26.6.2017

A.J.Zespół e-prawnik.pl

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Jak orzeka się o niepełnosprawności?

Kiedy występuje niepelnosprawność?

Zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.

Niepełnosprawność, zgodnie z kryterium ustawowym, to niemożność efektywnego pełnienia ról społecznych, a więc wypełniania zobowiązania wynikającego z zajmowanej pozycji społecznej przy korzystaniu przez osobę z przysługujących jej przywilejów i praw według bardziej lub mniej określonego wzoru, a więc niemożność bądź trudności w codziennej aktywności i uczestnictwie wynikające z naruszenia sprawności organizmu.

Ocena stanu zdrowia nie jest jedynym wyznacznikiem niepełnosprawności, gdyż orzecznictwo o niepełnosprawności uwzględnia zarówno fizyczne, psychiczne, jak i społeczne aspekty funkcjonowania człowieka. Wystąpienie tylko jednego z elementów np. naruszenia sprawności organizmu (potocznie utożsamianego z chorobą) nie musi zatem oznaczać, że mamy do czynienia z niepełnosprawnością. Natomiast intensywność tego czynnika nie wpływa bezpośrednio na ustaloną niepełnosprawność bądź stopień niepełnosprawności, jeśli w następstwie jego występowania nie dochodzi do istotnych ograniczeń w sferze społecznej lub zawodowej.

Kto orzeka o niepełnosprawności?

Orzekają o niej:

  •  Powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako pierwsza instancja;
  •  Wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako druga instancja;

Postępowanie orzecznicze, służące ustaleniu niepełnosprawności bądź stopnia niepełnosprawności, co do zasady jest zespołowe i dwuinstancyjne. Oznacza to, że w posiedzeniu składu orzekającego zespołu powiatowego i wojewódzkiego uczestniczy co najmniej dwóch specjalistów – członków zespołu orzekającego, z których co najmniej jednym jest lekarz sprawujący jednocześnie funkcję przewodniczącego składu orzekającego. Drugim członkiem składu orzekającego może być pedagog, psycholog, pracownik socjalny, doradca zawodowy albo inny lekarz.

  •  Rejonowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych - jako organ odwoławczy dokonujący kontroli prawidłowości orzekania przez organy administracji publicznej.

Prawo strony postępowania orzeczniczego do złożenia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności jest wyrazem realizacji prawa przewidzianego w Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy obywatel ma prawo do rozstrzygnięcia swojej sprawy przez niezawisły sąd. Rejonowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpatrują sprawy z odwołania od orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności poprzez poddanie oceny ustalonej przez składy orzekające pod ocenę biegłych lekarzy sądowych oraz innych biegłych, których przewodniczący składu orzekającego powołuje w zależności od problematyki indywidualnej sprawy.

Postępowanie orzecznicze w zakresie ulg i uprawnień jest jednoosobowe (orzeka lekarz) i jednoinstancyjne (nie przysługuje odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności).

Zob.:

O czym orzekają powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności?

Powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności wydają orzeczenia o:

  •  niepełnosprawności;
  •  stopniu niepełnosprawności;
  •  wskazaniach do ulg i uprawnień.

Przedmiotowe orzeczenia poza ustaleniem statusu osoby orzeczonej jako osoby niepełnosprawnej, stanowią też podstawę do przyznania różnego rodzaju ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.

W przypadku ubiegania się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zespół powiatowy, jeżeli uzna, że spełnione są przesłanki do uzyskania przez wnioskodawcę statusu osoby niepełnosprawnej, wyda orzeczenie o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych lub odpowiedniego stopnia niepełnosprawności, natomiast jeżeli ustali, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej wyda orzeczenie o nie zaliczeniu do niepełnosprawności lub nie zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności. Przedmiotowe rozstrzygnięcia mają charakter merytoryczny. Obok rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym zespoły powiatowe wydają również rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. Orzeczenia wydawane w postępowaniu przed powiatowymi i wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności są decyzjami w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (potwierdza to postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2001 r.).

Kto może uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności?

Podstawą uznania osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, za niepełnosprawną jest ustalenie, że:

  •  ma naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną;
  •  przewidywany okres trwania upośledzenia stanu zdrowia przekracza 12 miesięcy;
  • wymaga zapewnienia jej całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu.

Wszystkie wymienione przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Niepełnosprawność dziecka orzeka się na czas określony, jednak na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 16 roku życia. Decyduje ocena możliwości poprawy funkcjonowania dziecka. Orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się na wniosek złożony do powiatowego/miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności przez przedstawiciela ustawowego dziecka.

W świetle przepisów regulujących postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności - dzieckiem jest osoba, która nie ukończyła 16 roku życia.

Przedstawiciel ustawowy dziecka posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności, wydane na czas określony, może wystąpić z wnioskiem o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności dziecka. Wniosek taki należy złożyć w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. W takiej sytuacji termin posiedzenia składu orzekającego rozpatrującego wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia powinien być wyznaczony (jeżeli pozwalają na to warunki organizacyjne) niezwłocznie po upływie ważności orzeczenia wydanego na czas określony. Pozwoli to dziecku zachować ciągłość statusu osoby niepełnosprawnej, co jest istotne dla realizacji jej ulg i uprawnień. Nie powinno się wydawać dziecku orzeczenia w okresie posiadania przez niego ważnego orzeczenia. Takie orzeczenie jest nieważne. Wyjątkiem od tej zasady jest wydanie orzeczenia w związku ze zmianą stanu zdrowia. W przypadku zmiany stanu zdrowia przedstawiciel ustawowy dziecka posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wydanie ponownego orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia dziecka. W takim przypadku zespół orzekający może wydać orzeczenie uwzględniające te zmiany (nastąpi zmiana wskazań zawartych w orzeczeniu albo zmiana symbolu przyczyny niepełnosprawności), ale też może wydać orzeczenie o niezaliczeniu do osób niepełnosprawnych (zmiana stanu zdrowia nie uzasadnia zaliczenia do osób niepełnosprawnych) albo też orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia, którego istota sprowadza się do stwierdzenia, że nie wystąpiły żadne nowe ograniczenia funkcjonalne w stosunku do istniejących w chwili wydania obowiązującego orzeczenia i że posiadane orzeczenie właściwie odzwierciedla ograniczenia funkcjonalne osoby orzeczonej. Wystąpienia nowego schorzenia lub pogłębienia się istniejącego nie należy utożsamiać z automatyczną zmianą zakresu posiadanego orzeczenia ponieważ samo naruszenie sprawności organizmu (choroba) nie jest tożsame z niepełnosprawnością.

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności 

W przypadku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przepisy ww. ustawy przewidują gradację niepełnosprawności poprzez określenie jej stopni. Ustala się 3 stopnie niepełnosprawności:

  •  znaczny,
  •  umiarkowany,
  •  lekki.

Stopień niepełnosprawności osoby zainteresowanej orzeka się na czas określony lub na stałe. Decyduje ocena możliwości poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej.
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje się osobie, która ukończyła 16 rok życia.

Osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wniosek taki należy złożyć w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby zainteresowanej. W takim przypadku termin posiedzenia składu orzekającego rozpatrującego wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia powinien być wyznaczony (jeżeli pozwalają na to warunki organizacyjne) niezwłocznie po upływie ważności orzeczenia wydanego na czas określony. Pozwoli to osobie zainteresowanej zachować ciągłość statusu osoby niepełnosprawnej co jest istotne dla realizacji jej ulg i uprawnień. Nie należy wydawać osobie orzeczenia w okresie posiadania przez nią ważnego orzeczenia. Takie orzeczenie jest nieważne. Wyjątkiem od tej zasady jest wydanie orzeczenia w związku ze zmianą stanu zdrowia. W razie zmiany stanu zdrowia osoba zainteresowana posiadająca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wydanie ponownego orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. W takim przypadku zespół orzekający może wydać orzeczenie uwzględniające te zmiany (nastąpi zmiana stopnia niepełnosprawności np. z lekkiego na umiarkowany ale też z umiarkowanego na lekki, wskazań zawartych w orzeczeniu albo zmiana symbolu przyczyny niepełnosprawności) ale też może wydać orzeczenie o niezaliczeniu do osób niepełnosprawnych (zmiana stanu zdrowia nie uzasadnia zaliczenia do osób niepełnosprawnych), albo też orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia, którego istota sprowadza się do stwierdzenia, iż nie wystąpiły żadne nowe ograniczenia funkcjonalne w stosunku do istniejących w chwili wydania obowiązującego orzeczenia i, że posiadane orzeczenie właściwie odzwierciedla ograniczenia funkcjonalne osoby orzeczonej. Wystąpienia nowego schorzenia bądź pogłębienia się istniejącego nie należy utożsamiać z automatyczną zmianą zakresu posiadanego orzeczenia, gdyż samo naruszenie sprawności organizmu (choroba) nie jest tożsame z niepełnosprawnością.

