DZIAŁ TRZYNASTY - Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika

Kodeks pracy

Artykuły 281-283
Art. 281

§ 1

Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu:
1) zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,
1a) nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę, o której mowa w art. 251 § 4 pkt 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia,
2) nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy,
2a) nie informuje pracownika w terminie o warunkach jego zatrudnienia,  naruszając w sposób rażący przepisy art. 29 § 3, 32 i 33 oraz art. 291 § 2 i 4,
2b) nie udziela pracownikowi w terminie w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na wniosek lub nie informuje o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, o których mowa w art. 293 § 3,
3) wypowiada lub rozwiązuje z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy,
4) stosuje wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników,
5) narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,
5a) narusza przepisy o elastycznej organizacji pracy, o której mowa w art. 1881,
5b) narusza przepisy o urlopie opiekuńczym, o którym mowa w art. 1731?1733,
5c) narusza przepisy dotyczące uwzględnienia wniosków, o których mowa w art. 1421 i art. 6719 § 6 i 7,
5d) narusza przepisy dotyczące pokrywania przez pracodawcę kosztów szkoleń, o którym mowa w art. 9413,
6) nie prowadzi dokumentacji pracowniczej,
nie przechowuje dokumentacji pracowniczej przez okres, o którym mowa w art. 94 pkt 9b, art. 945 § 2 i art. 946 pkt 2, albo przez dłuższy okres, jeżeli wynika on z odrębnych przepisów,
7) pozostawia dokumentację pracowniczą w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem
- podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

§ 2

Jeżeli pracownik, o którym mowa w § 1 pkt 2, jest osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1909), pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu podlega karze grzywny od 1500 zł do 45 000 zł.

Komentarz

Artykuł 281 określa katalog wykroczeń związanych z naruszeniem podstawowych przepisów prawa pracy dotyczących zawierania i wykonywania umowy o pracę. Pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu ponosi odpowiedzialność za zawarcie umowy cywilnoprawnej zamiast umowy o pracę, niewłaściwe dokumentowanie stosunku pracy, nieprawidłowe rozwiązywanie umów o pracę oraz naruszenie przepisów o czasie pracy i dokumentacji pracowniczej. Grzywny wynoszą od 1000 do 30 000 zł, a w przypadku osób zadłużonych alimentacyjnie kary są wyższe (1500-45 000 zł).

Art. 282

§ 1

Kto, wbrew obowiązkowi:
  1. nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń,
  2. nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu,
  3. nie wydaje pracownikowi w terminie świadectwa pracy,
podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

§ 2

Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy lub ugody zawartej przed komisją pojednawczą lub sądem pracy.

§ 3

Kto wbrew obowiązkowi wypłaca wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, podlega karze grzywny od 1500 zł do 45 000 zł.

Komentarz

Artykuł 282 penalizuje wykroczenia związane z niewypłacaniem lub nieprawidłowym wypłacaniem wynagrodzenia za pracę oraz innych świadczeń pracowniczych. Odpowiedzialność ponosi pracodawca, który nie wypłaca terminowo wynagrodzenia, bezpodstawnie je obniża, dokonuje bezpodstawnych potrąceń, nie udziela urlopu wypoczynkowego lub nie wydaje świadectwa pracy. Przepis chroni również interesy osób uprawnionych do alimentów, przewidując wyższe kary (1500-45 000 zł) za niewłaściwe potrącenia na rzecz zadłużonych alimentacyjnie.

Art. 283

§ 1

Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

§ 2

Tej samej karze podlega, kto:
  1. uchylony
  2. wbrew obowiązkowi nie zapewnia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy;
  3. wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
  4. wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
  5. wbrew obowiązkowi stosuje:
    1. materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych,
    2. substancje chemiczne i ich mieszaniny nieoznakowane w sposób widoczny i umożliwiający ich identyfikację,
    3. substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie nieposiadające kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem;
  6. wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób;
  7. nie wykonuje w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy;
  8. utrudnia działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań;
  9. bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia.

Komentarz

Artykuł 283 określa odpowiedzialność za wykroczenia związane z naruszeniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Odpowiedzialność ponoszą osoby odpowiedzialne za stan BHP oraz kierujący pracownikami. Przepispenalizuje m.in. nieprzestrzeganie zasad BHP, wyposażanie stanowisk pracy w niebezpieczny sprzęt, stosowanie szkodliwych substancji bez odpowiednich środków ochrony, niezgłaszanie wypadków przy pracy i chorób zawodowych, niewypełnianie nakazów Państwowej Inspekcji Pracy oraz zatrudnianie dzieci bez zezwolenia. Za te czyny grozi kara grzywny od 1000 do 30 000 zł.

Masz problem związany z naruszeniem praw pracowniczych?

Skorzystaj z profesjonalnej porady prawnej online. Nasi eksperci pomogą Ci w sprawach związanych z niewypłaconym wynagrodzeniem, nieprawidłowym rozwiązaniem umowy o pracę, naruszeniem przepisów BHP oraz innymi wykroczeniami pracodawcy.

Zadaj pytanie prawnikowi