24.3.2018

A.J.Zespół e-prawnik.pl

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Reforma szkolnictwa wyższego i nauki

Konstytucja dla Nauki 

Po przyjęciu przez Radę Ministrów projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wraz z projektem ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, trafią one pod obrady Sejmu. Obydwa projekty przygotowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 

Przewidziano reformę szkolnictwa wyższego i nauki. Chodzi m.in. o poszerzenie autonomii organizacyjnej uczelni, zmianę zasad finansowania szkolnictwa wyższego i nauki, wprowadzenie nowego modelu kształcenia doktorantów, podniesienie poziomu działalności naukowej oraz jakości i przydatności kształcenia.

Nadrzędnym zadaniem reformy jest uwolnienie potencjału polskiej nauki i podniesienie jakości kształcenia studentów i doktorantów. Priorytetem jest także zrównoważony rozwój – Konstytucja dla Nauki ma pobudzać do zmian zarówno mniejsze, jak i większe ośrodki akademickie. Nie dojdzie do tego jednak bez zwiększenia finansowania.

W obszarze szkolnictwa wyższego i nauki występują problemy systemowe, które negatywnie wpływają na jakość badań prowadzonych przez polskie uczelnie i instytucje naukowe oraz poziom kształcenia studentów i doktorantów. Obecne zasady finansowania oraz oceny działalności naukowej i kształtowania kariery naukowej nie są także ukierunkowane na osiąganie doskonałości naukowej. Jest to powodem przeprowadzenia reformy szkolnictwa wyższego i nauki, która wpisuje się w realizację Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju.

Poszerzenie autonomii organizacyjnej uczelni

Zdecydowanie poszerzona zostanie autonomia organizacyjna uczelni. Reforma zwiększa rolę statutu uczelni, a także rektora. W rozwoju szkoły wyższej ma pomóc nowy organ – rada uczelni, która w ponad połowie będzie się składać z przedstawicieli środowiska społeczno-gospodarczego. Jednocześnie dochowana zostaje najważniejsza tradycja akademicka – to sama wspólnota uczelni będzie dokonywała wyboru władz szkoły. Dodatkowo uczelnia będzie oceniana jako całość, a nie jako poszczególne wydziały, co spowoduje wzmocnienie współpracy pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami nauk oraz otworzy nowe możliwości.

Statut uczelni określi zasady jej organizacji i funkcjonowania, w tym m.in. sposób powoływania i odwoływania organów uczelni oraz organizowania wyborów do tych organów. Struktura organizacyjna uczelni oraz podział zadań w ramach tej struktury będą określane przez rektora. W ustawie nie zostaną uregulowane kwestie związane z funkcjonowaniem jednostek organizacyjnych uczelni.

Do szczebla uczelni przypisane zostaną uprawnienia dotyczące prowadzenia studiów wyższych, uprawnień do nadawania stopni, prawa do prowadzenia kształcenia doktorantów w szkołach doktorskich. Uczelnia stanie się podmiotem oceny jakości działalności naukowej oraz oceny jakości kształcenia.

Wprowadzony zostanie nowy organ w uczelni, tj. rada uczelni, wybierana przez jej senat, której członkowie będą rekrutować się w większości spoza uczelni. Do zadań rady będzie należało m.in. wskazywanie kandydatów na rektora, wybieranego następnie przez kolegium elektorów albo wybór rektora, jeżeli tak będzie przewidywał statut uczelni (w obydwu przypadkach kandydaci na rektora będą opiniowani przez senat), a także uchwalanie strategii uczelni przygotowanej przez rektora oraz monitorowanie gospodarki finansowej w uczelni.

Wzmocnienie praw studentów

Konstytucja dla Nauki nie tylko utrzyma dotychczasowe przywileje studenckie – jak na przykład zniżki na komunikację – ale również będzie skuteczniej chronić studentów. Wszystko za sprawą nałożenia kar dla uczelni za nielegalne pobieranie lub podwyższanie opłat lub za zwłokę w wydaniu dyplomu. Student już na początku studiów będzie wiedział dokładnie, jakie poniesie koszty na edukację. Jakakolwiek zmiana opłat w trakcie studiów będzie skutkowała karą finansową nałożoną na uczelnię.

Zmiana struktury systemu szkolnictwa wyższego

Zmodyfikowane zostaną zasady podziału uczelni na uczelnie akademickie i zawodowe. Warunkiem zakwalifikowania uczelni do grupy uczelni akademickich będzie docelowo posiadanie kategorii „B+” w co najmniej jednej dyscyplinie („B+” stanowi jednocześnie warunek uzyskania uprawnień do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego). Uczelnia spełniająca ten warunek, której misja i strategia skupiać się będzie na kształceniu praktycznym i nie będzie zakładała rozwoju działalności naukowej, będzie miała jednocześnie możliwość złożenia wniosku o zakwalifikowanie się do grupy uczelni zawodowych. Uczelnia zawodowa będzie mogła prowadzić kształcenie na studiach wyższych tylko na profilu praktycznym, jak również kształcenie specjalistyczne na tzw. 5. poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji. Natomiast uczelnia akademicka będzie mogła prowadzić kształcenie także na profilu ogólnoakademickim oraz – po spełnieniu ustawowych warunków – w szkołach doktorskich.

Przewidziano osobny strumień finansowy służący realizacji programu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, którego celem będzie wyłonienie uczelni badawczych. W ramach konkursu uczelnie będą przedstawiać wieloletnią strategię na rzecz doskonałości naukowej oraz podniesienia jakości kształcenia. Efektem konkursu powinno być powstanie w Polsce uczelni o światowej renomie.

Uruchomiony zostanie program „Regionalna inicjatywa doskonałości”, którego celem będzie umocnienie znaczenia działalności naukowej uczelni w wybranych dyscyplinach, z uwzględnieniem konieczności zapewnienia zrównoważonego terytorialnie ich rozwoju. Program będzie realizowany z podziałem na regiony, co zwiększa szanse na sukces uczelni akademickich spoza największych ośrodków akademickich.

Realizowane będzie przedsięwzięcie „Dydaktyczna inicjatywa doskonałości”, które ma wspierać publiczne uczelnie zawodowe w doskonaleniu jakości kształcenia.

Przewidziano wprowadzenie możliwości tworzenia federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Federacja będzie mogła być utworzona przez publiczną uczelnię akademicką z inną publiczną uczelnią akademicką, instytutem naukowym PAN, instytutem badawczym lub międzynarodowym instytutem naukowym albo przez niepubliczną uczelnię akademicką z inną niepubliczną uczelnią akademicką.