Znaczny stopień niepełnosprawności

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osoby:

  1.  niezdolne do pracy i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
  2. zdolne do pracy w warunkach pracy chronionej i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zarówno osoby z pierwszej, jak i drugiej grupy muszą jednocześnie wymagać stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności możliwe jest więc tylko wtedy, gdy u osoby zainteresowanej występują jednocześnie ograniczenia w wykonywaniu zatrudnienia i konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy.

Konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem.

Z kolei konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadkach:

  •  przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;
  •  zatrudnienia w formie telepracy.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mogą być więc zaliczone trzy grupy osób z naruszoną sprawnością organizmu, tzn.:

  1. niezdolne do pracy,
  2. zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej,
  3. wymagające czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadkach:

  •  przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
  •  zatrudnienia w formie telepracy.

W odniesieniu do ograniczeń w zatrudnieniu definicja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie różni się od definicji stopnia znacznego. W obu przypadkach występuje kryterium niezdolności do pracy lub zdolności do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Kolejnym kryterium kwalifikującym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jest konieczność czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Użyty w definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wyraz „lub" oznacza, że w przeciwieństwie do znacznego stopnia niepełnosprawności, każda z przesłanek stanowi samodzielną podstawę do zaliczenia do tego stopnia niepełnosprawności.

Lekki stopień niepełnosprawności

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się zatem osoby:

  1. o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną;
  2. o naruszonej sprawności organizmu, mające ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Nie ma wymogu, żeby przesłanki powyższe (w pkt 1 i 2) występowały łącznie.

Obowiązujące w polskim systemie orzecznictwa o niepełnosprawności kryteria i standardy postępowania orzeczniczego zawarte w definicjach stopni niepełnosprawności oraz niepełnosprawności budowane są na konstrukcji określającej zachowane, mimo naruszonej sprawności organizmu, możliwości osoby w zakresie:

  •  samodzielnej egzystencji,
  •  pełnienia ról społecznych,
  •  zatrudnienia w odpowiednich warunkach.

Pojęcie "niepełnosprawność" czy "stopień niepełnosprawności" obejmuje zatem kategorię zdolności do pełnienia przez człowieka ról społecznych. Zachodzi bowiem zależność między ograniczeniem zdolności do realizacji oczekiwań, funkcji, zachowań i postaw wynikających z zajmowanej pozycji społecznej w różnych grupach społecznych a niepełnosprawnością.

Niepełnosprawność, zgodnie z kryterium ustawowym, to niemożność efektywnego pełnienia ról społecznych tj. wypełniania zobowiązania wynikającego z zajmowanej pozycji społecznej przy korzystaniu przez osobę z przysługujących jej przywilejów i praw według bardziej lub mniej określonego wzoru, a więc niemożność bądź trudności w codziennej aktywności i uczestnictwie.

Rola społeczna jest zatem konsekwencją określonej pozycji jednostki w grupie, choć jej realizacja zależy od wielu innych czynników m.in. od zespołów norm i oczekiwań. Rola społeczna nie jest jednak jedynie odzwierciedleniem pozycji już posiadanej. Bywa ona czasem odzwierciedleniem pozycji, do której jednostka dopiero aspiruje.

Porady prawne

Kto może uzyskać orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień?

Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień wydaje się osobie, która ukończyła 16 rok życia i posiada jedno z następujących orzeczeń:

  •  ważne orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o:
    •  całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji,
    •  niezdolności do samodzielnej egzystencji,
    •  całkowitej niezdolności do pracy,
    •  częściowej niezdolności do pracy oraz celowości przekwalifikowania;
  •  ważne orzeczenie organu rentowego (ZUS, MSWiA, MON), wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r. o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów;
  •  ważne orzeczenie KRUS o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane przed 1 stycznia 1998 r.

W postępowaniu o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych ważnych orzeczeń organów rentowych, wskazanych powyżej. Natomiast zawarte w orzeczeniu wskazania lekarz ustala stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie bezpośredniego badania osoby zainteresowanej. Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień wydaje się do czasu upływu ważności orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy.

W postępowaniu o wydanie tego rodzaju orzeczenia uczestniczy wyłącznie lekarz-członek powiatowego/miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Ponieważ orzeczenie wydawane jest w oparciu o inną prawomocną i ostateczną decyzję administracyjną, to od tego rodzaju orzeczenia nie przysługuje odwołanie. Orzeczenie jest ostateczne i niezaskarżalne.

Jak należy złożyć wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności?

Trzeba złożyć wniosek

Wydanie orzeczenia następuje na wniosek.

Druk wniosku o wydanie orzeczenia osoba zainteresowana otrzymuje w siedzibie właściwego miejscowo powiatowego zespołu. W zależności od przyjętego przez powiatowy zespół sposobu organizacji pracy możliwe jest także uzyskanie wniosku drogą pocztową lub pobranie go ze strony internetowej zespołu.

Wniosek o wydanie orzeczenia może złożyć:

  •  osoba zainteresowana;
  •  przedstawiciel ustawowy osoby zainteresowanej (dotyczy to przede wszystkim dzieci oraz osób ubezwłasnowolnionych);
  •  kierownik ośrodka pomocy społecznej, ale za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.

Wniosek składa się w powiatowym/miejskim zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwym dla miejsca stałego pobytu osoby zainteresowanej lub właściwym dla miejsca pobytu w przypadku osób:

  •  bezdomnych;
  •  przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych lub rodzinnych;
  •  przebywających w zakładach karnych i poprawczych;
  •  przebywających w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej.

Miejscem stałego pobytu jest miejscowość, w której wnioskodawca zamieszkuje pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W przypadku osób przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych lub rodzinnych nie jest wymagane przebywanie w miejscowości, w której się nie zamieszkuje co najmniej dwa miesiące, ale przebywanie poza miejscowością w której się zamieszkuje ponad dwa miesiące – znaczenie ma zatem okres przebywania poza miejscowością w której się zamieszkuje oraz fakt przebywania przez cały ten okres ze względów zdrowotnych lub rodzinnych. Ciężar dowodu w zakresie długości okresu przebywania poza miejscem stałego pobytu oraz przyczyn tego przebywania obciąża wnioskodawcę.

Wniosek powinien zwierać:

  •  imię i nazwisko dziecka, przedstawiciela ustawowego dziecka lub osoby zainteresowanej;
  •  datę i miejsce urodzenia dziecka lub osoby zainteresowanej;
  •  adres zamieszkania lub pobytu dziecka albo osoby zainteresowanej;
  •  numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego ich tożsamość oraz numer PESEL;
  •  określenie celu, dla którego niezbędne jest uzyskanie orzeczenia;
  •  dane dotyczące sytuacji społecznej i zawodowej dziecka lub osoby zainteresowanej – w przypadku wniosku o orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności;
  •  oświadczenie osoby zainteresowanej lub przedstawiciela ustawowego dziecka o prawdziwości danych zawartych we wniosku.

Do wniosku dołącza się:
a) w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności:

  •  dokumentację medyczną (karty informacyjne leczenia szpitalnego, dokumentację medyczną z przebiegu leczenia ambulatoryjnego, wyniki dodatkowych badań diagnostycznych, konsultacje specjalistyczne itp.);
  •  zaświadczenie lekarskie – zawierające opis stanu zdrowia, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się dziecko - zaświadczenie takie ważne jest miesiąc od daty wydania i w tym czasie należy złożyć wniosek (dotyczy osób ubiegających się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności);
  •  zaświadczenie lekarskie – zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana - zaświadczenie takie ważne jest miesiąc od daty wydania i w tym czasie należy złożyć wniosek (dotyczy osób ubiegających się o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności);
  •  inne dokumenty mające wpływ na ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

b) w przypadku wydania orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień:

  • dokumentację medyczną (karty informacyjne leczenia szpitalnego, dokumentację medyczną z przebiegu leczenia ambulatoryjnego, wyniki dodatkowych badań diagnostycznych, konsultacje specjalistyczne itp.);
  •  orzeczenie o inwalidztwie lub niezdolności do pracy;
  •  inne dokumenty mające wpływ na ustalenie wskazań do ulg i uprawnień.

Jeśli dołączona do wniosku dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień, to przewodniczący powiatowego zespołu zawiadamia na piśmie osobę zainteresowaną lub przedstawiciela ustawowego o konieczności jej uzupełnienia oraz wyznacza termin złożenia brakującej dokumentacji z pouczeniem, że nieuzupełnienie jej w określonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Ocena kompletności dokumentacji medycznej należy wyłącznie do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dokumentacja medyczna dostarczona przez wnioskodawcę stanowi materiał dowodowy poddawany, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, weryfikacji przez lekarzy członków zespołu orzekającego. Znaczenie posiada zatem zawartość merytoryczna dokumentacji wskazująca na naruszenie sprawności organizmu a nie np. jej obszerność.

