beczkach) – osiągając współczynnik zatrzymania powyżej 30% - opłata roczna wyniesie nie więcej niż – 25,50 zł czyli 10 razy mniej.

Równolegle w projekcie (art. 40) jest propozycja zwolnienia budowania zbiorników na wodę opadową lub roztopową (deszczówki) o pojemności do 10m3 z konieczności uzyskiwania pozwolenia na budowę. Jest to zrównanie wymogów wobec zbiorników na deszczówkę do takich, jakie obowiązują dla nieczystości płynnych (szamba).

Aktualny projekt przewiduje, że opłaty nie ponosi się  za zmniejszenie retencji na gruntach rolnych  bez względu na sposób ich zagospodarowania i stopień retencjonowania wód opadowych. Z opłaty zwolnione są także podmiotowo związki wyznaniowe.

Przykłady inwestycji w zieleń oraz retencję wód opadowych

Łapiąc deszczówkę możemy zaoszczędzić do 50% wody wodociągowej i obniżyć rachunki za wodę. Zbierajmy deszczówkę do specjalnych pojemników ustawionych pod rynną lub instalujmy systemy zbierania wody w pojemnikach podziemnych. Więcej w broszurze Stop Suszy DOBRE PRAKTYKI: http://wide-vision.pl/wp-content/uploads/2020/08/DOBRE-PRAKTYKI-sierpien-2020-DRUK-bez-spad%C3%B3w.pdf

Przykłady inwestycji w zieleń oraz retencję wód opadowych wraz z krótką charakterystyką w podziale na inwestycje, które mogą być realizowane na mniejszych działkach oraz większych działkach, w tym terenach należących do gmin:

1) nieruchomości prywatne oraz należące do przedsiębiorców (mniejsze działki o powierzchni  do 1 500  m2):

  • powierzchnie chłonne, porośnięte roślinnością, np. trawą (trawniki) lub bez pokrycia roślinnością, które są przepuszczalne dla wód opadowych, dzięki czemu mogą one infiltrować w głąb gruntu,
  • oczka wodne z roślinnością wodną i wodolubną, stawy,
  • dachy zielone o odpowiednich parametrach, zwłaszcza na terenach nieprzepuszczalnych, gdy infiltracja do gruntu nie jest możliwa.
  • ogrody deszczowe (nasadzenia roślin w gruncie o zwiększonej przepuszczalności, które zbierają wodę),
  • muldy chłonne (niecka chłonna, zagłębienie terenu o charakterze liniowym, przepuszczalnym, gdzie infiltrują wody opadowe),
  • urządzenia do infiltracji z retencją podziemną np. skrzynki rozsączające, komory drenażowe, studnie chłonne, rigole, drenaże rozsączające (urządzenia te umożliwiają rozsączanie wody do warstw przepuszczalnych gruntu),
  • podziemne lub naziemne pojemniki (zwane w prawie budowlanym ‘zbiornikami’) na wody opadowe.

2) tereny należące do gmin oraz nieruchomości prywatne należące do osób prywatnych, przedsiębiorców, wspólnot mieszkaniowych lub spółdzielni (o powierzchni powyżej 1 500 m2):

  • mogą być to również rodzaje inwestycji/urządzeń wymienione w punkcie 1, ale tutaj charakterystyczne będą:
  • pojemniki (zbiorniki) retencyjne (przepływowe, bezodpływowe), w tym z elementami zieleni, stawy retencyjne,
  • systemy hydrofitowe (zbiornik wodny z roślinnością zanurzoną i otaczającą) - ich praca naśladuje warunki hydrauliczne i siedliskowe naturalnych ekosystemów bagiennych,
  • ogrody deszczowe,
  • muldy chłonne,
  • systemy bioretencyjne (systemy te są zagłębieniami terenu lub płytkimi basenami służącymi do spowalniania przepływu oraz wchłaniania części wody) - zapewniają podniesienie jakości wody na drodze jej filtracji przez złoża glebowe oraz za pomocą roślin, a następnie zebranie jej nadmiaru za pomocą podziemnego systemu drenażowego,
  • nawierzchnie przepuszczalne, ażurowe warunkujące wsiąkanie wody w głąb gruntu, w tym pokryte roślinnością (trawniki).

Proponowane niniejszym projektem zmiany przepisów w zakresie retencji pozwolą na zrealizowanie inwestycji, które w przeciwnym razie nie zostałyby w większości zrealizowane (inwestycje związane z kompensacją retencyjną na terenach działek prywatnych). W przypadku gmin nastąpi dopływ dodatkowych środków finansowych dedykowanych retencji z tytułu poszerzenia bazy i zwiększenia stawek jednostkowych opłat, co umożliwi realizację nowych inwestycji, które z uwagi na brak środków nie zostałyby zrealizowane lub zostałyby zrealizowane w późniejszym terminie (przyśpieszenie realizacji).

Ułatwienia w procesie inwestycyjnym - możliwość zajęcia drogi lub linii kolejowej

W projekcie budowlanym planowanej inwestycji zostanie ściśle określony zakres niezbędnych zajęć terenu, w tym również może wystąpić konieczność zajęcia czasowego lub trwałego dróg. W takim przypadku projekt budowlany będzie zawierał również projekt alternatywnego rozwiązania dróg lub (o ile będzie to konieczne) wykonania dróg tymczasowych lub  objazdów.Uzgodniony zostanie również tzw. „Projekt organizacji ruchu tymczasowy” (na czas budowy) oraz „Projekt organizacji ruchu docelowy” (stały). Zostaną opracowane także harmonogramy realizacji robót, w których podane zostaną czasy i etapy  realizacji części  inwestycji (HRF). Projekty zostaną uzgodnione z właścicielami lub zarządzającymi dróg (nie dotyczy to tylko dróg krajowych) , gospodarzami terenu oraz policją. Projekty będą załącznikiem do wniosku o uzyskanie zgody na realizację inwestycji. Z chwilą uzyskania zgody będzie możliwa realizacja inwestycji  - w tym realizacja alternatywnego przebiegu dróg  oraz wykonania dróg tymczasowych czy objazdów.