Zmiana finansowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki

Przewidziano integrację strumieni finansowania, zwłaszcza w odniesieniu do uczelni. Zmieni się forma przekazywania głównego strumienia finansowania –  z dotacji na subwencję. Takie rozwiązanie nawiązuje do autonomii organizacyjnej. Uczelnie i podmioty prowadzące działalność naukową będą mogły swobodnie decydować o przeznaczeniu środków finansowych.

W systemie finansowania przewidziano m.in. dwa główne strumienie środków: subwencję na utrzymanie potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego. Środki finansowe będą dzielone w ramach algorytmów podziału ustalonych w rozporządzeniu. Uczelnie będą dostawały jedną, połączoną subwencję badawczo-dydaktyczną.

Nastąpi istotna konsolidacja innych, obecnie funkcjonujących w systemie nauki i szkolnictwa wyższego strumieni finansowania. Zaproponowano m.in. pozostawienie finansowania: utrzymania specjalnych urządzeń badawczych, programów ministra, pomocy materialnej dla studentów oraz wspomagania uczelni w ułatwianiu dostępu do kształcenia dla osób z niepełnosprawnościami.

Uczelnie będą miały możliwość sięgnięcia po środki na inwestycje, zarówno w obszarze dydaktyki, jak i nauki.

3 miliardy w obligacjach dla uczelni i 47 miliardów w systemie

Rządowy projekt przewiduje, że uczelnie publiczne otrzymają dodatkowo 3 mld zł w obligacjach skarbu państwa, które trafią do uczelni w całej Polsce. Będzie to znaczący zastrzyk finansowy, które uczelnie przeznaczą na inwestycje.

Przyszłoroczny budżet przeznaczony na szkolnictwo wyższe zostanie ponadto zwiększony o 700 mln złotych. Osiągnięcie poziomu finansowania nauki do poziomu 1,8 proc. PKB będzie wydłużone w czasie. Zmieniono również sposób planowania wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe w budżecie państwa. Po wejściu 
w życie ustawy środki finansowe będą waloryzowane co roku w całości, a uwzględnienie nowych reguł waloryzacyjnych spowoduje, że w dziesięcioletniej perspektywie środki w systemie nauki i szkolnictwa wyższego wzrosną o 47,5 mld zł w stosunku do 2018 roku.

Przedmiotem osobnych decyzji Rady Ministrów będzie przeznaczenie dodatkowych środków finansowych na podwyżki dla nauczycieli akademickich. Warto podkreślić, że będą to kolejne dodatkowe środki finansowe (oprócz tych wynikających z przewidzianego w projekcie ustawy wzrostu nakładów).

Porady prawne

Szerokie wsparcie dla uczelni regionalnych

Uczelnie regionalne będą otrzymywać jeszcze większe wsparcie niż planowano to pierwotnie. W związku z tym konkurs Regionalne Inicjatywy Doskonałości (z budżetem na poziomie 100 mln zł rocznie) rozszerzono o Dydaktyczne Inicjatywy Doskonałości. W ramach tej dodatkowej ścieżki finansowania uczelnie zawodowe osiągające najlepsze wyniki monitoringu karier zawodowych absolwentów (zwłaszcza pod kątem potrzeb lokalnego rynku pracy) otrzymają premię finansową. Jej wysokość będzie określana w corocznym komunikacie ministra.

Podniesienie jakości i przydatności kształcenia na studiach wyższych

Projekt zakłada znaczne podwyższenie jakości dyplomów. Po pierwsze, przez postawienie na wybitnych dydaktyków – to oni bowiem odgrywają kluczową rolę w kształceniu studentów. Po drugie, przez ułatwienie tworzenia studiów interdyscyplinarnych. Reforma otworzy nowe możliwości polskim uczelniom. Będą one miały większą autonomię w budowaniu interdyscyplinarnego modelu kształcenia dopasowanego do potrzeb i oczekiwań studentów oraz rynku pracy. To kolejny krok ku doskonałości dydaktycznej, po zmianie algorytmu finansowego w 2017 roku, który wymusił wprowadzenie przez uczelnie mniejszych grup zajęciowych.

Przewidziano zniesienie tzw. minimum kadrowego, tj. wymogu przypisania do kierunku studiów odpowiedniej liczby osób posiadających stopień lub tytuł. W jego miejsce wprowadzony zostanie wymóg prowadzenia co najmniej 75% (w przypadku profilu ogólnoakademickiego) lub 50% (w przypadku profilu praktycznego) zajęć przez nauczycieli akademickich zatrudnionych w danej uczelni, jako podstawowym miejscu pracy.

Uproszczone zostanie prowadzenie studiów wspólnych w porozumieniu z zagranicznymi uczelniami.

Zmodyfikowane zostaną zasady prowadzenia studiów o profilu praktycznym, które będą musiały uwzględniać m.in. 6-miesięczne praktyki zawodowe na studiach I stopnia i jednolitych studiach magisterskich.

Wprowadzony zostanie obowiązek publikacji na stronach internetowych uczelni recenzji prac dyplomowych.

Zmodyfikowane zostaną też zasady oceny jakości kształcenia. Proponuje się wprowadzenie – obok oceny programowej – tzw. „oceny kompleksowej”, która będzie polegać na weryfikacji skuteczności działań podejmowanych przez same uczelnie na rzecz doskonalenia jakości kształcenia.

Wzmocniona zostanie dydaktyczna ścieżka kariery akademickiej. Z wyjątkiem stanowiska profesora (zastrzeżonego dla osób z tytułem profesora) nauczyciele akademiccy we wszystkich trzech grupach (pracownicy dydaktyczni, badawczo-dydaktyczni i badawczy) będą mogli być zatrudniani na stanowiskach asystenta, adiunkta i profesora uczelni.

Wprowadzenie nowego modelu kształcenia doktorantów i ubiegania się o stopień doktora - szkoły doktorskie, powszechne stypendia oraz urlopy rodzicielskie dla doktorantów

Konstytucja dla Nauki całkowicie przebudowuje model kształcenia doktorantów w Polsce. Propozycja zaprezentowana we wrześniu minionego roku spotkała się z dużym zainteresowaniem i poparciem środowiska, które dostrzega problemy obecnego systemu. Mimo dynamicznego wzrostu liczby doktorantów po 2008 r. w znikomym stopniu zmieniła się liczba nadawanych stopni doktora, która zatrzymała się na poziomie 6 tys. rocznie. Z drugiej strony, mamy relatywnie niską, w porównaniu do krajów rozwiniętych, liczbę nadawanych stopni doktora.