Zaświadczenie lekarskie dołączane do wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydawane jest wnioskodawcy nieodpłatnie. Natomiast w przypadku konieczności uzupełnienia dokumentacji medycznej i wykonania w tym celu określonych badań, koszty tych badań nie są finansowane przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności z wyjątkiem badań specjalistycznych przeprowadzanych w zespołach wojewódzkich.

Osoby ubiegające się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności mogą zostać skierowane na badania specjalistyczne do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w przypadku, gdy dokumentacja medyczna dołączona do wniosku jest np. wewnętrznie niespójna. W wojewódzkim zespole przeprowadza się badania pulmonologiczne, okulistyczne, elektromiograficzne, ultrasonograficzne i psychologiczne. Badania specjalistyczne mogą również zostać przeprowadzone w trakcie postępowania odwoławczego przed zespołem wojewódzkim. Odmowa przeprowadzenia badań specjalistycznych przez osobę zainteresowaną lub dziecko może skutkować pozostawieniem wniosku o wydanie orzeczenia lub odwołanie bez rozpoznania.

Do czasu wydania orzeczenia osoba zainteresowana bądź przedstawiciel ustawowy dziecka może wycofać wniosek o wydanie orzeczenia. Wycofanie wniosku nie wymaga żadnego uzasadnienia.

Wnioskodawca bierze udział w posiedzeniu składu orzekającego. Podczas posiedzenia przeprowadza się badanie – ocenę stanu zdrowia osoby zainteresowanej lub dziecka oraz dokonuje się oceny funkcjonowania osoby przede wszystkim w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej. O terminie rozpatrzenia wniosku zawiadamia się zainteresowanego lub jego przedstawiciela ustawowego nie później niż na 7 dni przed jego rozpatrzeniem. Niestawienie się osoby zainteresowanej na posiedzenie powoduje pozostawienie sprawy bez rozpatrzenia. Jeżeli jednak okoliczność niestawienia się jest usprawiedliwiona ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi (nagła choroba, wypadek itp.), przewodniczący zespołu na wniosek osoby zainteresowanej wyznacza nowy termin rozpatrzenia sprawy.

Ocena wystąpienia okoliczności uzasadniających wyznaczenie powtórnego terminu posiedzenia należy do przewodniczącego zespołu orzekającego o niepełnosprawności i ma charakter zindywidualizowany. Przewodniczący zespołu nie ma zatem obowiązku uwzględnić wniosku strony.

Jeśli osoba zainteresowana bądź dziecko nie mogą uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo (potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim), a lekarz – przewodniczący składu orzekającego uzna posiadaną dokumentację medyczną za wystarczającą do wydania oceny stanu zdrowia, może być ona przeprowadzona bez badania, a orzeczenie wydane bez stawiennictwa osoby zainteresowanej lub dziecka. Oceny kompletności dokumentacji oraz przyczyn uzasadniających brak osobistego stawiennictwa dokonuje lekarz - przewodniczący składu orzekającego w sposób zindywidualizowany.

W przypadku oceny przesłanek braku stawiennictwa lekarz – przewodniczący składu orzekającego nie jest związany treścią dołączonego przez wnioskodawcę zaświadczenia lekarskiego.

Natomiast jeżeli osoba zainteresowana lub dziecko nie mogą uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo (potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim), a załączona dokumentacja medyczna jest niewystarczająca, badanie może być przeprowadzone w miejscu pobytu osoby zainteresowanej lub dziecka.

Termin rozpatrzenia wniosku

Wniosek powinien być rozpatrzony nie później niż w ciągu 1 miesiąca od dnia jego złożenia. W przypadkach bardziej skomplikowanych spraw wniosek powinien być rozpatrzony nie później niż w ciągu 2 miesięcy od daty jego złożenia. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w wyżej wymienionych terminach powiatowy zespół obowiązany jest zawiadomić wnioskodawcę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Do terminów nie wlicza się okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

W przypadku wniosków składanych po raz pierwszy o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień, wniosków składanych po upływie ważności przedmiotowych orzeczeń albo wniosków składanych w związku z zmianą stanu zdrowia osoby posiadającej orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, wszczęcie postępowania następuje z chwilą złożenia wniosku, natomiast do terminu rozpatrzenia wniosku nie wlicza się okresów opóźnienia spowodowanych przez działanie lub zaniechanie strony (np. okresu oczekiwania na uzupełnienie wniosku przez osobę zainteresowaną, okresu oczekiwania na uzupełnienie dokumentacji medycznej przez wnioskodawcę).

Natomiast w przypadku złożenia wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności bądź o stopniu niepełnosprawności w okresie ważności posiadanego orzeczenia, termin załatwienia sprawy liczy się od dnia następującego po dniu upływu terminu ważności dotychczasowego orzeczenia. W takich przypadkach wniosek powinien być składany nie wcześniej niż na 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia.

Przedłużenie terminu postępowania orzeczniczego nie wpływa na ważność wydanego orzeczenia, a więc nie powoduje jego nieważności!

Co zawiera orzeczenie o niepełnosprawności?

Orzeczenie o niepełnosprawności zawiera:

  •  oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie;
  •  datę wydania orzeczenia;
  •  datę złożenia wniosku;
  •  podstawę prawną wydania orzeczenia;
  •  imię i nazwisko dziecka, datę urodzenia, adres zamieszkania lub pobytu;
  •  numer PESEL
  •  numer dokumentu potwierdzającego tożsamość dziecka;
  •  ustalenie lub odmowę ustalenia niepełnosprawności;
  •  symbol przyczyny niepełnosprawności;
  •  datę lub okres powstania niepełnosprawności;
  •  okres, na jaki orzeczono niepełnosprawność;
  •  wskazania określone przez skład orzekający (wskazania dotyczą m.in.: odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby, szkolenia, w tym specjalistycznego, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa w terapii zajęciowej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych);
  •  uzasadnienie;
  •  pouczenie o przysługującym odwołaniu;
  •  podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków tego składu.

Symbol przyczyny niepełnosprawności oznacza się następująco:

  1. 01-U – upośledzenie umysłowe; 
  2. 02-P – choroby psychiczne;
  3. 03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu; 
  4. 04-O – choroby narządu wzroku; 
  5. 05-R – upośledzenie narządu ruchu; 
  6. 06-E – epilepsja; 
  7. 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia; 
  8. 08-T – choroby układu pokarmowego; 
  9. 09-M – choroby układu moczowo-płciowego; 
  10. 10-N – choroby neurologiczne; 
  11. 11-I – inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego; 
  12. 12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe. 

Symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w orzeczeniu odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej dziecka. Orzeczenie może zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu. Ustawodawca ograniczył liczbę symboli przyczyn niepełnosprawności na każdym z orzeczeń do trzech, wymagając jednocześnie, żeby w przypadku orzeczenia stopnia niepełnosprawności albo niepełnosprawności każdy z symboli zawartych w orzeczeniu niezależnie od pozostałych stanowił samodzielną przyczynę niepełnosprawności lub jej stopnia.

Datę lub okres powstania niepełnosprawności dziecka (do 16 roku życia) ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej oraz zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka wydanego na podstawie odrębnych przepisów. Jeśli z przedłożonej dokumentacji oraz przebiegu schorzenia nie da się ustalić okresu lub daty powstania niepełnosprawności dziecka, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu.

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera:

  •  oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie;
  •  datę wydania orzeczenia;
  •  datę złożenia wniosku;
  •  podstawę prawną wydania orzeczenia;
  •  imię i nazwisko osoby zainteresowanej;
  •  datę i miejsce urodzenia osoby zainteresowanej oraz adres zamieszkania lub pobytu;
  •  numer PESEL
  •  numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;
  •  ustalenie lub odmowę ustalenia stopnia niepełnosprawności;
  •  symbol przyczyny niepełnosprawności;
  •  okres, na jaki orzeczono stopień niepełnosprawności;
  •  datę lub okres powstania niepełnosprawności;
  •  datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności;
  •  wskazania określone przez skład orzekający;
  •  uzasadnienie;
  •  pouczenie o przysługującym odwołaniu;
  •  podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków tego składu.

Datę lub okres powstania niepełnosprawności dziecka (do 16 roku życia) ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej oraz zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka wydanego na podstawie odrębnych przepisów. Jeśli z przedłożonej dokumentacji oraz przebiegu schorzenia nie da się ustalić okresu lub daty powstania niepełnosprawności dziecka, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu.

Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień zawiera:

  •  oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie;
  •  datę wydania orzeczenia;
  •  datę złożenia wniosku;
  •  podstawę prawną wydania orzeczenia;
  •  imię i nazwisko osoby zainteresowanej;
  •  datę i miejsce urodzenia osoby zainteresowanej oraz adres zamieszkania lub pobytu;
  •  numer PESEL
  •  numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;
  •  stopień niepełnosprawności;
  •  symbol przyczyny niepełnosprawności;
  •  datę lub okres powstania niepełnosprawności;
  •  okres, na jaki wydano orzeczenie;
  •  wskazania określone przez lekarza – członka powiatowego zespołu (wskazania dotyczą m.in.: odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby, szkolenia, w tym specjalistycznego, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa w terapii zajęciowej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych);
  •  uzasadnienie;
  •  pouczenie o nieprzysługującym odwołaniu;
  •  podpis z podaniem imienia i nazwiska lekarza – członka zespołu orzekającego.

Jak można się odwołać od orzeczenia?

Jeżeli orzeczenie wydane przez powiatowy zespół nie spełnia oczekiwań wnioskodawcy – powinien on w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niezaliczeniu do niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, złożyć odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Powiatowy zespół przesyła takie odwołanie wraz z aktami sprawy w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. W ciągu tego terminu powiatowy zespół ma prawo do samokontroli wydanych i zaskarżonych orzeczeń. Realizacja tego uprawnienia polega na tym, że jeżeli powiatowy zespół uzna, iż odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie to wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie.

Odwołanie od orzeczenia zespołu powiatowego do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności należy przesłać lub złożyć w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, który wydał zaskarżane orzeczenie. Odwołania nie należy kierować bezpośrednio do zespołu wojewódzkiego, ponieważ wydłuży to przebieg procesu odwoławczego ze względu na konieczność jego przekazania do zespołu powiatowego celem uprzedniego przeprowadzenia samokontroli.
Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności służy odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie wnosi się w trybie analogicznym za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie wydał. Należy pamiętać, że w postępowaniu odwoławczym wojewódzki zespół, podobnie jak powiatowy zespół, ma prawo skorzystać z instytucji samokontroli.

Odwołanie od orzeczenia zespołu wojewódzkiego należy przesłać bądź złożyć w wojewódzkim zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, który wydał zaskarżane orzeczenie. Odwołania nie należy kierować bezpośrednio do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ wydłuży to przebieg procesu odwoławczego ze względu na konieczność jego przekazania do zespołu wojewódzkiego celem uprzedniego przeprowadzenia samokontroli.

Wyjątek występuje w przypadku orzeczeń o wskazaniach do ulg i uprawnień - nie przysługuje od nich odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - to postępowanie jest jednoinstancyjne.

Jak uzyskać legitymację osoby niepełnosprawnej?

Orzeczenie jest podstawą do korzystania z systemu ulg i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym. Potwierdzeniem posiadania orzeczenia jest legitymacja osoby niepełnosprawnej. Organem uprawnionym do jej wydania jest starosta. Legitymacja zawiera między innymi datę ważności oraz symbol przyczyny niepełnosprawności wpisywany do legitymacji na wniosek osoby zainteresowanej lub przedstawiciela ustawowego tej osoby.

Starosta wystawia legitymację dokumentującą niepełnosprawność wyłącznie na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia wydawanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Starosta wystawia również legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawność wyłącznie na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, wydawanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Orzeczenia organów orzecznictwa rentowego (ZUS, KRUS, MON, MSWiA) nie stanowią podstawy do wydania przedmiotowych legitymacji.

Ważne: Podstawą wydania każdej z legitymacji jest ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności albo o wskazaniach do ulg i uprawnień. Orzeczeniem ostatecznym jest orzeczenie zespołu powiatowego w stosunku do którego upłynął termin do złożenia odwołania i nie został przywrócony w przepisanym trybie, orzeczenie zespołu wojewódzkiego oraz orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień.

Zob.:

Przekładanie orzeczeń innych organów

Orzeczenia o inwalidztwie, niezdolności do pracy i/lub niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym podlegają przełożeniu, według określonych zasad na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Czasem elementy zawarte w orzeczeniu o inwalidztwie, niezdolności do pracy oraz stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie są wystarczające dla uzyskania ulg i uprawnień przysługującym osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów (np. brak jest przyczyny niepełnosprawności czy wskazań). Wtedy osoba ta może wystąpić do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. W orzeczeniu o wskazaniach do ulg i uprawnień, stopień niepełnosprawności ustalony zostaje na podstawie przedstawionych powyżej zasad przekładania. Natomiast ustalenie treści wskazań zawartych w tym orzeczeniu dokonywane jest w oparciu o badanie przeprowadzone przez lekarza zespołu orzekającego, który ustala w nim stopień naruszenia sprawności organizmu i ograniczenia funkcjonalne uzasadniające korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.

Przełożeniu podlegają wyłącznie orzeczenia wydane przez organ rentowy na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, natomiast zasada ta nie pozwala na przekładanie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności na orzeczenia organu rentowego. Jednokierunkowość przekładania orzeczeń (określone orzeczenia organów rentowych przekłada się na orzeczenia zespołów do spaw orzekania o niepełnosprawności) jest zasadą, od której nie ma żadnych wyjątków.

Pojęcia niepełnosprawności, które zawiera art. 4 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie można utożsamiać z pojęciem niezdolności do pracy, określonym w art. 12 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie są one tożsame, a różnice między nimi występują zarówno w płaszczyźnie definicyjnej, jak i w zakresie orzekania o każdym z tych stanów, które z kolei stanowią przesłankę do przyznania innego rodzaju świadczeń bądź uprawnień (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2005 r.).

Orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r.).

Orzeczenia o niezdolności do pracy

Wydane przez lekarza orzecznika ZUS:

  •  orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  •  orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  •  orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
  •  orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy oraz celowości przekwalifikowania traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Częściowa niezdolność do pracy orzeczona w okresie:

  • od 1 września do 31 grudnia 1997 r. jest traktowana do czasu upływu ważności na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, zgodnie z ówczesną treścią § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 1997 r. Nr 100, poz. 627); 
  • od 1 stycznia 1998 r. do 16 sierpnia 1998 r. jest traktowana do czasu upływu ważności na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z ówczesną treścią art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776); 
  • od 17 sierpnia 1998 r. jest traktowana na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Orzeczenia o inwalidztwie 

  •  orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  •  orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
  •  orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej pozwala także traktować na równi z osobami niepełnosprawnymi osoby, które przed 1 stycznia 1998 r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów lub uzyskały orzeczenie o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, pod warunkiem, że orzeczenia te nie utraciły ważności.

Orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów oraz o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydane po 1 stycznia 1998 r. nie podlegają przełożeniu na stopnie niepełnosprawności. Osoby posiadające takie orzeczenia, jeśli chcą być traktowane jako osoby niepełnosprawne, powinny wystąpić z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Dotyczy to również orzeczeń stanowiących kontynuację orzeczeń wydanych przed tą datą, tj. przed 1 stycznia 1998 r. (np. orzeczenie wydane zostało w dniu 1 lipca 1997 r. na 5 lat, kolejne orzeczenie z 1 lipca 2002 r. nie podlega już przełożeniu)

Orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym

Osoby o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny:

  •  traktowane są na równi z osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności,
  •  pozostałe osoby traktowane są na równi z osobami zaliczonymi do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest wyłącznie ważne orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydane przed 1 stycznia 1998 r.

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej pozwala także traktować na równi z osobami niepełnosprawnymi osoby, które przed 1 stycznia 1998 r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów lub uzyskały orzeczenie o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, pod warunkiem, że orzeczenia te nie utraciły ważności.  Orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów oraz o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydane po 1 stycznia 1998 r. nie podlegają przełożeniu na stopnie niepełnosprawności. Osoby posiadające takie orzeczenia, jeśli chcą być traktowane jako osoby niepełnosprawne, powinny wystąpić z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Dotyczy to również orzeczeń stanowiących kontynuację orzeczeń wydanych przed tą datą, tj. przed 1 stycznia 1998 r. (np. orzeczenie wydane zostało w dniu 1 lipca 1997 r. na 5 lat, kolejne orzeczenie z 1 lipca 2002 r. nie podlega już przełożeniu).

Orzeczenia służb mundurowych (MON, MSWiA)

Ważne orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidztwa, wydane przez komisje lekarskie podległe MON lub MSWiA, przed 1 stycznia 1998 r., na podstawie odrębnych przepisów dotyczących niezdolności do służby, przekłada się na następujące stopnie niepełnosprawności:

  •  orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  •  orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
  •  orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Orzeczenie ustalające inwalidztwo III grupy wyłącznie z tytułu niezdolności do służby oznacza zdolność do pracy poza służbą, a zatem posiadaczy tych orzeczeń nie traktuje się jako osoby niepełnosprawne. Stanowi o tym art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2013 r. poz. 666, z późn. zm.) oraz art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2013 r. poz. 667, z późn. zm.). Osoby legitymujące się takim orzeczeniem powinny wystąpić z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. UWAGA! Orzeczenia komisji lekarskich podległych MON i MSWiA wydane po 1 stycznia 1998 r. nie stanowią podstawy do zaliczenia osób, których orzeczenia te dotyczą, do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Te osoby, jeśli chcą być traktowane jako osoby niepełnosprawne, powinny wystąpić z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Dotyczy to również orzeczeń stanowiących kontynuację orzeczeń wydanych przed tą datą, tj. przed 1 stycznia 1998 r. (np. orzeczenie wydane zostało w dniu 1 lipca 1997 r. na 5 lat, kolejne orzeczenie z 1 lipca 2002 r. nie podlega już przełożeniu).