Podobna procedura będzie dotyczyć linii kolejowych, czyli na etapie projektu budowlanego zostanie określony zakres niezbędnych zajęć linii kolejowych i nowy układ linii z uwzględnieniem inwestycji. Projekt zostanie uzgodniony z zarządcą infrastruktury kolejowej i uzyska stosowne pozwolenia na realizację. Okres zajęcia infrastruktury drogowej lub kolejowej będzie zależny od daty rozpoczęcia inwestycji i będzie ustalony w umowie Inwestora z Wykonawcą przy uwzględnieniu harmonogramów zawartych w projekcie. Po podpisaniu umowy pomiędzy Inwestorem a Wykonawcą nastąpi ustalenie, przy udziale Inwestora, ram czasowych zajęć z zarządcami dróg i ewentualnie kolei oraz ustalenie dokładnego harmonogramu przebudowy tej infrastruktury.

Wody Polskie opracowały plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS)

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie zakończyło prace nad projektem planu przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS). Tym samym nasz kraj znalazł się w gronie 10 państw europejskich, które stworzyły i przyjęły taki dokument planistyczny. Ma on wskazać najistotniejsze kierunki działań, które pomogą zapobiec kryzysowi wodnemu w Polsce.

Podczas ogólnopolskiej konferencji pt. „Plan przeciwdziałania skutkom suszy – wdrażanie przez współdziałanie” podkreślano kluczową rolę jednostek samorządu terytorialnego we wdrażaniu ustaleń PPSS. Końcowym etapem przygotowania planu będzie jego przyjęcie w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. Procedura legislacyjna potrwa około 3 miesięcy.

Krzysztof Woś, Zastępca Prezesa Wód Polskich ds. Ochrony przed Powodzią i Suszą przypomniał przebieg prac nad dokumentem, który został opracowany z udziałem MGMiŻŚ, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaopiniowany przez wojewodów. Następnie projekt planu został poddany półrocznym konsultacjom społecznym. Dzięki temu zostały w nim uwzględnione bezpośrednie oczekiwania mieszkańców i samorządów w wielu regionach w Polsce. W ramach konsultacji społecznych zgłoszono przeszło 800 różnych wniosków. – "Plan przeciwdziałania skutkom suszy zawiera 182 zadania, które są efektem oczekiwań lokalnych społeczności" – powiedział Krzystof Woś. – "Ponadto w planie znalazło się 334 zadań z zakresu małej retencji oraz 78 inwestycji znajdujących się już w programie inwestycyjnym Wód Polskich" – dodał Zastępca Prezesa PGW WP ds. Ochrony przed Powodzią i Suszą. 

Podczas briefingu prasowego otwierającego konferencję "Stop suszy!" głos zabrała dr Małgorzata Stolarska, kierownik zespołu naukowego, który opracował plan przeciwdziałania skutkom suszy, która przybyliżyła temat konferencji. – "Przede wszystkim skupimy się aspektach administracyjnych i legislacyjnych, czyli jak interpretować zapisy planu przeciwdziałania skutkom suszy, aby były skutecznie wdrażane. PPSS jest dokumentem nie tylko dla urzędników państwowych, ale również dla przedsiębiorców oraz osób indywidualnych, dotyczy m.in. pozwoleń wodnoprawnych" – wyjaśniła dr Małgorzata Stolarska. Plan przeciwdziałania skutkom suszy określa, w jaki sposób w najbliższych latach podejmowane będą działania dotyczące zarządzania zasobami wodnymi, zarządzania kryzysowego i szacowania strat spowodowanych suszą. Celem jest ograniczenie jej skutków, przez optymalne działania, zarówno techniczne – w tym inwestycyjne, jak i nietechniczne – w tym edukację społeczną.

Podczas konferencji wystąpiła Małgorzata Bogucka-Szymalska Zastępca Dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej, która podsumowała proces legislacyjny związany z powstaniem planu. Podkreśliła znaczącą rolę konsultacji społecznych. Z kolei Wojciech Skowyrski, Dyrektor Departamentu Przygotowania Inwestycji Wód Polskich, zwrócił uwagę, jak istotne w procesie przeciwdziałania suszy są różnego typu inwestycje związane z powiekszaniem dyspozycyjnych zasobów wodnych - zarówno z zakresu dużej, jak i małej retencji. W panelu dyskusyjnym na temat zjawiska suszy w Polsce i sposobów na przeciwdziałanie jej skutkom udział wzięli wzięli również: Małgorzata Bogucka-Szymalska Zastępca Dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej oraz Jarosław Wiśniewski Zastępca Dyrektora Departamentu Klimatu i Środowiska z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. 

PPSS to najważniejszy element realizowanego od dwóch lat projektu Stop suszy!, który zmienił społeczne postrzeganie tego zjawiska w Polsce. Powszechna stała się wiedza, że nasz kraj należy do państw o najuboższych zasobach wodnych w całej Unii Europejskiej. Na jednego mieszkańca w naszym kraju przypada średnio 1500 m sześc. wody na rok, a w trakcie suszy zaledwie 1000 m sześc. W innych państwach ten współczynnik wynosi 4500 m sześc. rocznie. W Polsce, dzięki projektowi Stop suszy!  zwiększyła się świadomość społeczna w kwestii retencjonowania wody, zwłaszcza w mikroskali poprzez działania takie jak: zakładanie łąk kwietnych, ogrodów deszczowych, zbieranie deszczówki itp. Opinia społeczna jest również świadoma tego, że obfite i krótkotrwałe opady deszczu nie wykluczają występowania suszy.