Proponuje się nowy model uzyskiwania stopnia doktora oparty na dwóch trybach:

  1. kształcenie w szkołach doktorskich, które zastąpi studia doktoranckie i nie będzie uwzględniało formy niestacjonarnej;
  2. tryb eksternistyczny, stanowiący kontynuację ścieżki z tzw. wolnej stopy.

Konstytucja dla Nauki wprowadza szkoły doktorskie, które zastąpią studia doktoranckie i nie będą oferowały niestacjonarnego trybu studiowania. Szkołę doktorską będzie można utworzyć docelowo dla co najmniej dwóch dyscyplin naukowych, w których uczelnia ma co najmniej kategorię „B+” uzyskaną w ramach oceny jakości działalności naukowej.

Kluczowe jest jednak zapewnienie znaczącego wsparcia przyszłych doktorantów. Każdy doktorant otrzyma stypendium – co najmniej 37% minimalnego wynagrodzenia profesora (które minister będzie określał w rozporządzeniu), natomiast w przypadku pozytywnego wyniku oceny śródokresowej – minimum 57% tego minimalnego wynagrodzenia. Stypendia zostaną objęte m.in. przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Łączny okres wypłacania stypendium nie będzie mógł przekroczyć 4 lat. Wprowadzenie powszechnego systemu stypendialnego dla doktorantów powiązane jest z uproszczeniem wsparcia finansowego dla nich, polegającego na likwidacji świadczeń z funduszy pomocy materialnej dla doktorantów oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego. Wyjątkiem będzie wprowadzenie – dla doktorantów posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – zwiększenia stypendium doktoranckiego w wysokości 30% kwoty stypendium przysługującego do miesiąca, w którym przeprowadzana jest ocena śródokresowa.

Ponadto ustawa wprowadza urlopy rodzicielskie (macierzyńskie i ojcowskie) dla doktorantów udzielane na zasadach identycznych jak w przypadku osób zatrudnionych na umowę o pracę. To rozwiązanie jest wynikiem konsultacji społecznych. Doktorant, którego kształcenie zostanie zawieszone na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego – będzie otrzymywał w tym czasie stypendium doktoranckie. Wysokość stypendiumw okresie zawieszenia będzie wyliczana przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących ustalania zasiłku macierzyńskiego. Okres zawieszenia nie będzie się wliczał do okresu pobierania stypendium doktoranckiego.

Proponowane rozwiązania mające podnieść jakość kształcenia doktorantów oraz rozpraw doktorskich są następujące:

  • uczelnia lub instytut naukowy będzie miał uprawnienia do nadawania stopni naukowych w dyscyplinach, w których w wyniku oceny jakości działalności naukowej uzyska kategorię co najmniej  „B+”;
  • w ramach szkoły doktorskiej wprowadzona zostanie ocena śródokresowa postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej (z udziałem recenzentów z innej uczelni), przeprowadzona w oparciu o indywidualny plan badawczy, której pozytywny wynik będzie przepustką do dalszego kształcenia oraz warunkiem uzyskania wyższego stypendium;
  • wprowadzenie trzeciego recenzenta spoza uczelni lub instytutu naukowego, w którym przygotowywana jest rozprawa doktorska;
  • wprowadzenie jawności rozpraw doktorskich.

Podniesienie poziomu działalności naukowej - nowe ścieżki kariery akademickiej i zniesienie obowiązku habilitacji

Wprowadzona zostanie nowa klasyfikacja dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych. Minister (określając w rozporządzeniu ich klasyfikację) będzie miał na uwadze przede wszystkim systematykę dziedzin i dyscyplin przyjętą przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.

Przewidziano też o zmiany dotyczące stopnia doktora habilitowanego, mające na celu m.in. przyspieszenie osiągania samodzielności naukowej przez najzdolniejszych młodych naukowców:

  • wprowadzenie przyspieszonej ścieżki uzyskiwania stopnia doktora habilitowanego dla osób ze stopniem doktora, które uzyskały tzw. grant ERC lub uzyskały i rozliczyły inny prestiżowy grant (w ramach konkursu uwzględnionego w wykazie określonym w rozporządzeniu MNiSW po zasięgnięciu opinii Rady Doskonałości Naukowej oraz Komisji Ewaluacji Nauki), w ramach którego kierowały zespołem badawczym;
  • zniesienie wymogu habilitacji jako warunku zatrudnienia lub utrzymania zatrudnienia w uczelni.

Reforma stworzy równorzędną ścieżkę kariery dla wybitnych dydaktyków. Dotychczas na stanowisku odpowiadającemu stanowisku profesora uczelni – profesora nadzwyczajnego – można było zatrudnić, co do zasady, osobę posiadającą co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego. Konstytucja dla Nauki udrażnia ścieżkę dydaktyczną kariery akademickiej: aby realizować swój awans zawodowy do szczebla profesora uczelni, nauczyciel akademicki nie będzie musiał posiadać habilitacji. Nowym rozwiązaniem wprowadzanym przez reformę jest ułatwiony proces uzyskiwania habilitacji dla najwybitniejszych badaczy, którzy uzyskają prestiżowe granty naukowe.

Uprawnienia do habilitacji otrzymają jednostki z kategorią naukową na poziomie co najmniej B+ (a nie jak pierwotnie planowano na poziomie A).

Ponadto ma nastąpić zmiana zasad oceny jakości działalności naukowej:

  • podmiotem oceny działalności naukowej (od oceny  przeprowadzonej w 2021 r.) nie będą już jednostki naukowe w rozumieniu uchylanej ustawy o zasadach finansowania nauki (np. wydziały uczelni), ale uczelnie, instytuty naukowe PAN, międzynarodowe instytuty naukowe lub instytuty badawcze w ramach poszczególnych dyscyplin, w których prowadzą działalność naukową;
  • poziom naukowy prowadzonej działalności będzie oceniany z uwzględnieniem dwóch nowych wykazów, ukierunkowanych na premiowanie znaczących publikacji naukowych o światowej renomie, określonych na podstawie rozporządzenia MNiSW.