Wyroki sądowe

Wyroki sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wydane w postępowaniu odwoławczym od:

  •  orzeczenia wydanego przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności,
  •  decyzji organu rentowego w sprawie ubezpieczeń społecznych, 

- stanowią też podstawę do zaliczenia danej osoby do osób niepełnosprawnych.

Jeżeli sąd – rozpatrując odwołanie od orzeczenia wydanego przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności – orzekł w zakresie żądania strony, a więc ustalił niepełnosprawność czy stopień niepełnosprawności strony, wyrok taki należy respektować i wykonać. Ponieważ w obowiązujących przepisach brakuje jednoznacznego wskazania organu właściwego do wykonania wyroku sądu w sprawach z zakresu orzekania o niepełnosprawności – należy przyjąć, iż wyroki te zastępują orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Zatem prawomocny wyrok sądu zaliczający osobę do osób niepełnosprawnych daje podstawę – stosownie do art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale też inne sądy i inne organy państwowe – do traktowania tej osoby jako osoby niepełnosprawnej w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Prawomocny wyrok sądu zmieniający decyzję ZUS i przyznający prawo do renty z tytułu: całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, niezdolności do samodzielnej egzystencji, całkowitej niezdolności do pracy bądź częściowej niezdolności do pracy ma powagę rzeczy osądzonej (art. 366 Kodeksu postępowania cywilnego). Tym samym daje podstawę do traktowania osoby jako osoby niepełnosprawnej przy odpowiednim zastosowaniu art. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Za powyższym przemawia również samo brzmienie art. 1 pkt 2. Na jego podstawie za osoby niepełnosprawne można uznać osoby, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów.

W przypadku uzyskania wyroku sądowego, który w części modyfikuje orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dokumentami potwierdzającymi status osoby niepełnosprawnej są wyrok sądu oraz orzeczenie zespołu w części nie objętej rozstrzygnięciem sądu zawartym w wyroku. Dzieje się tak dlatego, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest procedury „wpisywania" wyroków sądowych w orzeczenia o niepełnosprawności bądź stopniu niepełnosprawności.

W razie braku wewnętrznej spójności wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i orzeczenia zespołu wojewódzkiego w części nie zaskarżonej zespoły wojewódzkie nie są uprawnione zarówno do zmiany orzeczenia w części niezaskarżonej, jak też zmiany wyroku sądu celem zapewnienia wewnętrznej spójności takiego rozstrzygnięcia. Zespoły wojewódzkie są związane rozstrzygnięciem zawartym w wyroku sądu.

Czemu warto ubiegać się o orzeczenie o niepełnosprawności?

Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bądź orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień w pierwszej kolejności określa status osoby nim dysponującej jako osoby niepełnosprawnej w sensie prawnym. Ponadto pozwala korzystać (po spełnieniu określonych warunków) z szeregu form pomocy, do których należą m. in.:

  •  w zakresie rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia – możliwość uzyskania odpowiedniego zatrudnienia (w tym w zakładach aktywności zawodowej i zakładach pracy chronionej), możliwość uczestnictwa w szkoleniach (w tym specjalistycznych), korzystania ze ściśle określonych przywilejów pracowniczych (m. in.: prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, dłuższej przerwy w pracy, krótszego wymiaru czasu pracy), możliwość wsparcia działalności gospodarczej lub rolniczej;
  •  w zakresie rehabilitacji społecznej – możliwość uczestniczenia w terapii zajęciowej realizowanej w warsztatach terapii zajęciowej oraz możliwość uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych;
  •  dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby;
  •  ulgi w podatkach, zniżki w komunikacji, zwolnienie z opłat radiowo – telewizyjnych (abonamentu);
  •  usługi socjalne, opiekuńcze, terapeutyczne i rehabilitacyjne świadczone przez instytucje pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;
  •  uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych (np. dodatków do zasiłku rodzinnego związanych z niepełnosprawnością) oraz do zasiłku stałego z pomocy społecznej.

Podstawa prawna:
  • ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Dla kogo świadczenia rodzinne?

Dla kogo świadczenia rodzinne?

Przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego uzależnione jest m.in. od spełnienia kryterium dochodowego. Jakie jeszcze świadczenia rodzinne i na jakich zasadach można otrzymać? Jakie świadczenia rodzinne można otrzymać? Świadczeniami rodzinnymi są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, świadczenia (...)

Jak uzyskać zasiłek macierzyński?

Jak uzyskać zasiłek macierzyński?

Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje: pracownikom, członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych, osobom, które wykonują pracę nakładczą (czyli tzw. pracę chałupniczą, która jest wykonywana w domu i w godzinach wybranych przez pracownika, na podstawie umowy o pracę nakładczą; (...)

Przedsiębiorca a PFRON

Przedsiębiorca a PFRON

PFRON Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) jest funduszem celowym działającym na mocy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych którego środki przeznaczane są na rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych oraz ich zatrudnianie. Środki (...)

Jak dostać orzeczenie o niepełnosprawności dla dziecka?

Jak dostać orzeczenie o niepełnosprawności dla dziecka?

Jeżeli Twoje dziecko jest niepełnosprawne, możesz uzyskać orzeczenie, które to potwierdzi. Dzięki niemu dziecko może skorzystać z wielu ulg i przywilejów. Sprawdź, jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności. ##baner## Kto może uzyskać orzeczenie? Takie orzeczenie może dostać dziecko, które ma mniej niż 16 lat i spełnia WSZYSTKIE poniższe warunki: ma ograniczoną (...)

Kiedy pracownicy podlegają ochronie z tytułu zakazu dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność?

Kiedy pracownicy podlegają ochronie z tytułu zakazu dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność?

W wyroku z 11 lipca 2006 r. Trybunał  Sprawiedliwości po raz pierwszy wypowiedział się w sprawie pojęcia „niepełnosprawności” w rozumieniu dyrektywy dotyczącej równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy. Ponadto uściślił warunki ochrony osób niepełnosprawnych w dziedzinie rozwiązywania umów o pracę. S. Chacón Navas pracowała na rzecz Eurestu, spółki (...)

Zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na wiek i niepełnosprawność

Zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na wiek i niepełnosprawność

Powszechnie obowiązujące rozwiązania prawne dotyczące zakazu jakiejkolwiek dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na wiek i niepełnosprawność  Zakres dyskryminacji w stosunkach pracy jest elementem szeroko pojmowanego zakazu dyskryminowania obywateli, który znajduje wyraz już w art. 32 i 33 Konstytucji RP.  Począwszy od dnia 2 czerwca 1996 r. obowiązuje przepis art. (...)

Wyprawka szkolna 2018/2019

Wyprawka szkolna 2018/2019

Wyprawka szkolna 2018/2019 przyjęta przez Radę Ministrów 17 września 2018 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę i rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej uczniom na zakup podręczników i materiałów edukacyjnych. Celem przyjętego Rządowego programu „Wyprawka szkolna” jest wyrównywanie szans edukacyjnych (...)

Sejm - debata w sprawie nietrzeźwych kierowców

Sejm - debata w sprawie nietrzeźwych kierowców

Projekt PiS zakładający drastyczne zaostrzenie kar za prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, jest klasycznym projektem populistycznym - powiedział w rozmowie z e-prawnik poseł Stanisław Rydzoń z Lewicy.„Mamy już przewidziane w kodeksie karnym wystarczająco surowe kary za przestępstwo z art. 178a kk, a mimo tego nie widać poprawy na drogach. Klub Lewicy (...)

Uchwała SN w ocenie TK

Uchwała SN w ocenie TK

20 kwietnia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczący uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I 4110 1/20. ##baner## Co orzekł TK? Trybunał Konstytucyjny orzekł, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń (...)

Zasady ustalania zasiłku pielęgnacyjnego dla osób niepełnosprawnych są sprzeczne z Konstytucją

Zasady ustalania zasiłku pielęgnacyjnego dla osób niepełnosprawnych są sprzeczne z Konstytucją

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące zasad przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej, która ukończyła 16 lat. Bronisława Sz. złożyła w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Otrzymała orzeczenie o zaliczeniu jej do umiarkowanego (...)

Formalności przy rozwodzie, czyli czas trwania, przebieg i koszty postępowania rozwodowego - opinia prawna

Formalności przy rozwodzie, czyli czas trwania, przebieg i koszty postępowania rozwodowego - opinia prawna

  Stan faktyczny W roku 1996 moja mama wyjechała do innego województwa za pracę ze względu na złą sytuację materialną, jak również nie układające się stosunki z ojcem. W związku z brakiem jakichkolwiek więzi rodzice podjęli decyzję o rozwodzie. Ojciec jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, mama pracuje, ale niewiele zarabia. Ja i moja siostra możemy poświadczyć (...)