Z danych przeprowadzonych na potrzeby PPSS wynika, że aż 1/3 terytorium Polski jest zagrożona występowaniem suszy rolniczej, dlatego konieczne jest wdrożenie działań technicznych i nietechnicznych, których celem będzie retencjonowanie wód opadowych – zarówno w skali mikro jak i makro, jak również prowadzenie edukacji dotyczącej racjonalnego gospodarowanie wodą, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i gminnym (samorządowym), włączając w to rolnictwo i pozostałe gałęzie gospodarki. PPSS to dokument porządkujący całą wiedzę na temat suszy w Polsce i wskazujący na sposoby przeciwdziałania skutkom tego dotkliwego zjawiska w gospodarce, środowisku przyrodniczym oraz życiu społecznym. 

Najistotniejszym elementem PPSS jest zawierający 26 pozycji katalog działań odwołujących się do wszystkich użytkowników wód, obszarów oraz typów susz. – "Najprościej rzecz ujmując, te działania będą przełożone na szereg konkretnych zadań oraz liczne dokumenty planistyczne, realizowane na szczeblu krajowym, wojewódzkim i lokalnym. Wskazane w tytule konferencji wdrażanie przez współdziałanie oznacza, że konieczne jest zaangażowanie całego społeczeństwa, zwłaszcza przedstawicieli władz samorządowych, przedstawicieli środowisk naukowych i przedsiębiorców, organizacji społecznych, i innych interesariuszy. Jednym z najważniejszych postulatów jest zatrzymanie wody jak najbliżej miejsca, w którym ona spadnie lub pojawi się w postaci wód roztopowych. Najważniejszą w tym procesie rolę odgrywają samorządy oraz wspólnoty lokalne. Poprawa lokalnego bilansu wodnego, wpływa na bilans wodny całego kraju.  Dlatego właśnie w skali lokalnej zrealizowana zostanie najistotniejsza część koniecznych działań, których celem jest kompleksowa poprawa sytuacji oraz zmniejszenie ryzyk i strat spowodowanych skrajnymi zjawiskami hydrologicznymi, takimi jak susze i powodzie" – powiedział Krzysztof Woś Zastępca Prezesa PGW Wody Polskie. W projekcie PPSS zaplanowano ponad 590 inwestycji. Większość to przedsięwzięcia skupione na zwiększaniu obecnego wolumenu retencji. Są także zadania polegające na przebudowie już istniejących urządzeń wodnych tak, by spełniały oczekiwania Ramowej Dyrektywy Wodnej i miały istotne znaczenie w przeciwdziałaniu skutkom suszy w skali kraju. Wody Polskie planują w kolejnych latach bardzo znaczące poszerzenie zakresu inwestycji. Potrzeby zdiagnozowane w PPSS będą podstawą do wskazywania ich lokalizacji.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne wskazuje (art. 183-184), że przeciwdziałanie skutkom suszy jest zadaniem organów administracji rządowej, samorządowej i Wód Polskich, a zakres przeciwdziałania wyznacza ścieżka wyznaczona w PPSS. Dokument PPSS podlega aktualizacji nie rzadziej, niż co 6 lat. Plan zawiera analizę możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych; propozycje budowy lub przebudowy urządzeń wodnych; propozycje niezbędnych zmian w zakresie korzystania z zasobów wodnych oraz zmian naturalnej i sztucznej retencji; działania służące przeciwdziałaniu skutkom suszy. Ustalenia dokumentu uwzględnia się zarówno na szczeblu krajowym jak i lokalnym w: koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województwa, planach zagospodarowania przestrzennego województwa, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Stopień uwzględnienia ustaleń PPSS w tych dokumentach planistycznych oraz przy postępowaniach administracyjnych jest zróżnicowany. O ile w dokumentach szczebla krajowego wskazania PPSS będą wykorzystywane jako ogólne zalecenia, to na szczeblu lokalnym będzie obowiązywać z reguły bezpośrednie stosowanie zapisów PPSS. Stanowi to ułatwienie w opracowywaniu podstawowych dokumentów planistycznych, w tym przede wszystkim miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i miejskich planów adaptacji do zmian klimatu.

PPSS to pierwsze, tak kompleksowe opracowanie dotyczące przeciwdziałania skutkom suszy w Polsce. Do przygotowania planu przeciwdziałania skutkom suszy Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jest zobligowany przepisami art. 240 ust. 2. pkt. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r. poz. 310). Po przyjęciu PPSS w drodze rozporządzenia, Polska znajdzie się w czołówce państw europejskich, które mają opracowane plany przeciwdziałania skutkom suszy. Wraz z planami gospodarowania wodami i planami zarządzania ryzykiem powodziowym dokument ten przyczyni się do poprawy stanu gospodarki wodnej w Polsce.

W projekcie Stop suszy! opracowano metodykę przygotowywania PPSS, która będzie wykorzystywana także w przyszłości oraz przeprowadzono ankietyzację wśród 3,5 tys. podmiotów związanych z gospodarką wodną. Polem do prezentacji projektu planu były ogólnopolskie konferencje eksperckie oraz półroczne konsultacje społeczne w 15 miastach Polski. W procesie konsultacji społecznych wzięło udział 1200 uczestników. Zgłoszono ponad 800 uwag i wniosków. Projekt PPSS dostępny jest na stronie www.stopsuszy.pl Tam znajdują się też najnowsze dane i komunikaty nt. suszy publikowane w raporcie Stop suszy! 2020. Podczas projektu prowadzona była kampania społeczna „Pamiętaj o wodzie!”. Całość prac sfinansowano z funduszy europejskich (POIŚ 2014-2020).

Źródło: wody.gov.pl


Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

NIK o ochronie drzew przy inwestycjach w miastach

NIK o ochronie drzew przy inwestycjach w miastach

W Polsce drzewa wciąż przegrywają z nowymi osiedlami, galeriami handlowymi i parkingami, bo wielu samorządowców na pierwszym miejscu stawia interes inwestorów, lekką ręką zgadzając się na wycinkę drzew. Sadzone w ramach kompensacji nowe drzewa często są niskiej jakości, a niezabezpieczone i niepodlewane - szybko obumierają. NIK zwraca również uwagę, że samorządy bez wystarczających (...)