Wsparcie dla polskich czasopism

Konstytucja dla Nauki przewiduje również systemowe wsparcie dla polskich czasopism.  ‒ "Chcemy, by polskie czasopisma i dorobek polskiej nauki w jak największym stopniu wpływały na kształt światowej nauki. Zależy nam na obecności polskich czasopism w międzynarodowych bazach" ‒ zapewnił Jarosław Gowin. Dlatego też projekt ustawy przewiduje rozpisanie konkursu, który obejmie 250 tytułów, chcących znaleźć się w międzynarodowych bazach czasopism naukowych. – "Po kolejnych konsultacjach stwierdziliśmy, że na jednym konkursie na pewno nie skończymy. Przewidujemy cykliczne konkursy wsparcia dla polskich czasopism" – dodał Gowin. Konkurs dla czasopism skierowany będzie głównie do naukowców z nauk humanistycznych i społecznych.

Wsparcie czasopism i wydawnictw naukowych to także walka z tzw. punktozą. Ustawa wprowadza mechanizmy, które sprawią, że naukowcom będzie się opłacało publikować mniej, ale w lepszych, bardziej prestiżowych miejscach. Nie będzie się już opłacało – tak jak dotychczas – publikowanie wielu artykułów 
o niskiej wartości naukowej.

Kiedy proponowane przepisy mają wejść w życie?

Zaproponowano, aby reforma szkolnictwa wyższego i nauki weszła w życie 1 października 2018 r., z wyjątkiem niektórych regulacji, które zaczną obowiązywać w innych terminach.

Jak wobec tego wyglądał proces powstawania reformy?

Konstytucja dla Nauki to projekt zakładający głęboką, ale realizowaną stopniowo, przebudowę polskiego systemu szkolnictwa wyższego. Na pierwszej z dziewięciu zorganizowanych konferencji w ramach Narodowego Kongresu Nauki wicepremier Jarosław Gowin, szef resortu nauki, podkreślał, że podniesienie poziomu polskiej nauki może się powieść tylko wtedy, kiedy reforma będzie przedyskutowana i to w formule podwójnego dialogu. Dialogu rządu ze środowiskiem akademickim oraz toczonego wewnątrz samego środowiska.

MNiSW pracowało nad projektem 2 lata, angażując w proces tworzenia ustawy jak najwięcej środowisk akademickich. Ze względu na to, że podczas intensywnych konsultacji twórcy reformy uwzględniali spływające do ministerstwa uwagi, Konstytucja dla Nauki doczekała się licznych głosów poparcia. Wejścia w życie ustawy oczekują studenci i doktoranci (Parlament Studentów RP, Niezależne Zrzeszenie Studentów, Krajowa Reprezentacja Doktorantów), a także uczelnie akademickie i zawodowe (Sieć Małych i Średnich Publicznych Uczelni Akademickich, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Konferencja Rektorów Publicznych Szkół Zawodowych). Głosy poparcia dla kierunku zmian płyną również od przedsiębiorców (Związek Przedsiębiorców i Pracodawców), a także organizacji pozarządowych (Młodzi dla Polski, Stowarzyszenie Koliber, Fundacja dla Rzeczypospolitej i Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej). 

Wpierw Jarosław Gowin ogłosił konkurs otwarty na napisanie założeń ustawy. Konkurs wygrały trzy niezależne grupy ekspertów, które w marcu 2017 roku przedstawiły swoje projekty.

Następnie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zorganizowało w ramach narodowego Kongresu Nauki dziewięć konferencji programowych, w których w sumie wzięło udział blisko 5500 osób związanych ze środowiskiem akademickim.

Po ogłoszonym we wrześniu 2017 roku projekcie Konstytucji dla Nauki MNiSW jeszcze przez 4 kolejne miesiące prowadziło konsultacje społeczne.

Organizacje pozarządowe poparły reformę Gowina

Nowe ścieżki kariery akademickiej, utworzenie szkół doktorskich, a także likwidacja wymogu habilitacji – m.in. takie rozwiązania wprowadzane w Konstytucji dla Nauki doceniły polskie organizacje pozarządowe. Reformę Jarosława Gowina poparły Młodzi dla Polski, Stowarzyszenie Koliber, Fundacja dla Rzeczypospolitej i Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej.

Nie tylko ludzie nauki zdają sobie sprawę, że reforma szkolnictwa wyższego jest konieczna. – "Grono środowisk popierających projekt ustawy wciąż się powiększa. Konstytucja dla Nauki zyskała poparcie studentów i doktorantów. W styczniu opowiedział się za nią Parlament Studentów RP, w lutym Niezależne Zrzeszenie Studentów, a w marcu – Krajowa Reprezentacja Doktorantów. Przedstawiciele władz uczelni regionalnych, zawodowych i akademickich również oczekują wprowadzenia Konstytucji dla Nauki. I wreszcie ludzie biznesu. Oni także rozumieją nieuchronność zmian" – powiedział wicepremier Jarosław Gowin, minister nauki i szkolnictwa wyższego. – "Tak liczne i różnorodne głosy poparcia świadczą tylko o jednym. Nasza ustawa została poddana bezprecedensowo szerokim konsultacjom. Teraz z satysfakcją zbieramy owoce tych konsultacji" – dodał.

Przedstawiciele organizacji pozarządowych doceniają działania, które zmierzają do podniesienia poziomu polskiego szkolnictwa wyższego i nauki. Deklarację poparcia podpisali przedstawiciele Stowarzyszenia Młodzi dla Polski, Koliber, Rady Fundacji dla Rzeczypospolitej, Studentów dla Rzeczypospolitej, Instytutu Aurea Libertas, Młodej Prawicy. Ich szczególną uwagę zwróciło:

  • wprowadzenie mechanizmów mających zatrzymać odpływ zdolnych studentów oraz młodych naukowców z Polski,
  • utworzenie szkół doktorskich oraz zapewnienie systemu stypendialnego dla wszystkich doktorantów,
  • szerokie wsparcie systemowe dla uczelni regionalnych,
  • usprawnienie funkcjonowania uczelni (zwiększenie roli rektora, poszerzenie autonomii oraz utworzenie Rad Uczelni),
  • likwidacja wymogu habilitacji,
  • docenienie roli dydaktyków w szkolnictwie wyższym,
  • wprowadzenie nowego modelu ewaluacji działalności naukowej,
  • dopasowanie szkolnictwa wyższego do wyzwań społecznych i gospodarczych.

Więcej informacji na stronie konstytucjadlanauki.gov.pl.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Jaka będzie Konstytucja dla Nauki?

Jaka będzie Konstytucja dla Nauki?