Przeciwko bestialskiemu traktowaniu zwierząt

Przeciwko bestialskiemu traktowaniu zwierząt

Do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy wymierzonej przeciwko bestialskiemu traktowaniu zwierząt. Propozycja ta przygotowana została w Ministerstwie Sprawiedliwości w reakcji na liczne przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz szokujące przykłady bestialskiego uśmiercania zwierząt. Pakiet zmian w ustawie o ochronie zwierząt oraz w Kodeksie karnym pozwoli przeciwdziałać takim brutalnym (...)

Umocowanie asesora do orzekania w sprawach karnych

Umocowanie asesora do orzekania w sprawach karnych

Umocowanie asesora do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez orzekanie w sprawach karnych nie ulega wątpliwości - uznał SN. ##baner## Orzeczenie SN w sprawie Sąd Rejonowy w Kartuzach, orzekając w składzie jednego asesora sądowego, wyrokiem z 29 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt II K 984/17 uznał O. B.-R. za winną przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 305 (...)

Przeciwko bestialskiemu traktowaniu zwierząt

Przeciwko bestialskiemu traktowaniu zwierząt

Sejm przyjął ustawę  Sejm RP uchwalił 26 stycznia ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości w reakcji na liczne przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz szokujące przykłady bestialskiego uśmiercania zwierząt. Pakiet zmian w ustawie o ochronie zwierząt oraz w Kodeksie karnym pozwoli przeciwdziałać takim brutalnym zachowaniom. Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt (...)

Strata w CIT po upływie terminu przedawnienia

Strata w CIT po upływie terminu przedawnienia

Prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości straty w CIT po upływie terminu przedawnienia W dniu 6 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął poniższą uchwałę, sygn. akt II FPS 3/17: W świetle art. 24 w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w (...)

Sądy UE

Sądy UE

System sądownictwa w Unii Europejskiej System sądownictwa w Unii Europejskiej (UE) ma strukturę trójczłonową: składa się z Trybunału Sprawiedliwości, Sądu oraz ew. sądów szczególnych orzekających w określonych dziedzinach. Sądy UE stoją na straży należytej wykładni i stosowania prawa UE. Od utworzenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w roku 1952 (...)

Składamy wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym...

Składamy wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym...

Wniosek o emeryturę w obniżonym wieku można już składać Od 1 października 2017 r. wiek emerytalny będzie wynosił 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn. Od 1 września br. można złożyć wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) na podstawie zmienionych przepisów. - "Od 1 września uprawnieni mogą składać (...)

PUE ZUS – obowiązek założenia profilu dla płatników składek

PUE ZUS – obowiązek założenia profilu dla płatników składek

Kogo obejmie wymóg posiadania konta na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS? Od 1 stycznia 2023 r. każdy płatnik składek ma obowiązek posiadać konto na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Umożliwi ono załatwianie spraw w ZUS online - w dowolnym miejscu i czasie. Obowiązek założenia konta na PUE ZUS wynika ze zmian w prawie (art. 1 pkt 15 i art. 15 (...)

PUE ZUS – obowiązkowy profil dla płatników składek

PUE ZUS – obowiązkowy profil dla płatników składek

Od 1 stycznia 2023 roku każdy płatnik składek ma obowiązek posiadać profil na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Jeśli płatnik do 30 grudnia 2022 r. nie założył samodzielnie konta na PUE ZUS lub nie upoważnił nikogo do dostępu do profilu płatnika, ZUS utworzy mu profil techniczny do 31 stycznia tego roku. Profil ten wymaga aktywacji przez płatnika. Co, gdy płatnik nie (...)

„Mały ZUS plus” od 1 lutego 2020 r.

„Mały ZUS plus” od 1 lutego 2020 r.

Prowadzisz działalność gospodarczą na mniejszą skalę? Chcesz skorzystać z „małego ZUS plus” i zapłacić niższe składki na ubezpieczenia społeczne od 1 lutego 2020 r.? Przeczytaj ten artykuł. Od lutego wchodzi w życie Mały ZUS Plus Od 1 lutego 2020 r. będą obowiązywać nowe zasady korzystania z „małego ZUS plus”/ „małej działalności gospodarczej plus”.  (...)

Jak skorzystać z bonu turystycznego 500+?

Jak skorzystać z bonu turystycznego 500+?

Polski Bon Turystyczny Polski Bon Turystyczny jest formą wsparcia dla polskich rodzin oraz branży turystycznej w związku z trudną sytuacją gospodarczą wywołaną epidemią COVID-19. Za pomocą bonu można zapłacić za usługi hotelarskie lub imprezy turystyczne w Polsce do końca marca 2022 r. ##baner## Ważne dla osoby uprawnionej do bonu  Świadczenie w formie bonu turystycznego będzie (...)

Zasady przyznawania zasiłku stałego niezgodne z Konstytucją

Zasady przyznawania zasiłku stałego niezgodne z Konstytucją

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dotyczące postępowania sądowo-administracyjnego. Zgodnie z art. 150 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Do spraw niezakończonych należą również takie, w których decyzje (...)

Ewa Kopacz chce wzmocnić szkolnictwo zawodowe w Polsce

Ewa Kopacz chce wzmocnić szkolnictwo zawodowe w Polsce

Szkolnictwo zawodowe sprawi, że polskiej gospodarce nie zabraknie fachowców – powiedziała na spotkaniu z uczniami Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Opocznie premier Ewa Kopacz. Szefowa rządu przypomniała, że rok szkolny 2014/2015 został ogłoszony Rokiem Szkoły Zawodowców. Postawiłam w swoim expose na rozwój szkolnictwa zawodowego. Najważniejszą rzeczą jest to, żeby (...)

Nowe wykazy leków refundowanych i leczenie chorób rzadkich

Nowe wykazy leków refundowanych i leczenie chorób rzadkich

W dniu 24 listopada 2008 roku Minister Zdrowia Ewa Kopacz przedstawiła propozycje zmian na listach leków refundowanych. Dzięki nim pacjenci skorzystają, m.in. z ponad 200 nowych leków generycznych, zwiększy się dostępność do nowoczesnych leków, a pacjenci cierpiący na cukrzycę, leczeni insuliną zapłacą mniej za leki. Zgodnie z podjętym zobowiązaniem oraz rekomendacjami (...)

Czy choroba psychiczna unieważnia małżeństwo? - opinia prawna

Czy choroba psychiczna unieważnia małżeństwo? - opinia prawna

  Stan faktyczny   Czy możliwe jest unieważnienie małżeństwa - żona przed ślubem nie poinformowała mnie o swojej chorobie psychicznej? Z karty chorobowej żony z okresu przed ślubem wynika, że była kilkakrotnie kierowana do psychiatry. Jej obecne zachowanie świadczy o poważnych zaburzeniach umysłowych. Ze związku mamy dwóch synów. Żona głodzi je, zapomina o (...)

Wynagrodzenie za czas choroby w okresie wypowiedzenia - opinia prawna

Wynagrodzenie za czas choroby w okresie wypowiedzenia - opinia prawna

Stan faktyczny Czy jeśli otrzymam do ręki wypowiedzenie z pracy, gdzie byłem zatrudniony na czas nieokreślony i w okresie wypowiedzenia zachoruję na długotrwałą chorobę np. 6 miesięcy. To czy w tym czasie będzie mi przysługiwało comiesięczne wynagrodzenie? Opinia prawna Art. 41 Kodeksu pracy stanowi, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie usprawiedliwionej nieobecności (...)

Koniec obowiązkowych szczepień ochronnych?

Koniec obowiązkowych szczepień ochronnych?

Ustawa „Stop NOP” o dobrowolności szczepień w Sejmie Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przewiduje likwidację obowiązku szczepień ochronnych. Zakłada jednak pozostawienie obowiązku szczepień ochronnych jedynie dla sytuacji nałożenia tego obowiązku w drodze decyzji oraz w sytuacji ogłoszenia (...)

Kiedy zasadny jest wniosek o ubezwłasnowolnienie? - opinia prawna

Kiedy zasadny jest wniosek o ubezwłasnowolnienie? - opinia prawna

Stan faktycznyMoja sprawa związania jest z chorą psychicznie matką. Otóż, niecały miesiąc temu złożyłam do sądu w Polsce (aktualnie przebywam w Danii) wniosek o ubezwłasnowolnienie mojej mamy. Moja mam jest chora psychicznie, nie może kierować swoim postępowaniem, potrzebuje stałej opieki i pieczy nad majątkiem. Ja niestety nie mogę sprawować nad mamą tych czynności, jako (...)

Legitymacje dla osób niepełnosprawnych w nowym wydaniu...