Posłowie pozwolili deptać trawniki

Posłowie pozwolili deptać trawniki

Nie będzie już kar za deptanie trawników w parkach i terenach przeznaczonych do rekreacji. Za niszczenie roślinności nadal będziemy mogli jednak otrzymać mandat. Posłowie jednogłośnie przyjęli nowelizację kodeksu wykroczeń. Dzięki niej Polacy będą mogli częściej korzystać z wypoczynku na łonie natury. O tym, gdzie bezkarnie położymy się na trawniku, zdecyduje gmina. Obecnie (...)

Nie będzie kar za deptanie miejskich trawników?

Nie będzie kar za deptanie miejskich trawników?

Na wyznaczonych przez gminę skrawkach zieleni będziemy odpoczywać bez obaw, że straż miejska wlepi nam mandat. Posłowie z sejmowej komisji Przyjazne Państwo chcą skończyć z absurdalnymi mandatami za rozłożenie koca na miejskim trawniku. Nowelizacja kodeksu wykroczeń przeszła już przez komisję do spraw zmian w kodyfikacjach, która wprowadziła do niego jedynie „kosmetyczne” (...)

Jak złożyć wykaz o zakresie korzystania ze środowiska?

Jak złożyć wykaz o zakresie korzystania ze środowiska?

Jeśli prowadzisz działalność mającą wpływ na środowisko (czyli korzystasz ze środowiska), to corocznie składasz sprawozdania i wnosisz opłaty. Dowiedz się, jak złożyć wykaz o zakresie korzystania ze środowiska oraz jak wyliczyć należne opłaty. Jak załatwić sprawę? Sprawę można załatwić: podczas wizyty w urzędzie, listownie, elektronicznie (ZAŁATW ONLINE - potrzebny (...)

Wielka płyta ze wsparciem...

Wielka płyta ze wsparciem...

MIiR wesprze profilaktyczne wzmocnienie połączeń warstwy fakturowej i nośnej w budynkach z wielkiej płyty. Wielka płyta jest bezpieczna Instytut Techniki Budowlanej przebadał budynki wykonane w różnych technologiach prefabrykowanych - budynki są bezpieczne. W marcu rozpoczną się szkolenia dla rzeczoznawców i właścicieli budynków dotyczące okresowych kontroli (...)

Dwie zgody

Dwie zgody

  Prezes UOKiK zgodziła się na utworzenie przez Lafarge Cement i Soda Polska Ciech wspólnego przedsiębiorcy. Natomiast Van Pur będzie mógł nabyć część mienia Royal Unibrew Polska. Lafarge Cement zajmuje się produkcją i dystrybucją cementu. Działalność produkcyjna spółki prowadzona jest w dwóch zakładach: Cementowni Małogoszcz i Cementowni Kujawy, a (...)

Archiwum w kurniku

Archiwum w kurniku

Inspektor pracy OIP Rzeszów przeprowadziła czynności kontrolne, w firmie świadczącej usługi w zakresie porządkowania i przechowywania dokumentów. Spółka prowadziła działalność m.in. w pomieszczeniach poprzednio wykorzystywanych jako kurnik. Wszyscy pracownicy byli narażeni na działanie szkodliwych czynników biologicznych. Pracodawca nie dokonał oceny ryzyka zawodowego, uwzględniającej (...)

Ponad 2200 osób znajdzie pracę w Ujeździe

Ponad 2200 osób znajdzie pracę w Ujeździe

Francuski koncern FM Logistic buduje bazę logistyczną na terenie Strefy Aktywności Gospodarczej (SAG) położonej w gminie Ujazd. 19 czerwca przedstawiciele firmy i samorządowcy wmurowali kamień węgielny pod budowę hal.Działka, na której powstaje konstrukcja, obejmuje 100 ha i znajduje się przy autostradzie A4. Pierwsza faza budowy pochłonie 30 mln euro. Prace budowlane ruszyły w (...)

Formy opodatkowania podatkiem dochodowym działalności gospodarczej

Formy opodatkowania podatkiem dochodowym działalności gospodarczej

Dostępne formy opodatkowania podatkiem dochodowym W zależności od tego, czy rejestruje się działalność w CEIDG (jednoosobowa działalność albo spółka cywilna), czy w KRS (spółka, fundacja, spółdzielnia), opodatkowanie podatkiem dochodowym może się znacząco różnić. Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym (...)

Stawka i koszty zryczałtowane w PIT po zmianach

Stawka i koszty zryczałtowane w PIT po zmianach

Minister Finansów wydał objaśnienia podatkowe dotyczące stosowania w 2019 r. podwyższonych kwotowych kosztów uzyskania przychodów i obniżonej stawki podatkowej do dochodów opodatkowanych według skali podatkowej. W artykule przedstawiono zasady rozliczeń. Nowe przepisy Objaśnienia dotyczą stosowania przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia (...)

Jak unikniesz podwójnego opodatkowania? Metoda zaliczenia

Jak unikniesz podwójnego opodatkowania? Metoda zaliczenia

Na czym polega metoda zaliczenia? Metoda zaliczenia (czyli metoda kredytu podatkowego, tax credit method, zwana też metodą odliczenia podatku zapłaconego za granicą) jest drugą, obok metody wyłączenia, metodą unikania podwójnego opodatkowania. Metoda ta polega na zaliczeniu podatku zapłaconego za granicą (w państwie, w którym znajduje się źródło dochodów) (...)

PIT-2 - kiedy warto go złożyć?

PIT-2 - kiedy warto go złożyć?

  PIT-2 to oświadczenie pracownika, które upoważnia pracodawcę do pomniejszenia zaliczki za dany miesiąc o kwotę zmniejszającą podatek. Sprawdź, co się zmienia w 2022 roku. Zmiany wprowadzone przez "Polski Ład"  "Polski Ład" to podwyżka kwoty wolnej do 30 tys. zł (jej odpowiednik to 5100 zł rocznej kwoty zmniejszającej podatek). Wraz z podwyższeniem kwoty wolnej (...)