Konstytucja dla Nauki Jarosław Gowin zaprezentował Konstytucję dla Nauki, czyli projekt reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce, który powstał z inicjatywy oraz we współpracy ze środowiskiem akademickim. Jest to reforma inna niż wszystkie, ponieważ prace nad projektem (...)

Rekrutacja na studia nigdy nie była tak prosta

Rekrutacja na studia nigdy nie była tak prosta

Ruszył nowy portal dla kandydatów, studentów i doktorantów Jakie studia powinienem wybrać? Co studiować, żeby dobrze zarabiać? Czy utrzymam się ze stypendium w szkole doktorskiej? O jakie granty mogę się starać? Pytania te, które mógłby zadać (...)

Gotowa konstytucja dla nauki

Gotowa konstytucja dla nauki

Tzw. ustawa 2.0 wprowadza reformę szkolnictwa wyższego. To m.in. zmiany w przepisach dotyczących ustroju i organizacji uczelni oraz zasad finansowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Wejście w życie ustawy ma podnieść jakość i przydatność kształcenia na studiach wyższych. Konstytucja (...)

Konstytucja dla Nauki przyjęta przez Sejm!

Konstytucja dla Nauki przyjęta przez Sejm!

Sejm uchwalił nowe Prawo o szkolnictwie wyższym wraz z przepisami wprowadzającymi tę reformę Tzw. ustawa 2.0 wprowadza zmiany w przepisach dotyczących ustroju i organizacji uczelni oraz zasad finansowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Wejście w życie ustawy ma podnieść jakość (...)

Jaka będzie Konstytucja dla Nauki?

Jaka będzie Konstytucja dla Nauki?

Konstytucja dla Nauki – resort nauki przedstawił finalny projekt! 699 dni – tyle trwały przygotowania projektu ustawy mającej zmienić oblicze polskiej nauki i szkolnictwa wyższego. Końca dobiegła właśnie ostatnia tura konsultacji, po której Jarosław Gowin, wicepremier i (...)

Stypendia - jaką pomoc materialną mogą otrzymać studenci i doktoranci w roku akademickim 2018/2019?

Stypendia - jaką pomoc materialną mogą otrzymać studenci i doktoranci w roku akademickim 2018/2019?

Pomoc materialna dla studentów w roku akademickim 2018/2019 Oprócz przepisów powszechnie obowiązujących, przyznawanie pomocy materialnej dla studentów finansowanej z budżetu państwa reguluje także szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania (...)

Założenia nowelizacji Konstytucji dla Nauki

Założenia nowelizacji Konstytucji dla Nauki

MNiSW przedstawiło założenia nowelizacji Konstytucji dla Nauki Celem projektowanej nowelizacji Konstytucji dla Nauki jest zagwarantowanie wszystkim członkom wspólnoty uczelni oraz pracownikom systemu szkolnictwa wyższego i nauki przynależnych im wolności związanych z kształceniem, wyrażaniem (...)

O czym powinien wiedzieć cudzoziemiec zamierzający uczyć się w Polsce?

O czym powinien wiedzieć cudzoziemiec zamierzający uczyć się w Polsce?

3 listopada br. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w // sprawie // podejmowania i // odbywania // przez // cudzoziemców // studiów i // szkoleń oraz ich // uczestniczenia w // badaniach // naukowych i // (...)

Wytyczne bezpiecznego funkcjonowania uczelni i innych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki w okresie epidemii

Wytyczne bezpiecznego funkcjonowania uczelni i innych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki w okresie epidemii

W związku z powrotem, w roku akademickim 2021/2022, do realizacji kształcenia w siedzibach uczelni, Ministerstwo Edukacji i Nauki w porozumieniu z przedstawicielami środowiska akademickiego oraz Głównym Inspektoratem Sanitarnym opracowało wytyczne dotyczące bezpiecznego funkcjonowania uczelni (...)

Szkoła w roku szkolnym 2017/2018 - informacje dla rodziców

Szkoła w roku szkolnym 2017/2018 - informacje dla rodziców

Co rodzice powinni wiedzieć w roku szkolnym 2017/2018? Przed nami nowy rok szkolny, w którym MEN wprowadza zaplanowane wcześniej zmiany w polskiej oświacie, oczekiwane przez rodziców, nauczycieli, uczniów i samorządowców. Reforma edukacji to nie tylko zmiana ustroju (...)

Tarcze dla środowiska naukowego i akademickiego – podsumowanie

Tarcze dla środowiska naukowego i akademickiego – podsumowanie

Wyjątkowe okoliczności związane z pandemią, w których znalazły się uczelnie i instytucje naukowe wymagały podjęcia szczególnych działań. Odpowiedzią stały się tarcze kryzysowe, które oprócz rozwiązań dla całej gospodarki, zawierały również regulacje (...)

Kredyt studencki w roku akademickim 2018/2019

Kredyt studencki w roku akademickim 2018/2019

W okresie od 15 lipca do 20 października 2018 r. studenci oraz doktoranci uczelni i jednostek naukowych, a także osoby ubiegające się o przyjęcie na studia, mogą składać w bankach wnioski o udzielenie niskooprocentowanych kredytów studenckich. Kredyty studenckie z dopłatą do oprocentowania (...)

Reforma edukacji

Reforma edukacji

Czego dotyczą zmiany? Wprowadzane zmiany dotyczą wielu kwestii w oświacie, m.in.: ustroju szkolnego oraz związanych z tym modyfikacji w organizacji i funkcjonowaniu szkół, a także placówek oświatowych. Reforma edukacji zakłada m.in. powrót do (...)

Druga ustawa o innowacyjności gotowa

Druga ustawa o innowacyjności gotowa

Druga ustawa o innowacyjności Parlament przyjął już, a Prezydent podpisał drugą ustawę o innowacyjności. Celem nowelizacji, który powstał w MNiSW we współpracy z resortem rozwoju i finansów, jest zwiększenie wsparcia dla działalności badawczo-rozwojowej. Ustawa (...)

Kroczą zmiany w szkolnictwie zawodowym

Kroczą zmiany w szkolnictwie zawodowym

Od 1 września 2017 r. dotychczasowa trzyletnia zasadnicza szkoła zawodowa przekształci się w trzyletnią branżową szkołę I stopnia. Po jej zakończeniu uczeń będzie mógł kontynuować naukę w branżowej szkole II stopnia. Minister Anna Zalewska pwtarza zapewnienie, że wdrażana reforma (...)