Legitymacje dla osób niepełnosprawnych w nowym wydaniu...

Nowa legitymacja osób niepełnosprawnych Od 1 sierpnia legitymacje osób niepełnosprawnych są przyznawane i wydawane na nowych zasadach. Z kolei z dniem 1 września wejdą w życie przepisy zmieniające wygląd wzoru legitymacji. Wydane wcześniej legitymacje zachowają jednak ważność i nie będzie potrzeby ich wymiany.  Legitymacja osoby niepełnosprawnej jest dokumentem poświadczającym (...)

Legitymacja osoby niepełnosprawnej a korzystanie z ulg i uprawnień

Legitymacja osoby niepełnosprawnej a korzystanie z ulg i uprawnień

Będą nowe legitymacje o niepełnosprawności Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podało, że 6 października br. podpisło umowę z Polską Wytwórnią Papierów Wartościowych S.A. z siedzibą w Warszawie, obejmującą produkcję blankietów legitymacji dokumentujących niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności oraz ich personalizację i dystrybucję. Resort (...)

Legitymacja emeryta i rencisty w 2023 r.

Legitymacja emeryta i rencisty w 2023 r.

Od stycznia elektroniczna wersja legitymacji emeryta i rencisty W styczniu 2023 roku każdy emeryt i rencista otrzyma elektroniczną wersję legitymacji ZUS – mLegitymację. Będzie ona dostępna na każdym urządzeniu mobilnym z dostępem do internetu (np. smartfonie), przy użyciu bezpłatnej aplikacji mObywatel. ##baner## W styczniu 2023 r. emerytom i rencistom, którzy mają (...)

Ulga rehabilitacyjna do rozliczenia za 2021 rok

Ulga rehabilitacyjna do rozliczenia za 2021 rok

Podatnik będący osobą niepełnosprawną i posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, który ponosi wydatki na cele rehabilitacyjne lub na cele ułatwiające wykonywanie czynności życiowych, może w zeznaniu rocznym odliczyć od dochodu (przychodu) niektóre z tych wydatków w ramach ulgi rehabilitacyjnej.  Z odliczenia (przy spełnieniu odpowiednich warunków) (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawnoś

Odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawnoś

Mężczyzna w wypadku przy pracy doznał szereg obrażeń w wyniku oparzenia. Ponad 60 % powierzchni ciała zostało oparzone . Przeżył. Niestety ma problemy z chodzeniem w wyniku przykurczy i przerwanych (...)

Ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

Ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

Od kwietnia 2006 r., mam orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym na stałe wydane przez Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania O Niepełnosprawności (uległam wypadkowi samochodowemu). (...)

Jak przygotować się do zakupu mieszkania z licytacji komorniczej?

Jak przygotować się do zakupu mieszkania z licytacji komorniczej?

Witam serdecznie, chcę zakupić mieszkanie z licytacji komorniczej. Nie ukrywam że natrafiłem na naprawdę ciekawą ofertę i chciałbym jak najszybciej stać się jej właścicielem. Dlatego pisze (...)

Orzeczenie o niepełnosprawności-kompetencje sądu

Orzeczenie o niepełnosprawności-kompetencje sądu

Matka reprezentująca małoletnią córkę złożyła do sądu odwołanie od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który zaliczył dziecko do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. (...)

Ustalenie niepełnosprawności-zaległe świadczenia

Ustalenie niepełnosprawności-zaległe świadczenia

Matka reprezentująca małoletnią córkę złożyła do sądu odwołanie od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który zaliczył dziecko do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. (...)

Niepełnosprawny rozwodnik a podział majątku wspólnego

Niepełnosprawny rozwodnik a podział majątku wspólnego

Jestem osobą niepełnosprawną, właśnie się rozwiodłem. Ma nastąpić sądowy podział majątku wspólnego. W jego skład wchodzą m.in. dom jednorodzinny oraz mieszkanie. Chciałbym, aby mieszkanie (...)

Wypłata zasiłku pielęgnacyjnego

Wypłata zasiłku pielęgnacyjnego

Pobierałem na córkę zasiłek pielęgnacyjny - świadczenie pielęgnacyjne. Córka jest osobą niepełnosprawną, tylko że niepełnosprawność jest wydawana na rok czasu, czyli miała ją od lipca (...)

Renta socjalna

Renta socjalna

Jestem osobą niepełnosprawną, która to niepełnosprawność powstała przed 26 rokiem życia w trakcie kontynuowania nauki na studiach wyższych. Z tego tytułu pobieram rentę socjalną. Czy należy (...)

Zatrudnienie osoby niepełnosprawnej

Zatrudnienie osoby niepełnosprawnej

Mam umiarkowany stopień niepełnosprawności. Czy zakład, który nie jest zakładem pracy chronionej może mnie zatrudnić i czy wtedy będzie miał jakąś ulgę, przywilej jak to mają zakłady pracy (...)

Współuczestnictwo konieczne

Współuczestnictwo konieczne

Na nieruchomości przed moją hipoteką przymusową na moją rzecz wpisana jest hipoteka przymusowa na rzecz innego wierzyciela, która wygasła. Wytoczyłem więc powództwo o uzgodnienie treści żądając (...)

Zmiana decyzji środowiskowej

Zmiana decyzji środowiskowej

W toku postępowania administracyjnego, dotyczącego wydania decyzji środowiskowej zostało wydane postanowienie, na które służy zażalenie. Strony postępowania zażalenia nie wniosły. Jednak po (...)

Orzeczenie o winie w wyroku rozwodowym

Orzeczenie o winie w wyroku rozwodowym

Żona wniosła pozew o rozwód bez orzekania o winie. Jednakże w końcowych akapitach uzasadnienia pozwu uzależnia odstąpienie od orzekania o winie od spłacenia przeze mnie na jej rzecz połowy wartości (...)

Rozwód bez orzekania o winie

Rozwód bez orzekania o winie

Czy w pozwie o rozwód konieczne jest wskazanie winnego lub wnioskowanie o nieorzekaniu o winie, czy też - jeśli zdecyduję się na nieorzekanie o winie - wystarczy zgodne oświadczenie na posiedzeniu (...)

Skarga na postanowienie PINB

Skarga na postanowienie PINB

PINB, prowadzący od ponad pół roku postępowanie, wydał postanowienie w oparciu o artykuł 48 ust. 2 i 3 ustawy prawo budowlane. W treści postanowienia poinformował, iż nie przysługuje na nie zażalenie. (...)

Apelacja- orzekanie na niekorzyść oskarżonego

Apelacja- orzekanie na niekorzyść oskarżonego

Sąd Rejonowy wydał wyrok, oskarżając mnie w trzech z sześciu zarzutów, jakie stawiał mi prokurator. W przypadku trzech zarzutów sąd mnie uniewinnił. Natomiast w pozostałych trzech zarzutach (...)

Orzekanie o wspólnym mieszkaniu małżonków

Orzekanie o wspólnym mieszkaniu małżonków

W trakcie małżeństwa otrzymaliśmy przydział mieszkania z zasobów komunalnych. Głównym najemcą jest żona (na nią jest umowa) w umowie jest zaznaczone że na czas umowy prawo do zamieszkiwania (...)

ZUS żąda spłaty odsetek za zaległą składkę.

ZUS żąda spłaty odsetek za zaległą składkę.

Potrzebuję Państwa pomocy. Prowadziłem swoją działalność gospodarczą. Zawsze opłacałem terminowo składki ZUS. Niedawno otrzymałem tyt. Egzekucyjny z ZUS za nie opłacona ostatnia składkę (...)

Podważanie zasadności podwyżki wynagrodzenia za pracę przez ZUS wydział zasiłków

Podważanie zasadności podwyżki wynagrodzenia za pracę przez ZUS wydział zasiłków

ZUS zakwestionował wysokość mojego wynagrodzenia jakie zostało wpisane w aneks do umowy o pracę (umowa na czas nieokreślony od dnia 01-03-2001 r.). Wraz z podwyżką wynagrodzenia został zwiększony (...)

Prawo do zasiłku chorobowego

Prawo do zasiłku chorobowego

Pracownik w styczniu wyjechał w delegację zagraniczną celem podpisania kontraktu. Podczas spotkania uległ wypadkowi i złamał nogę. Od 26.01.2004 przebywał on w szpitalu w Chinach i przeszedł tam (...)

Odmowa świadczenia przedemerytalnego przez likwidację stanowiska, Odwołanie od decyzji ZUS,

Odmowa świadczenia przedemerytalnego przez likwidację stanowiska, Odwołanie od decyzji ZUS,

W dniu 06.07.2005 rozwiązałem umowę przez oświadczenie w trybie art. 55 par. 1[1] duże zaległości w wypłacie pensji i innych należności związanych z pracą. Otrzymałem zasiłek dla bezrobotnych (...)

Zus nie przyznał renty, ale również odmówił wydania zaświadczenia o zdolności do pracy.