Skala podatkowa PIT

Skala podatkowa PIT

Skala podatkowa lub inaczej opodatkowanie na zasadach ogólnych, to podstawowa forma opodatkowania działalności gospodarczej. Jeżeli nie wybierzesz innej formy opodatkowania, będziesz płacić podatek dochodowy według stawki 12% oraz 32% od nadwyżki dochodu ponad kwotę 120 tys. zł. Co to jest skala podatkowa Skala podatkowa jest podstawową formą opodatkowania dochodu z działalności (...)

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej

Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej

Ustalanie opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przygotowało materiał pomocniczy dla gmin w sprawie ustalania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, tzn. niewiążące stanowisko wyjaśniające najczęściej pojawiające się wątpliwości organów wykonawczych gmin na tle realizacji obowiązku ustalania opłat (...)

Inwestycje w zatrzymywanie wody z opadów

Inwestycje w zatrzymywanie wody z opadów

Fundusze nie lecą z nieba, ale woda tak Woda opadowa to jej najlepsze nieodpłatne źródło. My to wiemy i fundusze z programu Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) inwestujemy w działania zmierzające do zatrzymywania wody opadowej. W czerwcu rozpocznie się kolejny, piąty już nabór wniosków o dofinansowanie inwestycji zwiększających ilość retencjonowanej wody. Jest na (...)

Więcej „podatku od deszczu”?

Więcej „podatku od deszczu”?

Trwają konsultacji projektu ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy 17 sierpnia rozpoczęły się konsultacje publiczne i uzgodnienia międzyresortowe projektu ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy. Projekt zawiera pakiet działań, które ułatwią zatrzymywanie wody i poprawią dostępność zasobów wodnych w Polsce. Ich celem jest (...)

Nowy program „Moja Woda”

Nowy program „Moja Woda”

100 milionów złotych na 20 tysięcy przydomowych retencji Do 5 tys. zł dotacji na przydomowe instalacje, zatrzymujące wody opadowe lub roztopowe, będzie można otrzymać z nowego programu „Moja Woda”. To kolejna inicjatywa Ministerstwa Klimatu oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które zainwestują 100 mln zł w łagodzenie skutków suszy (...)

Pomoc dla poszkodowanych rolników

Pomoc dla poszkodowanych rolników

Rada Ministrów podjęła kierunkowo decyzję w sprawie ustanowienia programu pomocy dla rolników i producentów rolnych, którzy ponieśli szkody w gospodarstwach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi. Program pomocy dla rolników poszkodowanych w wyniku suszy Uchwała (...)

Rolnicy dostaną dopłaty do ubezpieczeń

Rolnicy dostaną dopłaty do ubezpieczeń

9 września 2005 r. wchodzi w życie ustawa o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, która określa zasady stosowania dopłat ze środków budżetu państwa do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia od ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych w rolnictwie. Kto będzie finansował dopłaty dla rolników do ubezpieczeń? Dopłaty do składek z tytułu zawarcia (...)

Pomoc dla osób poszkodowanych w wyniku nawałnic

Pomoc dla osób poszkodowanych w wyniku nawałnic

Rodziny, które ucierpiały na skutek nawałnic, otrzymają pomoc Każda poszkodowana osoba może zgłosić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej, którego pracownicy,  powinni zająć się zorganizowaniem i udzieleniem  pomocy adekwatnej do zgłoszonych potrzeb. Z kolei PFRON zapewni dodatkową pomoc osobom niepełnosprawnym poszkodowanym w wyniku (...)

Na jaką pomoc mogą liczyć rolnicy poszkodowani w wyniku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w 2019 r.?

Na jaką pomoc mogą liczyć rolnicy poszkodowani w wyniku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w 2019 r.?

Pomoc KRUS dla poszkodowanych rolników w wyniku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w 2019 r. Kasa udziela pomocy rolnikom poszkodowanym w wyniku wystąpienia anomalii pogodowych w ramach Programu pomocy dla rolników i producentów rolnych, którzy ponieśli szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu (...)

Dopłata do składki z tytułu ubezpieczenia upraw i zwierząt gospodarskich oraz maksymalne sumy takiego ubezpieczenia w 2008 r.

Dopłata do składki z tytułu ubezpieczenia upraw i zwierząt gospodarskich oraz maksymalne sumy takiego ubezpieczenia w 2008 r.

Do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia jakich upraw i zwierząt gospodarskich można dostać dopłatę? Ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia:  upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych, (...)

Saragossa 2008: woda i zrównoważony rozwój

Saragossa 2008: woda i zrównoważony rozwój

Międzynarodowa wystawa Expo 2008 "Woda i Zrównoważony Rozwój" w Saragossie (Hiszpania), trwa od 14 czerwca do 14 września. Na 93 dni Expo zaplanowano dziewięć tygodni tematycznych (pierwszym będzie "Woda i Ziemia"), podczas których naukowcy i eksperci będą dyskutowali nad kwestiami związanymi z wodą. W czasie Expo można wziąć udział w Agorze stworzonej (...)

Right2Water

Right2Water

Pierwsza w historii UE europejska inicjatywa obywatelska doczekała się przełożenia na propozycję ustawodawczą. Komisja Europejska zaproponowała zmianę przepisów, które mają służyć poprawie jakości wody pitnej i dostępu do niej oraz lepszemu informowaniu obywateli. Pod inicjatywą Right2Water w podpisało się ponad półtora miliona obywateli wspólnoty. Projekt (...)

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021

1 kwietnia w całej Polsce rozpoczął się Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021! Zgodnie z ustawą o statystyce publicznej udział jest obowiązkowy. Spis potrwa do 30 września 2021 roku.  Dlaczego spis powszechny jest ważny dla nas wszystkich? Bo jego wyniki pozwalają odpowiadać na nasze potrzeby na poziomie lokalnym i globalnym. Stanowią wyznacznik dla tworzenia (...)