Rada Ministrów przyjęła pakiet ustaw reformujących naukę

Rada Ministrów przyjęła pakiet ustaw reformujących naukę

2 grudnia 2008 r. ministrowie przyjęli przygotowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pakiet ustaw reformujących system badań naukowych. Reforma to priorytet rządu, czego dowodem jest zdecydowany wzrost nakładów na naukę w projekcie przyszłorocznego budżetu - o prawie 1,4 (...)

Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

1 października 2017 roku zacznie działać nowa instytucja, która ma ściągnąć nad Wisłę najlepszych naukowców – tych zagranicznych, i tych polskich, którzy robią karierę poza granicami kraju.  Cel nowych przepisów: zwiększenie umiędzynarodowienia polskiego (...)

Zasady umarzania kredytów studenckich

Zasady umarzania kredytów studenckich

Zasady umarzania kredytów studenckich określa art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie kredytów studenckich. W jakich przypadkach kredyt (...)

Reforma systemu nauki jednak zmieniona

Reforma systemu nauki jednak zmieniona

Nowelizacja przepisów ws. reformy systemu nauki przesuwa o rok datę oceny jednostek naukowych przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych. Zgodnie z pierwotnymi założeniami, pierwsze jednostki miały zostać ocenione do 30 września 2012 roku. Obecna nowelizacja przesuwa datę oceny o rok. Wejdzie (...)

Nawet do 5390 zł miesięcznie dla wybitnych młodych naukowców w 2019 r.

Nawet do 5390 zł miesięcznie dla wybitnych młodych naukowców w 2019 r.

Już od 2 maja można składać wnioski o przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców wykazujących się znaczącymi osiągnięciami w działalności naukowej. Nabór potrwa do 31 maja 2019 r. ##baner## Młody naukowiec, czyli kto? Zgodnie z definicją wprowadzoną (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Podatek od stypendium

Podatek od stypendium

Mój syn za dobre wyniki w nauce w roku akademickim 2004-2005 otrzymywał od października 2005 r. stypendium w wysokości 500 zł miesięcznie. Wypłata w wysokości 2000 zł za pierwsze cztery miesiące (...)

Ważność dyplomu licencjackiego

Ważność dyplomu licencjackiego

W czerwcu 2009 roku uzyskałem tytuł licencjata filologii niemieckiej w specjalizacji nauczycielskiej. Obecnie nie pracuję w swoim wyuczonym zawodzie, tj. nauczyciela języka niemieckiego i nie kontynuuję (...)

Licencjat a wymiar urlopu

Licencjat a wymiar urlopu

Czy osoba, która ukończyła studia licencjackie (3-letnie) ma prawo do doliczenia sobie przy obliczaniu wymiaru urlopu do okresu zatrudnienia 8 lat za ukończone studia wyższe? Do okresu pracy, (...)

Archiwizowanie pozwoleń na budowę

Archiwizowanie pozwoleń na budowę

Proszę o wyjaśnienie, czy pozwolenia na budowę, jako decyzje administracyjne i dokumenty źródłowe służące do ich wydania muszą być archiwizowane, jeżeli tak do na podstawie jakich przepisów? (...)

Definicja obiektu użyteczności publicznej

Definicja obiektu użyteczności publicznej

Został do użytku oddany budynek oczyszczalni, gdzie mają miejsce również pomieszczenia pracowników biurowych związanych z obsługą zadań publicznych gminy. Czy taki obiekt będzie można nazwać (...)

Status uchodźcy a studia

Status uchodźcy a studia

W jaki sposób cudzoziemiec, który w Polsce otrzymał status uchodźca i wcześniej miał bardzo dobre wyniki w nauce u siebie w kraju, może podjąć studia w Polsce? Ustawa o szkolnictwie wyższym rozróżnia (...)

Kwalifikacje asystenta na wyższej uczelni

Kwalifikacje asystenta na wyższej uczelni

Zamierzam podpisać umowę o pracę na stanowisku asystenta. Nie mam doktoratu. Czy istniejące ograniczenie może być w określonych przypadkach ominięte? W jakich? Zgodnie z ustawą o szkolnictwie (...)

Odpis z dokumentów studenta

Odpis z dokumentów studenta

Mam zamiar studiować na studiach uzupełniających magisterskich w mojej miejscowości rodzinnej. Z racji tego, że studia licencjackie ukończyłem w Poznaniu, muszę w uczelni przedstawić uwierzytelniony (...)

Urlop dla poratowanie zdrowia a własna firma

Urlop dla poratowanie zdrowia a własna firma

Jestem od kilku lat adiunktem na wyższej uczelni. Lekarz zalecił mi wzięcie tzw. urlopu zdrowotnego. Jestem jednak członkiem spółki cywilnej (wraz z mężem). Czy w tej sytuacji mogę skorzystać (...)

Wybór recenzenta pracy doktorskiej a dane osobowe

Wybór recenzenta pracy doktorskiej a dane osobowe

Wybór recenzenta określa ustawa z dn. 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. W art. 20 pkt. 5 jest wzmianka, że recenzenci muszą być powoływani (...)

Urlop dla poratowania zdrowia

Urlop dla poratowania zdrowia

Czy nauczycielowi akademickiemu należy się płatny urlop zdrowotny? Jeśli tak, to na jakich warunkach, jakie przepisy to regulują? Nauczyciel akademicki, który jest zatrudniony w pełnym wymiarze (...)

Ulga prorodzinna a studia za granicą

Ulga prorodzinna a studia za granicą

W zeznaniu podatkowym złożonym w 2008r. za 2007r. została zastosowana ulga prorodzinna na dziecko (Polaka) studiujące na Ukrainie. W 2007 roku nie było jasnych wytycznych mówiących czy ulgę można (...)

Status uchodźcy a studia

Status uchodźcy a studia

W jaki sposób cudzoziemiec, który w Polsce otrzymał status uchodźca i wcześniej miał bardzo dobre wyniki w nauce u siebie w kraju, może podjąć studia w Polsce? Ustawa o szkolnictwie wyższym rozróżnia (...)

Kwalifikacje asystenta na wyższej uczelni

Kwalifikacje asystenta na wyższej uczelni

Zamierzam podpisać umowę o pracę na stanowisku asystenta. Nie mam doktoratu. Czy istniejące ograniczenie może być w określonych przypadkach ominięte? W jakich? Zgodnie z ustawą o szkolnictwie (...)

Odpis z dokumentów studenta

Odpis z dokumentów studenta

Mam zamiar studiować na studiach uzupełniających magisterskich w mojej miejscowości rodzinnej. Z racji tego, że studia licencjackie ukończyłem w Poznaniu, muszę w uczelni przedstawić uwierzytelniony (...)

