e-prawnik.pl Porady prawne

Przeszkody zdrowotne sprawcy a możliwość obrony

Pytanie:

Czytałem niedawno o znanym amerykańskim miliarderze, który w latach 80. został oskarżony o przestępstwa podatkowe. Uniknął procesu, ponieważ adwokaci przekonali sąd, że oskarżony z uwagi na wiek i chorobę nie jest w stanie realnie się bronić. Jak w polskim prawie kształtuje się linia pomiędzy istotnym i słusznym interesem potencjalnego wierzyciela w dochodzeniu w sądzie zapłaty podatku (czy też przepadku określonych korzyści i zapłaty kar) a ideą nieskrępowanego prawa do obrony oskarżonego, który ze względu na niemoc zdrowotną ma te możliwości ograniczone? Co dzieje się w przypadku śmierci oskarżonego? Czy sprawa przechodzi na jego spadkobierców, którzy muszą bronić się za niego?

Masz inne pytanie do prawnika?

Odpowiedź prawnika: Przeszkody zdrowotne sprawcy a możliwość obrony

22.7.2010

W przypadku postępowania karno – skarbowego przyjmuje się, że nie popełnia ani przestępstwa ani wykroczenia skarbowego osoba, która z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych nie mogła w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim zachowaniem. Niepoczytalność sprawcy w czasie popełnienia czynu zabronionego wyłącza winę, co uniemożliwia orzeczenie wobec niego kary lub środka karnego. Sam fakt popełnienia przez niepoczytalnego sprawcę czynu zabronionego nie oznacza uchylenia jego bezprawności, chociaż nie jest on już przestępstwem lub wykroczeniem z powodu niemożności przypisania sprawcy winy (Kurzępa Bolesław, Kotowski Wojciech „Najnowsze wydanie: Kodeks karny skarbowy. Komentarz” Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis str. (wydanie II) ss. 640). W zasadzie sprawca przestępstwa ujętego w kodeksie karnym skarbowym nie może zasłaniać się wiekiem, jako przeszkodą w przypisaniu mu odpowiedzialności. Ale wykazanie wpływu innych przyczyn na świadomość sprawcy w czasie dokonywania czynu zabronionego może skutecznie wyłączyć jego odpowiedzialność. Będą to poza chorobami psychicznymi czy upośledzeniem umysłowym także inne zakłócenia czynności psychicznych, takie jak: upojenie patologiczne, silna gorączka, afekt patologiczny, zatrucia wywołane zażywaniem narkotyków, alkoholu, leków, chemikaliów lub innych trucizn, zapalenie opon mózgowych, stan hipnozy, stany zachwiania równowagi psychicznej, uwarunkowane biologicznie np. ciążą, porodem, miesiączkowaniem, klimakterium itp.

Wykazanie, że w czasie czynu sprawca miał jednak w znacznym stopniu ograniczoną poczytalność sąd może orzec karę w wysokości nieprzekraczającej dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za przypisane sprawcy przestępstwo skarbowe, a także zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpić od jej wymierzenia. Gdyby w tym stanie sprawca popełnił wykroczenie skarbowe sąd będzie miał prawo odstąpić od wymierzenia kary lub jednego z następujących środków karnych: przepadku przedmiotów czy ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów.

Co oczywiste te stany zdrowotno - psychiczne występujące po stronie sprawcy czynu będą musiały być udowodnione szczegółowymi badaniami, opiniami biegłych, zeznaniami świadków itp.

Art. 113 kodeksu karnego skarbowego nakazuje do postępowania w sprawach skarbowych stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, jeśli ustawodawca wyraźnie tego nie wyłączył. Przykładowe wyłączenie znajduje się w § 2 i 3 wskazanego artykułu. Nie obejmuje ono art. 17 kpk, zgodnie z którym w przypadku śmierci oskarżonego postępowanie albo w ogóle nie zostanie wszczęte albo jeśli już trwa, to musi być umorzone. Postępowanie w żadnym razie nie przechodzi na spadkobierców zmarłego sprawcy – nie wstępują oni w prawa strony jaką był oskarżony.

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