Zwolnienia z kas fiskalnych na 2018 rok

Zwolnienia z kas fiskalnych na 2018 rok

Zwolnienia z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących określono zwolnienia na czas określony niektórych grup podatników i niektórych czynności z obowiązku prowadzenia ewidencji (...)

Nowe obowiązki informacyjne

Nowe obowiązki informacyjne

Sposób informowania osób, których dane dotyczą Informowanie osób, których dane dotyczą, o wykorzystywaniu ich danych osobowych (prowadzeniu operacji przetwarzania) oraz o celach, dla których jest ono prowadzone, jest niezbędne dla zapewnienia rzetelności i przejrzystości przetwarzania danych osobowych. Już obecnie obowiązujące przepisy zobowiązują (...)

Specustawa pomoże rolnikom w czasie suszy

Specustawa pomoże rolnikom w czasie suszy

Kancelaria Prezydenta wspólnie z czterema resortami przygotowuje projekt specustawy, która ułatwi rolnikom gospodarowanie wodą w czasach suszy – zapowiedział Andrzej Duda podczas wizyty we wsi Kamionna w powiecie pułtuskim (woj. mazowieckie). Razem z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi Janem Krzysztofem Ardanowskim Prezydent odwiedził tu 32-hektarowe gospodarstwo rolne specjalizujące (...)

Opłaty za użytkowanie gruntów pokrytych wodami

Opłaty za użytkowanie gruntów pokrytych wodami

Opłaty za grunty pokryte wodami są ponoszone raz w roku, a nowa najwyższa stawka za 1 m2 za grunty wykorzystywane dla działalności usługowej zadeklarowanej przez przedsiębiorcę uległa zmniejszeniu z 12,19 zł do 8,90 zł. Najniższa stawka wynosi natomiast 0,01 zł za 1 m2 na rok za użytkowanie gruntów pod nieodpłatne kąpieliska i tory wodne.  Do kogo (...)

Stawki za wodę i ścieki ustalają przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne

Stawki za wodę i ścieki ustalają przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało, że stawki za wodę i ścieki ustalają przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. To one decydują o cenie, jaką mieszkańcy zapłacą za wodę.   Jakie są uprawnienia Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w zakresie stawek za wodę i ścieki? Wody Polskie pełnią jedynie rolę regulatora tych cen. Sprawdzają, (...)

Prawo wodne do poprawki

Prawo wodne do poprawki

Czego dotyczy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw? Rządowy projekt, przygotowany przez ministra gospodarski morskiej i żeglugi śródlądowej, rozstrzyga wątpliwości interpretacyjne dotyczące postępowań administracyjnych związanych z udzielaniem zgód wodnoprawnych oraz pobierania opłat za usługi wodne. W propozycji tej przewidziano (...)

Ułatwienia i pomoc dla rolników...

Ułatwienia i pomoc dla rolników...

Nowy minister rolnictwa i rozwoju wsi Minister Krzysztof Jurgiel złożył 20 czerwca, ze względów osobistych, rezygnację ze stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. 26 czerwca został zaś powołany przez Prezydenta RP nowy minister rolnictwa i rozwoju wsi Jan Krzysztof Ardanowski. Pomoc dla producentów świń Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie zmieniające (...)

„Plan dla wsi” i inne nowości dla rolników

„Plan dla wsi” i inne nowości dla rolników

"Plan dla wsi" - ochrona wsparcie i rozwój polskiego rolnictwa  Polskie rolnictwo, polska wieś mogą być lokomotywą wzrostu gospodarczego w Polsce. Silne polskie rolnictwo w silnej polskiej gospodarce zakłada rządowy "Plan dla wsi". – „„Plan dla wsi”, to program, który już na samym wstępie, w momencie jego ogłoszenia, jest niepodważalnie (...)

Lepiej dmuchać na zimne – UE chce zapobiegać klęskom żywiołowym

Lepiej dmuchać na zimne – UE chce zapobiegać klęskom żywiołowym

Nowa strategia ma zwiększyć zdolności UE w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym i doprowadzić do zacieśnienia współpracy z krajami rozwijającymi się.Gwałtowna burza we Francji, pożary w Grecji, susza w Hiszpanii - każdego z nas może zaskoczyć klęska żywiołowa w miejscu, gdzie mieszkamy lub gdzie jesteśmy tylko przejazdem. Co gorsza, wraz ze zmianami klimatu tego rodzaju klęski (...)

Szacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem suszy w 2021 r.

Szacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem suszy w 2021 r.

Począwszy od okresu wegetacyjnego 2020 r. wnioski o oszacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem suszy producenci rolni mogą składać wyłącznie za pomocą publicznej aplikacji. ##baner## Jak wypełnić wniosek? Producent rolny, korzystając z własnego Profilu Zaufanego: określa w aplikacji zakres i stopień strat spowodowanych przez suszę w uprawach rolnych w swoim  (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Zieleń w pasie drogowym

Zieleń w pasie drogowym

Czy zieleń w pasie drogowym może kolidować z bezpieczeństwem ruchu? Jak wskazuje literatura: „Zieleń w pasie drogowym nie powinna zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać (...)

Przydrożna zieleń a ustawa o drogach publicznych

Przydrożna zieleń a ustawa o drogach publicznych

Jakie obowiązki na zarządców dróg publicznych w zakresie utrzymywania przydrożnej zieleni, nakłada ustawa o drogach publicznych? Do obowiązków zarządcy drogi publicznej (...)

Zasady odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę

Zasady odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę

Na drogę krajową przewróciło się drzewo, w które wjechał samochód osobowy. Drzewo rosło na gruncie Lasów Państwowych tuż przy granicy działki. Właściciel samochodu zgłosił się do Nadleśnictwa (...)

Pas drogowy

Pas drogowy

Czym jest pas drogowy w rozumieniu prawa? pas drogowy -wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane (...)

Zaniedbana nieruchomość gminna

Zaniedbana nieruchomość gminna

Sądownie została ustanowiona droga konieczna o szerokości 3m i długości 25m na terenie będącym własnością Gminy. W tym przypadku terenem Gminy jest działka w centrum miasta o wymiarach 15m x (...)