Urlop dla poratowanie zdrowia a własna firma

Urlop dla poratowanie zdrowia a własna firma

Jestem od kilku lat adiunktem na wyższej uczelni. Lekarz zalecił mi wzięcie tzw. urlopu zdrowotnego. Jestem jednak członkiem spółki cywilnej (wraz z mężem). Czy w tej sytuacji mogę skorzystać (...)

Wybór recenzenta pracy doktorskiej a dane osobowe

Wybór recenzenta pracy doktorskiej a dane osobowe

Wybór recenzenta określa ustawa z dn. 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. W art. 20 pkt. 5 jest wzmianka, że recenzenci muszą być powoływani (...)

Urlop dla poratowania zdrowia

Urlop dla poratowania zdrowia

Czy nauczycielowi akademickiemu należy się płatny urlop zdrowotny? Jeśli tak, to na jakich warunkach, jakie przepisy to regulują? Nauczyciel akademicki, który jest zatrudniony w pełnym wymiarze (...)

Ulga prorodzinna a studia za granicą

Ulga prorodzinna a studia za granicą

W zeznaniu podatkowym złożonym w 2008r. za 2007r. została zastosowana ulga prorodzinna na dziecko (Polaka) studiujące na Ukrainie. W 2007 roku nie było jasnych wytycznych mówiących czy ulgę można (...)

Praktyka a praktyczna nauka zawodu

Praktyka a praktyczna nauka zawodu

Czy praktyczna nauka zawodu i praktyka zawodowa to jedno i to samo? Dotyczy to uczniów Zasadniczej Zawodowej Szkoły Fryzjerskiej i refundacji części kosztów wynagrodzenia dla instruktorów z tytułu (...)

Praktyka a praktyczna nauka zawodu

Praktyka a praktyczna nauka zawodu

Czy praktyczna nauka zawodu i praktyka zawodowa to jedno i to samo? Dotyczy to uczniów Zasadniczej Zawodowej Szkoły Fryzjerskiej i refundacji części kosztów wynagrodzenia dla instruktorów z tytułu (...)

Praca w gospodarstwie rolnym a emerytura

Praca w gospodarstwie rolnym a emerytura

Czy wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 1998 mówiący o niezaliczalności pracy w gospodarstwie rolnym rodziców wykonywanej podczas wakacji przez dziecko uczęszczające do szkoły odnosi się do (...)

Nauka zawodu młodocianego pracownika

Nauka zawodu młodocianego pracownika

W maju uczennica przerwała praktyczną naukę zawodu i naukę w firmie X. W tym samym miesiącu osiągnęła 18 lat. W miesiącu grudniu postanowiła ukończyć szkołę i odbyć praktyczną naukę zawodu (...)

Obliczenie urlopu wypoczynkowego

Obliczenie urlopu wypoczynkowego

Zatrudniłem pracownika od 09.05.2007 r. na okres próbny. Dostarczył on świadectwo szkolne ZSZ - zawód tapicer oraz świadectwo pracy za okres 3 lat z wykonywania pracy jako tapicer- uczeń. Czy do (...)

Koszty przejazdu do szkoły młodocianego pracownika

Koszty przejazdu do szkoły młodocianego pracownika

Pracodawca podpisał z uczniem umowę w celu praktycznej nauki zawodu oraz zobowiązał się zgodnie zresztą z przepisami, że będzie zwalniał ucznia na zajęcia teoretyczne które odbywają się w (...)

Nauka pływania dla dziecka a PIT

Nauka pływania dla dziecka a PIT

Czy można odliczyć od podatku koszt nauki pływania dla dziecka? Od 1 stycznia 2004 r. zlikwidowane zostały następujące ulgi podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych: ulga remontowa, na (...)

Przedawnienie roszczenia z tytułu nauki

Przedawnienie roszczenia z tytułu nauki

W 2003 roku przerwałam naukę w prywatnej wyższej szkole z braku środków na opłatę kolejnych miesięcy czesnego. Miałam jeszcze zadłużenie za wcześniejsze nie opłacone miesiące należności. (...)

Zniesienie alimentów na pełnoletnie dziecko

Zniesienie alimentów na pełnoletnie dziecko

Syn w październiku 2009 obronił pracę magisterską tym samym skończył naukę. Jednak do dnia dzisiejszego nie podjął żadnej pracy cały czas tłumaczy, że już prawie ma, że idzie na rozmowy (...)

Kontynuacja nauki a obowiązek alimentacyjny

Kontynuacja nauki a obowiązek alimentacyjny

Płaciłem regularnie alimenty na dwójkę dzieci do lutego 2004. Od lutego przestałem płacić na dorosłą (lat 23) córkę. W roku 2001 córka ukończyła szkołę średnią i zdobyła zawód, matka (...)

Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego

Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego

Moja córka, na którą płacę alimenty, kończy w czerwcu naukę w szkole średniej. Zamierzam wnieść sprawę o stwierdzenie wygaśnięcia tego świadczenia. Kiedy powinienem to zrobić: już w czerwcu, (...)

Zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców

Zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców

Ubiegam się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Mam wątpliwości czy będzie zaliczony staż pracy po ukończeniu 16 roku życia, to jest od roku 1964 do 1967. Mieszkałem na stałe wraz z rodzicami (...)

VAT przy nauce pływania

VAT przy nauce pływania

Prowadzę firmę która świadczy m.in. usługi nauki pływania dla dzieci i dla dorosłych na basenie. Realizujemy zatwierdzony przez Wydział Oświaty program nauki pływania. Czy usługi te są zwolnione (...)

Dotacja na cele mniejszości narodowych

Dotacja na cele mniejszości narodowych

Czy art. 18 ustawy o mniejszościach narodowych umożliwia gminie przekazanie dodatkowej dotacji, szkole prowadzonej przez towarzystwo oświatowe, na naukę języka mniejszości narodowej? Dotacji dodatkowej, (...)

Klasyfikacja usług

Klasyfikacja usług

Jaki jest numer w klasyfikacji usług PKD względnie EKD usługi polegającej na kierowaniu za granicę osób do zatrudnienia polegającego na czasowym przyjęciu do rodziny w zamian za określone świadczenia (...)

Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki a alimenty

Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki a alimenty

Obecnie płacę alimenty na córki, które uczą się zaocznie, jedna na I roku studiów druga w szkole pomaturalnej. Obydwie córki nie utrzymują ze mną kontaktu. W jaki sposób mam się dowiadywać (...)