Zus nie przyznał renty, ale również odmówił wydania zaświadczenia o zdolności do pracy.

W 2009 roku po poważnym wypadku samochodowym, została mi przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy na okres 5 lat. W tym czasie miałem parę operacji. W 2014 po raz wtórny wstawiłem się na (...)

Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności

Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności

Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zaliczając nieletnią do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Matka w imieniu nieletniej (...)

Zmiana sposobu użytkowania lokalu gastronomicznego

Zmiana sposobu użytkowania lokalu gastronomicznego

15 września 1998r. zostało wydane postanowienie Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego o dopuszczeniu do użytkowania obiektu - Kawiarni w zakresie prowadzenia ograniczonej działalności gastronomicznej. (...)

Orzeczenie o niezdolności do pracy

Orzeczenie o niezdolności do pracy

Choruję od kilku lat na chorobę Meniera i ubiegam się o rentę z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby Meniera i innych chorób. W którym rozporządzeniu Ministra Zdrowia lub Ministra Polityki (...)

Pomoc sądowa a przesłuchanie strony

Pomoc sądowa a przesłuchanie strony

Moja siostra otrzymała wezwanie do sądu położonego ponad 300 km od jej miejsca zamieszkania. Sprawa dotyczy nadania klauzuli wykonalności na siostrę za niespłacone zobowiązania jej męża z czasu, (...)

Lista chorób związanych ze służbą wojskową

Lista chorób związanych ze służbą wojskową

Proszę o podanie listy chorób związanych z odszkodowaniem i rentą za powstałe choroby związane ze służbą wojskową. Na podstawie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich (...)

Choroba psychiczna a ubezwłasnowolnienie

Choroba psychiczna a ubezwłasnowolnienie

Czy każda choroba psychiczna może być przesłanką ubezwłasnowolnienia? Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 1971 r., I CR 297/71, Lexpolonica nr 296290 (OSNCP 3/72, poz. 53) „W (...)

Zdiagnozowanie choroby zawodowej

Zdiagnozowanie choroby zawodowej

Jakie muszą zaistnieć warunki, aby ustalić istnienie choroby zawodowej? Aby konkretne schorzenie uznać za chorobę zawodową, muszą występować łącznie trzy przesłanki: 1) choroba znajduje (...)

Dofinansowanie dla niepełnosprawnych pracowników

Dofinansowanie dla niepełnosprawnych pracowników

Prowadzę firmę kilkuosobową. Chciałbym zatrudnić osobę niepełnosprawną. Jakie dofinansowanie na wynagrodzenia i na składki ZUS mogę liczyć? Kwestię dofinansowania dla pracodawców zatrudniających (...)

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego

Kto jest uprawniony do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego i jaki jest tryb załatwiania związanych z tym formalności ? Zasady przyznawania zasiłku opiekuńczego regulują przepisy ustawy z dnia (...)

FORUM PRAWNE

rozwód z orzekaniem o winie

rozwód z orzekaniem o winie witajcie, za trzy tygodnie mam druga sprawe rozwodową.Mąż odszedł ode mnie 2 lata temu, po prostu po jednej z nocnych imprez(wrócil o 6 rano) gdy zaczęłam robić mu (...)

Alimenty na pełnoletnie dziecko

Alimenty na pełnoletnie dziecko Rozwodzę się. Moja córka jest pełnoletnia chcę ją utrzymywać ale ciekawy jestem czy jest to moim prawnym obowiazkiem. Podkreślam nie mam zamiaru się wymigiwać (...)

Rozwód kościelny

Rozwód kościelny Czy ktoś może mi udzielić informacji, jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać rozwód kościelny? (ada) Prawdę mówiąc jeszcze nie konsultowałem prawa kanonicznego, ale intuicja (...)

Do Kuratorów zawodowych

Do Kuratorów zawodowych Wypowiedzi na temat kuratorów społecznych aplikacji i kurateli penitencjarnej były dość ciekawe. Proponuje jednak stworzyć nową grupę dyskusyjną dotyczącą naszej pracy. (...)

Kochanek i rozwód, a może sepracja?A może nic?

Kochanek i rozwód, a może sepracja?A może nic? moj facet ma zone.Zyjemy ze soba od 3 lat, od 2 on z nia nie sypia i chce sie rozwiesc choc generalnie nic w tym kierunku nie zrobil bo jak twierdzi bedzie (...)

alimenty a niepełnosprawność dziecka

alimenty a niepełnosprawność dziecka Jaki wpływ na ustalenie kwoty alimentów ma fakt niepełnosprawności dziecka (mpd)? (gosza) Duży. Dziecko niepełnosprawne wymaga dodatkowych konsultacji lekarskich, (...)

Witam Proszę o pomoc w wypełnieniu wniosku o niepełnosprawność. Jestem w konkubinacie, a dorosłe

Witam Proszę o pomoc w wypełnieniu wniosku o niepełnosprawność. Jestem w konkubinacie, a dorosłe Witam Proszę o pomoc w wypełnieniu wniosku o niepełnosprawność. Jestem w konkubinacie, a dorosłe (...)

Odmowa przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy

Odmowa przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy Dzień Dobry! Zwracam się do Państwa z prośbą o poradę w sprawie Odmowy Zus przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy otrzymanej w (...)

Rozliczenie pit

Rozliczenie pit Dzień dobry, Syn ma orzeczenie od niepełnosprawności z datą 25.10, ale w orzeczeniu jest zaznaczone, że niepełnosprawność jest od urodzenia. Przed uzyskaniem orzeczenia zakupiliśmy (...)

Witam. Potrzebuję porady. Otrzymałem decyzję z ZUS -ZUS po rozpatrzeniu wniosku odmawia prawa do renty socjalne

Witam. Potrzebuję porady. Otrzymałem decyzję z ZUS -ZUS po rozpatrzeniu wniosku odmawia prawa do renty socjalne Witam. Potrzebuję porady. Otrzymałem decyzję z ZUS -ZUS po rozpatrzeniu wniosku odmawia (...)

Jak wygląda sprawa rozwodowa??? Help!!!

Jak wygląda sprawa rozwodowa??? Help!!! Wkrótce mam rozprawę rozwodową. Ja i mój mąż mamy adwokatów i pewnie damy sobie nieźle "czadu". Mąż wniósł o rozwód mimo że mamy maleńkie dziecko (...)

Rozwod

Rozwod Witam. Moja koleżanka jest rok po ślubie i urodziła dziecko ,które ma już ponad 6 miesięcy. Jej mąż na początku wydawał się dobrym mężem ,ale po urodzeniu się dziecka ,stawał się (...)

rozwód w Sieradzu

rozwód w Sieradzu Chciałabym się dowiedzieć jak to jest z rozwodem bez orzekania o winie w Sieradzu. Mam dziecko 6 lat i słyszałam, że w takim przypadku prawie niczym się procedury nie różnią (...)

Potrzebuje pomocy przy rozwodzie

Potrzebuje pomocy przy rozwodzie Wita wszystkich, czytałam kilka historii dziewczyn z forum i ośmieliłam się napisać swoja historię. Teraz gdy to piszę nasze wspólne życie z mężem nie ma już (...)

Badania w RODK

Badania w RODK Czy ktoś wie jak wyglądają badania w Rodzinnym Osrodku Diagnostyczno-Konsultacyjnym ? Wiem, jestem juz po. Nie sądziłam, że będą tak wyglądały. Trwały prawie pięć godzin! Każdy (...)

Szukam skutecznej firmy windykacyjnej.Proszę o poradę

Szukam skutecznej firmy windykacyjnej.Proszę o poradę Witam serdecznie, posiadam wierzytelność z sądową klauzurą wykonalności,niestety komornik nawet nie" kiwnął palcem" aby cokolwiek (...)

ILE TRWA ROZWÓD ???

ILE TRWA ROZWÓD ??? Bardzo proszę, powiedzcie mi ile czasu trwa rozwód, jeśli zarówno ja jak i mój mąż jestesmy zgodni co do rozwodu i nie mamy dzieci.. Z góry dziękuje.. (...)

orzekanie winy

orzekanie winy Własnie otrzymałam wezwanie do Sądu na sprawę pojednawczą!Z tego co wiem mój mąż złożył wniosek z orzekaniem mojej winy!Początkowo gdy z nim rozmawiałam wyraziłam na to zgodę (...)

orzekanie o winie

orzekanie o winie orzekanie o winie-pomóżcie.Proszę niech mi ktoś napisze jakie konsekwencje niesie ze sobą rozwód z orzekaniem o winie? wniosłam pozew o rozwód z winy męża, ma kochankę i mieszka (...)

rozwód bez orzekanie o winie ale z ograniczonymi prawami?

rozwód bez orzekanie o winie ale z ograniczonymi prawami? Czy jest możliwość żeby wystąpić o rozwód bez orzeczenia o winie ale z ograniczonym prawem do dziecka? Zależy mi na szybkim rozwodzie (...)

Porady prawne