Służebność mediów - słupy energetyczne na posesji

Służebność mediów - słupy energetyczne na posesji

W 1998 roku nabyłem nieruchomość z linią energetyczną w granicy. W zeszłym roku postanowiłem wymierzyć działkę i okazało się, że linia stoi 2 metry w mojej posesji. Oprócz tego słupy betonowe (...)

Opodatkowanie dochodu uzyskanego za granicą (USA)

Opodatkowanie dochodu uzyskanego za granicą (USA)

Moja mama przepracowała w Polsce 23 lata i od 60 roku życia otrzymuje emeryturę. Dostaje też emeryturę w Stanach Zjednoczonych Ameryki za przepracowane tam lata pracy. Mama ma obywatelstwo polskie (...)

Zaniżenie i zawyżenie podatku VAT

Zaniżenie i zawyżenie podatku VAT

Co oznaczają pojęcia "podatek należny" i "podatek naliczony" w przypadku przepisów karnoskarbowych, mówiących, że karze podlega osoba zaniżająca podatek należny albo zawyżająca podatek naliczony. (...)

Działalność gospodarcza osoby mieszkającej w UK

Działalność gospodarcza osoby mieszkającej w UK

Moja żona chce założyć w Polsce firmę. Jednocześnie pracuje w UK i tu zarabia. Czy za firmę w Polsce będzie płacić podatek tylko w Polsce? Czy będzie to zwykłe 19%, czy może angielskie dochody (...)

Faktury z innych państw UE

Faktury z innych państw UE

Firma jest płatnikiem podatku VAT, prowadzi książkę przychodów i rozchodów. Nie ma nadanego numeru NIP europejskiego, choć w najbliższym czasie zamierza złożyć wniosek do US o nadanie takiego (...)

Podatek od spadku obejmującego nieruchomość i busa

Podatek od spadku obejmującego nieruchomość i busa

Na podstawie postanowienia Sądu z dnia 5.09.2006 r. spadek po zmarłym dnia 15.02.2006 r. JK nabyli: żona i dwójka dzieci (w tym jeden małoletni - lat 16) w udziale wynoszącym 1/3 część. Przedmiotem (...)

Postawienie wiaty otwartej, służącej jako zabezpieczenie dla samochodu przed deszczem

Postawienie wiaty otwartej, służącej jako zabezpieczenie dla samochodu przed deszczem

Czy postawienie wiaty otwartej, służącej jako zabezpieczenie dla samochodu przed deszczem, wymaga zgłoszenia, czy też można zaliczyć ją do obiektu małej architektury? Wiata z pewnością nie (...)

Rękojmia za wady nieruchomości

Rękojmia za wady nieruchomości

Kupiłem nieruchomość komercyjną na kredyt. Po negocjacjach ustaliłem cenę z sprzedającym na 600 tys. zł za 600 metrów kwadratowych. Taki metraż podawał sprzedający. Po spisaniu aktu notarialnego (...)

Zalanie mieszkania a zdarzenie losowe, za które przysługuje odszkodowanie od ubezpieczyciela

Zalanie mieszkania a zdarzenie losowe, za które przysługuje odszkodowanie od ubezpieczyciela

Czy zalanie mojego mieszkania przez sąsiada jest szkodą powstała w wyniku zdarzeń losowych i tym samym czy przysługuje mi za to odszkodowanie od ubezpieczyciela? Odszkodowanie przysługuje (...)

Postój pojazdu a odszkodowanie OC

Postój pojazdu a odszkodowanie OC

Jadący z nadmierną prędkością X zawadził o stojący na poboczu samochód ciężarowy przedsiębiorstwa transportowego, który zauważył zbyt późno i którego nie zdążył ominąć. Samochód (...)

Zakup wody a koszty

Zakup wody a koszty

Firma kupuje pitną wodę mineralną do biura w butlach w stojaku. Z wody tej korzystają zarówno pracownicy, jak i klienci. Czy zakup tej wody może być kosztem podatkowym w firmie? Czy jeśli z wody (...)

Jednofazowość podatku akcyzowego

Jednofazowość podatku akcyzowego

Firma dokonuje importu bazy kosmetyków - mieszaniny chemicznej, jednak określonej już jako woda toaletowa. Przy imporcie opłacany jest VAT oraz akcyza. Następnie firma rozcieńcza wspomnianą stężoną (...)

Temperatura wody w kranie

Temperatura wody w kranie

Zbyt niska temperatura wody ciepłej dostarczanej do mojego mieszkania jest wynikiem płacenia przeze mnie wysokich rachunków za jej zużycie. Zużywam bowiem znacznie więcej wody ciepłej od zimnej (...)

Czas oczekiwania na ciepłą wodę

Czas oczekiwania na ciepłą wodę

Czy jest jakiś przepis, który reguluje, po jakim czasie należy rzeczywiście uzyskać ciepłą wodę od momentu odkręcania kurka? Albo, ile litrów należy wylać ciepłej wody, aby w końcu ją uzyskać? (...)

Umowa przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków

Umowa przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków

Z jakim podmiotem przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne zawiera umowę na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków?  Co do zasady powyższa umowa, może być zawarta z osobą, która posiada (...)

Kable energetyczne - ustanowienie służebności

Kable energetyczne - ustanowienie służebności

Posiadam działkę niezabudowana w granicach której przebiegają sieci energetyczne w ziemi. Na innej działce przebiegają w ziemi rury sieci odprowadzającej ścieki o dużo większej średnicy niż (...)

Kotłownia developera w budynku wspólnoty

Kotłownia developera w budynku wspólnoty

Jestem przed popisaniem aktu notarialnego sprzedaży mieszkania od firmy developerskiej. Mam kilka wątpliwości dotyczącej treści samego aktu. W budynku został wyodrębniony lokal użytkowy – (...)