Pobieranie wojskowej renty rodzinnej przez dzieci zmarłego

Pobieranie wojskowej renty rodzinnej przez dzieci zmarłego

Czy dzieci zmarłego pobierającego emeryturę wojskową są uprawnione do pobierania renty rodzinnej na podstawie tej emerytury? Do renty rodzinnej (z tytułu pobieranej emerytury) uprawnieni są następujący (...)

FORUM PRAWNE

Licealisto, przygotuj się na egzaminy wstępne!!!

Licealisto, przygotuj się na egzaminy wstępne!!! Hej! Uczelnie będą mogły przeprowadzać dodatkowe egzaminy przy rekrutacji na studia. Z tego rozwiązania skorzystają szczególnie te uczelnie, które (...)

Powrót egzaminów wstępnych na studia !!!

Powrót egzaminów wstępnych na studia !!! Już od 1 października 2011 wejdzie w życie reforma szkolnictwa wyższego. Zgodnie z nią uczelnie będą mogły brać pod uwagę przy rekrutacji na studia (...)

zmiany na uczelniach studia bez chodzenia na zajęcia

zmiany na uczelniach studia bez chodzenia na zajęcia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, chce znowelizować prawo o uczelniach i finansowaniu nauki. Chodzi o zapewnienie jak najwyższej jakości (...)

Zaproszenie do badania "Stres Pomagających"

Zaproszenie do badania "Stres Pomagających" Zapraszamy do wzięcia udziału w badaniu ankietowym "Stres pomagających". Projekt prowadzony jest przez Wydział Psychologii Szkoły Wyższej Psychologii (...)

koszty rekrutacji

koszty rekrutacji Mam takie pytanie, zauważyłam, że z roku na rok wzrastają opłaty rekrutacyjne na studia, czy nie ma przepisu który by to ograniczał? W tym roku zapłacimy juz pewnie ponad 100zł (...)

stypendium doktoranckie

stypendium doktoranckie Witam, jak to dokładnie jest z tymi nowymi przepisami o stypendiach, czy doktoranci będą mogli dorabiać na etacie ? I nie zostanie im zabrane stypendium? Zmiany wchodzą w (...)

opłata rekrutacyjna na studia

opłata rekrutacyjna na studia Witam! Kandydat, który chce dostać się na studia, powinien wnieść opłatę rekrutacyjną. Może ubiegać się o jej zwrot, jeśli pomylił się w wyborze kierunku studiów. (...)

PIT 2010 - preferencyjny sposób rozliczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci

PIT 2010 - preferencyjny sposób rozliczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci Preferencyjny sposób rozliczenia przysługuje rodzicom wychowującym samotnie dzieci: * małoletnie, * bez względu (...)

PIT 2010 - preferencyjny sposób rozliczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci

PIT 2010 - preferencyjny sposób rozliczenia dla rodziców samotnie wychowujących dzieci Preferencyjny sposób rozliczenia przysługuje rodzicom wychowującym samotnie dzieci: * małoletnie, * bez względu (...)

Praktyczna nauka zawodu

Praktyczna nauka zawodu Moje pytanie dotyczy praktycznej nauki zawodu w charakterze sprzedawcy i co za tym idzie praktyk w sklepie. Wiem, że to jest zatrudnienie młodocianej osoby, ale jak wygląda to (...)

Praktyczna nauka zawodu

Praktyczna nauka zawodu Moje pytanie dotyczy praktycznej nauki zawodu w charakterze sprzedawcy i co za tym idzie praktyk w sklepie. Wiem, że to jest zatrudnienie młodocianej osoby, ale jak wygląda to (...)

nauka a praca

nauka a praca Uczę się w szkole średniej (trzecie klasa liceum, więc tuż przed maturą). Czy mogę już podjąć pracę? Tak morest

Nauka jazdy

Nauka jazdy Witam, mam syna który właśnie przymierza się do zrobienia prawa jazdy. Chciałbym z nim trochę pojeździć po okolicy, po parkingach, dróżkach osiedlowych. Jaki mandat ew. mi grozi, (...)

nauka jazdy

nauka jazdy Witam Mam pytanie kto odpowiada za szkodę jeśli kierowca jest kursant, chodzi np o sytuacje parkowania gdy on porysuje auto za te szkodę odpowiada instruktor czy kierowca?Z góry dziękuję (...)

nauka jazdy

nauka jazdy Witam chciałabym nauczyć się jeździć samochodem, mam 14 lat i chciałabym, aby mój tata uczył mnie jeździć na rzadko uczęszczanych, gdyby wszystko było w porządku bez łania przepisów (...)

Nauka jazdy źle uczy jeździć - można to zgłosić na policję?

Nauka jazdy źle uczy jeździć - można to zgłosić na policję? Hello. Mam taką sprawe. Nauka jazdy z mojej okolicy, ucząc kursantów stale łamie prawo. Skąd to wiem że to łamanie prawa a nie (...)

szkoły policealne

szkoły policealne Witam, co sądzicie o szkołach policealnych? Jestem tegoroczną maturzystką, a po maturze chciałabym iść właśnie do szkoły policealnej. Zawsze interesowałam się makijażem (...)

Alimenty a nauka w CKU

Alimenty a nauka w CKU mam zasadzone alimenty na syna. Syn w XII 2006 skonczyl 19 lat. Syn w czerwc 2006 zostal skreslony z listy uczniow z powodu nie promowania go do kolejnej klasy w LO. od wrzesnia (...)

PRAKTYCZNA NAUKA ZAWODU(ZAPŁATA)

PRAKTYCZNA NAUKA ZAWODU(ZAPŁATA) Moje pytanie dotyczy wynagrodzenia. Wiem, że to jest zatrudnienie młodocianej osoby, ale jak wygląda to z punktu prawnego. Tu nasuwają mi się takie oto pytania: (...)

Wszędzie Nauka Jazdy!

Wszędzie Nauka Jazdy! "L"-ki opanowały miasta !!! - normalnie dziś o 7 w drodze do pracy natknąłem się na 6! O innych porach dnia i nocy nie wspomnę. Wiem, że zmieniają się przepisy od lutego (...)

Pełen etat - nauka - alimenty

Pełen etat - nauka - alimenty Witam Mam 20 lat i jestem w III klasie Liceum Ogólnokształcącego w TRYBIE ZAOCZNYM - otrzymuje alimenty z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł, pracowałam już (...)

Porady prawne