FORUM PRAWNE

Działka rolna. Parking

Działka rolna. Parking Witam serdecznie. Proszę o pomoc,poradę. Zakupiłem działkę na obrzeżach miasta o powierzchni 1860m2 z oznaczeniem RZ "Łąki, użytki zielone, zieleń nieurządzona" W mpzp (...)

Witam, Gmina jest w trakcie opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla naszego

Witam, Gmina jest w trakcie opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla naszego Witam, Gmina jest w trakcie opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla naszego (...)

zieleń i parkowanie paranoja

zieleń i parkowanie paranoja witam mieszkam w małej wspólnocie 10 rodzin, wczoraj członek zarządu bez porozumnienia z nikim innym zasadził na "moim" miejscu do pakowania kwiaty i jakies (...)

Parkowanie aut

Parkowanie aut Witam, przychodzę z pytaniem jakiś czas temu sąsiad postanowił zająć pas drogowy, na którym prędzej rosła zieleń teraz twierdzi, że to jego parking i nikt nie ma prawa parkować (...)

Gdzie zgłosić nadużycie budowlane ????

Gdzie zgłosić nadużycie budowlane ???? Gdzie zgłosić nadużycie budowlane ???? W Wałbrzychu likwiduje się skwerki z zielenią miejską pod zabudowę parkingową w centrum miasta. Taki fakt ma (...)

Rozwód i opieka nad dzieckiem

Rozwód i opieka nad dzieckiem Jestem mężatką od 4 lat, mam synka 3,5 letniego. Myślę o rozwodzie (mąż jest nieodpowiedzialny, znęca się nade mną i synem psychicznie) pomimo tego dziecko go kocha. (...)

Odebranie dziecka

Odebranie dziecka Witam!moja sytuacja jest tragiczna. Byłam z chłopakiem 4 lata.zaszlam w ciążę.jako że warunki w domu rodzinnym były źle zdecydowałam się zamieszkać u jego rodziców .N trakcie (...)

Dom sąsiada w granicy działki

Dom sąsiada w granicy działki Dzień dobry. Sąsiadujący ze mną dom kupiła niedawno bardzo kłopotliwa rodzina. Jak dotąd wszystko znosiłem z nadmierną cierpliwością, ale dziś sąsiedzi rozpoczęli (...)

Przeciekający dach

Przeciekający dach Witam, Mam taki problem, mianowicie: Posiadam stropodach, który był pokryty gontami. W 2013 roku dach zaczął trochę przeciekać (pojawiła się mokra plama na suficie wielkości (...)

Praktyki w serwisie samochodowym

Praktyki w serwisie samochodowym Witam mam taki problem. Jestem w 3 klasie szkoły zawodowej. Odbywam praktyki w prywatnym serwisie na stanowisku elektromechanik. Mam kilka pytań. Ostatnio miałem zapalenie (...)

Podatek od spadku - odziedziczona nieruchomość

Podatek od spadku - odziedziczona nieruchomość Odziedziczyłam po mamie 2/3 mieszkania własnościowego, o powiezchni 72 m2,jak mam obliczyć podatek, czy może nie muszę płacić podatku? Nie wiem (...)

progi podatkowe - wysokość, obliczanie podatku

progi podatkowe - wysokość, obliczanie podatku Podatek dochodowy od osób fizycznych w 2011 roku wynosi: * Do kwoty 85.528 zł podatek wynosi 18% (minus kwota zmniejszająca podatek, tj. 556,02 zł). * (...)

Procedura sądowo-spadkowa. Podatek spadkowy od mieszkania dla II grupy spadkobierców.

Procedura sądowo-spadkowa. Podatek spadkowy od mieszkania dla II grupy spadkobierców. Proszę Szanownych Forumowiczów o informacje dotyczące spadkobrania mieszkania (należę do II grupy spadkobierców): 1. (...)

VAT-25

VAT-25 Witam, Zakupiłem motocyl w Stanach Zjednoczonych, motocyl przyszedl w kontenerze do Gdyni, nastepnie zostal oclony w Niemczech, gdzie zostało zapłacone 6% cło oraz 19% VAT od wartości motocykla, (...)

nowy podatek katastralny

nowy podatek katastralny Słyszałem, że rząd chce wprowadzic nowy podatek tzw. katastralny, ma on udeżyć głównie w mieszkańców centów miast, o co dokładnie chodzi? Podatek katastralny to jeden (...)

Przeniesienie decyzji o PB na nowego właściciela a dysponowanie nieruchomością

Przeniesienie decyzji o PB na nowego właściciela a dysponowanie nieruchomością Witam, Mam dość spory problem do którego nie wiem jak się odnieść.. po krótce: mam projekt budowlany - budowa (...)

remont balkonu - spółdzielnia - proszę o pomoc!

remont balkonu - spółdzielnia - proszę o pomoc! witam, od lat proszę spółdzielnię mieszkaniową o to, żeby wyremontowała posadzkę na moim balkonie. jest w masakrycznym stanie, kruszy się, tworzą (...)

Remont balkonów w spółdzielni i problem najemcy ze zgłoszeniem uciążliwości

Remont balkonów w spółdzielni i problem najemcy ze zgłoszeniem uciążliwości Dzień dobry. Sytuacja, w jakiej się znalazłem, ma dwa aspekty. Po pierwsze, jestem najemcą lokalu (umowa, zgłoszenie (...)

Spółdzielnia walka o naprawę dachu i balkonu

Spółdzielnia walka o naprawę dachu i balkonu Witam, posiadam mieszkanie własnościowe (wspólnota mieszkaniowa)w ubiegłym roku remontowali balkony, źle został wykonany, a dokładnie spływ deszczu (...)

czy można takiej matce odebrać prawa albo chociaż ograniczyć?

czy można takiej matce odebrać prawa albo chociaż ograniczyć? Jestem 40 letnim facetem, który jest z związku z matką 7 letniego chłopczyka od 13 lat. Nie jesteśmy małzeństwem. Odkąd zaczęliśmy (...)

Porady prawne